Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: Αναγέννηση (σελ. 43) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: Αναγέννηση
Οι 25 αριθμημένες ασκήσεις της σελ. 43-45, μείον τις 5 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ (16-20) που δεν παίρνουν λύση -> 20 λύσεις. ⚠️ Οι ασκήσεις 21-25 είναι ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΚΛΕΙΣΤΕΣ (Μ/Α με 12 στοιχεία, βέλη ροής, Σ/Λ με 6 προτάσεις, 6 κενά, 4 ζεύγη) και η καθεμία απαντιέται ΟΛΟΚΛΗΡΗ μέσα σε ΜΙΑ λύση, ώστε οι κωδικοί να ταυτίζονται με την αρίθμηση του βιβλίου. ⚠️⚠️ Η άσκηση 24 φέρει ΔΥΟ πραγματικά λάθη του βιβλίου και είναι η μόνη με ενδεικτική λύση.
Ερώτηση 1 (σελ. 43) — Τι ονομάζουμε Αναγέννηση και πού εκδηλώθηκε
Ερώτηση: Τι ονομάζουμε Αναγέννηση και πού εκδηλώθηκε;
Απάντηση:
-
Ο ΟΡΙΣΜΟΣ — Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Η Αναγέννηση είναι ένα ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, που άγγιξε ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ στις χώρες της Ευρώπης.»
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ — ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ
«Χαρακτηρίζεται από την ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ, αλλά και από τη ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΜΟΡΦΩΝ που είχαν προέλευση ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ.»
| # | Πηγή |
|---|---|
| 1 | ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ |
| 2 | ΒΥΖΑΝΤΙΟ |
| 3 | ΔΥΤΙΚΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ |
💡 ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ΜΟΝΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ — ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΟΝΑΔΩΝ. Η κοινή εντύπωση είναι ότι η Αναγέννηση «γυρίζει στην αρχαιότητα ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΝΤΑΣ τον Μεσαίωνα». Το βιβλίο λέει το αντίθετο: τον ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΕΙ — και βάζει ρητά και ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ μέσα στις πηγές.
Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΟΥ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ — ΤΡΙΑ ΡΗΜΑΤΑ
«Ο αναγεννησιακός άνθρωπος, ΑΝΑΣΥΡΟΝΤΑΣ και ΑΝΑΠΛΑΘΟΝΤΑΣ μορφές από το παρελθόν, τις ΕΡΜΗΝΕΥΣΕ κάτω από το φως ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΤΟΥ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ, τις ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕ και κατέληξε ΣΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ.»
ΑΝΑΣΥΡΩ → ΑΝΑΠΛΑΘΩ → ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ ΚΑΤΙ ΝΕΟ. Δεν είναι αντιγραφή του παρελθόντος· είναι ΕΠΑΝΕΡΜΗΝΕΙΑ του.
ΠΟΤΕ
«Επί ΔΥΟ ΑΙΩΝΕΣ, τον 15ο, γνωστό στην Ιταλία ως QUATROCENTO, και τον 16ο, οι τέχνες, τα γράμματα και οι επιστήμες γνώρισαν ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΘΗΣΗ, ενώ ένα ΝΕΟ ΠΝΕΥΜΑ υπαγόρευε ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ.»
Το νέο πνεύμα σε μία φράση: «Προβάδισμα δινόταν ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑ, στα ιδανικά ΤΗΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑΣ.»
ΠΟΥ ΕΚΔΗΛΩΘΗΚΕ — ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ
ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ — το βιβλίο το τονίζει δύο φορές: είναι «ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ φαινόμενο» και «άνθηση σε ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ» (τίτλος της ενότητας 1.1).
ΑΛΛΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ: «Στην Ιταλία, όπου ΠΡΩΤΟΒΡΗΚΕ ΠΡΟΣΦΟΡΟ ΕΔΑΦΟΣ η Αναγέννηση…» (1.2) και «στην Ιταλία, ΑΠ' ΟΠΟΥ ΞΕΚΙΝΗΣΕ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» (ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ).
Και μέσα στην Ιταλία, όχι ενιαία: «Στην Ιταλία, διαιρεμένη σε ΠΟΛΕΙΣ-ΚΡΑΤΗ, η Αναγέννηση έδωσε τους δικούς της ΞΕΧΩΡΙΣΤΟΥΣ ΚΑΡΠΟΥΣ σε καθένα από τα κέντρα αυτά» — ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ (Μέδικοι), ΡΩΜΗ (Βοργίες, παπική εξουσία), ΜΙΛΑΝΟ, ΒΕΝΕΤΙΑ, ΣΙΕΝΑ.
Το κεφάλαιο πραγματεύεται ΤΕΣΣΕΡΙΣ εθνικές γραμμές: ΙΤΑΛΙΚΗ · ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ · ΙΣΠΑΝΙΚΗ · ΑΓΓΛΙΚΗ.
ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ — ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
«Η Αναγέννηση ΔΕΝ ήταν ΜΟΝΟ η εποχή μεγάλων ανακαλύψεων (όπως της Αμερικής), πολέμων και τεχνικών επιτευγμάτων. Ήταν και η εποχή ΑΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ σε πόλεις που ευημερούσαν ΧΑΡΗ ΣΕ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ.»
💡 ΓΙΑ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΟ: το ίδιο εμπόρευμα που μελετάς — ΤΟ ΥΦΑΣΜΑ — είναι η μηχανή που πλουτίζει τις πόλεις και γεννά την τάξη που θα οδηγήσει τη μόδα.
Και το αποτέλεσμα στο ντύσιμο: «Οι Αυλές των ηγεμόνων λειτουργούσαν ως ΚΕΝΤΡΑ ΜΟΔΑΣ και οι ενδυματολογικές τάσεις περνούσαν ΣΥΝΕΧΩΣ από τη μία χώρα στην άλλη … στυλ «με ευρύτερο κύρος … που ΑΛΛΑΖΑΝ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ».
Σύνοψη: ΟΡΙΣΜΟΣ: «Η Αναγέννηση είναι ένα ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, που άγγιξε ΟΛΟΥΣ τους τομείς της ζωής στις χώρες της Ευρώπης». ΤΡΕΙΣ ΠΗΓΕΣ: «χαρακτηρίζεται από την ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ, αλλά και από τη γονιμοποίηση μορφών που είχαν προέλευση ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ Ο ΔΥΤΙΚΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ» — δεν απορρίπτει τον Μεσαίωνα, τον γονιμοποιεί. Η ΜΕΘΟΔΟΣ: ο αναγεννησιακός άνθρωπος «ανασύροντας και αναπλάθοντας μορφές από το παρελθόν, τις ερμήνευσε κάτω από το φως της δικής του εμπειρίας, τις τροποποίησε και κατέληξε σε καινούργια πράγματα». ΠΟΤΕ: «επί δύο αιώνες, τον 15ο, γνωστό στην Ιταλία ως QUATROCENTO, και τον 16ο», με «προβάδισμα στο ΑΤΟΜΟ και στην ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑ, στα ιδανικά της ομορφιάς και της κομψότητας». ΠΟΥ: σε ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ, αλλά ξεκίνησε από την ΙΤΑΛΙΑ — «όπου πρωτοβρήκε πρόσφορο έδαφος» — και μάλιστα σε πόλεις-κράτη (Φλωρεντία, Ρώμη, Μιλάνο, Βενετία, Σιένα), όπου «έδωσε τους δικούς της ξεχωριστούς καρπούς σε καθένα». Το κεφάλαιο εξετάζει τέσσερις γραμμές: ιταλική, γερμανική, ισπανική, αγγλική. ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ: «ήταν και η εποχή ανόδου της ΑΣΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ σε πόλεις που ευημερούσαν χάρη σε ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ και στο ΕΜΠΟΡΙΟ»· «οι Αυλές των ηγεμόνων λειτουργούσαν ως ΚΕΝΤΡΑ ΜΟΔΑΣ» και οι τάσεις «άλλαζαν με μεγάλη ταχύτητα».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ πηγές. Η πιο συνηθισμένη απώλεια μονάδων είναι να γραφτεί μόνο η αρχαιότητα — το βιβλίο βάζει ρητά και το Βυζάντιο και τον δυτικό Μεσαίωνα.
- Στο «πού» απάντησε σε δύο επίπεδα: όλη η Ευρώπη («αυθεντικό ευρωπαϊκό φαινόμενο»), αλλά αφετηρία η Ιταλία — και μάλιστα οι πόλεις-κράτη ξεχωριστά.
- Η αστική τάξη και τα υφάσματα είναι το σχόλιο που δένει την ερώτηση με το υπόλοιπο κεφάλαιο: η οικονομία της εποχής στηρίζεται στο ίδιο το αντικείμενο του μαθήματος.
Ερώτηση 2 (σελ. 43) — Μεσαίωνας και Αναγέννηση: οι βασικές διαφορές
Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές διαφορές ανάμεσα στις ενδυμασίες του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης;
Απάντηση:
-
Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΤΑ ΣΥΝΟΨΙΖΕΙ ΟΛΑ
«Σ' αυτές τις αλλαγές ΣΧΗΜΑΤΩΝ, ΦΟΡΜΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΣΥΝΟΨΙΖΕΤΑΙ Η ΑΝΤΙΘΕΣΗ ανάμεσα στον τύπο της μεσαιωνικής και της αναγεννησιακής ενδυμασίας.»
ΑΝΔΡΙΚΑ
| ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ | ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ |
|---|---|
| ΜΑΚΡΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ | ΚΟΝΤΑ ΡΟΥΧΑ |
| — | ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΣΜΕΝΟΙ ΩΜΟΙ |
| ΜΥΤΕΡΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ | ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΦΟΡΜΑ |
| ΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ | — |
Το κείμενο: «Τα μακριά ενδύματα των ανδρών και τα μυτερά παπούτσια αντικαταστάθηκαν από κοντά ρούχα, τετραγωνισμένους ώμους και παπούτσια με τετράγωνη φόρμα.»
Και το «ανοιχτά μανίκια» έρχεται από την 1.3: το κοντό ανδρικό ένδυμα «ήταν κάτι ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ απέναντι στην παράδοση του Μεσαίωνα ΜΕ ΤΑ ΜΑΚΡΙΑ ΡΟΥΧΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ».
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ
| ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ | ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ |
|---|---|
| ΥΠΕΡΥΨΩΜΕΝΑ ΔΙΑΔΗΜΑΤΑ | ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ ΔΙΑΔΗΜΑΤΑ |
| ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ | ΜΑΚΡΥΤΕΡΑ ΚΟΡΣΑΖ |
| ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ V | ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΝΤΕΚΟΛΤΕ |
| ΜΑΚΡΙΕΣ ΟΥΡΕΣ | ΦΟΥΣΤΕΣ ΠΟΥ ΑΚΟΥΜΠΟΥΣΑΝ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ |
💡 ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΠΟΥ ΤΑ ΚΡΑΤΑΕΙ ΟΛΑ: Ο ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ ΤΡΑΒΑΕΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΝΩ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ (ψηλά διαδήματα, ψηλή μέση, μυτερά παπούτσια, ουρές που απλώνονται)· Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΜΑΖΕΥΕΤΑΙ (χαμηλά διαδήματα, μακρύ κορσάζ, τετράγωνες μύτες, φούστα στο έδαφος).
⚠️ Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΙΣ
«Το γυναικείο ένδυμα, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΜΑΚΡΥ.»
ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΡΟΥΧΟ ΚΟΝΤΑΙΝΕΙ, ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΟΧΙ. Είναι ακριβώς η έμφυλη κωδικοποίηση που καθιερώθηκε στον Μεσαίωνα (Ιστορία Ενδυμασίας Ι, κεφ. 7) — και η Αναγέννηση ΤΗΝ ΕΝΤΕΙΝΕΙ αντί να την ανατρέψει.
Η ΝΕΑ ΔΙΑΘΕΣΗ — ΤΟ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ
Στην Ιταλία «το κοστούμι ήταν ΜΑΛΑΚΟ, ΧΥΤΟ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟ, αντικατοπτρίζοντας μιαν ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ».
Και η καινοτομία που τάραξε τα ήθη: «ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ ήταν η αναγεννησιακή ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΠΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΗΘΗ. Λέγεται ότι ήταν ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ.»
💡 Πρόσεξε τη διαφορά επιπέδου: ο Μεσαίωνας ΚΑΛΥΠΤΕΙ και ΥΨΩΝΕΙ· η Αναγέννηση ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ και ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΕΙ ΤΟ ΣΩΜΑ. Αυτό είναι η «αλλαγή ΔΙΑΘΕΣΗΣ» που αναφέρει το βιβλίο δίπλα στα σχήματα και τη φόρμα.
⚠️ ΜΙΑ ΕΝΤΑΣΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΜΠΕΡΔΕΥΤΕΙΣ: εδώ η «ψηλή μέση» δίνεται ως ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟ στοιχείο που υποχώρησε· στην ΙΤΑΛΙΚΗ όμως γραμμή (1.4) «η ζώνη ανέβαινε ψηλά», και η άσκηση 25 δίνει «χυτά φορέματα ΜΕ ΨΗΛΑ ΤΗ ΖΩΝΗ» ως ΙΤΑΛΙΚΟ γνώρισμα. Η γενική αντίθεση αφορά τη ΜΕΤΑΒΑΣΗ· η ιταλική γραμμή είναι ΤΟΠΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ.
Σύνοψη: Η ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «σ' αυτές τις αλλαγές σχημάτων, φόρμας και διάθεσης συνοψίζεται η αντίθεση ανάμεσα στον τύπο της μεσαιωνικής και της αναγεννησιακής ενδυμασίας». ΑΝΔΡΙΚΑ: «τα ΜΑΚΡΙΑ ενδύματα των ανδρών και τα ΜΥΤΕΡΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ αντικαταστάθηκαν από ΚΟΝΤΑ ΡΟΥΧΑ, ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΣΜΕΝΟΥΣ ΩΜΟΥΣ και ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΦΟΡΜΑ» — και το κοντό ένδυμα ήταν «κάτι καινούργιο απέναντι στην παράδοση του Μεσαίωνα με τα μακριά ρούχα και τα ΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ». ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ: «τα ΥΠΕΡΥΨΩΜΕΝΑ ΔΙΑΔΗΜΑΤΑ, η ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ, η ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ V και οι ΜΑΚΡΙΕΣ ΟΥΡΕΣ υποχώρησαν μπροστά σε ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ ΔΙΑΔΗΜΑΤΑ, ΜΑΚΡΥΤΕΡΑ ΚΟΡΣΑΖ, ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΝΤΕΚΟΛΤΕ και ΦΟΥΣΤΕΣ ΠΟΥ ΑΚΟΥΜΠΟΥΣΑΝ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ». Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΣΥΜΜΕΤΡΙΑ: «το γυναικείο ένδυμα, σε αντίθεση με το ανδρικό, ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΜΑΚΡΥ» — δηλαδή κοντύνει μόνο το ανδρικό. ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΔΙΑΘΕΣΗ: στην Ιταλία «το κοστούμι ήταν μαλακό, χυτό και κομψό, αντικατοπτρίζοντας μιαν εξιδανικευμένη εικόνα του ανθρώπινου σώματος», ενώ «το μεγάλο ΝΤΕΚΟΛΤΕ ήταν η αναγεννησιακή καινοτομία ΠΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΗΘΗ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Οργάνωσε την απάντηση σε ΔΥΟ ΣΤΗΛΕΣ (ανδρικά / γυναικεία) και ζευγάρωσε κάθε μεσαιωνικό στοιχείο με το αναγεννησιακό του — έτσι ακριβώς το γράφει το βιβλίο.
- Μην ξεχάσεις την ΑΣΥΜΜΕΤΡΙΑ: κοντύνει μόνο το ΑΝΔΡΙΚΟ ρούχο· το γυναικείο «παρέμεινε μακρύ».
- Πρόσθεσε και την «αλλαγή ΔΙΑΘΕΣΗΣ», όχι μόνο σχήματος: εξιδανίκευση του σώματος και το ντεκολτέ που «τάραξε τα ήθη».
Ερώτηση 3 (σελ. 43) — Το κοντό ανδρικό ρούχο της Αναγέννησης
Ερώτηση: Περίγραψε το κοντό ανδρικό ρούχο που χαρακτηρίζει το αναγεννησιακό ένδυμα.
Απάντηση:
-
ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
«Το ΚΟΝΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ, που έκανε την εμφάνισή του στο τέλος του 14ου αιώνα και ήταν ΚΑΤΙ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ απέναντι στην παράδοση του Μεσαίωνα με τα μακριά ρούχα και τα ανοιχτά μανίκια, ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΗΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ.»
ΤΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ — Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΗΜΕΙΟ ΠΡΟΣ ΣΗΜΕΙΟ
| Στοιχείο | Το κείμενο |
|---|---|
| ΤΙ ΕΙΝΑΙ | «η ΚΟΝΤΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥΝΙΚΑ των ανδρών, ΤΟ ΓΙΛΕΚΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ» |
| ΡΟΛΟΣ | «μια ΒΑΣΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΗ ΦΟΡΜΑ που ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕ ΩΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΡΟΥΧΟ» |
| ΕΦΑΡΜΟΓΗ | «ΚΟΛΛΗΤΟ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΣΤΕΡΝΟ (ΠΕΡΙΣΤΕΡΝΙΔΙΟ)» |
| ΜΑΝΙΚΙΑ | «ΕΦΑΡΜΟΣΤΑ, που αρχικά ΚΟΥΜΠΩΝΑΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙ» |
| ΤΟ ΟΝΟΜΑ | «Φτιαγμένο από ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΟ, ΠΛΟΥΣΙΟ ΥΦΑΣΜΑ, ΛΕΓΟΤΑΝ ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ» |
| ΠΩΣ ΦΟΡΙΟΤΑΝ | «κάτω από ένα ΚΟΝΤΟ ΠΑΛΤΟ ΠΟΥ ΑΝΕΜΙΖΕ ή με άλλα παλτά σε διάφορα μήκη» |
💡 ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ: ΝΤΟΥΜΠΛΕ και ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΡΟΥΧΟ — αλλάζει το ΟΝΟΜΑ όταν αλλάζει ΤΟ ΥΦΑΣΜΑ.
Και μια σημαντική πρόταση για τη μεταβλητότητα: «Εμφάνισε όμως ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΑ ΧΩΡΑ ΣΤΗΝ ΑΛΛΗ.» Στη Γερμανία θα το βρεις με ΦΟΥΣΚΩΜΕΝΑ ΜΑΝΙΚΙΑ και ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ· στην Ισπανία ΣΤΗΤΟ, μυτερό μπροστά, με ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ψαλιδίσματα.
ΤΟ ΖΑΚ — Η ΛΑΪΚΗ ΕΚΔΟΧΗ (μη την παραλείψεις)
«Από το ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ, έναν τύπο ζιλέ ΜΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ, προήλθε μια πρακτική ΚΟΝΤΗ, ΜΑΤΛΑΣΕ ΖΑΚΕΤΑ, που στα μέσα του 15ου αιώνα ΕΓΙΝΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΡΟΥΧΟ. ΛΕΓΟΤΑΝ ΖΑΚ και ήταν ένα είδος πουρπουάν, ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟ από τα πουρπουάν των ευγενών. ΤΟ ΦΟΡΕΣΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ, ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΖΑΚ.»
💡 ΔΥΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΑΞΙΖΟΥΝ ΣΧΟΛΙΟ: η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ (ακριβώς όπως το πουρπουάν του Ύστερου Μεσαίωνα στο «Ιστορία Ενδυμασίας Ι») · και το ΟΝΟΜΑ ΠΟΥ ΤΟ ΕΔΩΣΑΝ ΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ — ένα ρούχο που κρατάει την κοινωνική του ιστορία μέσα στη λέξη του.
ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΝΩΦΟΡΙΑ ΠΟΥ ΤΟ ΣΥΝΟΔΕΥΑΝ
ΚΑΜΠΑΝ: «ένδυμα που φοριόταν από πάνω, ΑΝΟΙΧΤΟ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΩΤΟ, με ΜΑΚΡΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ, ΚΟΥΚΟΥΛΑ και ΖΩΝΗ για να σφίγγει στη μέση. Οι ιστορικοί του ενδύματος υποστηρίζουν ότι προήλθε από ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΤΑΝΙ και ότι ήρθε στην Ευρώπη ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ. Η καμπάν αυτή μοιάζει να είναι ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΝΤΟ.»
ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟ ΠΑΛΤΟ των ηγεμόνων: «μεγάλο παλτό ΜΕ ΟΥΡΑ, που ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΗ ΧΛΑΜΥΔΑ, έκλεινε με μιαν ΑΓΚΡΑΦΑ στον ώμο και συμπληρωνόταν από γιακά με επένδυση ΑΠΟ ΓΟΥΝΑ ΕΡΜΙΝΑΣ.»
Και για τις κατώτερες τάξεις: πανωφόρια ΚΑΠΕΣ ΜΕ ΚΟΥΚΟΥΛΑ, «που ίσως προέρχονταν από τη ρωμαϊκή ΠΕΝΟΥΛΑ».
⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΚΡΥ ΔΕΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ
«Το ΜΑΚΡΥ ανδρικό ρούχο ΔΕΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ ΤΕΛΕΙΩΣ μπροστά στην επικράτηση του κοντού ενδύματος.» Το κράτησαν: «οι άνθρωποι μιας ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ, ΟΙ ΙΕΡΕΙΣ, ΟΙ ΕΥΓΕΝΕΙΣ σε συγκεκριμένες περιστάσεις και ΟΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ».
