Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 8 (σελ. 118) – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗΝ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 8

Αναλυτικές απαντήσεις και στις 6 ερωτήσεις του Κεφαλαίου 8 «Συστήματα προστασίας αρδευτικών δικτύων», με αυτούσια τα χωρία του βιβλίου, σχηματικές αποδόσεις σε ASCII και επισήμανση του λάθους συνοχής της Περίληψης, που περιγράφει τις βαλβίδες χωρίς να τις ονομάζει.

Οι ρυθμιστές πίεσης και τα είδη τους

Ερώτηση: Τι είναι οι ρυθμιστές πίεσης και ποια είδη αυτών απαντώνται στην αγορά;

Απάντηση:

• Ο ΟΡΙΣΜΟΣ (§8.1, σελ. 115): «Τα όργανα αυτά έχουν ως σκοπό τη μείωση της πίεσης λειτουργίας του δικτύου, στα επίπεδα που επιθυμούμε.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 118): «Η μείωση της πίεσης λειτουργίας των δικτύων άρδευσης γίνεται με τους ρυθμιστές πίεσης.»

• ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΙΔΗ ΠΟΥ ΑΠΑΡΙΘΜΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

    8.1.1  ΠΙΕΖΟΘΡΑΥΣΤΕΣ
           «συνήθως ΔΙΑΚΟΠΤΕΣ (ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ Ή ΒΑΝΕΣ)»
           ➜ ΤΕΧΝΗΤΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ➜ ΤΟΠΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ➜ ΠΤΩΣΗ ΠΙΕΣΗΣ
  
    8.1.2  ΣΤΑΘΕΡΟΙ ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ ΠΙΕΣΗΣ
           (ή ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΤΕΣ ΠΙΕΣΗΣ ή ΜΕΙΩΤΗΡΕΣ ΠΙΕΣΗΣ)
           ➜ ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΗ ΠΙΕΣΗ ΕΞΟΔΟΥ (συνήθως 1,2 - 1,4 atm)
  
    8.1.3  ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΙ (ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΟΙ) ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ ΠΙΕΣΗΣ
           ➜ ΠΙΕΣΗ ΕΞΟΔΟΥ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΠΟΥ ΔΕΧΟΝΤΑΙ
           ⚠️ ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ

• ΤΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ (Εικ. 8.2): ¾ʺ, 1 ½ʺ, 2ʺ x 4, 2ʺ x 6· οι πηγές που δηλώνει το βιβλίο είναι NETAFIM, James Hardie Irrigation, Rainbird (και BERMAD, Rainbird για τους μεταβλητούς, Εικ. 8.3).

• Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΑΘΕΡΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ, ΟΠΩΣ ΤΗ ΔΙΝΕΙ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ: «Υπάρχουν ρυθμιστές πίεσης σταθεροί, οι οποίοι μειώνουν μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και τη διατηρούν σταθερή στην έξοδό τους, όπως επίσης υπάρχουν και οι μεταβλητοί ρυθμιστές πίεσης, στους οποίους ρυθμίζεται η επιθυμητή πίεση εξόδου.» ⚠️ Τυπογραφικό: η Περίληψη γράφει «στην έξοδό του» ενώ το υποκείμενο είναι πληθυντικός («ρυθμιστές») — το σωστό είναι «τους», όπως στη §8.1.2.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι ρυθμιστές πίεσης είναι όργανα που έχουν ως σκοπό τη μείωση της πίεσης λειτουργίας του δικτύου στα επίπεδα που επιθυμούμε. Το βιβλίο απαριθμεί τρία είδη. Πρώτον, τους πιεζοθραύστες, που είναι συνήθως διακόπτες, δηλαδή πεταλούδες ή βάνες, και δημιουργούν τεχνητή στένωση στον σωλήνα. Δεύτερον, τους σταθερούς ρυθμιστές πίεσης, που λέγονται και σταθεροποιητές πίεσης ή μειωτήρες πίεσης, οι οποίοι μειώνουν μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και τη διατηρούν σταθερή στην έξοδό τους σε προκαθορισμένο επίπεδο, συνήθως από 1,2 έως 1,4 ατμόσφαιρες. Τρίτον, τους μεταβλητούς ή ρυθμιζόμενους ρυθμιστές πίεσης, οι οποίοι μειώνουν επίσης μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και διατηρούν σταθερή την πίεση εξόδου, ανάλογα όμως με τη ρύθμιση που δέχονται, και στους οποίους η ύπαρξη μανόμετρου είναι υποχρεωτική. Στην αγορά οι ρυθμιστές πίεσης διατίθενται σε μεγέθη όπως τρία τέταρτα της ίντσας, μιάμιση ίντσα και δύο ιντσών σε διάφορους τύπους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι πιεζοθραύστες

