Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 19 (σελ. 262) – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΝ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 19
Αναλυτικές απαντήσεις και στις 2 ερωτήσεις του Κεφαλαίου 19 «Διαχωρισμός δικτύου σε αρδευτικές στάσεις», με αυτούσια τα χωρία του βιβλίου, τον πίνακα 19.1 και τους υπολογισμούς παροχών σε μορφή ASCII και επισήμανση των ασυνεπειών του βιβλίου.
Η πρώτη ενέργεια κατά την κατασκευή αρδευτικού σχεδίου
Ερώτηση: Ποια είναι η πρώτη ενέργεια, που πρέπει να κάνουμε, όταν κατασκευάζουμε ένα αρδευτικό σχέδιο;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ (§19.1, σελ. 251), αυτούσια: «Μια από τις πρώτες ενέργειες που πρέπει να κάνουμε, όταν σχεδιάζουμε ένα αρδευτικό δίκτυο, είναι να ελέγξουμε την τοποθεσία και να τη διαιρέσουμε σε τομείς, που έχουν παρόμοιες ανάγκες άρδευσης των φυτών, ίδιους ρυθμούς εδαφικής απορρόφησης του νερού, παρόμοιες συνθήκες σκίασης και κλίσης.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 262) το επαναλαμβάνει: «Ο έλεγχος της τοποθεσίας και η διαίρεσή της σε τομείς, που έχουν παρόμοιες ανάγκες άρδευσης των φυτών, ίδιους ρυθμούς εδαφικής απορρόφησης του νερού, παρόμοιες συνθήκες σκίασης και συνθήκες κλίσης, αποτελούν τα δεδομένα με τα οποία θα πραγματοποιηθεί ο πλέον κατάλληλος διαχωρισμός του αρδευτικού δικτύου σε στάσεις.»
-
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΣΕ ΤΟΜΕΙΣ ① ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ② ΙΔΙΟΙ ΡΥΘΜΟΙ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ③ ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΚΙΑΣΗΣ ④ ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΛΙΣΗΣ ➜ ΟΛΑ ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΝΑ-ΕΝΑ: ένας τομέας πρέπει να ΠΛΗΡΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ, γι' αυτό και ΤΟ ΙΔΙΟ ΦΥΤΟ μπορεί να ανήκει σε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ (π.χ. χλοοτάπητας σε σκιά ≠ χλοοτάπητας σε ήλιο) -
ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΡΩΤΗ ΑΥΤΗ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ: το βιβλίο τοποθετεί τον διαχωρισμό αμέσως μετά τη διάταξη των εκτοξευτήρων και πριν από οτιδήποτε άλλο: «Μετά την ολοκλήρωση του τρόπου διάταξης των εκτοξευτήρων, το επόμενο βήμα της σχεδιαστικής διαδικασίας είναι ο προσδιορισμός του μεγέθους της έκτασης, που πρόκειται να εξυπηρετηθεί από κάθε ζώνη του αρδευτικού δικτύου, της ιδανικής θέσης των ηλεκτροβανών και της κατάλληλης διάταξης των σωληνώσεων.» ⚠️ «Αυτά τα στάδια είναι ζωτικής σημασίας όσον αφορά τον έλεγχο του κόστους και την απόδοση του αρδευτικού δικτύου.»
-
Η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΛΙΣΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — φυτικά σύνολα «που έχουν διαφορετικές ανάγκες σε νερό»:
• ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΗ ΘΕΣΗ Ή ΠΛΑΓΙΑ • ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑΣ ΣΕ ΜΟΝΙΜΗ ΣΚΙΑ Ή ΗΛΙΟ • ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑΣ ΣΕ ΑΡΓΙΛΩΔΕΣ ΕΔΑΦΟΣ • ΘΑΜΝΟΙ • ΘΑΜΝΟΙ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΔΕΝΔΡΑ • ΘΑΜΝΟΙ ΣΕ ΑΜΜΟΠΗΛΩΔΕΣ ΕΔΑΦΟΣ • ΣΥΣΤΑΔΑ ΘΑΜΝΩΝ ΣΕ ΑΠΟΤΟΜΗ ΠΛΑΓΙΑ • ΣΕΙΡΑ Ή ΟΜΑΔΑ ΔΕΝΔΡΩΝ • ΕΠΟΧΙΚΑ ΦΥΤΑ➜ ΤΡΕΙΣ από τις εννέα γραμμές αφορούν τον ίδιο χλοοτάπητα σε διαφορετικές συνθήκες — απόδειξη ότι ο διαχωρισμός δεν γίνεται μόνο κατά είδος φυτού. ΣΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 254) και οι τρεις τομείς έχουν φυτική κάλυψη χλοοτάπητα· ο διαχωρισμός προκύπτει αποκλειστικά από τον τύπο του εδάφους, την κλίση και τις συνθήκες ήλιου-σκιάς.