💡 ΤΟ ΜΟΤΙΒΟ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: το ΜΑΚΡΥ ρούχο σημαίνει ΚΥΡΟΣ, ΗΛΙΚΙΑ, ΘΕΣΜΟ — δηλαδή «ΔΕΝ ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΟΥ». Γι' αυτό επιβιώνει ακριβώς στους ιερείς, τους δικαστές και τους πανεπιστημιακούς — και ζει ακόμα στις ΤΗΒΕΝΝΟΥΣ ΤΗΣ ΟΞΦΟΡΔΗΣ.
Σύνοψη: ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ: «το κοντό ανδρικό ένδυμα, που έκανε την εμφάνισή του στο τέλος του 14ου αιώνα … δίνει το στίγμα της αναγεννησιακής ανδρικής ενδυμασίας». ΤΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ: «η ΚΟΝΤΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥΝΙΚΑ των ανδρών, το γιλέκο ντουμπλέ, ήταν βασική αναγεννησιακή φόρμα που ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕ ΩΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΡΟΥΧΟ»· ήταν «κολλητό πάνω στο στέρνο (ΠΕΡΙΣΤΕΡΝΙΔΙΟ)», με «εφαρμοστά μανίκια που αρχικά ΚΟΥΜΠΩΝΑΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙ», και «φτιαγμένο από ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΟ, ΠΛΟΥΣΙΟ ΥΦΑΣΜΑ, ΛΕΓΟΤΑΝ ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ». Φοριόταν «κάτω από ένα κοντό παλτό που ανέμιζε». Και «εμφάνισε ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ από τη μια χώρα στην άλλη». Η ΛΑΪΚΗ ΕΚΔΟΧΗ — ΤΟ ΖΑΚ: «από το στρατιωτικό ένδυμα, έναν τύπο ζιλέ με ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ, προήλθε μια πρακτική κοντή, ΜΑΤΛΑΣΕ ζακέτα, που στα μέσα του 15ου αιώνα έγινε καθημερινό ρούχο· ήταν είδος πουρπουάν, λιγότερο εφαρμοστό και κομψό … το φόρεσαν και οι ΑΓΡΟΤΕΣ, από τους οποίους και ονομάστηκε ζακ». ΤΑ ΠΑΝΩΦΟΡΙΑ: η ΚΑΜΠΑΝ, «ανοιχτό και σταυρωτό, με μακριά μανίκια, κουκούλα και ζώνη», που «προήλθε από το ανατολίτικο ΚΑΦΤΑΝΙ και ήρθε στην Ευρώπη μέσω της ΒΕΝΕΤΙΑΣ» και «μοιάζει να είναι πρόδρομος του ΜΑΝΤΟ»· και για τις τελετές μεγάλο παλτό με ουρά «που ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΗ ΧΛΑΜΥΔΑ», με αγκράφα στον ώμο και γούνα ερμίνας. ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ: «το μακρύ ανδρικό ρούχο δεν εξαφανίστηκε τελείως» — το κράτησαν «οι άνθρωποι μιας ορισμένης ηλικίας, οι ιερείς, οι ευγενείς … και οι διοικητικοί παράγοντες».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πες ρητά ότι ΝΤΟΥΜΠΛΕ και ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ είναι ΤΟ ΙΔΙΟ ΡΟΥΧΟ — αλλάζει το όνομα όταν αλλάζει το ύφασμα (ντουμπλαρισμένο, πλούσιο).
- Πρόσθεσε το ΖΑΚ: δείχνει ότι η ίδια φόρμα κατέβηκε κοινωνικά — και το όνομά της το έδωσαν οι αγρότες.
- Κλείσε με την επιφύλαξη ότι το μακρύ ρούχο ΕΠΙΒΙΩΣΕ σε ιερείς, ηλικιωμένους και διοικητικούς — το μακρύ σημαίνει κύρος και θεσμό.
Ερώτηση 4 (σελ. 43) — Τα γυναικεία φορέματα στην Ιταλία της Αναγέννησης
Ερώτηση: Πώς ήταν τα γυναικεία φορέματα στην Ιταλία της Αναγέννησης;
Απάντηση:
-
Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ ΠΡΩΤΑ
«Στην Ιταλία, όπου πρωτοβρήκε πρόσφορο έδαφος η Αναγέννηση, το κοστούμι ήταν ΜΑΛΑΚΟ, ΧΥΤΟ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟ, αντικατοπτρίζοντας μιαν ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ.»
ΤΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ (1.2)
| Στοιχείο | Πώς ήταν |
|---|---|
| ΜΕΣΗ | «ΚΑΝΟΝΙΚΗ Ή ΨΗΛΗ» |
| ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ | «ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΙ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ» |
| ΜΑΝΙΚΙΑ | «ΕΦΑΡΜΟΣΤΑ Ή ΠΙΟ ΓΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΠΡΑΤΣΟ» |
| ΤΟ ΣΧΙΣΙΜΟ | «Συχνά ήταν ΣΧΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟ ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΑΓΚΩΝΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ» |
💡 ΤΟ ΣΧΙΣΜΕΝΟ ΜΑΝΙΚΙ ΑΞΙΖΕΙ ΣΧΟΛΙΟ: είναι η ΙΤΑΛΙΚΗ, «μαλακή» εκδοχή της ίδιας ιδέας που στη Γερμανία θα γίνει ΨΑΛΙΔΙΣΜΑ — να φαίνεται το από κάτω ρούχο ή η φόδρα. Η διαφορά είναι στο ύφος: στην Ιταλία ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ, στη Γερμανία ΥΠΕΡΒΟΛΗ.
Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ (1.4) — ΤΟ ΣΗΜΑ ΚΑΤΑΤΕΘΕΝ
«Στα γυναικεία ΧΥΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ Η ΖΩΝΗ ΑΝΕΒΑΙΝΕ ΨΗΛΑ, ενώ η ΦΙΝΕΤΣΑ ΤΗΣ ΣΙΛΟΥΕΤΑΣ ΤΟΝΙΖΟΤΑΝ με ΑΕΡΙΝΑ ΠΕΠΛΑ και με ΚΑΤΣΑΡΑ ΜΑΛΛΙΑ που πλαισίωναν το πρόσωπο.»
Αυτή ακριβώς η πρόταση είναι η επιλογή III της άσκησης 25: «αέρινα πέπλα, χυτά φορέματα με ψηλά τη ζώνη».
ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΜΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ (1.3)
«Το γυναικείο ένδυμα … ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΜΑΚΡΥ. Τα φορέματα, ΕΦΑΡΜΟΣΤΑ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΤΟ ΜΠΟΥΣΤΟ, είχαν ΦΑΡΔΙΑ ΦΟΥΣΤΑ.»
Η ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: «ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ ήταν η αναγεννησιακή καινοτομία ΠΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΗΘΗ. Λέγεται ότι το ντεκολτέ ήταν ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ.»
Τα μανίκια σε τεράστια ποικιλία: «άλλοτε εφαρμοστά και κουμπωτά, άλλοτε φούσκωναν στον αγκώνα ή ψηλότερα» — και επέτρεπαν «διάφορους συνδυασμούς από υφάσματα και ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΩΝ ΜΟΤΙΒΩΝ ΜΕ ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ».
ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΟΥ ΤΑ ΕΚΑΝΑΝ ΔΥΝΑΤΑ
Στη ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ, τη ΒΕΝΕΤΙΑ και τη ΓΕΝΟΒΑ οι υφαντές έφτιαχναν ΣΑΤΕΝ, ΤΑΦΤΑΔΕΣ, ΜΠΡΟΚΑΡ και ΔΑΜΑΣΚΗΝΟ· υπήρχαν υφάσματα από ΑΣΗΜΙ ΚΑΙ ΧΡΥΣΟ, βελούδα με ανάγλυφα σχέδια και υφάσματα δουλεμένα ΜΕ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ.
💡 Δεν είναι διακοσμητική λεπτομέρεια: η ιταλική «χυτή» γραμμή ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΗ επειδή υπάρχουν αυτά τα υφάσματα. Η ίδια εποχή που πλουτίζει από τις βιοτεχνίες υφασμάτων μπορεί και να τα φορέσει.
ΚΑΙ Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ
Ο ΜΠΟΤΙΤΣΕΛΙ στην αλληγορική «ΑΝΟΙΞΗ» «ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΣΕ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΦΙΓΟΥΡΑ» — «η γυναίκα της Αναγέννησης πρόβαλλε έμμεσα με ΟΛΗ ΤΗ ΦΙΝΕΤΣΑ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ ΤΗΣ».
⚠️ ΜΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 21: η «ψηλή ζώνη» είναι ΙΤΑΛΙΚΟ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟ γνώρισμα, αλλά η γενική αντίθεση της 1.2 δίνει την «ψηλή μέση» ως ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ. Και τα δύο υπάρχουν στο βιβλίο — δες τη λύση 16.
Σύνοψη: Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ: στην Ιταλία «το κοστούμι ήταν ΜΑΛΑΚΟ, ΧΥΤΟ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟ, αντικατοπτρίζοντας μιαν ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ». ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: «η μέση … ήταν κανονική ή ψηλή, η λαιμόκοψη ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΙ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ, τα μανίκια εφαρμοστά ή πιο γεμάτα στο μπράτσο· συχνά ήταν ΣΧΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟ ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΑΓΚΩΝΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ». Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ: «στα γυναικεία ΧΥΤΑ φορέματα η ΖΩΝΗ ΑΝΕΒΑΙΝΕ ΨΗΛΑ, ενώ η φινέτσα της σιλουέτας τονιζόταν με ΑΕΡΙΝΑ ΠΕΠΛΑ και με ΚΑΤΣΑΡΑ ΜΑΛΛΙΑ που πλαισίωναν το πρόσωπο». ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΜΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ: το γυναικείο ένδυμα «παρέμεινε μακρύ»· τα φορέματα ήταν «εφαρμοστά μέχρι τη μέση για να αναδεικνύουν το ΜΠΟΥΣΤΟ», με φαρδιά φούστα· «το μεγάλο ΝΤΕΚΟΛΤΕ ήταν η αναγεννησιακή καινοτομία που ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΗΘΗ — λέγεται ότι ήταν κυπριακής προέλευσης»· και τα μανίκια, «σε τεράστια ποικιλία», επέτρεπαν «παιχνίδια των μοτίβων με τα χρώματα». ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ: σατέν, ταφτάδες, μπροκάρ, δαμασκηνό από Φλωρεντία, Βενετία, Γένοβα, ακόμη και υφάσματα από ασήμι και χρυσό ή δουλεμένα με μαργαριτάρια. ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ: ο Μποτιτσέλι στην «Άνοιξη» «εξιδανίκευσε τη γυναικεία φιγούρα».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Το σήμα κατατεθέν είναι τρία πράγματα μαζί: χυτά φορέματα · ψηλή ζώνη · αέρινα πέπλα — αυτή ακριβώς είναι η επιλογή III της άσκησης 25.
- Το σχισμένο στον αγκώνα μανίκι είναι η ιταλική εκδοχή της ίδιας ιδέας που στη Γερμανία γίνεται ψαλίδισμα: να φαίνεται το από κάτω ρούχο.
- Σύνδεσε τη «χυτή» γραμμή με τα ΥΦΑΣΜΑΤΑ των ιταλικών πόλεων — η φόρμα ήταν εφικτή επειδή υπήρχε η τεχνολογία του υφάσματος.
Ερώτηση 5 (σελ. 43) — Υπήρχαν μακριά ενδύματα στην Αναγέννηση;
Ερώτηση: Υπήρχαν μακριά γυναικεία και ανδρικά ενδύματα στην Αναγέννηση;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΝΑΙ — ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ, ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΛΟΓΟ
💡 ΕΙΝΑΙ ΕΡΩΤΗΣΗ-ΠΑΓΙΔΑ. Επειδή το κεφάλαιο ξεκινά με «τα μακριά ενδύματα … αντικαταστάθηκαν από κοντά ρούχα», η βιαστική απάντηση είναι «όχι». Το βιβλίο όμως λέει ρητά και τα δύο αντίθετα — και η ερώτηση ζητά ακριβώς αυτό.
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ: ΝΑΙ — ΗΤΑΝ Ο ΚΑΝΟΝΑΣ
«Το γυναικείο ένδυμα, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΜΑΚΡΥ.»
Και στη μεσαιωνική-αναγεννησιακή αντίθεση: οι μακριές ουρές υποχώρησαν μπροστά σε «ΦΟΥΣΤΕΣ ΠΟΥ ΑΚΟΥΜΠΟΥΣΑΝ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ» — δηλαδή άλλαξε ΤΟ ΣΧΗΜΑ, όχι το μήκος.
Απόδειξη και από τα παπούτσια: τα γυναικεία υποδήματα «ΔΕΝ ΕΦΤΑΣΑΝ ΠΟΤΕ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΥΠΕΡΒΟΛΗ (με τα ανδρικά), ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΡΙΑΣ ΦΟΥΣΤΑΣ, που μπορούσε να μπερδευτεί με τις μεγάλες μύτες».
💡 Ωραίο επιχείρημα: το μήκος της φούστας ΠΕΡΙΟΡΙΣΕ την εξέλιξη ΤΟΥ ΠΑΠΟΥΤΣΙΟΥ. Η μακριά φούστα ήταν τόσο δεδομένη, ώστε καθόριζε ΑΛΛΟ κομμάτι της ενδυμασίας.
ΑΝΔΡΙΚΑ: ΝΑΙ — ΑΛΛΑ ΩΣ ΣΗΜΑ ΚΥΡΟΥΣ
«Το ΜΑΚΡΥ ανδρικό ρούχο ΔΕΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ ΤΕΛΕΙΩΣ μπροστά στην επικράτηση του κοντού ενδύματος.»
| # | Ποιοι το κράτησαν |
|---|---|
| 1 | ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ |
| 2 | ΟΙ ΙΕΡΕΙΣ |
| 3 | ΟΙ ΕΥΓΕΝΕΙΣ («σε συγκεκριμένες περιόδους και περιστάσεις») |
| 4 | ΟΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ |
Ποιοι ήταν οι «διοικητικοί παράγοντες»: «μια ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ, γύρω από τους πρίγκιπες του 15ου αιώνα, που την αποτελούσαν ΥΨΗΛΟΒΑΘΜΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ επιφορτισμένοι να ΕΙΣΠΡΑΤΤΟΥΝ ΦΟΡΟΥΣ, να ΤΗΡΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΞΗ και να εκτελούν ΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ».
Η «ΚΡΑΤΙΚΗ ΣΤΟΛΗ»: «συνήθως ΜΑΥΡΗ, ΚΟΚΚΙΝΗ Ή ΒΙΟΛΕ, ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΣΕ ΕΝΑ ΑΞΙΩΜΑ και είχε ΜΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ, όπως είχαν παλαιότερα στον Μεσαίωνα συγκεκριμένα ρούχα, με τα οποία ξεχώριζαν θρησκευτικές ομάδες ή προσδιοριζόταν ένα επάγγελμα.»
ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΚΟΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ
«Από τότε ΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ είχαν για ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΗΝ ΠΟΔΙΑ, ενώ ΟΙ ΣΠΟΥΔΑΣΜΕΝΟΙ Ή ΛΟΓΙΟΙ φορούσαν ένα ΦΑΡΔΥ ένδυμα, ΜΑΚΡΥ ΩΣ ΤΟΝ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟ, ΚΛΕΙΣΤΟ, με ένα μικρό άνοιγμα στο στήθος και με ΠΟΛΥ ΦΑΡΔΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ.»
«Αντίστοιχο ήταν το ένδυμα των ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ από τον 13ο αιώνα, ΠΟΥ ΠΑΡΕΛΑΒΕ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ.»
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: το μακρύ ανδρικό ρούχο ΔΕΝ επιβίωσε ως μόδα — επιβίωσε ως ΘΕΣΜΟΣ. Σημαίνει «ΔΕΝ ΔΟΥΛΕΥΩ ΜΕ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΟΥ»: ηλικία, ιεροσύνη, αξίωμα, γνώση. Και ζει ακόμα — το βιβλίο το λέει ρητά: «ΣΤΙΣ ΤΗΒΕΝΝΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΟΞΦΟΡΔΗΣ».
Σύνοψη: ΝΑΙ, ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ — ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΛΟΓΟ. ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ: ήταν ο κανόνας — «το γυναικείο ένδυμα, σε αντίθεση με το ανδρικό, ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΜΑΚΡΥ»· οι μακριές ουρές του Μεσαίωνα απλώς έδωσαν τη θέση τους σε «φούστες που ΑΚΟΥΜΠΟΥΣΑΝ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ», δηλαδή άλλαξε το σχήμα, όχι το μήκος. Απόδειξη και έμμεση: τα γυναικεία παπούτσια «δεν έφτασαν ποτέ στην ίδια υπερβολή … εξαιτίας της ΜΑΚΡΙΑΣ ΦΟΥΣΤΑΣ». ΑΝΔΡΙΚΑ: «το μακρύ ανδρικό ρούχο ΔΕΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ ΤΕΛΕΙΩΣ μπροστά στην επικράτηση του κοντού ενδύματος». Το κράτησαν τέσσερις ομάδες: «οι άνθρωποι μιας ορισμένης ηλικίας, οι ιερείς, οι ευγενείς σε συγκεκριμένες περιστάσεις και οι ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ» — «μια νέα κοινωνική ομάδα, γύρω από τους πρίγκιπες του 15ου αιώνα … υψηλόβαθμοι υπάλληλοι επιφορτισμένοι να εισπράττουν φόρους, να τηρούν την τάξη και να εκτελούν δικαστικά καθήκοντα». Η «κρατική στολή» τους ήταν «συνήθως μαύρη, κόκκινη ή βιολέ», σηματοδοτούσε ένα αξίωμα και «είχε μια λειτουργία ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ». Επίσης οι ΛΟΓΙΟΙ φορούσαν «φαρδύ ένδυμα, ΜΑΚΡΥ ΩΣ ΤΟΝ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟ, κλειστό … με πολύ φαρδιά μανίκια», αντίστοιχο με «το ένδυμα των ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ από τον 13ο αιώνα, που ΠΑΡΕΛΑΒΕ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» — και επιβιώνει «στις ΤΗΒΕΝΝΟΥΣ του Πανεπιστημίου της ΟΞΦΟΡΔΗΣ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η ερώτηση είναι παγίδα: επειδή το κεφάλαιο ανοίγει με «τα μακριά ενδύματα αντικαταστάθηκαν από κοντά», η βιαστική απάντηση είναι «όχι». Η σωστή είναι ΝΑΙ, και για τα δύο φύλα.
- Ξεχώρισε τους δύο λόγους: στις γυναίκες το μακρύ ήταν ο κανόνας· στους άνδρες εξαίρεση με κοινωνικό νόημα — ηλικία, ιεροσύνη, αξίωμα, γνώση.
- Κλείσε με την επιβίωση: το μακρύ ανδρικό ρούχο ζει ακόμα στις τηβέννους της Οξφόρδης — το λέει ρητά το ίδιο το βιβλίο.
Ερώτηση 6 (σελ. 43) — Τα υφάσματα του 15ου και 16ου αιώνα
Ερώτηση: Περίγραψε το είδος των υφασμάτων που κυριάρχησαν τον 15ο και 16ο αιώνα.
Απάντηση:
-
ΠΟΘΕΝ ΕΡΧΟΝΤΑΝ — ΔΥΟ ΠΗΓΕΣ
«Από τον 14ο αιώνα, η ΑΝΑΤΟΛΗ ΠΡΟΜΗΘΕΥΕ πολύτιμα υφάσματα στην Ευρώπη, ενώ στην ΙΣΠΑΝΙΑ και ΙΤΑΛΙΑ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ.»
💡 Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΑΥΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. Είναι η συνέχεια της ιστορίας που ξεκίνησε στο «Ιστορία Ενδυμασίας Ι»: η μεταξουργία έφτασε στη Δύση από το Βυζάντιο μετά την επιδρομή των Νορμανδών.
ΤΑ ΠΟΛΥΤΕΛΗ — ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΟΝΟΜΑΤΑ
«ΣΑΤΕΝ, ΤΑΦΤΑΔΕΣ, ΜΠΡΟΚΑΡ και ΔΑΜΑΣΚΗΝΟ έφτιαχναν οι υφαντές στη ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ, τη ΒΕΝΕΤΙΑ και τη ΓΕΝΟΒΑ.»
Και τα εντυπωσιακά: «Υπήρχαν υφάσματα από ΑΣΗΜΙ ΚΑΙ ΧΡΥΣΟ, ΒΕΛΟΥΔΑ με σχέδια ΑΝΑΓΛΥΦΑ, υφάσματα ΔΟΥΛΕΜΕΝΑ ΜΕ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ.»
ΚΑΙ ΤΑ ΛΕΠΤΑ — ΜΗΝ ΤΑ ΞΕΧΑΣΕΙΣ
«Και δίπλα σ' αυτά, ΤΟ ΛΙΝΟ των διαφόρων ποιοτήτων, η ΒΑΤΙΣΤΑ, η ΓΑΖΑ, ΤΟ ΛΕΠΤΟ ΜΕΤΑΞΙ για το ΒΕΛΟ και τα ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΗΣ.»
💡 ΔΩΣΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ: ΒΑΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΛΗ (σατέν, μπροκάρ, βελούδο, χρυσό, μαργαριτάρια) και ΛΕΠΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΗ (λινό, βατίστα, γάζα, λεπτό μετάξι). Τα δεύτερα είναι που κάνουν δυνατά τα «ΑΕΡΙΝΑ ΠΕΠΛΑ» της ιταλικής γραμμής.