Ερώτηση: Τι είναι οι πιεζοθραύστες;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ (§8.1.1, σελ. 115), αυτούσια: «Οι πιεζοθραύστες είναι συνήθως διακόπτες (πεταλούδες ή βάνες). Με τα εξαρτήματα αυτά δημιουργείται τεχνητή στένωση στο σωλήνα, με αποτέλεσμα την αύξηση των τοπικών απωλειών πίεσης του διερχόμενου νερού και την πρόκληση ανάλογης πτώσης της πίεσης. Η ύπαρξη μανόμετρου θεωρείται απαραίτητη, για να ρυθμίζεται η τεχνητή στένωση στο σωλήνα ανάλογα με την επιθυμητή πίεση.»

•   Η ΑΛΥΣΙΔΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
  
    ΔΙΑΚΟΠΤΗΣ (πεταλούδα ή βάνα)
          ↓
    ΤΕΧΝΗΤΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΤΟ ΣΩΛΗΝΑ
          ↓
    ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΠΙΕΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΕΡΧΟΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ
          ↓
    ΑΝΑΛΟΓΗ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΙΕΣΗΣ
  
     ══════════════╗   ╔══════════════
          P1 ►►►    ║ ║    ►►► P2 < P1
     ══════════════╝   ╚══════════════
                    ▲ ΤΕΧΝΗΤΗ ΣΤΕΝΩΣΗ

• ⚠️ ΤΟ ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ: χωρίς αυτό δεν μπορεί να ρυθμιστεί σωστά η στένωση, αφού η πτώση της πίεσης δεν είναι ορατή — «για να ρυθμίζεται η τεχνητή στένωση στο σωλήνα ανάλογα με την επιθυμητή πίεση».

• Η ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΩΝ ΠΙΕΣΗΣ

    ΠΙΕΖΟΘΡΑΥΣΤΗΣ            ΣΤΑΘΕΡΟΣ/ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ
    ΑΠΛΟ ΕΞΑΡΤΗΜΑ            ΕΙΔΙΚΟ ΕΞΑΡΤΗΜΑ
    (διακόπτης, βάνα)
    ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ: ΣΤΕΝΩΣΗ      ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ: ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΕΞΟΔΟΥ
    ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ΠΤΩΣΗ ΠΙΕΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΙΕΣΗ ΕΞΟΔΟΥ
                ΑΝΑΛΟΓΗ ΤΗΣ                (ανεξάρτητα από τις
                ΣΤΕΝΩΣΗΣ                    διακυμάνσεις εισόδου)
    ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ: ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ    ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ: ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ στους ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΥΣ

  ➜ Δηλαδή ο πιεζοθραύστης δεν σταθεροποιεί την πίεση· απλώς τη ρίχνει κατά ένα ποσό που εξαρτάται από τη στένωση και από την παροχή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι πιεζοθραύστες είναι συνήθως διακόπτες, δηλαδή πεταλούδες ή βάνες. Με τα εξαρτήματα αυτά δημιουργείται τεχνητή στένωση στον σωλήνα, με αποτέλεσμα την αύξηση των τοπικών απωλειών πίεσης του διερχόμενου νερού και την πρόκληση ανάλογης πτώσης της πίεσης. Η ύπαρξη μανόμετρου θεωρείται απαραίτητη, για να ρυθμίζεται η τεχνητή στένωση στον σωλήνα ανάλογα με την επιθυμητή πίεση. Ανήκουν στην κατηγορία των ρυθμιστών πίεσης, των οργάνων δηλαδή που έχουν ως σκοπό τη μείωση της πίεσης λειτουργίας του δικτύου στα επίπεδα που επιθυμούμε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι σταθεροί ρυθμιστές πίεσης