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μία από τις πρώτες ενέργειες που πρέπει να κάνουμε, όταν σχεδιάζουμε ένα αρδευτικό δίκτυο, είναι να ελέγξουμε την τοποθεσία και να τη διαιρέσουμε σε τομείς που έχουν παρόμοιες ανάγκες άρδευσης των φυτών, ίδιους ρυθμούς εδαφικής απορρόφησης του νερού, παρόμοιες συνθήκες σκίασης και παρόμοιες συνθήκες κλίσης. Ο έλεγχος αυτός και η διαίρεση σε τομείς αποτελούν τα δεδομένα με τα οποία θα πραγματοποιηθεί ο πλέον κατάλληλος διαχωρισμός του αρδευτικού δικτύου σε στάσεις. Η ενέργεια αυτή ακολουθεί την ολοκλήρωση του τρόπου διάταξης των εκτοξευτήρων και προηγείται του προσδιορισμού του μεγέθους της έκτασης που θα εξυπηρετεί κάθε ζώνη, της ιδανικής θέσης των ηλεκτροβανών και της κατάλληλης διάταξης των σωληνώσεων· όλα αυτά τα στάδια είναι ζωτικής σημασίας για τον έλεγχο του κόστους και την απόδοση του αρδευτικού δικτύου. Χαρακτηριστικό είναι ότι στο παράδειγμα του βιβλίου και οι τρεις τομείς έχουν την ίδια φυτική κάλυψη, δηλαδή χλοοτάπητα, και ο διαχωρισμός τους προκύπτει αποκλειστικά από τον τύπο του εδάφους, την κλίση και τις συνθήκες ήλιου και σκιάς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις ανάγκες σε νερό
Ερώτηση: Από ποιους παράγοντες επηρεάζονται οι ανάγκες σε νερό των φυτών;
Απάντηση:
-
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ (σελ. 252), αυτούσια: «Οι πιο πάνω συνολικές ανάγκες σε νερό ενός κήπου επηρεάζονται από τους ακόλουθους τέσσερις παράγοντες: 1. το είδος των φυτών, 2. τη θέση τους στον ήλιο ή στη σκιά, 3. τον τύπο και την κλίση του εδάφους, 4. την απόσταση που έχουν από παρακείμενα δένδρα.»
-
1. ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ: «Μερικά φυτά απαιτούν πάνω από 50 mm νερού την εβδομάδα και κάποια άλλα φυτά απαιτούν 10 mm νερού την εβδομάδα … μέσα στην ίδια αρδευτική περίοδο.»
ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΩΣ ΚΑΙ 5 ΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΡΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΦΥΤΟ Α ████████████████████████ > 50 mm/εβδομάδα ΦΥΤΟ Β ████ 10 mm/εβδομάδα2. ΗΛΙΟΣ Ή ΣΚΙΑ: «Τα φυτά παίρνουν νερό από τις ρίζες τους, το χρησιμοποιούν και μετά το απελευθερώνουν μέσα από τα κύτταρα των φύλλων τους (διαπνοή). Τα φυτά που βρίσκονται στον ήλιο αποβάλλουν περισσότερο νερό για να παραμένουν δροσερά, επομένως χρησιμοποιούν περισσότερο νερό.» ➜ ΚΑΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ: «το νερό εξατμίζεται πιο γρήγορα από εδάφη που βρίσκονται σε συνεχή έκθεση στον ήλιο από ό,τι από εδάφη στη σκιά» — γι' αυτό οι κηποτέχνες τοποθετούν φυτικές επιστρώσεις πάνω στο γυμνό έδαφος, τεχνική που «καθυστερεί την εξάτμιση του νερού από το έδαφος». ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: «Η παρουσία και η ανάπτυξη κάποιων φυτών σε συνθήκες σκιάς, δε σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζονται λιγότερο νερό από εκείνα που βρίσκονται στον ήλιο.» Τα ανθεκτικά στη σκιά φυτά έχουν «μεγαλύτερα και πιο παχιά φύλλα», κατάλληλα για τη δέσμευση περισσότερου φωτός ώστε να παράγουν τροφή μέσω της φωτοσύνθεσης.
-
3. Ο ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ Η ΚΛΙΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ: «Υπάρχουν δύο παράμετροι που επηρεάζουν την ικανότητα του εδάφους στην απορρόφηση του νερού. Είναι ο τύπος του εδάφους και η κλίση του.»