Η ΔΑΝΤΕΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ (ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ)
«Τον 15ο αιώνα, οι υφαντές στις ιταλικές πόλεις ανέπτυξαν την τέχνη να φτιάχνουν ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΜΕ ΕΝΤΟΝΑ ΜΟΤΙΒΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΑ. Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΔΑΝΤΕΛΑΣ ήταν επίσης ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ.»
«Το πιο χαρακτηριστικό αξεσουάρ της εποχής, ΤΟ ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ, ΦΟΡΕΘΗΚΕ ΑΠΟ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ.» Τον 16ο αιώνα στα ανδρικά, «ο ΠΕΣΜΕΝΟΣ ΓΙΑΚΑΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΤΑΝ ΜΕ ΤΟ ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ».
⚠️ ΚΡΑΤΑ ΤΟ «ΑΠΟ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ» — είναι ΑΚΡΙΒΩΣ η 2η πρόταση της άσκησης 23, που είναι ΛΑΘΟΣ επειδή λέει «ΜΟΝΟ τα ανδρικά».
Ανά χώρα: Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία → ΔΑΝΤΕΛΑ («γαρνιρισμένα ή εξολοκλήρου φτιαγμένα από δαντέλα») · Ολλανδία και Κεντρική Ευρώπη → ΑΠΛΟ ΥΦΑΣΜΑ · Ισπανία → κεντημένα με ΜΑΥΡΗ, ΑΣΗΜΕΝΙΑ ή ΧΡΥΣΗ κλωστή.
ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΟΥ ΤΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕ: «Η ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣ για το κολάρισμά τους ΕΚΑΝΕ ΤΑ ΠΤΥΧΩΤΑ ΚΟΛΑΡΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ.»
💡 Αξίζει ρητό σχόλιο: μια ΧΗΜΙΚΗ επινόηση αλλάζει το ΣΧΗΜΑ ενός ρούχου. Είναι το ίδιο μοτίβο με τις μεταλλικές πανοπλίες που γέννησαν το πουρπουάν: Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΔΗΓΕΙ ΤΗ ΜΟΡΦΗ.
ΚΑΙ ΤΑ ΙΣΠΑΝΙΚΑ ΣΚΟΥΡΑ
«Όσο πλούσια κι αν ήταν τα υφάσματα, μεταξωτά με κεντήματα, ΔΕΝ ΕΠΑΥΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΟΒΑΡΑ ΚΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ.» «Τα σκούρα υφάσματα ήταν πλούσια διακοσμημένα, ΟΧΙ ΜΟΝΟ με τις πολύτιμες κλωστές, αλλά και με ΠΕΤΡΑΔΙΑ Ή ΠΕΡΛΕΣ», με εμφανείς τις επιρροές ΤΩΝ ΜΑΥΡΙΤΑΝΩΝ στα κεντήματα και στα διακοσμητικά κουμπιά.
Σύνοψη: ΔΥΟ ΠΗΓΕΣ: «από τον 14ο αιώνα, η ΑΝΑΤΟΛΗ προμήθευε πολύτιμα υφάσματα στην Ευρώπη, ενώ στην ΙΣΠΑΝΙΑ και ΙΤΑΛΙΑ αναπτύχθηκε η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ». ΤΑ ΠΟΛΥΤΕΛΗ: «ΣΑΤΕΝ, ΤΑΦΤΑΔΕΣ, ΜΠΡΟΚΑΡ και ΔΑΜΑΣΚΗΝΟ έφτιαχναν οι υφαντές στη Φλωρεντία, τη Βενετία και τη Γένοβα»· υπήρχαν επίσης «υφάσματα από ΑΣΗΜΙ ΚΑΙ ΧΡΥΣΟ, ΒΕΛΟΥΔΑ με σχέδια ανάγλυφα, υφάσματα ΔΟΥΛΕΜΕΝΑ ΜΕ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ». ΤΑ ΛΕΠΤΑ: «το ΛΙΝΟ των διαφόρων ποιοτήτων, η ΒΑΤΙΣΤΑ, η ΓΑΖΑ, το ΛΕΠΤΟ ΜΕΤΑΞΙ για το βέλο και τα καλύμματα της κεφαλής». Η ΔΑΝΤΕΛΑ: «οι υφαντές στις ιταλικές πόλεις ανέπτυξαν την τέχνη να φτιάχνουν εκπληκτικά υφάσματα με έντονα μοτίβα και χρώματα· η παραγωγή της ΔΑΝΤΕΛΑΣ ήταν επίσης εντυπωσιακή». ΤΟ ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ: «το πιο χαρακτηριστικό αξεσουάρ της εποχής … ΦΟΡΕΘΗΚΕ ΑΠΟ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ» — στην Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία από δαντέλα, στην Ολλανδία και Κεντρική Ευρώπη από απλό ύφασμα, στην Ισπανία κεντημένο «με μαύρη, ασημένια ή χρυσή κλωστή». Και «η ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣ για το κολάρισμά τους έκανε τα πτυχωτά κολάρα ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ». ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ: «όσο πλούσια κι αν ήταν τα υφάσματα … δεν έπαυαν να είναι ΣΟΒΑΡΑ ΚΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ», με σκούρα υφάσματα διακοσμημένα «με πετράδια ή πέρλες» και εμφανείς τις επιρροές των Μαυριτανών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ κατηγορίες: βαριά και πολυτελή (σατέν, μπροκάρ, βελούδο, χρυσό) ΚΑΙ λεπτά (λινό, βατίστα, γάζα) — τα δεύτερα κάνουν δυνατά τα «αέρινα πέπλα».
- Το πτυχωτό κολάρο «φορέθηκε από ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ» — κράτησέ το, είναι η πρόταση που ελέγχει η άσκηση 23.
- Η επινόηση της ΚΟΛΑΣ αξίζει σχόλιο: μια χημική εφεύρεση αλλάζει το σχήμα ενός ρούχου — η τεχνολογία οδηγεί τη μορφή.
Ερώτηση 7 (σελ. 43) — Οι ιδιαιτερότητες της γερμανικής ενδυμασίας
Ερώτηση: Ποιες ήταν οι ιδιαιτερότητες της γερμανικής ενδυμασίας;
Απάντηση:
-
Η ΚΥΡΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ — ΤΑ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ
«Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ της γερμανικής ενδυμασίας, ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗ ΜΟΔΑ ΤΗΣ ΥΠΟΛΟΙΠΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, ΗΤΑΝ ΤΑ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ. Μια πρακτική με την οποία η ΚΙΛΟΤΑ, που έφτανε μέχρι το γόνατο, αλλά και ΤΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ, αποκτούσαν ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΑ ΣΚΙΣΙΜΑΤΑ, έτσι που να ΦΑΙΝΕΤΑΙ, ΣΧΕΔΟΝ ΠΑΝΤΑ, Η ΦΟΔΡΑ.»
Το όνομα: ΛΑΝΤΣΚΝΕΧΤ (Landsknecht) — «άγγιξε ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΒΟΛΗΣ στη Γερμανία».
Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΑ — ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ
«Λέγεται ότι αυτή η μόδα προήλθε από τη ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΜΙΣΘΟΦΟΡΩΝ, που και αυτοί με τη σειρά τους είχαν ΑΝΤΙΓΡΑΨΕΙ την πρακτική του ψαλιδίσματος ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΕΛΒΕΤΩΝ.»
ΕΛΒΕΤΟΙ → ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΜΙΣΘΟΦΟΡΟΙ → ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΟΔΑ → ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΥΡΩΠΗ. Η άσκηση 23 ελέγχει ακριβώς αυτό.
ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ
«Τα έντονα χρώματα και τα ψαλιδίσματα έκαναν τα ενδύματα να μοιάζουν ΣΑΝ ΦΤΙΑΓΜΕΝΑ ΑΠΟ ΚΟΡΔΕΛΕΣ.» «Τα χρώματα ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΝΤΑΝ ΣΤΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ, καθώς οι κιλότες και οι κάλτσες γίνονταν από ΦΑΡΔΙΕΣ ΛΩΡΙΔΕΣ ΥΦΑΣΜΑΤΟΣ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ. ΣΥΧΝΑ ΤΟ ΕΝΑ ΜΠΑΤΖΑΚΙ ΔΙΕΦΕΡΕ ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΛΟ.»
ΤΑ ΤΡΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΡΟΥΧΑ
| Ρούχο | Τι είναι |
|---|---|
| ΝΤΟΥΜΠΛΕ | «Βασικό γερμανικό ένδυμα για τους άντρες», με ΦΟΥΣΚΩΜΕΝΑ ΜΑΝΙΚΙΑ· πάνω του στερεώνονταν οι κάλτσες, που ήταν ΡΑΜΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΙΛΟΤΑ· χαμηλή λαιμόκοψη που «άφηνε να φαίνεται το εσωτερικό ρούχο, το πουκάμισο» |
| ΖΑΚΕΤΑ | «ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΟΥ ΓΙΛΕΚΟΥ» |
| ΣΑΟΥΜΠΕ (Schaube) | «πανωφόρι ΣΑΝ ΡΑΣΟ, ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΠΡΟΣΤΑ, που ήταν συνήθως ΑΜΑΝΙΚΟ· όταν είχε μανίκια, αυτά ΚΡΕΜΟΝΤΑΝ ΑΝΟΙΧΤΑ, αφήνοντας να φαίνονται τα μανίκια του ντουμπλέ και της ζακέτας»· είχε ΓΟΥΝΑ ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΗ |
Η ΣΑΟΥΜΠΕ ΕΧΕΙ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΟ: «Με αυτό το χαρακτηριστικό ένδυμα ΕΙΚΟΝΙΖΕΤΑΙ Ο ΛΟΥΘΗΡΟΣ, και αυτό το ρούχο φορούσαν ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΥ.»
⚠️ ΚΡΑΤΑ ΚΑΘΑΡΟ ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ: ΖΑΚΕΤΑ = ΔΕΡΜΑΤΙΝΟ ΓΙΛΕΚΟ · ΣΑΟΥΜΠΕ = ΠΑΝΩΦΟΡΙ ΣΑΝ ΡΑΣΟ, ΤΩΝ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΩΝ. Η άσκηση 24 ΤΑ ΜΠΕΡΔΕΥΕΙ — δες τη λύση 19.
ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ — Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ
«Το γυναικείο ένδυμα στη Γερμανία ΔΕΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ.»
Πώς ήταν: «Η φούστα και το κορσάζ ήταν ΡΑΜΜΕΝΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ. Οι γυναίκες φορούσαν από πάνω ένα φόρεμα που έπεφτε στο έδαφος ΜΕ ΒΑΡΙΕΣ ΠΤΥΧΩΣΕΙΣ. Η μέση ήταν ΣΤΕΝΗ, ενώ η λαιμόκοψη, ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΚΑΙ ΧΑΜΗΛΗ, άφηνε να φαίνεται το πάνω μέρος του εσωτερικού ρούχου.»
ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ: «Στα γυναικεία ρούχα ΤΑ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΣΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ, που ήταν φαρδιά και στολισμένα με ΓΟΥΝΑ ΣΤΙΣ ΜΑΝΣΕΤΕΣ.»
ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΠΕΛΑ
«Τα αγαπημένα χρώματα των Γερμανών στις ανώτερες τάξεις ήταν ΕΝΤΟΝΑ: ΤΟ ΜΠΛΕ, ΤΟ ΜΟΒ και ΚΥΡΙΩΣ ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ στις διάφορες αποχρώσεις του.»
Καπέλα: «διαφόρων ειδών, με κυρίαρχο έναν τύπο ΜΑΛΑΚΟΥ, ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΑΠΕΛΟΥ που το στόλιζαν ΠΟΛΛΑ ΦΤΕΡΑ».
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: η γερμανική γραμμή είναι η ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΗ της ισπανικής — ΠΟΛΥΧΡΩΜΙΑ έναντι ΜΑΥΡΟΥ, ΣΚΙΣΙΜΑΤΑ έναντι ΑΚΑΜΨΙΑΣ, ΥΠΕΡΒΟΛΗ έναντι ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑΣ. Και οι δύο όμως ταξίδεψαν σε όλη την Ευρώπη — η γερμανική στις αρχές του 16ου αι., η ισπανική στο δεύτερο μισό του.
Σύνοψη: Η ΚΥΡΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ: «η ιδιαιτερότητα της γερμανικής ενδυμασίας, που ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗ ΜΟΔΑ ΤΗΣ ΥΠΟΛΟΙΠΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, ήταν τα ψαλιδίσματα … η ΚΙΛΟΤΑ … αλλά και το ΝΤΟΥΜΠΛΕ αποκτούσαν πάρα πολλά ΣΚΙΣΙΜΑΤΑ, έτσι που να ΦΑΙΝΕΤΑΙ, σχεδόν πάντα, Η ΦΟΔΡΑ» — μόδα γνωστή ως ΛΑΝΤΣΚΝΕΧΤ, που «άγγιξε τα όρια της υπερβολής». ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΣΕ ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΑ: «προήλθε από τη στρατιωτική στολή των ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΜΙΣΘΟΦΟΡΩΝ, που … είχαν αντιγράψει την πρακτική από τις στρατιωτικές στολές ΤΩΝ ΕΛΒΕΤΩΝ». ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: τα ενδύματα έμοιαζαν «σαν φτιαγμένα από ΚΟΡΔΕΛΕΣ», και «συχνά το ένα μπατζάκι διέφερε χρωματικά από το άλλο». ΤΑ ΡΟΥΧΑ: ΝΤΟΥΜΠΛΕ «με τα φουσκωμένα μανίκια», όπου στερεώνονταν οι κάλτσες, με χαμηλή λαιμόκοψη· ΖΑΚΕΤΑ, «ένα είδος δερμάτινου γιλέκου»· και ΣΑΟΥΜΠΕ, «πανωφόρι σαν ράσο, ανοιχτό μπροστά, συνήθως αμάνικο», με γούνινη επένδυση — «με αυτό εικονίζεται ο ΛΟΥΘΗΡΟΣ, και αυτό φορούσαν οι διανοούμενοι της Μεταρρύθμισης και του Ουμανισμού». ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ: «δεν παρουσίασε τις ίδιες υπερβολές με το ανδρικό» — φούστα και κορσάζ ραμμένα μεταξύ τους, φόρεμα «που έπεφτε στο έδαφος με βαριές πτυχώσεις», στενή μέση, τετράγωνη και χαμηλή λαιμόκοψη, και «τα ψαλιδίσματα ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΣΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ». ΧΡΩΜΑΤΑ: «έντονα: το ΜΠΛΕ, το ΜΟΒ και ΚΥΡΙΩΣ ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ». ΚΑΠΕΛΑ: «μαλακό, χαμηλό καπέλο που το στόλιζαν πολλά ΦΤΕΡΑ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η καταγωγή έχει ΔΥΟ βήματα: Ελβετοί → Γερμανοί μισθοφόροι → πολιτική μόδα. Μη σταματήσεις στους μισθοφόρους.
- Ξεχώρισε ΖΑΚΕΤΑ (δερμάτινο γιλέκο) από ΣΑΟΥΜΠΕ (πανωφόρι σαν ράσο, του Λούθηρου και των ουμανιστών) — η άσκηση 24 τα μπερδεύει.
- Πες και την ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ: στο ανδρικό ρούχο υπερβολή, στο γυναικείο τα ψαλιδίσματα περιορίστηκαν στα μανίκια.
Ερώτηση 8 (σελ. 43) — Πού αλλού υιοθετήθηκε η γερμανική γραμμή
Ερώτηση: Σε ποια χώρα, εκτός της Γερμανίας, υιοθετήθηκε η γερμανική γραμμή;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ (και προηγουμένως στη ΓΑΛΛΙΑ)
«Η γερμανική μόδα ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΟΣΟ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ενδυμασία ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ.»
Η διαδρομή, βήμα-βήμα: «Η γερμανική μόδα του ΛΑΝΤΣΚΝΕΧΤ πέρασε ΠΡΩΤΑ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΑΥΛΗ με τον ερχομό του 16ου αιώνα. Ο ΓΑΜΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΛΦΗΣ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ Ζ΄ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ ΤΗΝ ΕΦΕΡΕ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ.»
💡 ΓΕΡΜΑΝΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ, ΚΑΙ ΤΟ ΟΧΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΔΥΝΑΣΤΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ. Αν η ερώτηση ζητά ΜΙΑ χώρα, η απάντηση είναι Η ΑΓΓΛΙΑ — γιατί εκεί το βιβλίο αφιερώνει ολόκληρη ανάλυση. Αλλά η πλήρης απάντηση δίνει ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ, με τη σειρά τους.
Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ: Ο ΕΡΡΙΚΟΣ Η΄
«Η επιρροή της γερμανικής μόδας στην Αγγλία ήταν ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΜΕ ΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ Η΄. Η γκαρνταρόμπα του βασιλιά ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΣΕ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ με ντουμπλέ και πανωφόρι ΦΟΔΡΑΡΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΓΟΥΝΑ.»
| Στοιχείο | Το κείμενο |
|---|---|
| ΚΙΛΟΤΑ | «ενωνόταν με τις ΚΑΛΤΣΕΣ και εφάρμοζε στο ΝΤΟΥΜΠΛΕ» |
| ΧΡΩΜΑΤΑ | «ΚΟΚΚΙΝΑ, ΜΠΛΕ ή ΜΟΒ» — ακριβώς τα γερμανικά αγαπημένα |
| ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ | «γεμάτα ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ και ΠΟΛΥΤΙΜΟΥΣ ΛΙΘΟΥΣ» |
| ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ | «ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ ΣΧΗΜΑ ΜΠΡΟΣΤΑ», «συνήθως ΣΧΙΣΜΕΝΑ και στολισμένα με πετράδια» |
ΤΟ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ: «σχισμένα» = ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ, το γερμανικό σήμα κατατεθέν, πάνω σε ΑΓΓΛΙΚΟ βασιλικό υπόδημα. Και οι Άγγλοι γενικά «φορούσαν και αυτοί ΙΣΙΑ, ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΣΜΕΝΑ παπούτσια … που είχαν ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ».
Και τα καπέλα ίδια: «μαλακά, χαμηλά καπέλα είχαν ΠΟΛΛΑ ΦΤΕΡΑ και ήταν πλουμισμένα με πολύτιμα πετράδια» — ο γερμανικός τύπος αυτούσιος.
Και μια εντολή που άλλαξε τα πρόσωπα: «Με ΕΝΤΟΛΗ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ Η΄, οι άντρες ΕΚΟΨΑΝ ΚΟΝΤΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΑ ΤΟΥΣ και ΕΤΡΕΦΑΝ ΚΟΝΤΗ ΓΕΝΕΙΑΔΑ.»
ΚΑΙ Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΠΟΥ ΤΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝΕΙ
Ο ΧΑΝΣ ΧΟΛΜΠΑΪΝ Ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ, Γερμανός, εγκαταστάθηκε στην Αγγλία «ως ζωγράφος στην Αυλή του Ερρίκου Η΄» και «ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΕΙΔΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ»: «έφτιαχνε ΣΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΑΥΛΙΚΩΝ και σχεδίαζε ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ». Άφησε 85 πορτρέτα και «έγινε ο ζωγράφος των ΤΥΔΟΡ».
💡 ΩΡΑΙΑ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: η γερμανική μόδα δεν πέρασε στην Αγγλία μόνο με ρούχα — πέρασε ΚΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΥ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑΖΕ.
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: η γερμανική επιρροή στην Αγγλία ήταν ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΦΑΣΗ. Το βιβλίο δίνει τη σειρά: «η Αγγλία δέχτηκε την επίδραση ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ, αργότερα επηρεάστηκε από ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ένδυμα και τέλος, ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ, ΑΠΟ ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ.»
Σύνοψη: ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ — και προηγουμένως στη ΓΑΛΛΙΑ. «Η γερμανική μόδα επηρέασε ΤΟΣΟ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ενδυμασία στις αρχές του 16ου αιώνα.» Η διαδρομή: «η γερμανική μόδα του ΛΑΝΤΣΚΝΕΧΤ πέρασε ΠΡΩΤΑ στη ΓΑΛΛΙΚΗ Αυλή με τον ερχομό του 16ου αιώνα· ο ΓΑΜΟΣ της αδελφής του ΕΡΡΙΚΟΥ Ζ΄ της Αγγλίας με τον βασιλιά της Γαλλίας ΤΗΝ ΕΦΕΡΕ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ». Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ: «η επιρροή της γερμανικής μόδας στην Αγγλία ήταν παράλληλη με τη βασιλεία του ΕΡΡΙΚΟΥ Η΄· η γκαρνταρόμπα του βασιλιά ακολουθούσε τη ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ με ντουμπλέ και πανωφόρι φοδραρισμένο με γούνα»· φορούσε κιλότα «που ενωνόταν με τις κάλτσες και εφάρμοζε στο ντουμπλέ», ρούχα «κόκκινα, μπλε ή μοβ» (τα γερμανικά αγαπημένα χρώματα), «γεμάτα κεντήματα και πολύτιμους λίθους», και παπούτσια «τετράγωνο σχήμα μπροστά, συνήθως ΣΧΙΣΜΕΝΑ». Και οι Άγγλοι γενικά φορούσαν «ίσια, τετραγωνισμένα παπούτσια … που είχαν ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ» και μαλακά χαμηλά καπέλα με πολλά ΦΤΕΡΑ. Με εντολή του Ερρίκου Η΄ «οι άντρες έκοψαν κοντά τα μαλλιά τους και έτρεφαν κοντή γενειάδα». Τη μεταφορά τεκμηριώνει και ο Γερμανός ΧΑΝΣ ΧΟΛΜΠΑΪΝ Ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ, ζωγράφος στην Αυλή του Ερρίκου Η΄, που «ασχολήθηκε ειδικά με το ένδυμα» και «έφτιαχνε σχέδια για ενδύματα αυλικών». ⚠️ Η γερμανική επιρροή στην Αγγλία ήταν ενδιάμεση φάση: «η Αγγλία δέχτηκε την επίδραση της Ιταλίας, αργότερα επηρεάστηκε από το γερμανικό ένδυμα και τέλος, σε μεγάλο βαθμό, από το ισπανικό».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η πλήρης απάντηση δίνει ΔΥΟ χώρες με τη σειρά τους: πρώτα η ΓΑΛΛΙΑ, και μετά η ΑΓΓΛΙΑ — όπου τη μετέφερε ένας δυναστικός γάμος.