Ερώτηση: Τι είναι οι σταθεροί ρυθμιστές πίεσης;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ (§8.1.2, σελ. 116), αυτούσια: «Πρόκειται για εξαρτήματα, τα οποία μειώνουν μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και τη διατηρούν σταθερή στην έξοδό τους σε ένα προκαθορισμένο επίπεδο (συνήθως 1,2 έως 1,4 atm). Τοποθετούνται συνήθως στην αρχή των δευτερευόντων σωλήνων, που ελέγχουν τη στάγδην άρδευση.» ➜ Το βιβλίο τους ονομάζει και «σταθεροποιητές πίεσης» ή «μειωτήρες πίεσης».

•   Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
  
    ΠΙΕΣΗ ΕΙΣΟΔΟΥ (ΚΥΜΑΙΝΟΜΕΝΗ)    ΠΙΕΣΗ ΕΞΟΔΟΥ (ΣΤΑΘΕΡΗ)
       ∿∿∿∿∿∿∿∿∿∿∿  ──►  [ΣΤΑΘΕΡΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ]  ──►  ────────────
       4 - 6 atm                                    1,2 - 1,4 atm
                                                    (ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΟ)
  
    ΠΟΥ ΤΟΠΟΘΕΤΟΥΝΤΑΙ
       ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ ─► ΚΥΡΙΟΣ ─┬─[ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ]─► ΔΕΥΤΕΡΕΥΩΝ ─► ΣΤΑΛΑΚΤΕΣ
                            └─[ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ]─► ΔΕΥΤΕΡΕΥΩΝ ─► ΣΤΑΛΑΚΤΕΣ
                              ▲ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΩΝ ΣΩΛΗΝΩΝ
                                ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΗ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

• ΓΙΑΤΙ ΣΤΗ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ: οι σταλάκτες λειτουργούν σε χαμηλές πιέσεις — γι' αυτό το προκαθορισμένο επίπεδο είναι 1,2 έως 1,4 atm, πολύ χαμηλότερο από τις πιέσεις λειτουργίας των σωλήνων (4, 6, 10 atm, κεφ. 3) και των εκτοξευτήρων (2-3 Bar, κεφ. 19).

• ΤΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΗΓΕΣ (Εικ. 8.2 «Ρυθμιστές πίεσης»): ¾ʺ, 1 ½ʺ, 2ʺ x 4, 2ʺ x 6· πηγές NETAFIM, James Hardie Irrigation, Rainbird. ⚠️ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΥΣ: στους σταθερούς η πίεση εξόδου είναι προκαθορισμένη από το εξάρτημα, ενώ στους μεταβλητούς «διατηρούν σταθερή την πίεση εξόδου, ανάλογα με τη ρύθμιση που δέχονται» και το μανόμετρο είναι υποχρεωτικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σταθεροί ρυθμιστές πίεσης, που λέγονται και σταθεροποιητές πίεσης ή μειωτήρες πίεσης, είναι εξαρτήματα τα οποία μειώνουν μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και τη διατηρούν σταθερή στην έξοδό τους σε ένα προκαθορισμένο επίπεδο, συνήθως από 1,2 έως 1,4 ατμόσφαιρες. Τοποθετούνται συνήθως στην αρχή των δευτερευόντων σωλήνων που ελέγχουν τη στάγδην άρδευση, επειδή οι σταλάκτες λειτουργούν σε χαμηλές πιέσεις. Διαφέρουν από τους μεταβλητούς ρυθμιστές πίεσης στο ότι η πίεση εξόδου τους είναι προκαθορισμένη από το ίδιο το εξάρτημα και δεν ρυθμίζεται από τον χρήστη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι μεταβλητοί ρυθμιστές πίεσης