ΠΙΝΑΚΑΣ 19.1 — ΡΥΘΜΟΙ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΤΥΠΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ 0% ΚΛΙΣΗ 10% ΚΛΙΣΗ ΑΜΜΟΠΗΛΩΔΕΣ 40 mm/h 25 mm/h ΙΛΥΟΠΗΛΩΔΕΣ 25 mm/h 15 mm/h ΑΡΓΙΛΩΔΕΣ 5 mm/h 3 mm/h · ΤΥΠΟΣ: το ΑΜΜΟΠΗΛΩΔΕΣ διηθεί 8 ΦΟΡΕΣ ΤΑΧΥΤΕΡΑ από το ΑΡΓΙΛΩΔΕΣ · ΚΛΙΣΗ: «οι ρυθμοί εφαρμογής νερού ΣΕ ΚΛΙΣΗ 10% ΕΙΝΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ» ΓΙΑΤΙ: «Σε περιοχές ΕΠΙΠΕΔΕΣ το νερό μπορεί να ΑΠΟΡΡΟΦΗΘΕΙ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΡΡΕΙ. Το νερό σε ΚΕΚΛΙΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΝΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΘΕΙ» — υπάρχουν «ΕΞΑΡΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ, που ΣΥΓΚΡΑΤΟΥΝ ΜΙΚΡΟΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΝΕΡΟΥ» -
4. Η ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΔΕΝΔΡΑ Ή ΡΙΖΕΣ ΔΕΝΔΡΩΝ: «Οι ρίζες των δένδρων κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει νερό. Για να αρδευτούν επαρκώς νεοφυτευμένα φυτά, που αρέσκονται στη σκιά και βρίσκονται κοντά ή ανάμεσα σε ρίζες δένδρων, πρέπει να ικανοποιηθούν οι ανάγκες σε νερό και των προϋπαρχόντων δένδρων και των νέων φυτών, πράγμα που μπορεί να σημαίνει ότι απαιτείται περισσότερο νερό από τις συνήθεις ανάγκες.»
ΣΥΝΟΨΗ — ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ① ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ 10 έως >50 mm/εβδομάδα ② ΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΗΛΙΟ Ή ΣΤΗ ΣΚΙΑ διαπνοή + εξάτμιση εδάφους ③ ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ Πίν. 19.1 — διήθηση 3 έως 40 mm/h ④ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΔΕΝΔΡΑ ανταγωνισμός ριζών → ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΝΕΡΟ⚠️ ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: για το ίδιο αμμοπηλώδες έδαφος του παραδείγματος δίνονται τρεις διαφορετικές τιμές ρυθμού απορρόφησης: 45 mm/ώρα (σελ. 254), 43 mm/ώρα (σελ. 255) και 40 mm/h στον Πίν. 19.1 για κλίση 0%.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι συνολικές ανάγκες σε νερό ενός κήπου επηρεάζονται από τέσσερις παράγοντες: πρώτον, το είδος των φυτών, δεύτερον, τη θέση τους στον ήλιο ή στη σκιά, τρίτον, τον τύπο και την κλίση του εδάφους, και τέταρτον, την απόσταση που έχουν από παρακείμενα δέντρα. Ως προς το είδος του φυτού, μερικά φυτά απαιτούν πάνω από 50 χιλιοστά νερού την εβδομάδα και κάποια άλλα 10 χιλιοστά, μέσα στην ίδια αρδευτική περίοδο. Ως προς τη θέση τους, τα φυτά παίρνουν νερό από τις ρίζες τους, το χρησιμοποιούν και το απελευθερώνουν μέσα από τα κύτταρα των φύλλων τους με τη διαπνοή· όσα βρίσκονται στον ήλιο αποβάλλουν περισσότερο νερό για να παραμένουν δροσερά και άρα χρησιμοποιούν περισσότερο νερό, ενώ και η εξάτμιση από το έδαφος είναι ταχύτερη στην έκθεση στον ήλιο, γι' αυτό τοποθετούνται φυτικές επιστρώσεις στο γυμνό έδαφος που καθυστερούν την εξάτμιση· σημειώνεται όμως ότι η παρουσία κάποιων φυτών σε συνθήκες σκιάς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζονται λιγότερο νερό από εκείνα που βρίσκονται στον ήλιο. Ως προς το έδαφος, δύο παράμετροι επηρεάζουν την ικανότητα απορρόφησης: ο τύπος και η κλίση· σε μηδενική κλίση το αμμοπηλώδες έχει ρυθμό τελικής διήθησης 40 χιλιοστά την ώρα, το ιλυοπηλώδες 25 και το αργιλώδες 5, ενώ σε κλίση δέκα τοις εκατό οι ρυθμοί είναι σχεδόν οι μισοί, γιατί στις επίπεδες περιοχές το νερό απορροφάται χωρίς να απορρέει, ενώ στις κεκλιμένες δεν έχει τις ίδιες πιθανότητες να απορροφηθεί. Τέλος, ως προς τα δέντρα, οι ρίζες τους κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει νερό, οπότε για να αρδευτούν επαρκώς νεοφυτευμένα φυτά που βρίσκονται κοντά ή ανάμεσα σε ρίζες δέντρων πρέπει να ικανοποιηθούν οι ανάγκες και των προϋπαρχόντων δέντρων και των νέων φυτών, πράγμα που μπορεί να σημαίνει ότι απαιτείται περισσότερο νερό από τις συνήθεις ανάγκες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