- Το πιο δυνατό τεκμήριο είναι τα ΣΧΙΣΜΕΝΑ παπούτσια του Ερρίκου Η΄ και των Άγγλων: ψαλιδίσματα, το γερμανικό σήμα, πάνω σε αγγλικό υπόδημα.
- Κλείσε με τη ΣΕΙΡΑ των επιρροών στην Αγγλία: Ιταλία → Γερμανία → Ισπανία — η γερμανική ήταν ενδιάμεση φάση.
Ερώτηση 9 (σελ. 43) — Οι μεγάλοι ζωγράφοι της ιταλικής και της γερμανικής Αναγέννησης
Ερώτηση: Ανάφερε μερικούς από τους μεγάλους ζωγράφους της ιταλικής και της γερμανικής Αναγέννησης.
Απάντηση:
-
ΙΤΑΛΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ
Ο 15ος ΑΙΩΝΑΣ
«Ο ιταλικός 15ος αιώνας ήταν ο αιώνας ΤΩΝ ΚΟΡΥΦΑΙΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ στις διάφορες πόλεις της Ιταλίας.»
| Ζωγράφος | Τι λέει το βιβλίο |
|---|---|
| ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΣ | στην ΚΑΠΠΕΛΑ ΣΙΣΤΙΝΑ και σε άλλες αίθουσες του ΒΑΤΙΚΑΝΟΥ |
| ΜΠΟΤΙΤΣΕΛΙ | «Το προσκύνημα των Μάγων» (θρησκευτικό) και «Η ΑΝΟΙΞΗ» (αλληγορικό) |
| ΡΑΦΑΗΛ | επίσης στην Καππέλα Σιστίνα |
| ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ | HOMO UNIVERSALIS |
| ΜΠΕΝΟΤΣΟ ΓΚΟΤΣΟΛΙ | «Το Ταξίδι των Μάγων» — τα κοστούμια των Μεδίκων |
Ο ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΘΕΛΕΙ ΤΗ ΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «δεν ήταν μόνο ζωγράφος αλλά και ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑΣ, ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ, στραμμένος προς ΟΛΟΥΣ τους καλλιτεχνικούς και επιστημονικούς τομείς, συγκέντρωνε στο πρόσωπό του τις ιδιότητες ΤΟΥ HOMO UNIVERSALIS».
Ο 16ος ΑΙΩΝΑΣ — ΕΙΝΑΙ ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΟΣ
«Ο ιταλικός 16ος αιώνας, ως αιώνας ΚΥΡΙΩΣ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ, έχει να επιδείξει τους ζωγράφους ΤΙΤΣΙΑΝΟ, ΤΙΝΤΟΡΕΤΟ και ΠΑΟΛΟ ΒΕΡΟΝΕΖΕ.»
💡 Η χρονική διάκριση ΑΞΙΖΕΙ ΜΟΝΑΔΕΣ: 15ος = Φλωρεντία και Ρώμη · 16ος = ΒΕΝΕΤΙΑ.
ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ — ΔΥΟ ΟΝΟΜΑΤΑ
ΝΤΥΡΕΡ
«Σε σχέδια και χαρακτικά του, ο Ντύρερ έχει αποδώσει ΤΟΥΣ ΧΩΡΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ με ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ. ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ τις συμπεριφορές, ΤΑ ΡΟΥΧΑ, τα σώματα και τις εκφράσεις τους.»
Έργα που ονομάζει το βιβλίο: «Ένας αγρότης με τη γυναίκα του» (σχέδιο με πενάκι) · η «ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΑ» (Μουσείο της Βιέννης), ζωγραφισμένη μετά το δεύτερο ταξίδι του στην Ιταλία το 1505 · και σχέδιο άλλης Βενετσιάνας στη Συλλογή Αλμπερτίνα.
💡 ΓΙΑΤΙ Ο ΝΤΥΡΕΡ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ζωγραφίζει ΧΩΡΙΚΟΥΣ, δηλαδή ρούχα που ΔΕΝ σώζονται πουθενά αλλού — οι αριστοκρατικές φορεσιές έχουν πολλές πηγές· οι λαϊκές σχεδόν καμία.
Και δείχνει τη ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΩΝ ΕΠΙΡΡΟΩΝ: στη «Βενετσιάνα» «η επιρροή της βενετσιάνικης ζωγραφικής … είναι ΕΜΦΑΝΗΣ», και το φόρεμά της «παραπέμπει σε γυναικεία ενδύματα ΤΟΥ ΜΙΛΑΝΟΥ» — ένας Γερμανός ζωγραφίζει στη Βενετία ένα μιλανέζικο φόρεμα.
ΧΑΝΣ ΧΟΛΜΠΑΪΝ Ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ
«παρουσιάζει πολύ ενδιαφέρον, ΟΧΙ ΜΟΝΟ επειδή άφησε μια σειρά εξαιρετικά πορτρέτα επωνύμων της εποχής του, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΕΠΕΙΔΗ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΕ ΕΙΔΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ».
Η διαδρομή του: από τη ΒΑΣΙΛΕΙΑ της Ελβετίας, όπου γνώρισε τον ΕΡΑΣΜΟ, «εξαιτίας της αναταραχής που έφερε Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ» κατέφυγε στην ΑΓΓΛΙΑ, όπου «χάρη στα 85 ΠΟΡΤΡΕΤΑ προσωπικοτήτων από την Αυλή έγινε ο ζωγράφος ΤΩΝ ΤΥΔΟΡ».
Στην Αυλή του Ερρίκου Η΄ «έφτιαχνε ΣΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΑΥΛΙΚΩΝ και σχεδίαζε ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ ή άλλα αντικείμενα χρυσοχοΐας».
Έργα: «Λαΐς η Κορινθία» («το ένδυμα … είναι ΓΕΜΑΤΟ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ») · ο ΣΕΡ ΤΟΜΑΣ ΜΟΥΡ («στολισμένο με ΓΟΥΝΑ και ΧΡΥΣΗ ΚΑΔΕΝΑ») · και ο ΕΡΡΙΚΟΣ Η΄.
ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
💡 ΓΙΑΤΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΡΩΤΑΕΙ ΓΙΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ; Γιατί ΕΙΝΑΙ Η ΠΗΓΗ. Το βιβλίο το λέει ρητά για τον Χολμπάιν: «Από τους πίνακές του μπορεί κανείς να αντλήσει ΠΛΗΘΟΣ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ».
Και ο Μποτιτσέλι δείχνει ΓΙΑΤΙ λειτουργεί: στο «Προσκύνημα των Μάγων» «ζωγράφισε ΤΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥΣ ΤΟΥ γύρω από τον νεογέννητο Χριστό» — θρησκευτικό θέμα, ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΡΟΥΧΑ. Ακριβώς όπως και το ελισαβετιανό κοστούμι ήταν «πάντοτε σύγχρονο».
⚠️ ΚΑΙ Η ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ: η ζωγραφική είναι πηγή, αλλά όχι φωτογραφία — το ίδιο το βιβλίο βάζει ως θέμα συζήτησης: «είναι η ζωγραφική ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ και ΠΟΣΟ ο ζωγράφος μπορεί να ΑΠΕΧΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;»
Σύνοψη: ΙΤΑΛΙΚΗ — 15ος αιώνας: «ο αιώνας των ΚΟΡΥΦΑΙΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ» — ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΣ, ΜΠΟΤΙΤΣΕΛΙ και ΡΑΦΑΗΛ, «που και οι τρεις τους συνυπάρχουν με έργα τους στην ΚΑΠΠΕΛΑ ΣΙΣΤΙΝΑ», και ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ, που «δεν ήταν μόνο ζωγράφος αλλά και μηχανικός, αρχιτέκτονας, ερευνητής … συγκέντρωνε στο πρόσωπό του τις ιδιότητες του HOMO UNIVERSALIS»· επίσης ΜΠΕΝΟΤΣΟ ΓΚΟΤΣΟΛΙ («Το Ταξίδι των Μάγων»). 16ος αιώνας: «ως αιώνας κυρίως της ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΗΣ ζωγραφικής» — ΤΙΤΣΙΑΝΟ, ΤΙΝΤΟΡΕΤΟ, ΠΑΟΛΟ ΒΕΡΟΝΕΖΕ. ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ: ΝΤΥΡΕΡ, που «έχει αποδώσει τους ΧΩΡΙΚΟΥΣ της Γερμανίας με ακρίβεια και ρεαλιστική διάθεση — κατέγραψε τις συμπεριφορές, τα ρούχα, τα σώματα και τις εκφράσεις τους» («Ένας αγρότης με τη γυναίκα του», η «Βενετσιάνα» του Μουσείου της Βιέννης)· και ΧΑΝΣ ΧΟΛΜΠΑΪΝ Ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ, που «ασχολήθηκε ΕΙΔΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ»: στην Αυλή του Ερρίκου Η΄ «έφτιαχνε σχέδια για ενδύματα αυλικών και σχεδίαζε κοσμήματα», και «χάρη στα 85 πορτρέτα … έγινε ο ζωγράφος των ΤΥΔΟΡ» («Λαΐς η Κορινθία», ο «Σερ Τόμας Μουρ», ο «Ερρίκος Η΄»). ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ: οι ζωγράφοι είναι η κύρια ενδυματολογική πηγή — «από τους πίνακές του μπορεί κανείς να αντλήσει πλήθος ενδυματολογικές πληροφορίες» — αλλά με επιφύλαξη, αφού το ίδιο το βιβλίο ρωτά «είναι η ζωγραφική ντοκουμέντο και πόσο ο ζωγράφος μπορεί να απέχει από την πραγματικότητα;».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κάνε τη χρονική διάκριση στην Ιταλία: 15ος αιώνας = Φλωρεντία/Ρώμη (Μιχαήλ Άγγελος, Μποτιτσέλι, Ραφαήλ, Λεονάρντο) · 16ος = ΒΕΝΕΤΙΑ (Τιτσιάνο, Τιντορέτο, Βερονέζε).
- Στους Γερμανούς εξήγησε ΓΙΑΤΙ μετράνε: ο Ντύρερ κατέγραψε χωρικούς (λαϊκά ρούχα που δεν σώζονται αλλού), ο Χολμπάιν «ασχολήθηκε ειδικά με το ένδυμα» και σχεδίαζε ρούχα στην Αυλή.
- Κλείσε με τη μεθοδολογική επιφύλαξη: η ζωγραφική είναι πηγή, όχι φωτογραφία — ερώτημα που θέτει το ίδιο το βιβλίο.
Ερώτηση 10 (σελ. 43) — Το ύφος και η γραμμή των ισπανικών γυναικείων ενδυμάτων
Ερώτηση: Περίγραψε το ύφος και τη γραμμή των ισπανικών γυναικείων ενδυμάτων.
Απάντηση:
-
ΤΟ ΥΦΟΣ ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΛΕΞΕΙΣ
«Το ρούχο αυτό, μέσα από το σχήμα του και την αίσθηση που απέπνεε, ΥΛΟΠΟΙΟΥΣΕ ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑΣ, ΤΗΣ ΑΚΑΜΨΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑΣ.»
Και το πλαίσιο: «Οι ενδυματολογικές τάσεις που επικράτησαν στην ΚΑΘΟΛΙΚΗ Ισπανία, ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ύστερα από την κατάκτηση ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, ΔΙΑΔΟΘΗΚΑΝ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ.»
💡 Η αυστηρότητα ΔΕΝ είναι ένδεια — είναι ΕΠΙΔΕΙΞΗ ΙΣΧΥΟΣ. Η πλουσιότερη δύναμη της εποχής επιλέγει το μαύρο.
Η ΓΡΑΜΜΗ, ΣΗΜΕΙΟ ΠΡΟΣ ΣΗΜΕΙΟ
| Στοιχείο | Το κείμενο |
|---|---|
| ΚΟΡΣΑΖ | «ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΒΑΤΕΣ, που ήταν ΑΚΑΜΠΤΟ και ΠΙΕΖΕ ΑΣΦΥΚΤΙΚΑ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ» |
| ΜΕΣΗ | «ΚΑΤΕΒΑΙΝΕ ΧΑΜΗΛΑ και ΤΕΛΕΙΩΝΕ ΣΕ ΜΥΤΗ» |
| ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ | «με άνοιγμα V, κατέληγε σε ΠΤΥΧΩΤΟ ΠΕΡΙΛΑΙΜΙΟ, που για να στέκεται όρθιο και ψηλά ΣΤΗΡΙΖΟΤΑΝ ΜΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟ ΣΚΕΛΕΤΟ» |
| ΕΞΕΛΙΞΗ | «στο μέσο του 16ου αιώνα» η τετράγωνη/μπατό λαιμόκοψη έγινε ΨΗΛΗ ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ ΩΣ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ, με κούμπωμα από τον λαιμό μέχρι τη μέση |
Η αφετηρία: «Το ισπανικό γυναικείο ένδυμα, αφού ΑΦΗΣΕ ΤΙΣ ΙΤΑΛΙΚΕΣ ΦΟΡΜΕΣ με τα ΒΑΘΙΑ ΝΤΕΚΟΛΤΕ και τα ΑΙΣΘΗΣΙΑΚΑ ΜΑΝΙΚΙΑ, έγινε τον 15ο αιώνα πολύ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΚΑΙ ΣΤΗΤΟ.»
ΤΑ ΤΡΙΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΠΟΥΝ
α) ΤΟ ΒΕΡΤΟΥΧΟ (vertugo) — «το ισπανικό ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ», όπου «το ισπανικό πνεύμα βρήκε ΤΗΝ ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ» (βλ. λύση 11).
β) Η ΣΑΓΙΑ — «γυναικείο ρούχο που αποτελούνταν από ΔΥΟ ΚΟΜΜΑΤΙΑ: ΕΝΑ ΣΚΛΗΡΟ ΚΟΡΣΑΖ ΚΑΙ ΦΟΥΣΤΑ ΜΕ ΟΥΡΑ. Τα μανίκια ήταν ΟΓΚΩΔΗ και τις πιο πολλές φορές ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ.» Το συμπλήρωνε «ένα αξεσουάρ ΤΥΠΙΚΑ ΙΣΠΑΝΙΚΟ … μια ΖΩΝΗ ΑΠΟ ΠΛΑΚΕΣ ΕΜΑΓΙΕ».
γ) Η ΡΟΠΑ — «φόρεμα ΕΒΑΖΕ στη γραμμή, ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΠΡΟΣΤΑ, που το φορούσαν ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΑΓΙΑ». «Η ρόπα ΔΙΑΔΟΘΗΚΕ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ, ενώ στην Ισπανία φορέθηκε από τις γυναίκες ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ.»
ΤΟ ΜΑΥΡΟ — ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΤΑ ΛΕΕΙ ΟΛΑ
«ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΧΡΩΜΑ ΕΠΕΤΕΙΝΕ ΤΗ ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ του ισπανικού ενδύματος. Όσο πλούσια κι αν ήταν τα υφάσματα, μεταξωτά με κεντήματα, ΔΕΝ ΕΠΑΥΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΟΒΑΡΑ ΚΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ.»
«Ακόμη και ΟΙ ΓΕΛΩΤΟΠΟΙΟΙ, στο θεοκρατικό παλάτι του ΕΣΚΟΡΙΑΛ, ΔΕΝ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ.»
💡 ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΕΥΓΛΩΤΤΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ. Ο γελωτοποιός είναι εξ ορισμού ο άνθρωπος του χρώματος και της ανατροπής. Όταν ούτε αυτός δεν φοράει χρώμα, δεν μιλάμε για ΜΟΔΑ — μιλάμε για ΚΑΘΕΣΤΩΣ.
Και η διάδοση του μαύρου: «Αυτή η μόδα του μαύρου ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ. Η ΜΑΡΙΑ ΣΤΙΟΥΑΡΤ, βασίλισσα της Σκωτίας, είχε παραγγείλει για το πένθος της ένα φόρεμα ισπανικής μόδας από μαύρο μετάξι.» Και ο ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ Α΄ «επέβαλλε στις κυρίες της γαλλικής Αυλής να φορούν φορέματα ΙΣΠΑΝΙΚΑ».
Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΗΝ
«Το ρούχο αυτό ΣΤΥΛΙΖΑΡΙΖΕ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Η ΛΕΠΤΗ ΜΕΣΗ ΤΟΝΙΖΟΤΑΝ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΟΡΣΕ που την έσφιγγε, ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΙΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΕΡΑΤΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΠΡΟΗΓΗΘΕΙ. Η σιλουέτα ΘΥΜΙΖΕ ΚΩΝΟ με την ΚΟΡΥΦΗ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΙ και τη ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Οι γυναίκες, όταν περπατούσαν, ΕΔΙΝΑΝ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΟΤΙ ΚΙΝΟΥΝΤΑΝ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΑΝΩ ΣΕ ΡΟΔΕΣ.»
💡 ΔΥΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΞΙΖΟΥΝ: το «ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΙΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ» είναι ΡΗΤΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ, που «αντικατόπτριζε εξιδανικευμένη εικόνα του ανθρώπινου σώματος»· και το «κινούνταν ΜΗΧΑΝΙΚΑ πάνω σε ΡΟΔΕΣ» δείχνει ότι το ρούχο ΑΦΑΙΡΕΙ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΙΝΗΣΗ. Το ισπανικό ένδυμα «σηματοδοτούσε ΤΗΝ ΑΥΣΤΗΡΗ ΕΘΙΜΟΤΥΠΙΑ και ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΚΟ ΣΤΥΛ που κυριαρχούσε στην καθολική ισπανική Αυλή».
Σύνοψη: ΤΟ ΥΦΟΣ: το ισπανικό ένδυμα «υλοποιούσε τις ιδέες της ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑΣ, της ΑΚΑΜΨΙΑΣ, της ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑΣ», και οι τάσεις της «καθολικής Ισπανίας, μεγάλης αποικιοκρατικής δύναμης ύστερα από την κατάκτηση του Νέου Κόσμου, διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη». Η ΓΡΑΜΜΗ: αφού «άφησε τις ιταλικές φόρμες με τα βαθιά ντεκολτέ», έγινε «πολύ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΚΑΙ ΣΤΗΤΟ»: κορσάζ «ντουμπλαρισμένο με βάτες, ΑΚΑΜΠΤΟ, που ΠΙΕΖΕ ΑΣΦΥΚΤΙΚΑ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ», μέση που «κατέβαινε χαμηλά και τελείωνε ΣΕ ΜΥΤΗ», λαιμόκοψη V που κατέληγε σε πτυχωτό περιλαίμιο «στηριγμένο ΜΕ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟ ΣΚΕΛΕΤΟ»· στο μέσο του 16ου αι. η λαιμόκοψη έγινε ψηλή, ως τον λαιμό. ΤΡΙΑ ΟΝΟΜΑΤΑ: ΒΕΡΤΟΥΧΟ (το ισπανικό κρινολίνο)· ΣΑΓΙΑ, «από δύο κομμάτια: ΣΚΛΗΡΟ ΚΟΡΣΑΖ και ΦΟΥΣΤΑ ΜΕ ΟΥΡΑ», με ογκώδη στρογγυλά μανίκια και ζώνη από πλάκες εμαγιέ· ΡΟΠΑ, «φόρεμα εβαζέ, ανοιχτό μπροστά», που «διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη» και φορέθηκε «από τις γυναίκες ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ». ΤΟ ΜΑΥΡΟ: «επέτεινε τη σοβαρότητα και την ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ» — «ακόμη και οι ΓΕΛΩΤΟΠΟΙΟΙ, στο θεοκρατικό παλάτι του ΕΣΚΟΡΙΑΛ, δεν φορούσαν έντονα χρώματα»· η μόδα αυτή «πέρασε στην Ιταλία και τη Γαλλία». Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ: «στυλιζάριζε τις γραμμές του σώματος», με κορσέ που έσφιγγε τη μέση «εξαφανίζοντας τις πιο προσωπικές και αεράτες γραμμές που είχαν προηγηθεί»· «θύμιζε ΚΩΝΟ με την κορυφή στο κεφάλι και τη βάση στο έδαφος», και οι γυναίκες «έδιναν την εντύπωση ότι κινούνταν ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΑΝΩ ΣΕ ΡΟΔΕΣ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από τις τρεις λέξεις-κλειδιά: σκληρότητα · ακαμψία · αυστηρότητα — τις δίνει αυτούσιες το βιβλίο.
- Η πρόταση για τους ΓΕΛΩΤΟΠΟΙΟΥΣ του Εσκοριάλ είναι το ισχυρότερο τεκμήριο: όταν ούτε αυτοί δεν φορούν χρώμα, δεν πρόκειται για μόδα αλλά για καθεστώς.
- Κλείσε με τη ΣΙΛΟΥΕΤΑ-ΚΩΝΟ και το «κινούνταν μηχανικά πάνω σε ρόδες» — δείχνει ότι το ρούχο αφαιρεί την ανθρώπινη κίνηση, σε πλήρη αντίθεση με την ιταλική γραμμή.