Ερώτηση: Τι είναι οι μεταβλητοί ρυθμιστές;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ (§8.1.3, σελ. 116), αυτούσια: «Είναι εξαρτήματα, τα οποία μπορούν να μειώνουν μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και διατηρούν σταθερή την πίεση εξόδου, ανάλογα με τη ρύθμιση που δέχονται. Η ύπαρξη μανόμετρου είναι υποχρεωτική.» ➜ Ο πλήρης τίτλος της υποενότητας είναι «Οι μεταβλητοί (ρυθμιζόμενοι) ρυθμιστές πίεσης». ⚠️ Η εκφώνηση της ερώτησης τους λέει απλώς «μεταβλητοί ρυθμιστές», παραλείποντας το «πίεσης».

•   ΣΤΑΘΕΡΟΙ ΕΝΑΝΤΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ
  
                          ΣΤΑΘΕΡΟΙ (§8.1.2)      ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΙ (§8.1.3)
    ΠΙΕΣΗ ΕΙΣΟΔΟΥ         ΚΥΜΑΙΝΟΜΕΝΗ            ΚΥΜΑΙΝΟΜΕΝΗ
    ΠΙΕΣΗ ΕΞΟΔΟΥ          ΣΤΑΘΕΡΗ                ΣΤΑΘΕΡΗ
    ΠΟΙΟΣ ΤΗΝ ΟΡΙΖΕΙ      ΤΟ ΕΞΑΡΤΗΜΑ            Ο ΧΡΗΣΤΗΣ, «ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ
                          (ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΟ         ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΠΟΥ ΔΕΧΟΝΤΑΙ»
                           ΕΠΙΠΕΔΟ,
                           1,2 - 1,4 atm)
    ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ             δεν αναφέρεται         ⚠️ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ
    ΤΥΠΙΚΗ ΘΕΣΗ           αρχή δευτερευόντων     —
                          (στάγδην άρδευση)

• ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ: επειδή η πίεση εξόδου καθορίζεται από τη ρύθμιση και όχι από το εξάρτημα, χωρίς μανόμετρο δεν μπορεί να επαληθευτεί ότι η ρύθμιση δίνει την επιθυμητή πίεση. Το ίδιο ισχύει και για τους πιεζοθραύστες, όπου το μανόμετρο «θεωρείται απαραίτητη».

• ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (Εικ. 8.3 «Μεταβλητοί ρυθμιστές πίεσης»): BERMAD και Rainbird.

    ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
       ΠΙΕΖΟΘΡΑΥΣΤΗΣ  → ΣΤΕΝΩΣΗ, ΑΠΛΗ ΠΤΩΣΗ (ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ)
       ΣΤΑΘΕΡΟΣ       → ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΞΟΔΟΣ 1,2 - 1,4 atm
       ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΣ     → ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗ ΕΞΟΔΟΣ (ΜΑΝΟΜΕΤΡΟ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μεταβλητοί, ή ρυθμιζόμενοι, ρυθμιστές πίεσης είναι εξαρτήματα τα οποία μπορούν να μειώνουν μια κυμαινόμενη πίεση εισόδου και διατηρούν σταθερή την πίεση εξόδου, ανάλογα όμως με τη ρύθμιση που δέχονται. Η ύπαρξη μανόμετρου είναι υποχρεωτική, ακριβώς επειδή η πίεση εξόδου καθορίζεται από τη ρύθμιση και όχι από το ίδιο το εξάρτημα, οπότε χωρίς μανόμετρο δεν μπορεί να επαληθευτεί ότι επιτυγχάνεται η επιθυμητή πίεση. Διαφέρουν από τους σταθερούς ρυθμιστές πίεσης, στους οποίους η πίεση εξόδου διατηρείται σε προκαθορισμένο επίπεδο, συνήθως από 1,2 έως 1,4 ατμόσφαιρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι βαλβίδες εξαέρωσης και οι βαλβίδες αντεπιστροφής