Ερώτηση 11 (σελ. 43) — Το κρινολίνο της εποχής
Ερώτηση: Πώς είναι το κρινολίνο της εποχής αυτής; Περίγραψέ το.
Απάντηση:
-
Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ — Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ
«Στην πρωτότυπη μορφή του, το κρινολίνο ήταν ΜΙΑ ΦΟΥΣΤΑ ΑΠΟ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΘΗΛΙΕΣ ΦΤΙΑΓΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΣΥΡΜΑ, ΞΥΛΟ Ή ΜΠΑΛΕΝΑ, ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΕ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ.»
ΤΡΙΑ ΥΛΙΚΑ — ΓΡΑΨΕ ΤΑ ΟΛΑ: ΣΥΡΜΑ · ΞΥΛΟ · ΜΠΑΛΕΝΑ.
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ
«Το ισπανικό πνεύμα βρήκε ΤΗΝ ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ στο VERTUGO (ΒΕΡΤΟΥΧΟ), ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ, που φορέθηκε το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα στην Αυλή ΤΗΣ ΚΑΣΤΙΛΗΣ, πριν το υιοθετήσουν ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΤΑΛΟΙ.»
ΠΟΙΑ ΤΟ ΕΙΣΗΓΑΓΕ: «Η βασίλισσα ΙΩΑΝΝΑ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ ήταν αυτή που ΕΒΑΛΕ ΣΤΙΣ ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΑ ΜΕ ΣΚΛΗΡΑ ΤΣΕΡΚΙΑ.»
Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ — ΜΕ ΜΙΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΣΤΗ ΜΕΣΗ
| Βήμα | Το κείμενο |
|---|---|
| 1 | «απλώθηκε γρήγορα στην ΚΑΣΤΙΛΗ και την ΑΡΑΓΟΝΙΑ» |
| 2 | «διήρκεσε μέχρι το τέλος του αιώνα και ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ, ΓΙΑ ΝΑ ΞΑΝΑΕΜΦΑΝΙΣΤΕΙ ΑΡΓΟΤΕΡΑ» |
| 3 | «Στην ΙΤΑΛΙΑ, όπου εμφανίστηκε η μόδα αυτή, ΑΠΑΓΟΡΕΥΘΗΚΕ ΣΥΝΤΟΜΑ» |
| 4 | «ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ, διαδόθηκε τελικά ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΥΡΩΠΗ» |
💡 ΤΟ «ΑΠΑΓΟΡΕΥΘΗΚΕ» ΑΞΙΖΕΙ ΣΧΟΛΙΟ: είναι ξανά ο μηχανισμός των νόμων πολυτελείας — «με νόμους οι ηγεμόνες επενέβαιναν στις ενδυματολογικές συνήθειες». Και όπως πάντα στο βιβλίο, η απαγόρευση ΔΕΝ σταμάτησε τη μόδα: το κρινολίνο διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη μέσω άλλης χώρας.
ΤΡΙΑ ΕΙΔΗ — Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ
| Είδος | Πώς είναι | Ποιες το φορούσαν |
|---|---|---|
| ΙΣΠΑΝΙΚΟ (βερτούχο) | τεντωμένες θηλιές, ανοίγει προς τα κάτω | στην Αγγλία ΔΕΝ φορέθηκε από τις ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΕΣ |
| ΓΑΛΛΙΚΟ | «είχε ΜΙΑ ΡΟΔΑ ΨΗΛΑ, ενώ η φούστα έπεφτε ΚΑΘΕΤΑ ΣΤΟ ΠΑΤΩΜΑ» | — |
| ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ | «χρησιμοποιούνταν για να ΑΝΑΣΗΚΩΝΕΙ ΤΙΣ ΦΟΥΣΤΕΣ» | ΔΗΜΟΦΙΛΕΣ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΛΑΪΚΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ |
⚠️ ΑΥΤΗ Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η 5η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 23 — που είναι ΛΑΘΟΣ ακριβώς επειδή αποδίδει στις γυναίκες του λαού «κρινολίνο ΜΕ ΡΟΔΑ». Το «με ρόδα» είναι ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ· ο λαός χρησιμοποιούσε ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ.
ΤΙ ΠΕΤΥΧΑΙΝΕ — Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ
Στην Αγγλία: «Για να ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΟΥΣ οι Αγγλίδες χρησιμοποιούσαν το ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ.»
Και το αισθητικό αποτέλεσμα (από την ισπανική γραμμή): η σιλουέτα «ΘΥΜΙΖΕ ΚΩΝΟ με την ΚΟΡΥΦΗ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΙ και τη ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ» — και οι γυναίκες «έδιναν την εντύπωση ότι ΚΙΝΟΥΝΤΑΝ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΑΝΩ ΣΕ ΡΟΔΕΣ».
💡 ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΙ ΤΟΝ ΚΩΝΟ. Μαζί με το άκαμπτο κορσάζ πάνω, φτιάχνουν ΕΝΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟ ΣΧΗΜΑ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΣΩΜΑ. Και αυτό ακριβώς εννοεί το βιβλίο όταν γράφει ότι το ισπανικό ρούχο «ΕΞΑΦΑΝΙΖΕ ΤΙΣ ΠΙΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΕΡΑΤΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ».
Σύνοψη: Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: «στην πρωτότυπη μορφή του, το κρινολίνο ήταν μια ΦΟΥΣΤΑ ΑΠΟ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΘΗΛΙΕΣ φτιαγμένες από ΣΥΡΜΑ, ΞΥΛΟ Ή ΜΠΑΛΕΝΑ, που ΑΝΟΙΓΕ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ». ΤΟ ΟΝΟΜΑ: «το ισπανικό πνεύμα βρήκε την απόλυτη έκφρασή του στο VERTUGO (ΒΕΡΤΟΥΧΟ), το ισπανικό κρινολίνο», που φορέθηκε «το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα στην Αυλή της ΚΑΣΤΙΛΗΣ, πριν το υιοθετήσουν οι Άγγλοι και οι Ιταλοί». ΠΟΙΑ ΤΟ ΕΙΣΗΓΑΓΕ: «η βασίλισσα ΙΩΑΝΝΑ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ … έβαλε στις φούστες της ένα υποστήριγμα με ΣΚΛΗΡΑ ΤΣΕΡΚΙΑ». Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ: απλώθηκε «στην Καστίλη και την Αραγονία», «διήρκεσε μέχρι το τέλος του αιώνα και ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ, για να ΞΑΝΑΕΜΦΑΝΙΣΤΕΙ αργότερα»· «στην ΙΤΑΛΙΑ … ΑΠΑΓΟΡΕΥΘΗΚΕ ΣΥΝΤΟΜΑ», και «διαμέσου της ΓΑΛΛΙΑΣ, διαδόθηκε τελικά στην υπόλοιπη Ευρώπη». ΤΡΙΑ ΕΙΔΗ: το ισπανικό (τεντωμένες θηλιές), το γαλλικό, που «είχε μια ΡΟΔΑ ΨΗΛΑ, ενώ η φούστα έπεφτε κάθετα στο πάτωμα», και — για τα αγγλικά λαϊκά στρώματα — «ένα ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ, που χρησιμοποιούνταν για να ανασηκώνει τις φούστες». Στην Αγγλία το ισπανικό κρινολίνο «δεν φορέθηκε από τις ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΕΣ». Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: μαζί με το άκαμπτο κορσάζ παράγει τη σιλουέτα που «θύμιζε ΚΩΝΟ με την κορυφή στο κεφάλι και τη βάση στο έδαφος».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΥΛΙΚΑ των θηλιών: ΣΥΡΜΑ, ΞΥΛΟ, ΜΠΑΛΕΝΑ — και το ρήμα «ανοίγει προς τα κάτω».
- Ξεχώρισε τα ΤΡΙΑ είδη: ισπανικό (θηλιές), γαλλικό (ΜΙΑ ΡΟΔΑ ψηλά, φούστα κάθετη) και παραγεμισμένο ρολό (λαϊκά στρώματα) — η άσκηση 23 τα μπερδεύει.
- Η απαγόρευσή του στην Ιταλία δείχνει ξανά τους νόμους πολυτελείας — και ότι δεν σταμάτησαν τη μόδα: διαδόθηκε μέσω Γαλλίας.
Ερώτηση 12 (σελ. 43) — Θεατρική Αναγέννηση της Αγγλίας και ένδυμα
Ερώτηση: Πώς συνδέεται η θεατρική Αναγέννηση της Αγγλίας με το ένδυμα;
Απάντηση:
-
ΔΥΟ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ — ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΡΗΤΕΣ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
1. ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΡΟΥΧΟΥ
«Το μεγαλύτερο μέρος του ΒΕΣΤΙΑΡΙΟΥ ΤΩΝ ΗΘΟΠΟΙΩΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝΤΑΝ ΑΠΟ ΠΑΛΙΑ ΡΟΥΧΑ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΠΑΤΡΟΝΩΝ. Τα κοστούμια ΕΔΙΝΑΝ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΧΛΙΔΗΣ.»
💡 ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΠΡΩΙΜΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑΣ: ο αριστοκράτης χορηγός δίνει τα παλιά του ρούχα στον θίασο · και έτσι ο λαός, με εισιτήριο «ΜΙΑΣ ΠΕΝΑΣ», βλέπει από κοντά ρούχα που δεν θα φορούσε ποτέ.
2. ΤΟ ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΗΤΑΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ, ΟΧΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
«ήταν ΠΑΝΤΟΤΕ ΣΥΓΧΡΟΝΑ, ΔΗΛΑΔΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤΙΑΝΑ, ΕΣΤΩ ΚΙ ΑΝ ΤΟ ΕΡΓΟ ΑΝΑΦΕΡΟΤΑΝ ΣΕ ΑΛΛΗ ΕΠΟΧΗ. Διατηρούσαν όμως ΚΑΠΟΙΕΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ.»
💡 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: μια θεατρική εικόνα του 1600 για τον Ιούλιο Καίσαρα ΔΕΝ είναι πηγή για τη Ρώμη — είναι πηγή για την ΑΓΓΛΙΑ ΤΟΥ 1600. Το ίδιο ισχύει και για τον ΜΠΟΤΙΤΣΕΛΙ, που «ζωγράφισε ΤΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥΣ ΤΟΥ γύρω από τον νεογέννητο Χριστό». ΟΛΗ Η ΕΠΟΧΗ ΝΤΥΝΕΙ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΗΣ ΡΟΥΧΑ.
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ — ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΗΤΑΝ ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ
«Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΔΟΞΑ της ελισαβετιανής περιόδου είναι η ανάπτυξη ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ.» «Η Ελισάβετ και οι σύμβουλοί της ήταν ΘΕΑΤΡΟΦΙΛΟΙ. Πολλοί ΛΟΡΔΟΙ είχαν ΘΙΑΣΟΥΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥΣ.»
Τα θέατρα: «ανοιχτά δημόσια θέατρα, γνωστά ως ελισαβετιανά, ήταν ΞΥΛΙΝΑ, ΓΙ' ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΝΤΑΝ ΑΠΟ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ» — με κορυφαίο ΤΟ ΓΚΛΟΜΠ (Σφαίρα), «όπου παίχτηκαν τα περισσότερα έργα του ΣΑΙΞΠΗΡ».
Το κοινό: «προερχόταν ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ» — αριστοκράτες, γαιοκτήμονες, πλούσιοι αστοί, αλλά και φτωχοί, «που το χαμηλό εισιτήριο ΜΙΑΣ ΠΕΝΑΣ τους επέτρεπε να παρακολουθούν». «Οι γυναίκες παρακολουθούσαν κι αυτές θέατρο.»
ΚΑΙ ΔΥΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ
Οι ηθοποιοί: «έπρεπε να είναι ταυτόχρονα ΧΟΡΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΕΣ», και ο ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, όπως και στην ιταλική ΚΟΜΕΝΤΙΑ ΝΤΕΛ' ΑΡΤΕ, «ήταν σημαντικός». Τους γυναικείους ρόλους τους έπαιζαν άντρες.
Η ΜΑΣΚΑ: «ένα ΘΕΑΜΑΤΙΚΟ ΕΙΔΟΣ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑΣ, που συνδύαζε μουσική και ποίηση ΜΕ ΠΕΡΙΤΕΧΝΑ ΣΚΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ» — παιζόταν στην Αυλή.
Οι τρεις μεγάλοι συγγραφείς: ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΜΑΡΛΟΟΥ, ΜΠΕΝ ΤΖΟΝΣΟΝ, ΣΑΙΞΠΗΡ. Ο Σαίξπηρ (1564-1616) γεννήθηκε «την ίδια χρονιά που ΠΕΘΑΝΕ Ο ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΣ και ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Ο ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ».
💡 ΩΡΑΙΑ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: αυτή η χρονολογική σύμπτωση συμπυκνώνει την Αναγέννηση σε μία γραμμή — Η ΤΕΧΝΗ ΠΑΡΑΔΙΔΕΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΕΚΕΤΑΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ.
Σύνοψη: ΔΥΟ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ. (1) ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΡΟΥΧΟΥ: «το μεγαλύτερο μέρος του ΒΕΣΤΙΑΡΙΟΥ των ηθοποιών αποτελούνταν από ΠΑΛΙΑ ΡΟΥΧΑ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΠΑΤΡΟΝΩΝ· τα κοστούμια έδιναν στο κοινό μια εικόνα ΧΛΙΔΗΣ» — και επειδή το κοινό «προερχόταν από όλες τις κοινωνικές τάξεις», ακόμη και οι φτωχοί, «που το χαμηλό εισιτήριο μιας πένας τους επέτρεπε να παρακολουθούν», έβλεπαν από κοντά ρούχα που δεν θα φορούσαν ποτέ. (2) ΤΟ ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΗΤΑΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ, ΟΧΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ: «ήταν πάντοτε σύγχρονα, δηλαδή ΕΛΙΣΑΒΕΤΙΑΝΑ, έστω κι αν το έργο αναφερόταν σε ΑΛΛΗ ΕΠΟΧΗ· διατηρούσαν όμως κάποιες συμβατικές λεπτομέρειες για ορισμένους χαρακτήρες». ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: «η μεγαλύτερη δόξα της ελισαβετιανής περιόδου είναι η ανάπτυξη της δραματικής τέχνης»· η Ελισάβετ και οι σύμβουλοί της ήταν θεατρόφιλοι και «πολλοί λόρδοι είχαν θιάσους υπό την προστασία τους»· τα θέατρα ήταν ξύλινα «γι' αυτό και καταστρέφονταν από πυρκαγιές», με κορυφαίο το ΓΚΛΟΜΠ, όπου παίχτηκαν «τα περισσότερα έργα του Σαίξπηρ». Στην Αυλή παιζόταν και η ΜΑΣΚΑ, «θεαματικό είδος ψυχαγωγίας που συνδύαζε μουσική και ποίηση με ΠΕΡΙΤΕΧΝΑ ΣΚΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ». Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ: μια θεατρική εικόνα της εποχής δεν είναι πηγή για την εποχή του έργου, αλλά για την εποχή της παράστασης — ακριβώς όπως ο Μποτιτσέλι «ζωγράφισε τους συγχρόνους του γύρω από τον νεογέννητο Χριστό».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ συνδέσεις. Η δεύτερη («πάντοτε σύγχρονα κοστούμια») είναι η πιο σημαντική, γιατί αφορά τη μεθοδολογία της πηγής.
- Το «παλιά ρούχα πλούσιων πατρόνων» δείχνει ένα πρώιμο κύκλωμα ανακύκλωσης της πολυτέλειας — και ότι το ρούχο κατέβαινε κοινωνικά.
- Σύνδεσέ το με τη ζωγραφική: και ο Μποτιτσέλι ντύνει το θρησκευτικό θέμα με σύγχρονα ρούχα — η εποχή ντύνει το παρελθόν με τα δικά της.
Ερώτηση 13 (σελ. 43) — Αναγεννησιακά στοιχεία στη σημερινή ενδυμασία
Ερώτηση: Υπάρχουν στοιχεία αναγεννησιακά στη σημερινή ενδυμασία; Αξεσουάρ; Ποια είναι αυτά;
Απάντηση:
-
ΝΑΙ — ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ
«Ακόμη και σήμερα ΕΠΙΒΙΩΝΟΥΝ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ.»
| # | Πού επιβιώνει | Η λεπτομέρεια του βιβλίου |
|---|---|---|
| 1 | Η ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΠΑΠΙΚΗΣ ΕΛΒΕΤΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ | «το αναγεννησιακό στυλ διατηρείται ζωντανό … ΑΠΟΔΙΔΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟ» |
| 2 | Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΗ ΦΡΟΥΡΑ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ | «διατηρεί κοστούμια ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ Η΄» |
| 3 | ΟΙ ΤΗΒΕΝΝΟΙ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΟΞΦΟΡΔΗΣ | — |
| 4 | ΟΙ ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΤΡΑΠΟΥΛΑ | «παραπέμπουν στα αναγεννησιακά ενδύματα» |
💡 Η ΤΡΑΠΟΥΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: αναγεννησιακά ρούχα που τα κρατάς στο χέρι σου χωρίς να το ξέρεις. Ο ρήγας, η ντάμα και ο βαλές φοράνε ρούχα του 15ου-16ου αιώνα.
ΤΙ ΤΑ ΕΝΩΝΕΙ — ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
💡 ΠΡΟΣΕΞΕ ΟΤΙ ΚΑΝΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΡΟΥΧΟ. Και τα τέσσερα είναι ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΑ ή ΣΥΜΒΟΛΙΚΑ: ΦΡΟΥΡΑ, ΦΡΟΥΡΑ, ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΤΕΛΕΤΗ, ΠΑΙΧΝΙΔΙ.
Ο κανόνας που προκύπτει: το ρούχο επιβιώνει εκεί όπου Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΛΛΑ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ. Είναι ακριβώς ο ίδιος κανόνας με το «Ιστορία Ενδυμασίας Ι»: η βυζαντινή ενδυμασία επιβίωσε «ΑΝΑΛΛΟΙΩΤΗ» ΜΟΝΟ στον ορθόδοξο κλήρο — δηλαδή στον θεσμό, όχι στην καθημερινότητα.
ΚΑΙ ΑΞΕΣΟΥΑΡ; — ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ
Το βιβλίο ΔΕΝ δίνει ρητό κατάλογο σύγχρονων αξεσουάρ αναγεννησιακής καταγωγής, αλλά ονομάζει αξεσουάρ που ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΝ ή ΚΑΘΙΕΡΩΘΗΚΑΝ τότε και ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΚΟΜΑ:
| Αξεσουάρ | Η αναγεννησιακή του μορφή |
|---|---|
| ΖΩΝΗ-ΚΟΣΜΗΜΑ | αλυσίδες από ΑΣΗΜΙ γύρω από τη μέση, όπου κρεμούσαν πουγκιά και αρωματικά δοχεία |
| ΓΑΝΤΙΑ | «μεγάλα, άκαμπτα γάντια» εξάγονταν από την Ισπανία |
| ΜΠΟΤΕΣ | «ψηλές δερμάτινες μπότες, που έγιναν της μόδας ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ» |
| ΔΑΝΤΕΛΑ | «η παραγωγή της δαντέλας ήταν … ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ» |
| ΚΟΥΜΠΙΑ | διακοσμητικά κουμπιά, με επιρροές των Μαυριτανών |
💡 Το πιο εύστοχο παράδειγμα είναι Η ΖΩΝΗ: τότε ήταν ΚΟΣΜΗΜΑ ΚΑΙ ΤΣΕΠΗ ΜΑΖΙ («σ' αυτές κρεμούσαν προσωπικά αντικείμενα και είδη πρώτης ανάγκης»), γιατί το ρούχο δεν είχε τσέπες.
⚠️ ΤΙΜΙΑ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: αν η ερώτηση ζητά ΣΗΜΕΡΙΝΑ αξεσουάρ, πες ρητά ότι ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΜΟΝΟ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΕΠΙΒΙΩΝΤΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ — τα υπόλοιπα προκύπτουν ως ΣΥΝΕΧΕΙΑ, όχι ως ρητή αναφορά του βιβλίου.
Σύνοψη: ΝΑΙ. «Ακόμη και σήμερα επιβιώνουν δείγματα ενδυμάτων της Αναγέννησης», και το βιβλίο δίνει τέσσερα: (1) «το αναγεννησιακό στυλ διατηρείται ζωντανό στη ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΠΑΠΙΚΗΣ ΕΛΒΕΤΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ, που ΑΠΟΔΙΔΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟ»· (2) «στη ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΗ ΦΡΟΥΡΑ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ, που διατηρεί κοστούμια από την εποχή του ΕΡΡΙΚΟΥ Η΄»· (3) «στις ΤΗΒΕΝΝΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΟΞΦΟΡΔΗΣ»· (4) «οι φιγούρες σε μια ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΤΡΑΠΟΥΛΑ παραπέμπουν στα αναγεννησιακά ενδύματα». ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ: κανένα από τα τέσσερα δεν είναι καθημερινό ρούχο — είναι τελετουργικά ή συμβολικά (φρουρές, ακαδημαϊκή τελετή, παιχνίδι). Το ρούχο επιβιώνει εκεί όπου η λειτουργία του είναι συμβολική και όχι πρακτική — ο ίδιος κανόνας με τη βυζαντινή ενδυμασία, που επιβίωσε «αναλλοίωτη» μόνο στον ορθόδοξο κλήρο. ΑΞΕΣΟΥΑΡ: το βιβλίο δεν δίνει ρητό κατάλογο σύγχρονων αξεσουάρ, αλλά ονομάζει αντικείμενα που καθιερώθηκαν τότε και υπάρχουν ακόμη: η ζώνη-κόσμημα (ασημένιες αλυσίδες όπου κρεμούσαν «προσωπικά αντικείμενα και είδη πρώτης ανάγκης», αφού το ρούχο δεν είχε τσέπες), τα γάντια («μεγάλα, άκαμπτα γάντια» που εξάγονταν από την Ισπανία), οι ψηλές δερμάτινες μπότες («έγιναν της μόδας σε όλη την Ευρώπη»), η δαντέλα και τα διακοσμητικά κουμπιά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε και τα ΤΕΣΣΕΡΑ παραδείγματα του βιβλίου — και μη χάσεις την ΤΡΑΠΟΥΛΑ, που είναι το πιο απροσδόκητο.
- Το σχόλιο που ξεχωρίζει: και τα τέσσερα είναι τελετουργικά ή συμβολικά — το ρούχο επιβιώνει στον θεσμό, όχι στην καθημερινότητα.
- Στα αξεσουάρ να είσαι τίμιος: το βιβλίο δεν δίνει ρητό σύγχρονο κατάλογο· ανάφερε ζώνη, γάντια, μπότες, δαντέλα, κουμπιά ως στοιχεία που καθιερώθηκαν τότε.
Ερώτηση 14 (σελ. 43) — Σύγκριση Αναγέννησης, Μεσαίωνα και Βυζαντίου
Ερώτηση: Να συγκρίνεις υπό μορφή εργασίας μία ενδυμασία της Αναγέννησης και του Μεσαίωνα με μία του Βυζαντίου. (Ζητά ΕΡΓΑΣΙΑ — εδώ δίνεται ο ΣΚΕΛΕΤΟΣ και τα τεκμήρια.)
Απάντηση:
-
ΤΡΕΙΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ — ΔΙΑΛΕΞΕ ΤΙΣ ΩΣ ΕΞΗΣ
ΒΥΖΑΝΤΙΟ: ο ΧΙΤΩΝΑΣ ΣΕ ΣΧΗΜΑ Τ, «κύριο ρούχο για ΟΛΟΥΣ», με βαριά υφάσματα που έκρυβαν τις γραμμές του σώματος.
ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ: μακρύ ανδρικό ένδυμα με ΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ, μυτερά παπούτσια, γυναικείο με ΥΠΕΡΥΨΩΜΕΝΟ ΔΙΑΔΗΜΑ, ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ, ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ V, ΜΑΚΡΙΑ ΟΥΡΑ.
ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ: ανδρικό ΚΟΝΤΟ ΝΤΟΥΜΠΛΕ/ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ με τετραγωνισμένους ώμους και τετράγωνα παπούτσια· γυναικείο μακρύ, εφαρμοστό ως τη μέση, με ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ και ΜΑΚΡΥ ΚΟΡΣΑΖ.
ΑΞΟΝΑΣ 1 — Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ (ο πιο δυνατός)
| Πολιτισμός | Τι κάνει στο σώμα |
|---|---|
| ΒΥΖΑΝΤΙΟ | ΤΟ ΚΡΥΒΕΙ — «οι γραμμές του σώματος κρύβονταν κάτω από ΒΑΡΙΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ» |
| ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΔΥΣΗ | ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΤΟΝΙΖΕΙ — «τα ρούχα έγιναν πιο εφαρμοστά» |
| ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ | ΤΟ ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΕΙ — «αντικατοπτρίζοντας μιαν ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ» |
💡 ΕΙΝΑΙ Η ΙΔΙΑ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΥ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΡΟΥΧΟ. Και δένει με το «προβάδισμα ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑ».
ΑΞΟΝΑΣ 2 — ΤΟ ΜΗΚΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΑ
ΒΥΖΑΝΤΙΟ: μακρύ και για τα δύο φύλα — «κύριο ρούχο ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ».
ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ: εδώ καθιερώνεται η έμφυλη διαφορά — «τα παντελόνια και τα κοντά ρούχα … έγιναν ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΡΩΝ», ενώ το μακρύ φόρεμα «ΚΑΘΟΡΙΖΕ τον ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ».
ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ: ΤΗΝ ΕΝΤΕΙΝΕΙ — «το κοντό ανδρικό ένδυμα δίνει το στίγμα», ενώ «το γυναικείο ένδυμα, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΜΑΚΡΥ».
💡 ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΑΝΟΙΓΕΙ, ΔΕΝ ΚΛΕΙΝΕΙ. Είναι ίσως το πιο δυνατό συμπέρασμα της εργασίας.
ΑΞΟΝΑΣ 3 — ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΑΛΛΑΓΗΣ
ΒΥΖΑΝΤΙΟ: ΑΡΓΗ — η εκκλησιαστική ενδυμασία «διατηρείται ΑΝΑΛΛΟΙΩΤΗ ως τις μέρες μας».
ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ: ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ Η ΜΟΔΑ — νόμοι, η αστική τάξη τους αγνοεί, οι αριστοκράτες αλλάζουν.
ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ: ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ — οι τάσεις «ΑΛΛΑΖΑΝ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ» και «περνούσαν ΣΥΝΕΧΩΣ από τη μία χώρα στην άλλη».
ΑΞΟΝΑΣ 4 — ΤΙ ΔΗΛΩΝΕΙ ΤΟ ΡΟΥΧΟ
ΒΥΖΑΝΤΙΟ: κοινωνική θέση ΜΕΣΩ ΥΛΙΚΩΝ (μετάξι, μεταλλικά νήματα, πολύτιμες πέτρες) — το σχήμα κοινό για όλους.
ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ: κοινωνική θέση ΜΕ ΝΟΜΟ — και στις δύο εποχές «θεσπίζονταν/με νόμους … ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΝΤΑΣ την επίδειξη πλούτου ή τη χρήση ορισμένων υλικών, υφασμάτων ή κλωστών».
ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΕΙ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΗΝ
💡 ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΡΗΤΑ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: η Αναγέννηση «χαρακτηρίζεται … από τη ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΜΟΡΦΩΝ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ».
Δεν συγκρίνεις τρεις ξένους μεταξύ τους κόσμους — συγκρίνεις ΤΡΕΙΣ ΚΡΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ. Και το πιο συγκεκριμένο τεκμήριο: η ΚΑΜΠΑΝ «προήλθε από ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΤΑΝΙ» και ήρθε «ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ» — δηλαδή ανατολική μορφή που φτάνει στην Αναγέννηση με το εμπόριο.
Σύνοψη: ΣΚΕΛΕΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΞΟΝΕΣ. (1) Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ: Βυζάντιο — «οι γραμμές του σώματος κρύβονταν κάτω από βαριά υφάσματα»· μεσαιωνική Δύση — «τα ρούχα έγιναν πιο εφαρμοστά και τόνιζαν τις γραμμές»· Αναγέννηση — το κοστούμι «αντικατόπτριζε μιαν ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ». (2) ΜΗΚΟΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: στο Βυζάντιο «κύριο ρούχο για όλους ήταν ο χιτώνας σε σχήμα Τ»· στον Μεσαίωνα καθιερώνεται η έμφυλη διαφορά («τα παντελόνια και τα κοντά ρούχα … σύμβολο της κοινωνικής δύναμης των αντρών», το μακρύ φόρεμα «καθόριζε τον περιορισμένο ρόλο των γυναικών»)· στην Αναγέννηση το χάσμα εντείνεται, αφού «το κοντό ανδρικό ένδυμα δίνει το στίγμα», ενώ «το γυναικείο … παρέμεινε μακρύ». (3) ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΑΛΛΑΓΗΣ: Βυζάντιο ΑΡΓΗ (η εκκλησιαστική ενδυμασία «αναλλοίωτη ως τις μέρες μας») · Μεσαίωνας: γεννιέται η μόδα · Αναγέννηση: οι τάσεις «άλλαζαν με μεγάλη ταχύτητα». (4) ΤΙ ΔΗΛΩΝΕΙ ΤΟ ΡΟΥΧΟ: στο Βυζάντιο κοινωνική θέση μέσω ΥΛΙΚΩΝ με κοινό σχήμα για όλους· σε Μεσαίωνα και Αναγέννηση μέσω ΝΟΜΩΝ — «με νόμους οι ηγεμόνες επενέβαιναν στις ενδυματολογικές συνήθειες, απαγορεύοντας την επίδειξη πλούτου». ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: δεν πρόκειται για τρεις ξένους κόσμους αλλά για τρεις κρίκους της ίδιας αλυσίδας — η Αναγέννηση «χαρακτηρίζεται … από τη γονιμοποίηση μορφών που είχαν προέλευση ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ», και η ΚΑΜΠΑΝ «προήλθε από το ανατολίτικο ΚΑΦΤΑΝΙ» φτάνοντας στην Ευρώπη «μέσω της Βενετίας».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δούλεψε με ΑΞΟΝΕΣ, όχι με τρεις χωριστές περιγραφές — η σύγκριση φαίνεται μόνο όταν το ίδιο ερώτημα τίθεται και στους τρεις πολιτισμούς.
- Ο ισχυρότερος άξονας είναι Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ: κρύβει → τονίζει → εξιδανικεύει. Δένει άμεσα με τον ουμανισμό.
- Κλείσε με τη ΣΥΝΕΧΕΙΑ: το ίδιο το βιβλίο βάζει το Βυζάντιο και τον δυτικό Μεσαίωνα μέσα στις πηγές της Αναγέννησης — δεν είναι τρεις ξένοι κόσμοι.
Ερώτηση 15 (σελ. 43) — Σχεδίαση χαρακτηριστικών ενδυμασιών των τεσσάρων γραμμών
Ερώτηση: Να σχεδιάσεις μια ανδρική και μια γυναικεία χαρακτηριστική ενδυμασία από την ιταλική, γερμανική, ισπανική και αγγλική Αναγέννηση. (Άσκηση ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ — εδώ δίνονται τα στοιχεία που ΠΡΕΠΕΙ να φαίνονται σε κάθε σχέδιο.)
Απάντηση:
-
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΚΑΘΕ ΣΧΕΔΙΟ
💡 Η άσκηση δεν βαθμολογεί το ταλέντο — βαθμολογεί αν το σχέδιο ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ. Το κριτήριο είναι: «θα καταλάβαινε κάποιος ΠΟΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΕΙΝΑΙ ΧΩΡΙΣ ΛΕΖΑΝΤΑ;»
ΙΤΑΛΙΚΗ
| Φύλο | Τι να φαίνεται |
|---|---|
| ΑΝΔΡΑΣ | ΠΟΛΥ ΦΑΡΔΥ ΠΑΛΤΟ ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΠΙΕΤΕΣ, ΚΟΝΤΟ ΜΕΧΡΙ ΤΑ ΓΟΝΑΤΑ, με ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ |
| ΓΥΝΑΙΚΑ | ΧΥΤΟ ΦΟΡΕΜΑ με ΨΗΛΑ ΤΗ ΖΩΝΗ · ΑΕΡΙΝΟ ΠΕΠΛΟ · ΚΑΤΣΑΡΑ ΜΑΛΛΙΑ που πλαισιώνουν το πρόσωπο · λαιμόκοψη ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΙ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ · μανίκια ΣΧΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟΝ ΑΓΚΩΝΑ, να φαίνεται το εσωτερικό ένδυμα |
Η γενική αίσθηση: ΜΑΛΑΚΟ, ΧΥΤΟ, ΚΟΜΨΟ.
ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ
| Φύλο | Τι να φαίνεται |
|---|---|
| ΑΝΔΡΑΣ | ΝΤΟΥΜΠΛΕ ΜΕ ΦΟΥΣΚΩΜΕΝΑ ΜΑΝΙΚΙΑ · ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ παντού, να φαίνεται Η ΦΟΔΡΑ · ΚΙΛΟΤΑ ως το γόνατο με κάλτσες ραμμένες πάνω της · ΤΟ ΕΝΑ ΜΠΑΤΖΑΚΙ ΑΛΛΟ ΧΡΩΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΛΟ · ΜΑΛΑΚΟ ΧΑΜΗΛΟ ΚΑΠΕΛΟ ΜΕ ΠΟΛΛΑ ΦΤΕΡΑ · χαμηλή λαιμόκοψη που δείχνει το πουκάμισο |
| ΓΥΝΑΙΚΑ | ΦΟΥΣΤΑ ΚΑΙ ΚΟΡΣΑΖ ΡΑΜΜΕΝΑ ΜΑΖΙ · από πάνω φόρεμα ΩΣ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΜΕ ΒΑΡΙΕΣ ΠΤΥΧΩΣΕΙΣ · ΣΤΕΝΗ ΜΕΣΗ · ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΚΑΙ ΧΑΜΗΛΗ ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ · ⚠️ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ ΜΟΝΟ ΣΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ, με ΓΟΥΝΑ ΣΤΙΣ ΜΑΝΣΕΤΕΣ |
Χρώματα: ΜΠΛΕ, ΜΟΒ και ΚΥΡΙΩΣ ΚΟΚΚΙΝΟ.
⚠️ ΤΟ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΕΣ ΛΑΘΟΣ: να γεμίσεις ψαλιδίσματα και το γυναικείο. Το βιβλίο λέει ρητά ότι «το γυναικείο ένδυμα ΔΕΝ παρουσίασε τις ίδιες υπερβολές».
ΙΣΠΑΝΙΚΗ
| Φύλο | Τι να φαίνεται |
|---|---|
| ΑΝΔΡΑΣ | ΣΤΗΤΟ ΓΙΛΕΚΟ, ΜΥΤΕΡΟ ΜΠΡΟΣΤΑ, με ΣΤΕΝΕΣ ΜΠΑΣΚΕΣ · ΣΤΕΝΑ ΜΑΝΙΚΙΑ με ΚΑΜΠΥΛΗ ΕΠΩΜΙΔΑ · ΠΤΥΧΩΤΟ ΠΕΡΙΛΑΙΜΙΟ · ΦΟΥΣΚΩΤΗ ΚΙΛΟΤΑ (όγκος από BOMBAST) · ΚΑΠΑ ριγμένη στον ώμο · ΨΗΛΕΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΕΣ ΜΠΟΤΕΣ · ⚠️ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ |
| ΓΥΝΑΙΚΑ | ΑΚΑΜΠΤΟ ΚΟΡΣΑΖ ΜΕ ΒΑΤΕΣ · ΜΕΣΗ ΧΑΜΗΛΑ, ΠΟΥ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΣΕ ΜΥΤΗ · ΠΤΥΧΩΤΟ ΠΕΡΙΛΑΙΜΙΟ με ΜΕΤΑΛΛΙΚΟ ΣΚΕΛΕΤΟ · ΒΕΡΤΟΥΧΟ (κρινολίνο που ανοίγει προς τα κάτω) · ΣΙΛΟΥΕΤΑ ΚΩΝΟΥ |
ΧΡΩΜΑ: ΜΑΥΡΟ. Είναι το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο ολόκληρης της άσκησης.
ΑΓΓΛΙΚΗ
| Φύλο | Τι να φαίνεται |
|---|---|
| ΑΝΔΡΑΣ | (εποχή Ερρίκου Η΄, γερμανικής γραμμής) ΝΤΟΥΜΠΛΕ · πανωφόρι ΦΟΔΡΑΡΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΓΟΥΝΑ · κιλότα ενωμένη με τις κάλτσες · ΙΣΙΑ, ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΣΜΕΝΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ, ΣΧΙΣΜΕΝΑ και με ΠΕΤΡΑΔΙΑ · ΚΟΝΤΑ ΜΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΚΟΝΤΗ ΓΕΝΕΙΑΔΑ |
| ΓΥΝΑΙΚΑ | (εποχή Ελισάβετ) ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΚΑΜΠΤΟ ΜΠΟΥΣΤΟ, ΜΕ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΞΥΛΟΥ · ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΝΤΕΚΟΛΤΕ («ελισαβετιανός συμβιβασμός») · ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ · ΚΟΚΚΙΝΑ, ΒΑΜΜΕΝΑ ΜΑΛΛΙΑ |
💡 ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ Ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ: πτυχωτό κολάρο ΚΑΙ βαθύ ντεκολτέ ΜΑΖΙ. Χωρίς αυτό, το σχέδιο δεν ξεχωρίζει από το ισπανικό.
ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ
| Γραμμή | ΜΙΑ ΛΕΞΗ |
|---|---|
| ΙΤΑΛΙΚΗ | ΧΥΤΟ |
| ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ | ΣΧΙΣΜΕΝΟ |
| ΙΣΠΑΝΙΚΗ | ΑΚΑΜΠΤΟ |
| ΑΓΓΛΙΚΗ | ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ |
Και μια πρακτική συμβουλή: σχεδίασε ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ. Είναι το ταχύτερο διακριτικό: ιταλικά ΜΥΤΕΡΑ («εξωφρενικές μύτες» στο Μιλάνο), αγγλικά/γερμανικά ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΚΑΙ ΣΧΙΣΜΕΝΑ, ισπανικά ΨΗΛΕΣ ΜΠΟΤΕΣ.
Σύνοψη: ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΚΑΘΕ ΣΧΕΔΙΟ. ΙΤΑΛΙΚΗ: άνδρας — «πολύ φαρδύ παλτό με ελεύθερες πιέτες, κοντό μέχρι τα γόνατα, με τεράστια μανίκια»· γυναίκα — χυτό φόρεμα με ΨΗΛΑ ΤΗ ΖΩΝΗ, αέρινο πέπλο, κατσαρά μαλλιά, λαιμόκοψη «χαμηλή και στρογγυλή», μανίκια «σχισμένα στο ύψος του αγκώνα, για να αποκαλύπτουν το εσωτερικό ένδυμα». ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ: άνδρας — ντουμπλέ με φουσκωμένα μανίκια, ψαλιδίσματα ώστε «να φαίνεται η φόδρα», κιλότα ως το γόνατο με κάλτσες ραμμένες πάνω της, «το ένα μπατζάκι διαφορετικό χρώμα από το άλλο», μαλακό χαμηλό καπέλο με πολλά φτερά· γυναίκα — φούστα και κορσάζ ραμμένα μαζί, φόρεμα «με βαριές πτυχώσεις», στενή μέση, τετράγωνη χαμηλή λαιμόκοψη, και ψαλιδίσματα ΜΟΝΟ στα μανίκια με γούνα στις μανσέτες. Χρώματα μπλε, μοβ, κυρίως κόκκινο. ΙΣΠΑΝΙΚΗ: άνδρας — στητό γιλέκο μυτερό μπροστά, στενά μανίκια με καμπύλη επωμίδα, πτυχωτό περιλαίμιο, φουσκωτή κιλότα (όγκος από bombast), κάπα, ψηλές δερμάτινες μπότες· γυναίκα — άκαμπτο κορσάζ με βάτες, μέση χαμηλά που τελειώνει σε μύτη, πτυχωτό περιλαίμιο με μεταλλικό σκελετό, βερτούχο, σιλουέτα κώνου. Χρώμα ΜΑΥΡΟ. ΑΓΓΛΙΚΗ: άνδρας (Ερρίκος Η΄) — ντουμπλέ, πανωφόρι φοδραρισμένο με γούνα, τετραγωνισμένα, σχισμένα παπούτσια με πετράδια, κοντά μαλλιά και κοντή γενειάδα· γυναίκα (Ελισάβετ) — μπούστο «τελείως άκαμπτο, με επένδυση ξύλου», πτυχωτό κολάρο ΜΑΖΙ με ντεκολτέ («ελισαβετιανός συμβιβασμός»), ισπανικό κρινολίνο, κόκκινα βαμμένα μαλλιά. ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ: ιταλική = ΧΥΤΟ, γερμανική = ΣΧΙΣΜΕΝΟ, ισπανική = ΑΚΑΜΠΤΟ, αγγλική = ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Το κριτήριο δεν είναι το σχέδιο αλλά η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ: «θα καταλάβαινε κάποιος ποια γραμμή είναι χωρίς λεζάντα;»
- Μη γεμίσεις ψαλιδίσματα το ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ — το βιβλίο λέει ρητά ότι εκεί περιορίστηκαν στα μανίκια.
- Σχεδίασε και τα ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ: ιταλικά μυτερά, γερμανικά/αγγλικά τετράγωνα και σχισμένα, ισπανικά ψηλές μπότες — είναι το ταχύτερο διακριτικό.
Ερώτηση 21 (σελ. 44) — Μ για Μεσαίωνα, Α για Αναγέννηση
Ερώτηση: Στα παρακάτω χαρακτηριστικά της ενδυμασίας σημείωσε Μ για όσα αντιστοιχούν στον Μεσαίωνα και Α για όσα αντιστοιχούν στην Αναγέννηση: Υψηλά διαδήματα …, μυτερά παπούτσια …, μακριά ανδρικά ενδύματα …, γυναικεία ενδύματα με τη ζώνη ψηλά …, ντεκολτέ σε σχήμα V …, μακριές ουρές …, τετράγωνα ντεκολτέ …, κοντά ανδρικά ενδύματα …, παπούτσια με τετραγωνισμένες μύτες …, κοντά διαδήματα …, μακρύ κορσάζ …, φαρδιά και ανοικτά μανίκια …
Απάντηση:
-
ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΩΔΕΚΑ
| # | Χαρακτηριστικό | Απάντηση |
|---|---|---|
| 1 | Υψηλά διαδήματα | Μ |
| 2 | Μυτερά παπούτσια | Μ |
| 3 | Μακριά ανδρικά ενδύματα | Μ |
| 4 | Γυναικεία ενδύματα με τη ζώνη ψηλά | Μ |
| 5 | Ντεκολτέ σε σχήμα V | Μ |
| 6 | Μακριές ουρές | Μ |
| 7 | Τετράγωνα ντεκολτέ | Α |
| 8 | Κοντά ανδρικά ενδύματα | Α |
| 9 | Παπούτσια με τετραγωνισμένες μύτες | Α |
| 10 | Κοντά διαδήματα | Α |
| 11 | Μακρύ κορσάζ | Α |
| 12 | Φαρδιά και ανοικτά μανίκια | Μ |
ΣΥΝΟΛΟ: 7 «Μ» και 5 «Α».
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ — ΟΛΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ (1.2)
«Τα ΜΑΚΡΙΑ ενδύματα των ανδρών και τα ΜΥΤΕΡΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ αντικαταστάθηκαν από ΚΟΝΤΑ ΡΟΥΧΑ, τετραγωνισμένους ώμους και ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΦΟΡΜΑ. Στα γυναικεία φορέματα, τα ΥΠΕΡΥΨΩΜΕΝΑ ΔΙΑΔΗΜΑΤΑ, η ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ, η ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ V και οι ΜΑΚΡΙΕΣ ΟΥΡΕΣ υποχώρησαν μπροστά σε ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ ΔΙΑΔΗΜΑΤΑ, ΜΑΚΡΥΤΕΡΑ ΚΟΡΣΑΖ, ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΝΤΕΚΟΛΤΕ και φούστες που ακουμπούσαν το έδαφος.»
Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΟΣ: ό,τι «ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ» ή «ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ» = Μ · ό,τι ήρθε στη θέση του = Α.
Το 12ο έρχεται από την 1.3: το κοντό ανδρικό ένδυμα ήταν «κάτι καινούργιο ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΜΑΚΡΙΑ ΡΟΥΧΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ» → Μ.
⚠️ ΤΟ 4ο ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΠΡΟΣΟΧΗ
⚠️ «Γυναικεία ενδύματα με τη ζώνη ψηλά» → Μ — γιατί η 1.2 δίνει ρητά την «ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ» ανάμεσα σε αυτά που ΥΠΟΧΩΡΗΣΑΝ.
⚠️ ΑΛΛΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ: στην ΙΤΑΛΙΚΗ γραμμή (1.4) «στα γυναικεία χυτά φορέματα Η ΖΩΝΗ ΑΝΕΒΑΙΝΕ ΨΗΛΑ», και η ίδια η άσκηση 25 δίνει «χυτά φορέματα ΜΕ ΨΗΛΑ ΤΗ ΖΩΝΗ» ως ΙΤΑΛΙΚΟ (δηλαδή αναγεννησιακό) γνώρισμα.
💡 ΠΩΣ ΛΥΝΕΤΑΙ: η άσκηση 21 ζητά τη ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ Μεσαίωνα-Αναγέννησης, και τη δίνει ΜΟΝΟ η παράγραφος της 1.2. Η ιταλική ψηλή ζώνη είναι ΤΟΠΙΚΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ μιας μόνο γραμμής, όχι το γενικό αναγεννησιακό γνώρισμα. Άρα η απάντηση παραμένει Μ — αλλά αν το σημειώσεις στην εργασία σου, δείχνεις ότι διάβασες ΟΛΟ το κεφάλαιο.
ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΤΑ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ ΠΟΤΕ
Ο ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ ΠΑΕΙ ΨΗΛΑ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ: ψηλά διαδήματα, ψηλή μέση, μακριά ρούχα, μακριές ουρές, μυτερά παπούτσια, φαρδιά μανίκια.
Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΖΕΙ: χαμηλά διαδήματα, μακρύ κορσάζ, κοντά ανδρικά, τετράγωνα ντεκολτέ, τετράγωνες μύτες.
💡 Πρόσεξε το «ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ» — εμφανίζεται ΤΡΕΙΣ φορές στην αναγεννησιακή στήλη (ώμοι, μύτες παπουτσιών, ντεκολτέ). Είναι η γεωμετρία της εποχής.
Σύνοψη: ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ — 7 «Μ» και 5 «Α»: Μ = υψηλά διαδήματα · μυτερά παπούτσια · μακριά ανδρικά ενδύματα · γυναικεία ενδύματα με τη ζώνη ψηλά · ντεκολτέ σε σχήμα V · μακριές ουρές · φαρδιά και ανοικτά μανίκια. Α = τετράγωνα ντεκολτέ · κοντά ανδρικά ενδύματα · παπούτσια με τετραγωνισμένες μύτες · κοντά διαδήματα · μακρύ κορσάζ. Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ είναι μία μόνο παράγραφος (1.2): «τα μακριά ενδύματα των ανδρών και τα μυτερά παπούτσια αντικαταστάθηκαν από κοντά ρούχα, τετραγωνισμένους ώμους και παπούτσια με τετράγωνη φόρμα· στα γυναικεία φορέματα, τα υπερυψωμένα διαδήματα, η ψηλή μέση, η λαιμόκοψη V και οι μακριές ουρές υποχώρησαν μπροστά σε χαμηλότερα διαδήματα, μακρύτερα κορσάζ, τετράγωνα ντεκολτέ και φούστες που ακουμπούσαν το έδαφος». Ο κανόνας: ό,τι «υποχώρησε» ή «αντικαταστάθηκε» = Μ, ό,τι ήρθε στη θέση του = Α. Τα «φαρδιά και ανοικτά μανίκια» τεκμηριώνονται από την 1.3, όπου το κοντό ανδρικό ένδυμα ήταν «κάτι καινούργιο απέναντι στην παράδοση του Μεσαίωνα με τα μακριά ρούχα και τα ΑΝΟΙΧΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ». ⚠️ ΤΟ 4ο ΘΕΛΕΙ ΠΡΟΣΟΧΗ: η «ψηλή ζώνη» απαντάται Μ, γιατί η 1.2 τη δίνει ρητά ως στοιχείο που υποχώρησε· όμως στην ΙΤΑΛΙΚΗ γραμμή «στα γυναικεία χυτά φορέματα η ζώνη ανέβαινε ψηλά», και η άσκηση 25 τη δίνει ως ιταλικό γνώρισμα. Η άσκηση 21 ζητά τη γενική αντίθεση, όχι την τοπική ιδιαιτερότητα μιας γραμμής — άρα Μ.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ο κανόνας λύνει και τα 12: ό,τι το βιβλίο λέει ότι «υποχώρησε» ή «αντικαταστάθηκε» είναι Μ· ό,τι ήρθε στη θέση του είναι Α.
- Το μόνο επίμαχο είναι η «ψηλή ζώνη» — απαντάς Μ, αλλά αξίζει να σημειώσεις ότι στην ιταλική γραμμή η ψηλή ζώνη είναι αναγεννησιακό γνώρισμα.
- Μνημονικό: Μεσαίωνας = ψηλά και μακριά · Αναγέννηση = χαμηλά και τετράγωνα (ώμοι, μύτες, ντεκολτέ).
Ερώτηση 22 (σελ. 44) — Η ροή της επιρροής της μόδας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών
Ερώτηση: Σημείωσε με βέλη τη ροή της επιρροής της μόδας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών: Γαλλία · Αγγλία · Ιταλία · Ισπανία · Γερμανία
Απάντηση:
-
ΤΑ ΒΕΛΗ — ΟΛΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
| # | Βέλος | Το χωρίο |
|---|---|---|
| 1 | ΙΤΑΛΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ | «Η Γαλλία … ΕΠΗΡΕΑΣΤΗΚΕ ΑΡΧΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ» |
| 2 | ΙΣΠΑΝΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ | «μετά τις αρχές του 16ου αιώνα οι επιρροές ήρθαν ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ» |
| 3 | ΙΤΑΛΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ | «η Αγγλία ΔΕΧΤΗΚΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ» |
| 4 | ΓΕΡΜΑΝΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ | «αργότερα ΕΠΗΡΕΑΣΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ» |
| 5 | ΙΣΠΑΝΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ | «και τέλος, ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ, ΑΠΟ ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ» |
| 6 | ΓΕΡΜΑΝΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ | «Η γερμανική μόδα επηρέασε τόσο την αγγλική ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ»· «πέρασε ΠΡΩΤΑ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΑΥΛΗ» |
| 7 | ΙΣΠΑΝΙΑ → ΙΤΑΛΙΑ | «Αυτή η μόδα του μαύρου ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ» |
ΟΙ ΔΥΟ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΡΗΤΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ΓΑΛΛΙΑ — ΔΥΟ ΦΑΣΕΙΣ
«Η ΓΑΛΛΙΑ, για παράδειγμα, ΕΠΗΡΕΑΣΤΗΚΕ ΑΡΧΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ, ενώ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ οι επιρροές ήρθαν ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ.»
Η ΑΓΓΛΙΑ — ΤΡΕΙΣ ΦΑΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ
«Η ΑΓΓΛΙΑ δέχτηκε την επίδραση ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ, αργότερα επηρεάστηκε από ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ και τέλος, σε μεγάλο βαθμό, ΑΠΟ ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ.»
💡 ΑΝ ΘΥΜΑΣΑΙ ΜΟΝΟ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ, ΕΧΕΙΣ 5 ΑΠΟ ΤΑ 7 ΒΕΛΗ.
ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ ΤΟ ΣΧΗΜΑ
| Ρόλος | Χώρες |
|---|---|
| ΚΥΡΙΩΣ ΠΟΜΠΟΙ | ΙΤΑΛΙΑ, ΙΣΠΑΝΙΑ, ΓΕΡΜΑΝΙΑ |
| ΚΥΡΙΩΣ ΔΕΚΤΕΣ | ΓΑΛΛΙΑ, ΑΓΓΛΙΑ |
Και μια ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΔΡΟΜΙΑ: 15ος αι. → κυριαρχεί Η ΙΤΑΛΙΑ · αρχές 16ου → μπαίνει Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ · β΄ μισό 16ου → επικρατεί Η ΙΣΠΑΝΙΑ.
💡 ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΣΧΟΛΙΟ: η ροή ακολουθεί ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΧΥ. Η Ισπανία επικρατεί ακριβώς όταν είναι «ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ύστερα από την κατάκτηση ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» — και το βιβλίο λέει ότι οι τάσεις της «ΔΙΑΔΟΘΗΚΑΝ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ».
ΚΑΙ ΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ — ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ
| Όχημα | Παράδειγμα |
|---|---|
| ΔΥΝΑΣΤΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ | «ο ΓΑΜΟΣ της αδελφής του Ερρίκου Ζ΄ … με τον βασιλιά της Γαλλίας ΤΗΝ ΕΦΕΡΕ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ» · «ο γάμος της βασίλισσας ΜΑΡΙΑΣ ΤΥΔΟΡ με τον Ισπανό βασιλιά ΕΔΡΑΙΩΣΕ την επιρροή της ισπανικής μόδας» |
| ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΝΤΟΛΗ | «ο ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ Α΄ ΕΠΕΒΑΛΛΕ στις κυρίες της γαλλικής Αυλής να φορούν φορέματα ΙΣΠΑΝΙΚΑ» |
| ΕΜΠΟΡΙΟ | η ΚΑΜΠΑΝ ήρθε από το ανατολίτικο καφτάνι «ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ» |
| ΖΩΓΡΑΦΟΙ | ο ΝΤΥΡΕΡ ζωγραφίζει Βενετσιάνες· ο ΧΟΛΜΠΑΪΝ σχεδιάζει ενδύματα στην Αυλή του Ερρίκου Η΄ |
| ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ | «η ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣ … έκανε τα πτυχωτά κολάρα ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ» — σε όλη την Ευρώπη |
Και μια διαδρομή που δείχνει ότι τα βέλη ΔΕΝ είναι πάντα απευθείας: το ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ξεκινά από την ΙΣΠΑΝΙΑ, ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ στην Ιταλία, και «ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ, διαδόθηκε τελικά ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΥΡΩΠΗ».
Σύνοψη: ΤΑ ΒΕΛΗ (όλα από το κείμενο): ΙΤΑΛΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ · ΙΣΠΑΝΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ · ΙΤΑΛΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ · ΓΕΡΜΑΝΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ · ΙΣΠΑΝΙΑ → ΑΓΓΛΙΑ · ΓΕΡΜΑΝΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ · ΙΣΠΑΝΙΑ → ΙΤΑΛΙΑ. ΟΙ ΔΥΟ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ: «η ΓΑΛΛΙΑ … επηρεάστηκε ΑΡΧΙΚΑ από την ΙΤΑΛΙΑ, ενώ μετά τις αρχές του 16ου αιώνα οι επιρροές ήρθαν κυρίως από την ΙΣΠΑΝΙΑ» και «η ΑΓΓΛΙΑ δέχτηκε την επίδραση της ΙΤΑΛΙΑΣ, αργότερα επηρεάστηκε από το ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ένδυμα και τέλος, σε μεγάλο βαθμό, από το ΙΣΠΑΝΙΚΟ». Συμπληρωματικά: «η γερμανική μόδα επηρέασε τόσο την αγγλική όσο και τη ΓΑΛΛΙΚΗ ενδυμασία» και πέρασε «πρώτα στη γαλλική Αυλή»· και «αυτή η μόδα του μαύρου πέρασε στην ΙΤΑΛΙΑ και τη ΓΑΛΛΙΑ». ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: πομποί είναι κυρίως Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία· δέκτες κυρίως Γαλλία και Αγγλία — με χρονική σκυταλοδρομία Ιταλία (15ος αι.) → Γερμανία (αρχές 16ου) → Ισπανία (β΄ μισό 16ου). Η ροή ακολουθεί την πολιτική και οικονομική ισχύ: η Ισπανία επικρατεί ως «μεγάλη αποικιοκρατική δύναμη ύστερα από την κατάκτηση του Νέου Κόσμου». ΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ: δυναστικοί γάμοι (ο γάμος της αδελφής του Ερρίκου Ζ΄· ο γάμος της Μαρίας Τυδόρ με τον Ισπανό βασιλιά), βασιλική εντολή (ο Φραγκίσκος Α΄ «επέβαλλε … φορέματα ισπανικά»), εμπόριο (η καμπάν «μέσω της Βενετίας»), ζωγράφοι (Ντύρερ, Χολμπάιν) και τεχνολογία (η επινόηση της κόλας). ⚠️ Τα βέλη δεν είναι πάντα απευθείας: το κρινολίνο ξεκίνησε από την Ισπανία, απαγορεύθηκε στην Ιταλία και «διαμέσου της ΓΑΛΛΙΑΣ διαδόθηκε τελικά στην υπόλοιπη Ευρώπη».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο προτάσεις δίνουν 5 από τα 7 βέλη — αυτή για τη Γαλλία (Ιταλία → Ισπανία) και αυτή για την Αγγλία (Ιταλία → Γερμανία → Ισπανία).
- Συνόδευσε το σχήμα με το συμπέρασμα: πομποί Ιταλία/Ισπανία/Γερμανία, δέκτες Γαλλία/Αγγλία — και η ροή ακολουθεί την πολιτική ισχύ.
- Ανάφερε ΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ: δυναστικοί γάμοι, βασιλικές εντολές, εμπόριο, ζωγράφοι — έτσι τα βέλη αποκτούν εξήγηση, όχι μόνο κατεύθυνση.
Ερώτηση 23 (σελ. 44-45) — Σωστό ή Λάθος
Ερώτηση: Σημείωσε Σ για τις σωστές και Λ για τις λανθασμένες προτάσεις. Όσες προτάσεις θεωρείς ότι είναι λανθασμένες να τις διατυπώσεις σωστά. (1) Η ισπανική γραμμή χαρακτηρίζεται από αυστηρότητα και ακαμψία. (2) Το πτυχωτό κολάρο χαρακτηρίζει μόνο τα ανδρικά ενδύματα στην Αναγέννηση. (3) Κέντρα μόδας αναδείχτηκαν οι ευρωπαϊκές βασιλικές αυλές. (4) Τον 15ο αιώνα, τα παπούτσια στην Ισπανία κατασκευάζονταν από δέρμα, που αργότερα αντικαταστάθηκε από μεταξωτό ύφασμα. (5) Στην Αγγλία, οι γυναίκες του λαού χρησιμοποιούσαν ένα κρινολίνο με ρόδα για να ανασηκώνουν τις φούστες τους. (6) Η πρακτική του ψαλιδίσματος, στη γερμανική ενδυμασία, προέρχεται από τις στρατιωτικές ελβετικές στολές.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
| # | Πρόταση | |
|---|---|---|
| 1 | Ισπανική γραμμή = αυστηρότητα και ακαμψία | Σ |
| 2 | Πτυχωτό κολάρο ΜΟΝΟ στα ανδρικά | Λ |
| 3 | Κέντρα μόδας οι βασιλικές αυλές | Σ |
| 4 | Παπούτσια: δέρμα → μετάξι | Λ |
| 5 | Γυναίκες του λαού: κρινολίνο με ρόδα | Λ |
| 6 | Ψαλιδίσματα από ελβετικές στολές | Σ |
ΤΡΙΑ ΣΩΣΤΑ, ΤΡΙΑ ΛΑΘΟΣ.
1. ΣΩΣΤΟ
«Το ρούχο αυτό … υλοποιούσε τις ιδέες ΤΗΣ ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑΣ, ΤΗΣ ΑΚΑΜΨΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑΣ.» Και η άσκηση 25 το επιβεβαιώνει: ισπανική γραμμή = «σκούρα χρώματα, ΑΚΑΜΨΙΑ, ψηλή λαιμόκοψη».
2. ΛΑΘΟΣ — Η ΛΕΞΗ-ΠΑΓΙΔΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ «ΜΟΝΟ»
ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ: «Το πιο χαρακτηριστικό αξεσουάρ της εποχής, το ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ, ΦΟΡΕΘΗΚΕ ΑΠΟ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ.»
ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Το πτυχωτό κολάρο φορέθηκε ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ στην Αναγέννηση.»
Επιπλέον τεκμήριο: η Ελισάβετ «πέτυχε να συνδυάσει ΣΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΤΟ ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ με το ντεκολτέ».
3. ΣΩΣΤΟ
«Οι Αυλές των ηγεμόνων ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΑΝ ΩΣ ΚΕΝΤΡΑ ΜΟΔΑΣ και οι ενδυματολογικές τάσεις περνούσαν συνεχώς από τη μία χώρα στην άλλη.» Και το παράδειγμα: «Η Αυλή της ΒΟΥΡΓΟΥΝΔΙΑΣ στη Γαλλία ΦΗΜΙΖΟΤΑΝ για τα φανταχτερά, πολύτιμα ιταλικά υφάσματα και τα κεντήματά της».
4. ΛΑΘΟΣ — Η ΣΕΙΡΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ
«ΤΟ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΥΦΑΣΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΤΟΝ 15ο ΑΙΩΝΑ ως υλικό για τα παπούτσια. ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ ΔΕΡΜΑ.»
ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Τον 15ο αιώνα, τα παπούτσια στην Ισπανία κατασκευάζονταν από ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΥΦΑΣΜΑ, που αργότερα ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ ΔΕΡΜΑ.»
💡 ΤΟ ΠΙΟ ΥΠΟΥΛΟ ΛΑΘΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: δεν αλλάζει τα υλικά, ΑΝΤΙΣΤΡΕΦΕΙ ΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. Και η διαισθητική εντύπωση συνηγορεί με το λάθος: μοιάζει «λογικό» να ήρθε πρώτα το δέρμα και μετά το πολυτελές μετάξι. Στην Ισπανία όμως συνέβη το αντίθετο — και ταιριάζει με τη γενική στροφή προς ΤΟ ΔΕΡΜΑ: «η ισπανική γραμμή προέβλεπε ΨΗΛΕΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΕΣ ΜΠΟΤΕΣ» και εξάγονταν «μεγάλα, άκαμπτα ΓΑΝΤΙΑ».
5. ΛΑΘΟΣ — ΜΠΕΡΔΕΥΕΙ ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ
Τι λέει το βιβλίο, σε τρία σημεία:
| Αντικείμενο | Ποιες |
|---|---|
| ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | οι Αγγλίδες — «που όμως ΔΕΝ ΦΟΡΕΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΕΣ» |
| ΓΑΛΛΙΚΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | αυτό «είχε ΜΙΑ ΡΟΔΑ ΨΗΛΑ, ενώ η φούστα έπεφτε κάθετα» |
| ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ | «ΔΗΜΟΦΙΛΕΣ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΛΑΪΚΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ … για να ΑΝΑΣΗΚΩΝΕΙ ΤΙΣ ΦΟΥΣΤΕΣ» |
ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Στην Αγγλία, οι γυναίκες του λαού χρησιμοποιούσαν ΕΝΑ ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ για να ανασηκώνουν τις φούστες τους — το κρινολίνο ΜΕ ΡΟΔΑ ήταν ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ, ενώ το ισπανικό ΔΕΝ φορέθηκε από τις εργαζόμενες.»
💡 Η πρόταση παίρνει το ΣΩΣΤΟ ΡΗΜΑ («ανασηκώνουν») από το ρολό και ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ («κρινολίνο με ρόδα») από το γαλλικό.
6. ΣΩΣΤΟ — ΑΛΛΑ ΜΕ ΜΙΑ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ
«Λέγεται ότι αυτή η μόδα προήλθε από τη στρατιωτική στολή ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΜΙΣΘΟΦΟΡΩΝ, που και αυτοί με τη σειρά τους είχαν ΑΝΤΙΓΡΑΨΕΙ την πρακτική … από τις ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΕΛΒΕΤΩΝ.»
Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ: η τελική καταγωγή είναι όντως οι ελβετικές στολές. Αν θέλεις πληρότητα, πρόσθεσε τον ενδιάμεσο κρίκο: ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΜΙΣΘΟΦΟΡΩΝ.