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τις βαλβίδες εξαέρωσης και τις βαλβίδες αντεπιστροφής;

Απάντηση:

• Α. ΟΙ ΒΑΛΒΙΔΕΣ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ (§8.2, σελ. 116-117) — το βιβλίο τις ονομάζει και «εξαεριστικά εξαρτήματα». ⚠️ Η εκφώνηση χρησιμοποιεί τον όρο «εξαέρωσης», ενώ το κείμενο γράφει παντού «εξαερισμού». ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΧΡΗΣΕΙΣ, αυτούσια: «Χρησιμεύουν στην απομάκρυνση του αέρα που εγκλωβίζεται στους σωλήνες του δικτύου, στην εξασφάλιση κανονικής ροής του νερού και στην ελαχιστοποίηση των προβλημάτων ενός πιθανού υδραυλικού πλήγματος.» ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ: «κυρίως για τον εξοπλισμό των δικτύων, που εγκαθίστανται σε περιοχές με ανώμαλο ανάγλυφο».

• ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΛΥΝΟΥΝ: «Σε ορισμένα έργα, κάποια τμήματα των κύριων ή δευτερευόντων σωλήνων βρίσκονται σε μεγαλύτερο υψόμετρο, από το υπόλοιπο δίκτυο. Καθώς το νερό γεμίζει τους σωλήνες, ο αέρας που υπήρχε μέσα σε αυτούς συγκεντρώνεται στα υψηλότερα αυτά σημεία, συμπιέζεται και εμποδίζει ή διακόπτει τη ροή του νερού.» ➜ Γι' αυτό τοποθετούνται σε αυτά τα σημεία βαλβίδες «οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν την έξοδο του αέρα, όχι όμως και του νερού».

                      ╭─── ΒΑΛΒΙΔΑ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ
                      ▲   (ΑΕΡΑΣ ΝΑΙ, ΝΕΡΟ ΟΧΙ)
                ╭─────┴─────╮  ← ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ
               ╱   ≈ΑΕΡΑΣ≈   ╲
     ════════╱                 ╲════════
       ►►► ΝΕΡΟ                   ΝΕΡΟ ►►►

  ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΙΔΗ: κινητικές βαλβίδες («επιτρέπουν την είσοδο και έξοδο μεγάλων ποσοτήτων αέρα κατά την έναρξη και παύση της λειτουργίας του δικτύου»), βαλβίδες διπλής ενέργειας («συνδυάζουν τη λειτουργία των κινητικών βαλβίδων και των βαλβίδων εξαερισμού») και βαλβίδες αποφυγής εισόδου αέρα («τοποθετούνται στα υψηλότερα σημεία, με σκοπό την απαγόρευση εισόδου του αέρα στο δίκτυο, την ώρα που σταματά να λειτουργεί»).

• Β. ΟΙ ΒΑΛΒΙΔΕΣ ΑΝΤΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ (§8.3, σελ. 117) — το βιβλίο τις τιτλοφορεί «Μηχανισμοί αποτροπής αντιστροφής της ροής ή βαλβίδες αντεπιστροφής».

  «Είναι μηχανισμοί και εξαρτήματα, που τοποθετούνται στην αρχική υδροληψία και δεν επιτρέπουν την επιστροφή του νερού από τους σωλήνες άρδευσης προς την υδροληψία.» ΠΟΤΕ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ Η ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ: «όταν η πίεση του νερού εντός των σωλήνων, που μας προμηθεύουν νερό (πριν από το δίκτυο άρδευσης), πέσει σε χαμηλότερα επίπεδα από την πίεση που επικρατεί μέσα στους σωλήνες του δικτύου άρδευσης».

  ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ                 ΔΙΚΤΥΟ ΑΡΔΕΥΣΗΣ
  Ρ_υδροληψίας   <          Ρ_δικτύου
  ◄◄◄ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΕΙΝΕΙ ΝΑ ΓΥΡΙΣΕΙ ΠΙΣΩ
  ΜΕ ΒΑΛΒΙΔΑ ΑΝΤΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ (Εικ. 8.7, πηγή TORO)
  ──────►│ ΦΡΑΓΜΑ   ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΜΟΝΟ Η ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΤΗΣ ΡΟΗΣ

•   ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ — ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ
  
                     ΒΑΛΒΙΔΕΣ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ      ΒΑΛΒΙΔΕΣ ΑΝΤΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ
    ΚΙΝΔΥΝΟΣ        ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΕΝΟΣ ΑΕΡΑΣ      ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΡΟΗΣ ΤΟΥ
                    ΣΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΗΜΕΙΑ         ΝΕΡΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ
    ΘΕΣΗ            ΣΤΑ ΥΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΗΜΕΙΑ     ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ
                    ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ
    ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ      ΕΞΟΔΟ ΑΕΡΑ               ΡΟΗ ΜΟΝΟ ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ
    ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ  ΕΞΟΔΟ ΝΕΡΟΥ              ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΝΕΡΟΥ

  ⚠️ ΛΑΘΟΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ (σελ. 118): και για τις δύο κατηγορίες η Περίληψη ξεκινά χωρίς υποκείμενο — «Χρησιμεύουν στην απομάκρυνση του αέρα…» και «Είναι μηχανισμοί και εξαρτήματα, που τοποθετούνται στην αρχική υδροληψία…» — χωρίς να τις ονομάζει πουθενά. Ο αναγνώστης πρέπει να ανατρέξει στο κυρίως κείμενο (§8.2 και §8.3) για να καταλάβει σε ποια εξαρτήματα αναφέρεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βαλβίδες εξαερισμού, ή εξαεριστικά εξαρτήματα, χρησιμεύουν στην απομάκρυνση του αέρα που εγκλωβίζεται στους σωλήνες του δικτύου, στην εξασφάλιση κανονικής ροής του νερού και στην ελαχιστοποίηση των προβλημάτων ενός πιθανού υδραυλικού πλήγματος. Είναι απαραίτητες κυρίως σε δίκτυα που εγκαθίστανται σε περιοχές με ανώμαλο ανάγλυφο, γιατί όταν κάποια τμήματα των κύριων ή δευτερευόντων σωλήνων βρίσκονται σε μεγαλύτερο υψόμετρο από το υπόλοιπο δίκτυο, ο αέρας συγκεντρώνεται στα σημεία αυτά, συμπιέζεται και εμποδίζει ή διακόπτει τη ροή του νερού· γι' αυτό τοποθετούνται εκεί βαλβίδες που επιτρέπουν την έξοδο του αέρα, όχι όμως και του νερού. Στο εμπόριο υπάρχουν επίσης οι κινητικές βαλβίδες, που επιτρέπουν την είσοδο και έξοδο μεγάλων ποσοτήτων αέρα κατά την έναρξη και παύση της λειτουργίας του δικτύου, οι βαλβίδες διπλής ενέργειας, που συνδυάζουν τη λειτουργία των κινητικών και των βαλβίδων εξαερισμού, και οι βαλβίδες αποφυγής εισόδου αέρα, που τοποθετούνται στα υψηλότερα σημεία των δικτύων για να απαγορεύσουν την είσοδο αέρα την ώρα που το δίκτυο σταματά να λειτουργεί. Οι βαλβίδες αντεπιστροφής, ή μηχανισμοί αποτροπής αντιστροφής της ροής, είναι μηχανισμοί και εξαρτήματα που τοποθετούνται στην αρχική υδροληψία και δεν επιτρέπουν την επιστροφή του νερού από τους σωλήνες άρδευσης προς την υδροληψία. Η επιστροφή αυτή μπορεί να συμβεί όταν η πίεση του νερού εντός των σωλήνων που μας προμηθεύουν νερό, πριν από το δίκτυο άρδευσης, πέσει σε χαμηλότερα επίπεδα από την πίεση που επικρατεί μέσα στους σωλήνες του δικτύου άρδευσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα προληπτικά μέτρα κατά του παγετού