Σύνοψη: ΤΡΙΑ ΣΩΣΤΑ, ΤΡΙΑ ΛΑΘΟΣ. 1 → Σ: το ισπανικό ρούχο «υλοποιούσε τις ιδέες της σκληρότητας, της ΑΚΑΜΨΙΑΣ, της ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑΣ». 2 → Λ: η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ λέει ότι το πτυχωτό κολάρο «φορέθηκε ΑΠΟ ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ». Σωστή διατύπωση: «Το πτυχωτό κολάρο φορέθηκε και από τους άντρες και από τις γυναίκες.» 3 → Σ: «οι Αυλές των ηγεμόνων λειτουργούσαν ως ΚΕΝΤΡΑ ΜΟΔΑΣ». 4 → Λ: η σειρά είναι αντεστραμμένη — «το ΜΕΤΑΞΩΤΟ ύφασμα χρησιμοποιήθηκε τον 15ο αιώνα ως υλικό για τα παπούτσια· ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ ΔΕΡΜΑ». Σωστή διατύπωση: «Τον 15ο αιώνα τα παπούτσια στην Ισπανία κατασκευάζονταν από ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΥΦΑΣΜΑ, που αργότερα αντικαταστάθηκε από ΔΕΡΜΑ.» 5 → Λ: το βιβλίο ξεχωρίζει τρία πράγματα — το ισπανικό κρινολίνο, που στην Αγγλία «δεν φορέθηκε από τις εργαζόμενες»· το γαλλικό, που «είχε μια ρόδα ψηλά»· και «ένα ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ», δημοφιλές στα αγγλικά λαϊκά στρώματα, «που χρησιμοποιούνταν για να ανασηκώνει τις φούστες». Σωστή διατύπωση: «Στην Αγγλία, οι γυναίκες του λαού χρησιμοποιούσαν ένα ΠΑΡΑΓΕΜΙΣΜΕΝΟ ΡΟΛΟ για να ανασηκώνουν τις φούστες τους.» 6 → Σ: «προήλθε από τη στρατιωτική στολή των Γερμανών μισθοφόρων, που … είχαν αντιγράψει την πρακτική από τις στρατιωτικές στολές ΤΩΝ ΕΛΒΕΤΩΝ» — σωστό, με τον ενδιάμεσο κρίκο των Γερμανών μισθοφόρων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Στη 2η πρόσεξε τη λέξη «ΜΟΝΟ» — αυτή την κάνει λάθος: το πτυχωτό κολάρο φορέθηκε και από τα δύο φύλα.
- Η 4η είναι η πιο ύπουλη: δεν αλλάζει τα υλικά, αντιστρέφει τη ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ — και η αντιστροφή «ακούγεται λογική».
- Στην 5η ξεχώρισε τα τρία αντικείμενα: ισπανικό κρινολίνο, γαλλικό με ρόδα, παραγεμισμένο ρολό (λαός). Η πρόταση παίρνει σωστό ρήμα και λάθος αντικείμενο.
Ερώτηση 24 (σελ. 44-45) — Συμπλήρωση κενών με τον ορθό όρο
Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά των προτάσεων με τον ορθό όρο (κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα): Οι Ισπανίδες συνήθιζαν να φορούν τη ---------, που αποτελείτο από δύο κομμάτια: ένα σκληρό κορσάζ και μια φούστα με ουρά. Το γιλέκο ντουμπλέ, φτιαγμένο από ντουμπλαρισμένο ύφασμα, λεγόταν ---------. Οι Γερμανοί, κυρίως οι διανοούμενοι της Μεταρρύθμισης και του Ουμανισμού, φορούσαν τη --------- ένα είδος δερμάτινου γιλέκου. Το --------- ήταν μια φούστα από τεντωμένες θηλιές φτιαγμένες από σύρμα, ξύλο ή μπαλένα. Στην Ισπανία, στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, οι άνδρες πάνω από το γιλέκο φορούσαν την ---------. Το πανωφόρι --------- λέγεται ότι προέρχεται από το ανατολικό καφτάνι που έφτασε στην Ευρώπη μέσω των Βενετών.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΕΞΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
| # | Το κενό | Απάντηση | Τεκμήριο |
|---|---|---|---|
| 1 | ισπανικό ρούχο από δύο κομμάτια | ΣΑΓΙΑ | «Η ΣΑΓΙΑ ήταν ένα άλλο γυναικείο ρούχο που αποτελούνταν από ΔΥΟ ΚΟΜΜΑΤΙΑ. ΕΝΑ ΣΚΛΗΡΟ ΚΟΡΣΑΖ ΚΑΙ ΦΟΥΣΤΑ ΜΕ ΟΥΡΑ» |
| 2 | ντουμπλέ από ντουμπλαρισμένο ύφασμα | ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ | «Φτιαγμένο από ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΟ, πλούσιο ύφασμα, ΛΕΓΟΤΑΝ ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ» |
| ⚠️ 3 | «ένα είδος δερμάτινου γιλέκου» | ΖΑΚΕΤΑ (βλ. παρακάτω) | «τη ΖΑΚΕΤΑ, ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΟΥ ΓΙΛΕΚΟΥ» |
| 4 | φούστα από τεντωμένες θηλιές | ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | «το ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ήταν μια φούστα από ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΘΗΛΙΕΣ φτιαγμένες από ΣΥΡΜΑ, ΞΥΛΟ ή ΜΠΑΛΑΙΝΑ» |
| 5 | ισπανικό ανδρικό, πάνω από το γιλέκο | ΚΟΥΕΡΑ | «οι άντρες φορούσαν συχνά πάνω από το γιλέκο ένα ρούχο εμπνευσμένο από τη στρατιωτική στολή, ΤΗΝ ΚΟΥΕΡΑ» |
| 6 | πανωφόρι από το ανατολικό καφτάνι | ΚΑΜΠΑΝ | «το πανωφόρι ΚΑΜΠΑΝ … προήλθε από ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΤΑΝΙ και … ήρθε στην Ευρώπη μέσω της ΒΕΝΕΤΙΑΣ» |
⚠️⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΔΥΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ
⚠️⚠️⚠️ ΛΑΘΟΣ 1 — ΟΙ ΠΑΥΛΕΣ ΔΕΝ ΜΕΤΡΑΝΕ
Η εκφώνηση υπόσχεται: «ΚΑΘΕ ΠΑΥΛΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΙ ΣΕ ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ».
ΕΓΙΝΕ RENDER ΤΗΣ ΤΥΠΩΜΕΝΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ: ΚΑΙ ΤΑ ΕΞΙ κενά έχουν ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΝΝΕΑ ΠΑΥΛΕΣ («---------»). Οι σωστές απαντήσεις όμως έχουν:
| Λέξη | Γράμματα | Ταιριάζει; |
|---|---|---|
| ΣΑΓΙΑ | 5 | ❌ |
| ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ | 9 | ✅ |
| ΖΑΚΕΤΑ | 6 | ❌ |
| ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | 9 | ✅ |
| ΚΟΥΕΡΑ | 6 | ❌ |
| ΚΑΜΠΑΝ | 6 | ❌ |
⚠️ Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΙΣΧΥΕΙ ΜΟΝΟ ΣΕ 2 ΑΠΟ ΤΑ 6. Ο στοιχειοθέτης χρησιμοποίησε ΕΝΙΑΙΟ placeholder εννέα παυλών. ΜΗ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΠΑΥΛΕΣ — θα απορρίψεις σωστές απαντήσεις. Το βοήθημα είναι ΑΧΡΗΣΤΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΟ. Δούλεψε ΜΟΝΟ με το νόημα.
⚠️⚠️ ΛΑΘΟΣ 2 — ΤΟ 3ο ΚΕΝΟ ΜΠΕΡΔΕΥΕΙ ΔΥΟ ΡΟΥΧΑ
Η πρόταση της άσκησης λέει ΔΥΟ πράγματα μαζί:
| Στοιχείο της εκφώνησης | Σε ποιο ρούχο αντιστοιχεί ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ |
|---|---|
| «ένα είδος ΔΕΡΜΑΤΙΝΟΥ ΓΙΛΕΚΟΥ» | ΖΑΚΕΤΑ |
| «κυρίως ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΥ» | ΣΑΟΥΜΠΕ |
Το κείμενο (1.6): «Οι Γερμανοί φορούσαν πανωφόρια ανοιχτά ή σταυρωτά, τη ΖΑΚΕΤΑ, ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΟΥ ΓΙΛΕΚΟΥ, και τη ΣΑΟΥΜΠΕ (Schaube), ένα πανωφόρι ΣΑΝ ΡΑΣΟ … Με αυτό το χαρακτηριστικό ένδυμα ΕΙΚΟΝΙΖΕΤΑΙ Ο ΛΟΥΘΗΡΟΣ, και ΑΥΤΟ ΤΟ ΡΟΥΧΟ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΥ.»
💡 ΤΙ ΑΠΑΝΤΑΜΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ: ΖΑΚΕΤΑ — γιατί ο ΟΡΙΣΜΟΣ βρίσκεται ΑΜΕΣΩΣ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΚΕΝΟ και είναι ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. Η φράση για τους διανοούμενους έχει ΜΕΤΑΦΕΡΘΕΙ ΛΑΘΟΣ από τη σάουμπε. Αν ο διδάσκων δεχτεί ΣΑΟΥΜΠΕ, έχει κι αυτός έρεισμα — γι' αυτό η λύση σημειώνεται ως ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ.
ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΓΙΑ ΤΑ ΕΞΙ
ΤΡΙΑ ΙΣΠΑΝΙΚΑ: ΣΑΓΙΑ (γυναικείο, δύο κομμάτια) · ΚΟΥΕΡΑ (ανδρικό, πάνω από το γιλέκο) · ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ/ΒΕΡΤΟΥΧΟ (η φούστα με τις θηλιές).
ΕΝΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ: ΖΑΚΕΤΑ (δερμάτινο γιλέκο).
ΔΥΟ ΓΕΝΙΚΑ: ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ (το ντουμπλέ από πλούσιο ύφασμα) · ΚΑΜΠΑΝ (από το ανατολίτικο καφτάνι, μέσω Βενετίας).
Σύνοψη: (ενδεικτική) ΟΙ ΕΞΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ: ΣΑΓΙΑ · ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ · ΖΑΚΕΤΑ · ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ · ΚΟΥΕΡΑ · ΚΑΜΠΑΝ. Τεκμήρια: «η ΣΑΓΙΑ … αποτελούνταν από δύο κομμάτια: ένα σκληρό κορσάζ και φούστα με ουρά»· «φτιαγμένο από ντουμπλαρισμένο, πλούσιο ύφασμα, λεγόταν ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ»· «τη ΖΑΚΕΤΑ, ένα είδος δερμάτινου γιλέκου»· «το ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ήταν μια φούστα από τεντωμένες θηλιές φτιαγμένες από σύρμα, ξύλο ή μπαλαίνα»· «οι άντρες φορούσαν … πάνω από το γιλέκο ένα ρούχο εμπνευσμένο από τη στρατιωτική στολή, την ΚΟΥΕΡΑ»· «το πανωφόρι ΚΑΜΠΑΝ … προήλθε από το ανατολίτικο καφτάνι και ήρθε στην Ευρώπη μέσω της Βενετίας». ⚠️⚠️ ΔΥΟ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ. (1) Η εκφώνηση υπόσχεται «κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα», αλλά και τα έξι κενά τυπώνονται με ΕΝΝΕΑ παύλες, ενώ οι λέξεις έχουν 5, 9, 6, 9, 6, 6 γράμματα — η υπόσχεση ισχύει μόνο σε 2 από τα 6. Μη μετρήσεις παύλες: θα απορρίψεις σωστές απαντήσεις. (2) Το 3ο κενό μπερδεύει δύο ρούχα: ο ορισμός («ένα είδος δερμάτινου γιλέκου») ανήκει στη ΖΑΚΕΤΑ, ενώ οι φορείς («οι διανοούμενοι της Μεταρρύθμισης και του Ουμανισμού») ανήκουν στη ΣΑΟΥΜΠΕ, «ένα πανωφόρι σαν ράσο», με το οποίο «εικονίζεται ο ΛΟΥΘΗΡΟΣ». Απαντάμε ΖΑΚΕΤΑ, γιατί ο ορισμός βρίσκεται αυτολεξεί δίπλα στο κενό — αλλά η ΣΑΟΥΜΠΕ έχει επίσης έρεισμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ΜΗ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΠΑΥΛΕΣ. Το βιβλίο υπόσχεται «κάθε παύλα = ένα γράμμα», αλλά τυπώνει εννέα παύλες παντού — η υπόσχεση ισχύει μόνο για ΠΟΥΡΠΟΥΑΝ και ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ.
- ⚠️ Το 3ο κενό είναι ελαττωματικό: ο ορισμός δείχνει ΖΑΚΕΤΑ, ο φορέας δείχνει ΣΑΟΥΜΠΕ. Απάντησε ΖΑΚΕΤΑ και σημείωσε τη σύγχυση.
- Μνημονικό: τρία ισπανικά (σάγια, κουέρα, κρινολίνο), ένα γερμανικό (ζακέτα), δύο γενικά (πουρπουάν, καμπάν).
Ερώτηση 25 (σελ. 45) — Αντιστοίχιση χαρακτηριστικών με τις ευρωπαϊκές γραμμές
Ερώτηση: Αντιστοίχισε τα χαρακτηριστικά με τη γραμμή των ευρωπαϊκών χωρών.
α. Γερμανική γραμμή · β. Ιταλική γραμμή · γ. Ισπανική γραμμή · δ. Αγγλική γραμμή
I. Σκούρα χρώματα, ακαμψία, ψηλή λαιμόκοψη · II. Διακοσμητικά ψαλιδίσματα ρούχων, πολυχρωμία · III. Αέρινα πέπλα, χυτά φορέματα με ψηλά τη ζώνη · IV. Άκαμπτο μπούστο, πτυχωτό κολάρο (συνδυασμένο με βαθύ ντεκολτέ)
Απάντηση:
-
ΟΙ ΣΩΣΤΕΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ
| Γραμμή | Χαρακτηριστικό |
|---|---|
| α. ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ | II — Διακοσμητικά ψαλιδίσματα ρούχων, πολυχρωμία |
| β. ΙΤΑΛΙΚΗ | III — Αέρινα πέπλα, χυτά φορέματα με ψηλά τη ζώνη |
| γ. ΙΣΠΑΝΙΚΗ | I — Σκούρα χρώματα, ακαμψία, ψηλή λαιμόκοψη |
| δ. ΑΓΓΛΙΚΗ | IV — Άκαμπτο μπούστο, πτυχωτό κολάρο (με βαθύ ντεκολτέ) |
ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ: α→II · β→III · γ→I · δ→IV.
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ — ΚΑΘΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
α → II (ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ)
«Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ της γερμανικής ενδυμασίας … ήταν ΤΑ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ» — και η πολυχρωμία: «Τα ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ και τα ψαλιδίσματα έκαναν τα ενδύματα να μοιάζουν σαν φτιαγμένα από κορδέλες· … συχνά το ένα μπατζάκι διέφερε χρωματικά από το άλλο.»
β → III (ΙΤΑΛΙΚΗ)
Είναι σχεδόν αυτολεξεί: «Στα γυναικεία ΧΥΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ Η ΖΩΝΗ ΑΝΕΒΑΙΝΕ ΨΗΛΑ, ενώ η φινέτσα της σιλουέτας τονιζόταν με ΑΕΡΙΝΑ ΠΕΠΛΑ.»
γ → I (ΙΣΠΑΝΙΚΗ)
Τρία στοιχεία, τρία χωρία: ΑΚΑΜΨΙΑ — «υλοποιούσε τις ιδέες της σκληρότητας, της ΑΚΑΜΨΙΑΣ, της αυστηρότητας»· ΣΚΟΥΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ — «το ΜΑΥΡΟ χρώμα επέτεινε τη σοβαρότητα»· ΨΗΛΗ ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ — «εξελίχθηκε … σε ΨΗΛΗ ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΙΝΕ ΩΣ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ».
δ → IV (ΑΓΓΛΙΚΗ)
Και τα δύο σκέλη είναι στο κείμενο: ΑΚΑΜΠΤΟ ΜΠΟΥΣΤΟ — «η ακαμψία της ισπανικής γραμμής κυριάρχησε στην Αγγλία … με το μπούστο του κορσάζ ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΚΑΜΠΤΟ και ΜΕ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΞΥΛΟΥ»· ΤΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ — «η Ελισάβετ, με έναν «ελισαβετιανό συμβιβασμό», πέτυχε να ΣΥΝΔΥΑΣΕΙ … ΤΟ ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ ΜΕ ΤΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ».
⚠️ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΓΙΔΑ — ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ γ/δ
⚠️ ΤΟ «Ι» ΚΑΙ ΤΟ «IV» ΜΟΙΑΖΟΥΝ, ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΜΙΛΟΥΝ ΓΙΑ ΑΚΑΜΨΙΑ. Και δεν είναι σύμπτωση: η αγγλική ΑΚΑΜΨΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ.
💡 ΠΩΣ ΤΑ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙΣ ΜΕ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ — ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ:
| Αν λέει… | Τότε είναι… |
|---|---|
| ΣΚΟΥΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ | ΙΣΠΑΝΙΚΗ — το μαύρο είναι αποκλειστικά ισπανικό σήμα |
| ΒΑΘΥ ΝΤΕΚΟΛΤΕ ΜΑΖΙ ΜΕ ΚΟΛΑΡΟ | ΑΓΓΛΙΚΗ — είναι ο «ελισαβετιανός συμβιβασμός» |
Η ισπανική γραμμή ΕΚΛΕΙΣΕ τον λαιμό («ψηλή λαιμόκοψη»)· η αγγλική ΤΟΝ ΚΡΑΤΗΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΑΝΟΙΞΕ ΤΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ. Αυτή η ΑΝΤΙΦΑΣΗ είναι το σήμα κατατεθέν της αγγλικής.
ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ
ΙΤΑΛΙΚΗ = ΧΥΤΟ · ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ = ΣΧΙΣΜΕΝΟ · ΙΣΠΑΝΙΚΗ = ΑΚΑΜΠΤΟ ΚΑΙ ΜΑΥΡΟ · ΑΓΓΛΙΚΗ = ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ.
💡 Και μια παρατήρηση που δείχνει ότι διάβασες το κεφάλαιο: τρεις από τις τέσσερις γραμμές ορίζονται από ΤΟ ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΣΤΟ ΥΦΑΣΜΑ (χυτό, σχισμένο, άκαμπτο)· η αγγλική ορίζεται από ΤΟ ΤΙ ΣΥΝΔΥΑΖΕΙ. Είναι η μόνη γραμμή που δεν εφευρίσκει — ΣΥΝΘΕΤΕΙ.
Σύνοψη: α→II · β→III · γ→I · δ→IV. ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ → II: «η ιδιαιτερότητα της γερμανικής ενδυμασίας … ήταν τα ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ», και «τα έντονα χρώματα και τα ψαλιδίσματα έκαναν τα ενδύματα σαν φτιαγμένα από κορδέλες», με «το ένα μπατζάκι διαφορετικό χρωματικά από το άλλο». ΙΤΑΛΙΚΗ → III: σχεδόν αυτολεξεί — «στα γυναικεία ΧΥΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ η ΖΩΝΗ ΑΝΕΒΑΙΝΕ ΨΗΛΑ, ενώ η φινέτσα της σιλουέτας τονιζόταν με ΑΕΡΙΝΑ ΠΕΠΛΑ». ΙΣΠΑΝΙΚΗ → I: «υλοποιούσε τις ιδέες της σκληρότητας, της ΑΚΑΜΨΙΑΣ, της αυστηρότητας»· «το ΜΑΥΡΟ χρώμα επέτεινε τη σοβαρότητα»· και η λαιμόκοψη «εξελίχθηκε … σε ΨΗΛΗ ΛΑΙΜΟΚΟΨΗ που ανέβαινε ως τον λαιμό». ΑΓΓΛΙΚΗ → IV: «η ακαμψία της ισπανικής γραμμής κυριάρχησε στην Αγγλία … με το μπούστο του κορσάζ ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΚΑΜΠΤΟ και με ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΞΥΛΟΥ», ενώ η Ελισάβετ, με τον «ελισαβετιανό συμβιβασμό», «πέτυχε να συνδυάσει … το ΠΤΥΧΩΤΟ ΚΟΛΑΡΟ με το ΝΤΕΚΟΛΤΕ». ⚠️ Η ΠΑΓΙΔΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ I / IV, γιατί και τα δύο μιλούν για ακαμψία — και όχι τυχαία, αφού η αγγλική ακαμψία είναι εισαγωγή από την Ισπανία. Ξεχωρίζουν από δύο λέξεις-κλειδιά: «σκούρα χρώματα» = ΙΣΠΑΝΙΚΗ (το μαύρο είναι αποκλειστικά ισπανικό σήμα), «βαθύ ντεκολτέ μαζί με κολάρο» = ΑΓΓΛΙΚΗ (ο «ελισαβετιανός συμβιβασμός»).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η μόνη πραγματική δυσκολία είναι το ζεύγος ΙΣΠΑΝΙΚΗ/ΑΓΓΛΙΚΗ, αφού και τα δύο μιλούν για ακαμψία.
- Δύο λέξεις-κλειδιά το λύνουν: «σκούρα χρώματα» → ισπανική · «βαθύ ντεκολτέ μαζί με πτυχωτό κολάρο» → αγγλική.
- Μνημονικό: ιταλική = ΧΥΤΟ · γερμανική = ΣΧΙΣΜΕΝΟ · ισπανική = ΑΚΑΜΠΤΟ/ΜΑΥΡΟ · αγγλική = ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ.