Ερώτηση: Ποια είναι τα προληπτικά μέτρα προστασίας των αρδευτικών δικτύων κατά του παγετού;

Απάντηση:

• Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ (§8.4, σελ. 117), αυτούσια: «Οι σωλήνες πολυαιθυλενίου (ΡΕ) χρησιμοποιούνται ευρύτατα στα αρδευτικά δίκτυα, αλλά, αν το νερό παγώσει στο εσωτερικό τους, ο σωλήνας πιθανόν να διαρραγεί.»

• ΠΟΤΕ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΜΕΤΡΑ: «Σε περιοχές όπου ο παγετός εισχωρεί σε βάθος 15 cm ή περισσότερο, θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα προετοιμασίας του δικτύου για το χειμώνα.»

    ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ
       ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ────────────────────────
           ░░░░░░░░░░░ ΠΑΓΕΤΟΣ ░░░░░░░░░  ▲
           ░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░  │ 15 cm Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ
       ────────────────────────────────── ▼ ➜ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΜΕΤΡΑ
           ═══[ΣΩΛΗΝΑΣ]═══  (βάθος ~30 cm, κεφ. 3)

• ΟΙ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ — αυτούσια: «Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, είτε αφαιρώντας το νερό από τους αρδευτικούς σωλήνες με τη βοήθεια πίεσης αέρα, είτε χρησιμοποιώντας βαλβίδες αποστράγγισης τοποθετημένες σε χαμηλό επίπεδο.»

    ① ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΠΙΕΣΗ ΑΕΡΑ
       ΑΕΡΑΣ ►►►►► ═══════════════ ►►►►► ΝΕΡΟ ΕΞΩ
       (φυσητήρας/συμπιεστής)
  
    ② ΒΑΛΒΙΔΕΣ ΑΠΟΣΤΡΑΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΧΑΜΗΛΟ ΕΠΙΠΕΔΟ
       ═══════╗           ╔═══════
              ╚═══╤═══════╝
                  ▼ ΒΑΛΒΙΔΑ ΑΠΟΣΤΡΑΓΓΙΣΗΣ
                    (το νερό φεύγει με τη ΒΑΡΥΤΗΤΑ)

  ⚠️ Οι δύο τρόποι έχουν αντίθετη λογική: ο πρώτος σπρώχνει το νερό έξω, ο δεύτερος το αφήνει να πέσει στο χαμηλότερο σημείο.

• ⚠️ «Στη χώρα μας τέτοια προβλήματα δεν είναι συνήθη.» ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 3: εκεί αναφέρεται ως πλεονέκτημα των σωλήνων ΡΕ «η αντίστασή τους στη δημιουργία ρωγμών από την παγοποίηση του νερού». Η §8.4 δεν το αναιρεί, αλλά διευκρινίζει ότι η αντίσταση αυτή δεν είναι απόλυτη: «αν το νερό παγώσει στο εσωτερικό τους, ο σωλήνας πιθανόν να διαρραγεί».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σωλήνες πολυαιθυλενίου χρησιμοποιούνται ευρύτατα στα αρδευτικά δίκτυα, αλλά αν το νερό παγώσει στο εσωτερικό τους ο σωλήνας πιθανόν να διαρραγεί. Σε περιοχές όπου ο παγετός εισχωρεί σε βάθος δεκαπέντε εκατοστών ή περισσότερο, θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα προετοιμασίας του δικτύου για τον χειμώνα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους: είτε αφαιρώντας το νερό από τους αρδευτικούς σωλήνες με τη βοήθεια πίεσης αέρα, είτε χρησιμοποιώντας βαλβίδες αποστράγγισης τοποθετημένες σε χαμηλό επίπεδο. Σημειώνεται ότι στη χώρα μας τέτοια προβλήματα δεν είναι συνήθη.

Κριτήρια αξιολόγησης: