Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: Ροκοκό (σελ. 94) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΙΙ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: Ροκοκό

Οι 17 αριθμημένες ασκήσεις της σελ. 94-96, μείον τις 4 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ (7-10) -> 13 λύσεις. ⚠️⚠️ Η άσκηση 15 είναι ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΗ: ζητά αντιστοίχιση με ΠΕΝΤΕ χώρες, αλλά το κείμενο ΔΕΝ ΔΙΝΕΙ ΚΑΜΙΑ ΒΕΛΓΙΚΗ ΠΟΛΗ — γι' αυτό είναι η μόνη με ενδεικτική λύση. Αντίθετα με το κεφ. 1, εδώ η συμπλήρωση κενών (άσκηση 11) ΤΗΡΕΙ την υπόσχεση «κάθε παύλα = ένα γράμμα».

---

Ερώτηση 1 (σελ. 94) — Το Ροκοκό στην αρχιτεκτονική και τις διακοσμητικές τέχνες

Ερώτηση: Πώς εκφράστηκε το Ροκοκό στην αρχιτεκτονική και τις διακοσμητικές τέχνες;

Απάντηση:

• Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ — ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ

«Το Ροκοκό προσέδωσε στα κτίρια και στην ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ, στα ζωγραφικά έργα και στα ενδύματα ΕΝΑΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΤΟΝΟ ΕΛΑΦΡΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑΣ, ΠΑΡΑΜΕΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΥΠΟΒΛΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΑΡΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΠΑΡΟΚ. ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΕ ΤΗ ΧΑΡΗ και χρησιμοποίησε ΜΕ ΦΙΝΕΤΣΑ ΠΟΛΥΠΛΟΚΑ ΜΟΤΙΒΑ.»

ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΘΥΜΑΣΑΙ: ΕΛΑΦΡΑΔΑ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ — ακριβώς απέναντι στο «ΥΠΟΒΛΗΤΙΚΟ ΚΑΙ ΒΑΡΥ» Μπαρόκ.

---

ΤΑ ΜΟΤΙΒΑ — ΑΠΟ ΠΟΥ ΤΑ ΠΗΡΕ

«Εμπνεύστηκε θέματα ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ, που τα συνέδεσε με ΑΦΗΡΗΜΕΝΕΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ και ΑΡΑΒΟΥΡΓΗΜΑΤΑ (arabesque).»

«Η λέξη Ροκοκό ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ σε ΕΠΙΧΡΥΣΕΣ ΓΙΡΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΕΣ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΕΣ, σε ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΜΕ ΑΧΙΒΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΣΤΡΑΚΑ.»

Και στα ταβάνια: «Πάνω στις πόρτες και στις κορνίζες των ταβανιών τοποθετούνταν ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΠΟΥΚΕΤΑ, που συνέδεαν ΤΡΟΠΑΙΑ ΑΠΟ ΚΥΝΗΓΙ, με ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ.»

💡 ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΟΤΙΒΑ ΠΟΥ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 13: ΑΡΑΒΟΥΡΓΗΜΑΤΑ · ΑΧΙΒΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΣΤΡΑΚΑ · ΕΠΙΧΡΥΣΕΣ ΓΙΡΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΕΣ · ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΠΟΥΚΕΤΑ.

---

ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ — ΤΡΙΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΑΠΟΣΤΗΘΙΣΗ

Κτίριο	Στυλ
ΒΕΡΣΑΛΛΙΕΣ	«ένα ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΜΠΑΡΟΚ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ», όπου «το ΡΟΚΟΚΟ εισήχθη ως στυλ ΣΕ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΠΤΕΡΥΓΕΣ»
ΜΙΚΡΟ ΤΡΙΑΝΟΝ	το έχτισε η ΜΑΡΙΑ-ΑΝΤΟΥΑΝΕΤΑ — ΣΤΥΛ ΛΟΥΙ ΣΕΖ
ΣΑΝ ΣΟΥΣΙ (Πότσνταμ, έξω από το Βερολίνο)	«Αντιπροσωπευτικό κτίσμα» ΤΟΥ ΡΟΚΟΚΟ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Στη Γερμανία το Ροκοκό «ήκμασε στις Αυλές ΤΩΝ ΓΑΛΛΟΦΙΛΩΝ ΗΓΕΜΟΝΩΝ, ιδιαίτερα στη ΒΑΥΑΡΙΑ και στην ΠΡΩΣΙΑ»· το ΒΕΡΟΛΙΝΟ, «την εποχή του ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ, ήταν ένα από τα ΚΕΝΤΡΑ της Ροκοκό αισθητικής».

---

ΟΙ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ — Η ΠΟΡΣΕΛΑΝΗ

«Μέχρι τον 18ο αιώνα γινόταν στην Ευρώπη ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΟΡΣΕΛΑΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΑ. Τον 18ο αιώνα όμως έχουμε τη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΩΝ ΠΟΡΣΕΛΑΝΗΣ» — στη ΜΑΙΣΕΝ, στη ΔΡΕΣΔΗ, στην Αυστρία, την Ιταλία, την Αγγλία «και βεβαίως στη Γαλλία ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΗΜΕΣ ΠΟΡΣΕΛΑΝΕΣ ΤΩΝ ΣΕΒΡΩΝ».

«Τα σερβίτσια της εποχής εκείνης είναι ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΤΥΛ ΡΟΚΟΚΟ.»

💡 Το ίδιο μοτίβο με το μετάξι και τα «ινδικά»: η Ευρώπη παύει να ΕΙΣΑΓΕΙ και αρχίζει να ΠΑΡΑΓΕΙ.

---

ΚΑΙ ΟΙ ΚΗΠΟΙ — Η ΠΙΟ ΚΑΘΑΡΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ

«Το στυλ αυτό εντοπίζεται ακόμη και ΣΤΟΥΣ ΚΗΠΟΥΣ, ιδιαίτερα ΤΟΥΣ ΑΓΓΛΙΚΟΥΣ, με την ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ και τα ΤΡΕΧΟΥΜΕΝΑ ΝΕΡΑ, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΗΠΟΥΣ ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΜΠΑΡΟΚ, ΟΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΗΣΑΝ Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ, ΟΙ ΑΥΣΤΗΡΕΣ ΔΕΝΤΡΟΣΤΟΙΧΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΤΥΛΙΖΑΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ.»

💡 ΑΥΤΗ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΜΠΕΙ ΣΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΥΤΟΥΣΙΑ: ο κήπος είναι Η ΚΑΘΑΡΟΤΕΡΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ. ΜΠΑΡΟΚ = Η ΦΥΣΗ ΥΠΟΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ · ΡΟΚΟΚΟ = Η ΦΥΣΗ ΑΦΗΝΕΤΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ.

Και το βιβλίο βγάζει το γενικό συμπέρασμα: «Η ΦΥΣΗ ΕΓΙΝΕ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ ΜΕ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ, έτσι ώστε να μπορούμε να μιλάμε για την ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΩΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ, στις διάφορες πλευρές της ζωής.»

---

ΚΑΙ Η ΣΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΛΟΥΙ ΣΕΖ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ

«Μετά το 1750 το Ροκοκό στη Γαλλία ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΤΟ ΣΤΥΛ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΣΤ΄ (ΛΟΥΙ ΣΕΖ). Αντί για ΤΙΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ, ΤΑ ΑΣΥΜΜΕΤΡΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ του Ροκοκό ΠΡΟΤΙΜΗΘΗΚΑΝ ΟΙ ΕΥΘΕΙΕΣ.»

«Το στυλ Λουί Σεζ ΑΝΕΤΡΕΞΕ μάλιστα ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ για να εμπνευστεί μοτίβα όπως ΟΙ ΑΝΑΜΜΕΝΕΣ ΔΑΔΕΣ, ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΔΑΦΝΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΕΛΙΑΣ.»

Και το τέλος: «Το Ροκοκό και το στυλ του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ υποχώρησαν, όταν το 1789 Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΑΡΩΣΕ ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ.»

Σύνοψη: Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ: «το Ροκοκό προσέδωσε στα κτίρια και στην εσωτερική διακόσμηση, στα ζωγραφικά έργα και στα ενδύματα έναν ιδιαίτερο τόνο ΕΛΑΦΡΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑΣ, ΠΑΡΑΜΕΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΥΠΟΒΛΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΑΡΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΠΑΡΟΚ. Καλλιέργησε ΤΗ ΧΑΡΗ και χρησιμοποίησε με φινέτσα πολύπλοκα μοτίβα». ΤΑ ΜΟΤΙΒΑ: «εμπνεύστηκε θέματα από το ΦΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ, που τα συνέδεσε με αφηρημένες φιγούρες και ΑΡΑΒΟΥΡΓΗΜΑΤΑ»· «η λέξη Ροκοκό παραπέμπει σε ΕΠΙΧΡΥΣΕΣ ΓΙΡΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΕΣ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΕΣ, σε ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΜΕ ΑΧΙΒΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΣΤΡΑΚΑ»· και στις πόρτες και τα ταβάνια διακοσμητικά ΜΠΟΥΚΕΤΑ «που συνέδεαν τρόπαια από κυνήγι, με μουσικά όργανα και όργανα αστρονομίας». ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ: οι ΒΕΡΣΑΛΛΙΕΣ, «μνημείο της ΜΠΑΡΟΚ αρχιτεκτονικής», όπου «το Ροκοκό εισήχθη ως στυλ σε ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΠΤΕΡΥΓΕΣ»· το μικρό ΤΡΙΑΝΟΝ της Μαρίας-Αντουανέτας, σε στυλ Λουί Σεζ· και στη Γερμανία το ανάκτορο ΣΑΝ ΣΟΥΣΙ στο Πότσνταμ, «αντιπροσωπευτικό κτίσμα». ΟΙ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ: «μέχρι τον 18ο αιώνα γινόταν εισαγωγή ΠΟΡΣΕΛΑΝΗΣ από την ΚΙΝΑ», ενώ τον 18ο δημιουργήθηκαν εργοστάσια σε Μάισεν, Δρέσδη, Αυστρία, Ιταλία, Αγγλία και στους ΣΕΒΡΕΣ — «τα σερβίτσια της εποχής … είναι αντιπροσωπευτικά δείγματα του στυλ Ροκοκό». ΚΑΙ ΟΙ ΚΗΠΟΙ: «με την ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ και τα ΤΡΕΧΟΥΜΕΝΑ ΝΕΡΑ, σε αντίθεση με τους κήπους του ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΜΠΑΡΟΚ, όπου κυριάρχησαν Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ, οι αυστηρές δεντροστοιχίες και το στυλιζάρισμα των φυτών».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ξεκίνα από την αντίθεση: ελαφράδα και κομψότητα απέναντι στο «υποβλητικό και βαρύ» Μπαρόκ.
• Ο ΚΗΠΟΣ είναι η καθαρότερη εικόνα της διαφοράς: Μπαρόκ = απόλυτη γεωμετρία · Ροκοκό = ελεύθερη βλάστηση.
• Δώσε και τα ΤΡΙΑ κτίρια (Βερσαλλίες, μικρό Τριανόν, Σαν Σουσί) και την πορσελάνη — απαντούν ταυτόχρονα και την άσκηση 11.

---

Ερώτηση 2 (σελ. 94) — Οι βασικοί τύποι γυναικείων φορεμάτων στη Γαλλία

Ερώτηση: Ποιοι ήταν οι βασικοί τύποι των γυναικείων φορεμάτων στη Γαλλία του 18ου αιώνα;

Απάντηση:

• ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΤΥΠΟΙ — ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΙΝΕΙ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥΣ

1. «ΑΛΑ ΒΑΤΩ» (το πρώτο)

«Αρχικά στη Γαλλία του 18ου αιώνα φορέθηκε από τις γυναίκες ένα ΦΑΡΔΥ, ΡΙΧΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΜΕ ΠΙΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ, που ξεκινούσαν ΚΑΘΕΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΩΜΟΥΣ και ΚΑΤΕΛΗΓΑΝ ΣΕ ΟΥΡΑ. Τα ΦΑΡΔΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΑΓΚΩΝΑ είχαν ΠΛΙΣΕ ΜΑΝΣΕΤΕΣ.»

ΤΟ ΟΝΟΜΑ: «Οι πιέτες του σάκου αυτού έφεραν το όνομα «ΑΛΑ ΒΑΤΩ», ΓΙΑΤΙ Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΑΥΤΟΣ ΤΙΣ ΕΙΧΕ ΑΠΟΤΥΠΩΣΕΙ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ.»

Και ο λόγος που δούλευε: «Οι μεγάλες βαριές πιέτες και το πολύ ύφασμα ΕΠΕΤΡΕΠΑΝ ΣΤΑ ΩΡΑΙΑ ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΜΟΤΙΒΑ, με τα λουλούδια και τα φύλλα.»

2. «ΑΛΑ ΦΡΑΝΣΕΖ» (προήλθε από το προηγούμενο)

«Από το φόρεμα «αλά Βατώ» ΠΡΟΗΛΘΕ το φόρεμα «ΑΛΑ ΦΡΑΝΣΕΖ», που ήταν ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΠΡΟΣΤΑ, ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ. Οι πιέτες ΔΙΑΤΗΡΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ.»

Στοιχείο	Πώς ήταν
ΚΟΡΣΑΖ	ανοιχτό μπροστά, στηριγμένο σε ΤΡΙΓΩΝΙΚΟ ΜΥΤΕΡΟ «ΣΤΟΜΑΧΙ» που σχημάτιζε ΟΡΘΙΟ V
ΤΟ «ΣΤΟΜΑΧΙ»	«στητό», πολύ στολισμένο με φιόγκους, κορδέλες ή δαντέλες
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ	«σχημάτιζε ΑΝΑΠΟΔΟ V»
ΝΤΕΚΟΛΤΕ	«ΜΕΓΑΛΟ, στολισμένο με ΦΡΟΥ-ΦΡΟΥ ΚΑΙ ΚΟΛΕΡΕΤ»
ΜΑΝΙΚΙΑ	μέχρι τον αγκώνα, με «πολλές σειρές ΔΑΝΤΕΛΕΝΙΑ ΒΟΛΑΝ»

ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΥΡΟΣ ΤΟΥ: «Τόσο οι κυρίες της ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣ, οι κυρίες της ΑΥΛΗΣ, ΟΣΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΤΕΣ φορούσαν αυτό το φόρεμα, φτιαγμένο από διάφορα υφάσματα, μεταξωτά ή βαμβακερά, ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ.» Είναι ακριβώς η «κοινή γραμμή για όλους» του αιώνα.

3. «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ»

«Στην πολωνέζα το ενισχυμένο μεσοφόρι, ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΣΧΗΜΑ, ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΑ ΠΛΑΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΗΚΕ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟ ΠΙΣΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ.»

«Η φούστα ΑΝΑΣΗΚΩΘΗΚΕ για να προβάλει γύρω γύρω η δεύτερη φούστα, που ΚΟΝΤΥΝΕ ΤΟΣΟ ΩΣΤΕ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Ο ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΣ. Με το ανασήκωμα σχηματίζονταν … ΤΡΙΑ ΠΑΝΟ: τα δύο κάλυπταν τους γοφούς, ενώ το τρίτο πίσω έπεφτε πιο κάτω, ΔΙΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΟΥΡΑΣ. Τα ανασηκωμένα πανό ΤΑ ΣΥΓΚΡΑΤΟΥΣΑΝ ΦΙΟΓΚΟΙ.»

4. «ΑΛΑ ΑΝΓΚΛΕΖ»

«Υπήρξε ΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΣΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, που παρατηρήθηκε στη γαλλική μόδα την τελευταία δεκαετία του 18ου αιώνα. ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ ΜΕ ΤΑ ΚΑΛΑΘΙΑ ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ.»

«Από την Αγγλία εισήχθη ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΦΟΡΕΜΑ που είχε ΑΠΛΗ ΦΟΥΣΤΑ ΜΕ ΜΙΚΡΕΣ ΠΙΕΤΕΣ και ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΚΟΡΣΑΖ ΜΕ ΜΠΑΛΕΝΕΣ, ΠΟΥ ΚΑΤΕΛΗΓΕ ΣΕ ΜΥΤΗ ΠΙΣΩ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ.»

---

ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΚΟΜΑ, ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ: «με ΚΟΡΣΑΖ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΠΟΥ ΚΟΥΜΠΩΝΕ ΜΠΡΟΣΤΑ, με ΜΕΓΑΛΟ ΔΙΠΛΟ ΓΙΑΚΑ ΚΑΙ ΜΑΝΣΕΤΕΣ» — «Η γυναικεία μόδα έδειχνε με αυτό το ρούχο ότι ΕΠΡΟΚΕΙΤΟ ΝΑ ΠΛΗΣΙΑΣΕΙ ΞΑΝΑ ΤΗ ΜΟΔΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΦΥΛΟΥ.»

ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ-ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ: «ΕΛΑΦΡΟ ΚΑΙ ΡΙΧΤΟ πάνω σε ΤΑΦΤΑΔΕΝΙΑ ΒΑΣΗ» — «φαίνεται να ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ». Και προκάλεσε σκάνδαλο: το φόρεσε η ΜΑΡΙΑ-ΑΝΤΟΥΑΝΕΤΑ το 1784, «επειδή επρόκειτο για ΡΟΥΧΟ ΝΕΓΚΛΙΖΕ, ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΘΙΜΟΤΥΠΙΑ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ».

---

ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

💡 ΜΗΝ ΤΑ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΕΙΣ ΑΠΛΩΣ — ΔΩΣΕ ΤΟ ΝΗΜΑ ΠΟΥ ΤΑ ΕΝΩΝΕΙ. ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ:

Φόρεμα	Πού είναι ο όγκος
«αλά φρανσέζ»	ΣΤΑ ΠΛΑΓΙΑ (πανιέ)
«αλά πολωνέζ»	ΠΙΣΩ
«αλά ανγκλέζ»	ΠΟΥΘΕΝΑ — «το ενισχυμένο μεσοφόρι ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ»

Και η κατεύθυνση της επιρροής: τα δύο πρώτα είναι ΓΑΛΛΙΚΑ, τα δύο τελευταία ΑΓΓΛΙΚΑ ή αγγλικής έμπνευσης. Ο αιώνας ξεκινά γαλλικός και τελειώνει αγγλικός — ακριβώς όπως λέει το βιβλίο για την «απλοποίηση με το ΑΓΓΛΙΚΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ».

Σύνοψη: ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΤΥΠΟΙ. (1) «ΑΛΑ ΒΑΤΩ»: «φαρδύ, ριχτό φόρεμα με ΠΙΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ, που ξεκινούσαν κάθετες από τους ώμους και κατέληγαν σε ΟΥΡΑ· τα φαρδιά μανίκια μέχρι τον αγκώνα είχαν ΠΛΙΣΕ ΜΑΝΣΕΤΕΣ» — πήρε το όνομά του «γιατί ο ζωγράφος αυτός τις είχε αποτυπώσει στα έργα του». (2) «ΑΛΑ ΦΡΑΝΣΕΖ»: «από το φόρεμα «αλά Βατώ» προήλθε»· ήταν «ανοιχτό μπροστά, αφήνοντας να φαίνεται μια ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ», με τριγωνικό μυτερό «στομάχι» σε όρθιο V, «μεγάλο ΝΤΕΚΟΛΤΕ στολισμένο με ΦΡΟΥ-ΦΡΟΥ ΚΑΙ ΚΟΛΕΡΕΤ» και δαντελένια βολάν στα μανίκια· το φορούσαν «τόσο οι κυρίες της αριστοκρατίας … ΟΣΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΤΕΣ, ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητές τους». (3) «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ»: το μεσοφόρι «μετατοπίστηκε από τα πλάγια και συγκεντρώθηκε βασικά ΣΤΟ ΠΙΣΩ ΜΕΡΟΣ»· η φούστα ανασηκώθηκε σχηματίζοντας «ΤΡΙΑ ΠΑΝΟ», με το τρίτο να δίνει «την εντύπωση ΟΥΡΑΣ», και «τα ανασηκωμένα πανό τα συγκρατούσαν ΦΙΟΓΚΟΙ». (4) «ΑΛΑ ΑΝΓΚΛΕΖ»: «δείγμα της στροφής προς τα ΑΓΓΛΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ» — «ενιαίο φόρεμα που είχε απλή φούστα με μικρές πιέτες και εφαρμοστό κορσάζ με μπαλένες, που κατέληγε σε μύτη πίσω στην πλάτη»· «το ενισχυμένο μεσοφόρι με τα καλάθια ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ». ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΚΟΜΑ, ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ: το φόρεμα ρεντιγκότα και το φόρεμα-πουκαμίσα, «ελαφρό και ριχτό», που «φαίνεται να προήλθε από τα φορέματα των μικρών κοριτσιών» και προκάλεσε σκάνδαλο όταν το φόρεσε η Μαρία-Αντουανέτα το 1784. ΤΟ ΝΗΜΑ: ο όγκος πηγαίνει στα πλάγια → πίσω → πουθενά, και ο αιώνας ξεκινά γαλλικός και τελειώνει αγγλικός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μη σταματήσεις στην απαρίθμηση — δώσε ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ: πλάγια → πίσω → πουθενά.
• Πες ρητά ότι το «αλά φρανσέζ» ΠΡΟΗΛΘΕ από το «αλά Βατώ» — δεν είναι τέσσερα ανεξάρτητα φορέματα αλλά μια εξέλιξη.
• Πρόσθεσε το κοινωνικό εύρος του «αλά φρανσέζ» (αριστοκράτισσες ΚΑΙ αστές, «ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητές τους») — είναι η «κοινή γραμμή για όλους» του αιώνα.

---

Ερώτηση 3 (σελ. 94) — Το ενισχυμένο μεσοφόρι

Ερώτηση: Πώς ήταν το ενισχυμένο μεσοφόρι στο γυναικείο ένδυμα τον 18ο αιώνα;

Απάντηση:

• ΤΙ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΠΩΣ ΤΟ ΕΛΕΓΑΝ

«Το πιο ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ του γυναικείου φορέματος σε στυλ Ροκοκό ήταν ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ, ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ.»

Όνομα	Πού
HOOP PETTICOAT	«όπως το ονόμαζαν ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ»
ΠΑΝΙΕ (paniers), «ΚΑΛΑΘΙΑ»	ΓΑΛΛΙΑ

Η κατασκευή: «ΣΚΕΛΕΤΟΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΡΑΒΔΟΥΣ ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΚΑΜΠΑΝΑΣ ΠΟΥ ΕΜΠΑΙΝΕ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑ.»

Και η καταγωγή του σχήματος: «Η ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΦΑΝΗΣ.» Δηλαδή είναι ο απόγονος του ΒΕΡΤΟΥΧΟ — του ισπανικού κρινολίνου της Αναγέννησης.

---

ΔΥΟ ΕΚΔΟΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ

Εκδοχή	Το κείμενο
ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΥΛΕΣ → ΑΓΓΛΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ	«Φορέθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα στην ΑΓΓΛΙΑ και πιστεύεται ότι ΕΙΣΗΧΘΗ ΕΚΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΥΛΕΣ. Στη Γαλλία τα καλάθια ΠΙΘΑΝΟΝ ΝΑ ΗΡΘΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ»
ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ	«Άλλοι βεβαίως υποστηρίζουν ότι ΠΡΟΗΛΘΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ, αφού τέτοιο ενισχυμένο μεσοφόρι χρησιμοποιούσαν ΟΙ ΘΕΑΤΡΙΝΕΣ για να αναδείχνουν ΤΟ ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΤΟΥΣ»

💡 ΔΩΣΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ. Το βιβλίο δεν αποφασίζει («πιστεύεται», «πιθανόν», «άλλοι υποστηρίζουν») — και η τίμια απάντηση κάνει το ίδιο.

---

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ — ΤΟ ΠΙΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

Στάδιο	Πώς ήταν
1	ΣΧΗΜΑ ΚΑΜΠΑΝΑΣ
2	«έγινε ΠΙΟ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΨΗΛΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΦΟΥΣ» και είχε «ΠΕΝΤΕ ΣΕΙΡΕΣ ΑΠΟ ΑΤΣΑΛΙΝΕΣ ΛΑΜΕΣ»
3	«απέκτησε ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΟΒΑΛ γύρω από τους γοφούς. ΟΙ ΟΓΚΟΙ ΕΙΧΑΝ ΜΕΤΑΦΕΡΘΕΙ ΣΤΑ ΠΛΑΓΙΑ, ενώ Η ΚΟΙΛΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΙΣΩ ΜΕΡΟΣ ΗΤΑΝ ΕΠΙΠΕΔΑ»

Πώς στηριζόταν: «με ΛΑΜΕΣ ΚΑΙ ΜΠΑΛΕΝΕΣ». Και το μέγεθος: «Το μεσοφόρι αυτό ήταν ΠΟΛΥ ΟΓΚΩΔΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΣΙΛΟΥΕΤΑ.»

---

Η ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ

«Έφτασε στο ΑΠΟΓΕΙΟ ΤΟΥ τον καιρό της βασιλείας ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΕ΄, στα χρόνια όμως ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΣΤ΄ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ. ΔΙΑΤΗΡΗΘΗΚΕ ΟΜΩΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ.»

💡 ΑΥΤΗ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: η γενική τάση του αιώνα είναι Η ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ — γι' αυτό το πανιέ υποχωρεί. Αλλά η ΑΥΛΗ είναι «ΕΞΑΙΡΕΣΗ» (το λέει ρητά το βιβλίο), και εκεί το πανιέ επιβιώνει. Το ρούχο της εξουσίας αλλάζει ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ — ακριβώς όπως η βυζαντινή εκκλησιαστική ενδυμασία στο πρώτο βιβλίο.

---

ΚΑΙ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΜΑ

«Το γυναικείο ένδυμα … ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ με τον ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ. Εξαιτίας του κρινολίνου ΑΠΛΩΝΟΤΑΝ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ.»

Και δεν ήταν μόνο για ενήλικες: «τα μικρά κορίτσια είχαν ΚΑΙ ΑΥΤΑ ΚΡΙΝΟΛΙΝΑ» — μέχρι που «η ΑΓΓΛΙΚΗ ΜΟΔΑ ήταν αυτή που ΠΡΩΤΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ από την καταπίεση των ρούχων που φορούσαν οι μεγάλοι».

💡 Το ίδιο το βιβλίο προτείνει ως δραστηριότητα «ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΡΣΕΔΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΙΝΟΛΙΝΑ» — σημάδι ότι το θεωρεί κεντρικό ζήτημα, όχι λεπτομέρεια.

Σύνοψη: ΤΙ ΗΤΑΝ: «το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του γυναικείου φορέματος σε στυλ Ροκοκό … ένα είδος ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ» — hoop petticoat για τους Άγγλους, ΠΑΝΙΕ (paniers), «καλάθια», για τους Γάλλους: «σκελετός από ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΡΑΒΔΟΥΣ σε ΣΧΗΜΑ ΚΑΜΠΑΝΑΣ που έμπαινε κάτω από τη φούστα». «Η συγγένειά του με το ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ του 17ου αιώνα είναι ΠΡΟΦΑΝΗΣ.» ΔΥΟ ΕΚΔΟΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: (1) «φορέθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα στην Αγγλία και πιστεύεται ότι εισήχθη εκεί από ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΥΛΕΣ· στη Γαλλία τα καλάθια πιθανόν να ήρθαν από την Αγγλία»· (2) «άλλοι υποστηρίζουν ότι προήλθαν ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ, αφού τέτοιο μεσοφόρι χρησιμοποιούσαν οι ΘΕΑΤΡΙΝΕΣ για να αναδείχνουν το κοστούμι και τη μέση τους». Η ΕΞΕΛΙΞΗ: «έγινε πιο στρογγυλό ψηλά στους γοφούς και είχε ΠΕΝΤΕ ΣΕΙΡΕΣ ΑΠΟ ΑΤΣΑΛΙΝΕΣ ΛΑΜΕΣ· αργότερα απέκτησε υπερβολικά μεγάλη περίμετρο σε σχήμα ΟΒΑΛ γύρω από τους γοφούς. Οι όγκοι είχαν μεταφερθεί ΣΤΑ ΠΛΑΓΙΑ, ενώ η κοιλιά και το πίσω μέρος ήταν ΕΠΙΠΕΔΑ»· στηριζόταν «με λάμες και μπαλένες» και ήταν «πολύ ογκώδες σε σχέση με τη γυναικεία σιλουέτα». ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΤΩΣΗ: «έφτασε στο απόγειό του τον καιρό του ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΕ΄, στα χρόνια όμως του ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΣΤ΄ υποχώρησε· ΔΙΑΤΗΡΗΘΗΚΕ ΟΜΩΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ». ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΜΑ: το γυναικείο ένδυμα «παραμόρφωνε το σώμα … με τον κορσέ και το ενισχυμένο μεσοφόρι· εξαιτίας του κρινολίνου απλωνόταν υπερβολικά στον χώρο».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δώσε ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ονομασίες (hoop petticoat / πανιέ) και ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ εκδοχές προέλευσης — το βιβλίο δεν αποφασίζει, οπότε ούτε εσύ.
• Το πιο συγκεκριμένο σημείο είναι η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ: καμπάνα → στρογγυλό με πέντε λάμες → οβάλ, με τον όγκο ΣΤΑ ΠΛΑΓΙΑ και κοιλιά/πλάτη ΕΠΙΠΕΔΕΣ.
• Κλείσε με το κοινωνικό συμπέρασμα: υποχώρησε παντού αλλά επιβίωσε στην ΑΥΛΗ — το ρούχο της εξουσίας αλλάζει τελευταίο.

---

Ερώτηση 4 (σελ. 94) — Πώς κινήθηκε η γαλλική μόδα διεθνώς

Ερώτηση: Πώς κινήθηκε η γαλλική μόδα διεθνώς και πώς διέδιδε τις νέες προσταγές της;

Απάντηση:

• Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ: ΚΥΡΙΑΡΧΗ — ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΚΛΕΙΣΤΗ

«η γαλλική μόδα … ΕΧΟΝΤΑΣ ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΘΕΣΗ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ, ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΟΛΕΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ.»

Και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ το λέει καθαρά: «Η γαλλική μόδα ΕΠΕΒΑΛΕ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ τα γυναικεία φορέματα, ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΟΜΩΣ ΣΤΡΑΦΗΚΕ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΗΣ, ΜΕΤΑΠΛΑΘΟΝΤΑΣ ΤΑ ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΤΡΟΠΟ. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΙΝΗΘΗΚΕ ΚΑΙ Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΜΟΔΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ.»

💡 ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ: η γαλλική μόδα ΔΕΝ είναι μονόδρομος. ΕΜΠΝΕΕΤΑΙ από την Αγγλία και ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ στην Ευρώπη. Ο ρόλος της είναι ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ: παίρνει το αγγλικό πρακτικό ρούχο, το «μεταπλάθει» και το στέλνει παντού ως γαλλική επιταγή.

---

ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΦΗΜΗΣ ΤΗΣ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΤΡΕΙΣ

«Η φήμη και το μεγαλείο της γαλλικής κομψότητας ήταν το αποτέλεσμα ΠΟΛΛΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ.»

#	Παράγοντας	Το κείμενο
1	Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ	«η ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ»
2	Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ	«η ΓΑΛΛΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ με τις ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, που ΠΡΟΒΑΛΕ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ»
3	ΟΙ ΚΟΥΚΛΕΣ	«η ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ ΜΕ ΚΟΥΚΛΕΣ, που στέλνονταν ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ για να δείξουν στις ξένες πόλεις ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΜΟΔΑΣ»

💡 Πρόσεξε τον συνδυασμό: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (μετάξι) + ΠΟΛΙΤΙΚΗ (διπλωματία) + ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ (κούκλες). Η μόδα δεν επιβάλλεται μόνο με το γούστο.

---

ΠΩΣ ΔΙΕΔΙΔΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΓΕΣ ΤΗΣ — ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ

1. ΟΙ ΜΑΝΕΚΕΝ-ΚΟΥΚΛΕΣ

Ήδη από τον 17ο αιώνα (κεφ. 2): «το Παρίσι … έστελνε ΜΑΝΕΚΕΝ-ΚΟΥΚΛΕΣ, με τα τελευταία σχέδια των ρούχων, ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ και αργότερα στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες». Τον 18ο η πρακτική συνεχίζεται και γίνεται «ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ».

2. ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΜΟΔΑΣ — ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΝΕΟ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ

«Τον 17ο αιώνα οι νέες τάσεις παρουσιάζονταν ΚΑΤΑ ΚΑΙΡΟΥΣ σε ειδικές εκδόσεις με σχέδια. ΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΠΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΝΑΝ ΓΚΡΑΒΟΥΡΕΣ, στις οποίες ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΝΤΑΝ ΟΙ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΟΙ στον τομέα της μόδας.»

Πού κυκλοφορούσαν: «στη ΓΑΛΛΙΑ, στη ΓΕΡΜΑΝΙΑ, στην ΑΓΓΛΙΑ» — και «περιοδικά για τη νέα γαλλική και αγγλική μόδα που κυκλοφορούσαν στο ΒΕΛΓΙΟ, στην ΟΛΛΑΝΔΙΑ, στη ΡΩΣΙΑ, στην ΙΤΑΛΙΑ».

💡 ΣΥΝΔΕΣΕ ΤΟ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 2 — ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ: εκεί τα χαρακτικά «ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΑΝ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ ΜΟΔΑΣ»· ΕΔΩ ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ.

3. ΟΙ ΕΠΩΝΥΜΕΣ ΜΟΔΙΣΤΡΕΣ

«Η μόδα άρχισε τότε να έχει ΤΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ ΤΗΣ, που ήταν ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΜΟΔΙΣΤΡΕΣ, οι οποίες ΕΠΕΒΑΛΑΝ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΠΕΚΤΗΣΑΝ ΟΝΟΜΑ ΞΕΠΕΡΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΣΥΝΟΡΑ.»

Το όνομα: «Τέτοια μοδίστρα ήταν η ΡΟΖ ΜΠΕΡΤΕΝ, που σχεδίαζε τα ρούχα ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ-ΑΝΤΟΥΑΝΕΤΑΣ.»

4. ΟΙ ΕΥΝΟΟΥΜΕΝΕΣ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΙΑΔΩΝ

«Οι ευνοούμενες των βασιλιάδων, για παράδειγμα Η ΚΥΡΙΑ ΠΟΜΠΑΝΤΟΥΡ, ΕΙΣΗΓΑΓΑΝ ΤΑΣΕΙΣ ΜΟΔΑΣ τις οποίες ακολουθούσαν ΟΧΙ ΜΟΝΟ οι κυρίες της γαλλικής αριστοκρατίας ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΜΨΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ.»

5. ΚΑΙ ΤΑ ΣΩΜΑΤΕΙΑ

«Ήδη από τον καιρό του Λουδοβίκου ΙΔ΄ οι μοδίστρες είχαν οργανωθεί σε ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ»· και το β΄ μισό του αιώνα απέκτησαν σωματείο οι ΠΩΛΗΤΕΣ ΕΙΔΩΝ ΜΟΔΑΣ, «που παλιότερα πουλούσαν κλωστές» και εξελίχθηκαν σε πωλητές αξεσουάρ.

---

ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΣΤΟΝ ΧΑΡΤΗ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ

Χώρα	Τι έγινε
ΓΕΡΜΑΝΙΑ	«συνδυασμός ΙΣΠΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΑΛΛΙΚΗΣ μόδας»
ΙΤΑΛΙΑ	το γαλλικό φόρεμα με το όνομα «ΑΝΤΡΙΕΝ»
ΙΣΠΑΝΙΑ	«υπήρξε επιρροή του γαλλικού στυλ» — αλλά από το 1780 προτίμησαν τη ΜΑΓΙΑ
ΡΩΣΙΑ, ΑΥΣΤΡΙΑ	γαλλική μόδα, «κυρίως στις ΒΑΣΙΛΙΚΕΣ ΑΥΛΕΣ»

💡 Πρόσεξε το «κυρίως στις βασιλικές Αυλές»: η γαλλική μόδα φτάνει παντού, αλλά ΔΕΝ φτάνει σε όλους. Μένει ΑΥΛΙΚΗ στις πιο μακρινές χώρες.

Σύνοψη: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ: «έχοντας ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΘΕΣΗ σε ολόκληρη την Ευρώπη, μπορούσε να επιβάλλει ΟΛΕΣ, ακόμα και ΤΙΣ ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ» — και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ: «η γαλλική μόδα επέβαλε σε ολόκληρη την Ευρώπη τα γυναικεία φορέματα, πολλές φορές όμως ΣΤΡΑΦΗΚΕ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ και υιοθέτησε τα φορέματά της ΜΕΤΑΠΛΑΘΟΝΤΑΣ ΤΑ». ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΦΗΜΗΣ ΤΗΣ (τρεις): «η εξαιρετική ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ», «η γαλλική ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ με τις αποστολές της στις άλλες Αυλές της Ευρώπης, που πρόβαλε τη γαλλική γραμμή» και «η συστηματική διάδοση της μόδας ΜΕ ΚΟΥΚΛΕΣ, που στέλνονταν από το Παρίσι για να δείξουν στις ξένες πόλεις τις τελευταίες επιταγές». ΠΩΣ ΔΙΕΔΙΔΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΓΕΣ ΤΗΣ: (1) με τις μανεκέν-κούκλες· (2) με τα ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΜΟΔΑΣ — «τον 17ο αιώνα οι νέες τάσεις παρουσιάζονταν κατά καιρούς· τον 18ο η παρουσίαση έγινε ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ με περιοδικά που συγκέντρωναν ΓΚΡΑΒΟΥΡΕΣ», τα οποία κυκλοφορούσαν σε Γαλλία, Γερμανία, Αγγλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Ρωσία, Ιταλία· (3) με επώνυμες μοδίστρες — «η μόδα άρχισε τότε να έχει τους ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ ΤΗΣ … ΑΠΕΚΤΗΣΑΝ ΟΝΟΜΑ ξεπερνώντας τα γαλλικά σύνορα», όπως η ΡΟΖ ΜΠΕΡΤΕΝ· (4) με τις ευνοούμενες των βασιλιάδων — «η κυρία ΠΟΜΠΑΝΤΟΥΡ … εισήγαγαν τάσεις που ακολουθούσαν και οι κομψές γυναίκες ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»· (5) με επαγγελματικά σωματεία μοδιστρών και πωλητών ειδών μόδας. ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: στη Γερμανία «συνδυασμός ισπανικής και γαλλικής μόδας», στην Ιταλία το γαλλικό φόρεμα ως «Αντριέν», στη Ρωσία και την Αυστρία «κυρίως στις βασιλικές Αυλές».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η γαλλική μόδα ΔΕΝ είναι μονόδρομος: εμπνέεται από την Αγγλία και επιβάλλει στην Ευρώπη. Λειτουργεί ως διυλιστήριο.
• Δώσε και τους ΤΡΕΙΣ παράγοντες της φήμης: ποιότητα μεταξωτών (οικονομία), διπλωματία (πολιτική), κούκλες (μάρκετινγκ).
• Το μεγάλο νέο του αιώνα είναι ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ: από «κατά καιρούς» εκδόσεις τον 17ο, σε συστηματικά περιοδικά με γκραβούρες τον 18ο.

---

Ερώτηση 5 (σελ. 94) — Οι καινοτομίες στο ανδρικό και γυναικείο ένδυμα

Ερώτηση: Ποιες καινοτομίες εμφανίστηκαν στον τομέα του ανδρικού και γυναικείου ενδύματος τον 18ο αιώνα;

Απάντηση:

• Α. ΑΝΔΡΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

1. ΤΟ ΤΡΙΠΤΥΧΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

«Στη Γαλλία του 18ου αιώνα αλλά και στην Αγγλία ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ ένα ανδρικό ένδυμα που το αποτελούσαν ΤΡΙΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ: μια ΜΑΚΡΙΑ ΖΑΚΕΤΑ, η ΒΕΣΤΑ από μέσα, που ΟΤΑΝ ΚΟΝΤΥΝΕ ΕΓΙΝΕ ΓΙΛΕΚΟ, και μια ΚΙΛΟΤΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΓΟΝΑΤΟ.»

Η καινοτομία δεν είναι τα κομμάτια — είναι το «ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ». Είναι η «κοινή γραμμή για όλους» του αιώνα.

2. Η ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ (η κύρια καινοτομία)

«Το ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ανδρικό ρούχο που ΚΑΘΙΕΡΩΘΗΚΕ τον αιώνα αυτό ήταν η REDINGOTE, Η ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ: ΜΑΚΡΥ, ΦΑΡΔΥ ΠΑΝΩΦΟΡΙ, που είχε μανίκια στολισμένα με ΚΟΥΜΠΙΑ και ΔΥΟ ΕΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΓΙΑΚΑΔΕΣ. Η προέλευσή του ήταν ΑΓΓΛΙΚΗ: οι Άγγλοι πάνω στο άλογο χρησιμοποιούσαν ΟΤΑΝ ΕΒΡΕΧΕ ΤΟ RIDING-COAT, ένα ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΠΑΛΤΟ ΙΠΠΑΣΙΑΣ.»

3. ΤΟ ΝΕΟ ΚΟΨΙΜΟ ΤΗΣ ΖΑΚΕΤΑΣ

«Το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, ΤΟ ΚΟΨΙΜΟ ΤΗΣ ΖΑΚΕΤΑΣ ΑΛΛΑΞΕ. Τα δύο μπροστινά μέρη κόπηκαν έτσι, ώστε να έχουν ΜΙΑ ΚΛΙΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ. Από τη μέση και κάτω τα πλαϊνά της ζακέτας ΕΦΕΥΓΑΝ ΣΑΝ ΝΑ ΠΕΤΟΥΣΑΝ.»

4. ΟΙ ΤΙΡΑΝΤΕΣ — ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ

«Όταν ΚΟΝΤΥΝΕ ΤΟ ΓΙΛΕΚΟ, ΑΝΕΒΗΚΕ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΑ Η ΜΕΣΗ ΤΗΣ ΚΙΛΟΤΑΣ και τότε ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΙΡΑΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΤΑΥΡΩΝΑΝ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ.»

💡 Ωραίο παράδειγμα «αιτίας-αποτελέσματος» στο ρούχο: κοντύνει το γιλέκο → ανεβαίνει η κιλότα → χρειάζονται τιράντες.

5. ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΠΑΛΤΑ

«Μια σειρά από ΠΑΛΤΑ είδαν το φως στην ΑΓΓΛΙΑ και ήταν ΑΝΕΤΑ, ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΠΟΡ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ.» Και στην Αγγλία τα τρία κομμάτια «ΦΤΙΑΧΝΟΝΤΑΝ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΥΦΑΣΜΑ» — δηλαδή γεννιέται το ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΣΕΤ.

---

Β. ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

1. ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ

«Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο» — hoop petticoat / πανιέ, «σκελετός από μεταλλικές ράβδους σε σχήμα καμπάνας» (βλ. λύση 3).

2. ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΝΕΟΙ ΤΥΠΟΙ ΦΟΡΕΜΑΤΩΝ

«αλά Βατώ» → «αλά φρανσέζ» → «αλά πολωνέζ» → «αλά ανγκλέζ» (βλ. λύση 2).

3. ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ — Η ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

«Τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα εισήχθη ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ, με κορσάζ ΚΟΥΜΠΩΜΕΝΟ πάνω από φούστα πλισέ ή ματλασέ και με ΓΙΑΚΑ ΠΕΛΕΡΙΝΑ» — και σε άλλο σημείο: «με μεγάλο ΔΙΠΛΟ ΓΙΑΚΑ και ΜΑΝΣΕΤΕΣ», ένα ρούχο «που ΔΑΝΕΙΣΤΗΚΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΝΤΥΣΙΜΟ».

«Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΜΟΔΑ ΕΔΕΙΧΝΕ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΡΟΥΧΟ ΟΤΙ ΕΠΡΟΚΕΙΤΟ ΝΑ ΠΛΗΣΙΑΣΕΙ ΞΑΝΑ ΤΗ ΜΟΔΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΦΥΛΟΥ.»

4. ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ-ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ

«ΕΛΑΦΡΟ ΚΑΙ ΡΙΧΤΟ πάνω σε ταφταδένια βάση», μαζί με «φαρδιές μουσελίνες και άλλα μεταξωτά σφιγμένα στη μέση» και «ΜΕΓΑΛΑ ΚΑΠΕΛΑ που τα στόλιζαν ΦΤΕΡΑ».

ΔΥΟ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: «φαίνεται να ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ» · και προκάλεσε ΣΚΑΝΔΑΛΟ όταν το φόρεσε η ΜΑΡΙΑ-ΑΝΤΟΥΑΝΕΤΑ το 1784, «επειδή επρόκειτο για ΡΟΥΧΟ ΝΕΓΚΛΙΖΕ, ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΘΙΜΟΤΥΠΙΑ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ».

5. ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΜΜΩΣΕΙΣ

Οι γυναικείες κομμώσεις «τη δεκαετία του 1770 ΕΦΤΑΣΑΝ ΣΕ ΥΨΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΕΤΡΟ», με συρμάτινο σκελετό και σκηνές: «καράβια με πανιά, τοπία, κήπους και ζώα».

---

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

💡 ΟΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ — ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΣΥΝΑΝΤΙΟΥΝΤΑΙ:

Φύλο	Κατεύθυνση
ΑΝΔΡΙΚΟ	προς ΤΗΝ ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ — «κινήθηκε ΞΕΚΑΘΑΡΑ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΑΠΛΟΥΣΤΕΡΕΣ ΦΟΡΜΕΣ»
ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ	πρώτα προς ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΟΛΗ (πανιέ, κομμώσεις πάνω από ένα μέτρο)
ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ, στο τέλος	ΣΥΓΚΛΙΝΟΥΝ — ρεντιγκότα, φόρεμα-πουκαμίσα, «αλά ανγκλέζ» χωρίς μεσοφόρι

Και η κοινή πηγή είναι μία: «η κίνηση για μορφές περισσότερο απλές ΕΝΙΣΧΥΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ».

Σύνοψη: ΑΝΔΡΙΚΕΣ: (1) το τρίπτυχο που «επικράτησε ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ» — «μακριά ζακέτα, η ΒΕΣΤΑ από μέσα, που όταν κόντυνε ΕΓΙΝΕ ΓΙΛΕΚΟ, και ΚΙΛΟΤΑ μέχρι το γόνατο»· (2) η ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ, «το καινούργιο ανδρικό ρούχο που καθιερώθηκε τον αιώνα αυτό» — «μακρύ, φαρδύ πανωφόρι» με «δύο επάλληλους γιακάδες», αγγλικής προέλευσης από το «riding-coat, πρακτικό παλτό ιππασίας»· (3) το νέο κόψιμο της ζακέτας, με «κλίση προς τα πίσω», όπου «τα πλαϊνά … έφευγαν σαν να πετούσαν»· (4) οι ΤΙΡΑΝΤΕΣ — «όταν κόντυνε το γιλέκο, ανέβηκε αναγκαστικά η μέση της κιλότας και τότε χρησιμοποιήθηκαν τιράντες»· (5) τα αγγλικά παλτά, «άνετα, ταξιδιωτικά και για σπορ εμφανίσεις», και στην Αγγλία τα τρία κομμάτια «φτιάχνονταν και τα τρία από ΤΟ ΙΔΙΟ ΥΦΑΣΜΑ». ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ: (1) το ενισχυμένο μεσοφόρι (hoop petticoat / πανιέ)· (2) οι τέσσερις νέοι τύποι φορεμάτων («αλά Βατώ», «αλά φρανσέζ», «αλά πολωνέζ», «αλά ανγκλέζ»)· (3) το ΦΟΡΕΜΑ ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ, «με κορσάζ κουμπωμένο» και «γιακά πελερίνα», που «δανείστηκε στοιχεία από το ΑΝΔΡΙΚΟ ντύσιμο» — «η γυναικεία μόδα έδειχνε με αυτό το ρούχο ότι ΕΠΡΟΚΕΙΤΟ ΝΑ ΠΛΗΣΙΑΣΕΙ ΞΑΝΑ ΤΗ ΜΟΔΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΦΥΛΟΥ»· (4) το ΦΟΡΕΜΑ-ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ, «ελαφρό και ριχτό», που «φαίνεται να προήλθε από τα φορέματα των μικρών κοριτσιών» και προκάλεσε σκάνδαλο το 1784· (5) οι κομμώσεις που «έφτασαν σε ύψος πάνω από ένα μέτρο». ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: το ανδρικό ένδυμα «κινήθηκε ξεκάθαρα προς τις ΑΠΛΟΥΣΤΕΡΕΣ ΦΟΡΜΕΣ», το γυναικείο πρώτα προς την υπερβολή — και στο τέλος συγκλίνουν, με κοινή πηγή το αγγλικό πρακτικό πνεύμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η κύρια ανδρική καινοτομία είναι η ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ — και η κύρια γυναικεία το φόρεμα ρεντιγκότα, δηλαδή το ίδιο ρούχο που περνά στο άλλο φύλο.
• Δώσε την αλυσίδα των τιραντών: κοντύνει το γιλέκο → ανεβαίνει η κιλότα → χρειάζονται τιράντες. Δείχνει ότι κατάλαβες τη λογική του ρούχου.
• Κλείσε με τη ΣΥΓΚΛΙΣΗ: ανδρικό προς απλοποίηση, γυναικείο πρώτα προς υπερβολή — και στο τέλος συναντιούνται, με αγγλική έμπνευση.

---

Ερώτηση 6 (σελ. 94) — Ο διαπολιτισμικός χαρακτήρας της μόδας

Ερώτηση: Πώς συμπεραίνουμε ότι η μόδα έχει διαπολιτισμικό χαρακτήρα; Ανάφερε παραδείγματα.

Απάντηση:

• Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

«Τον 18ο αιώνα ΓΙΝΕΤΑΙ ΦΑΝΕΡΟΣ Ο ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ, ΚΥΡΙΩΣ ΜΕΤΑΞΥ ΓΑΛΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΑΣ.»

---

1. Ο ΚΥΡΙΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΓΑΛΛΙΑ ↔ ΑΓΓΛΙΑ (αμφίδρομος)

ΑΓΓΛΙΑ → ΓΑΛΛΙΑ: «Οι Άγγλοι με τις ΕΚΔΡΟΜΙΚΕΣ ΕΞΟΡΜΗΣΕΙΣ, με την αγάπη τους για ΤΑ ΣΠΟΡ και ΤΟ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΝΤΥΣΙΜΟ ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΜΟΔΑ.»

ΓΑΛΛΙΑ → ΕΥΡΩΠΗ: «η οποία … έχοντας ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΘΕΣΗ σε ολόκληρη την Ευρώπη, ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΟΛΕΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ.»

Και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ κλείνει τον κύκλο: «η γαλλική μόδα … ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΣΤΡΑΦΗΚΕ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ και ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΗΣ, ΜΕΤΑΠΛΑΘΟΝΤΑΣ ΤΑ ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΤΡΟΠΟ. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΙΝΗΘΗΚΕ ΚΑΙ Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΜΟΔΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ.»

Συγκεκριμένα ρούχα-αποδείξεις: Η ΡΕΝΤΙΓΚΟΤΑ (από το riding-coat) · ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ «ΑΛΑ ΑΝΓΚΛΕΖ» · ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ-ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ, «αγγλικής προέλευσης», που φόρεσε η Μαρία-Αντουανέτα.

---

2. ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ — ΟΛΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

Χώρα	Τι συνέβη
ΓΕΡΜΑΝΙΑ	«επικράτησε ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΙΣΠΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΜΟΔΑΣ»
ΙΤΑΛΙΑ	«έγινε εισαγωγή ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΦΟΡΕΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ «ΑΝΤΡΙΕΝ» (Andrienne)»
ΒΕΝΕΤΙΑ	το γαλλικό φόρεμα «με μια ΚΟΝΤΗ ΚΑΠΑ από πάνω, ενώ μια ΜΑΣΚΑ ΚΑΛΥΠΤΕ ΤΟ ΜΙΣΟ ΠΡΟΣΩΠΟ»
ΙΣΠΑΝΙΑ	«υπήρξε επιρροή του γαλλικού στυλ. Όμως, από το 1780 οι Ισπανίδες ΠΡΟΤΙΜΗΣΑΝ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΜΑΓΙΑ, όπως την απέδωσε στους πίνακές του ο ΓΚΟΓΙΑ»
ΡΩΣΙΑ, ΑΥΣΤΡΙΑ	«Η γαλλική μόδα φορέθηκε επίσης … κυρίως ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΛΙΚΕΣ ΑΥΛΕΣ»

ΚΑΙ Η ΑΝΑΤΟΛΗ: «Η επιρροή της Ανατολής στις μόδες των ευρωπαϊκών χωρών ήταν ΠΟΛΛΑΠΛΗ. Έγιναν της μόδας ΣΚΟΥΦΟΙ ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΣΙΑ, ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ και ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΕΠΗΡΕΑΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥΣ, ΤΟΥΣ ΤΑΤΑΡΟΥΣ και άλλους ασιατικούς λαούς.»

---

3. ΚΑΙ ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ — ΤΟ ΠΙΟ ΥΛΙΚΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ

ΟΙ «ΣΙΝΟΥΑΖΕΡΙ»: «Οι σχεδιαστές υφασμάτων εκδήλωσαν το ενδιαφέρον τους για ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΑ προτείνοντας τις γνωστές «ΣΙΝΟΥΑΖΕΡΙ» … ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ αποδίδονταν ΜΕ ΚΙΝΕΖΙΚΟ ΤΡΟΠΟ, ΚΑΛΛΙΕΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΙΚΟΥ στο ύφασμα.»

ΤΑ «ΙΝΔΙΚΑ» (indiennes): «Η εισαγωγή ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΕΜΠΡΙΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΙΝΔΙΕΣ … ΩΘΗΣΕ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ.» Και η ΠΟΡΣΕΛΑΝΗ: «Μέχρι τον 18ο αιώνα γινόταν στην Ευρώπη ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΟΡΣΕΛΑΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΑ» — και μετά η Ευρώπη την παράγει μόνη της.

💡 Το μοτίβο επαναλαμβάνεται τρεις φορές: η Ευρώπη ΕΙΣΑΓΕΙ (μετάξι, πορσελάνη, ινδικά) → ΜΙΜΕΙΤΑΙ → ΠΑΡΑΓΕΙ.

---

ΠΩΣ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΙΝΟΥΜΕ — ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

#	Μηχανισμός	Το κείμενο
1	ΟΙ ΚΟΥΚΛΕΣ	«η συστηματική διάδοση της μόδας ΜΕ ΚΟΥΚΛΕΣ, που στέλνονταν από το Παρίσι»
2	ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ	περιοδικά με γκραβούρες που κυκλοφορούσαν σε Γαλλία, Γερμανία, Αγγλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Ρωσία, Ιταλία
3	Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ	«η γαλλική διπλωματία με τις αποστολές της στις άλλες Αυλές»
4	ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΙΚΙΕΣ	ινδικά βαμβακερά · εξαγωγές Αγγλίας προς τις αποικίες και Γαλλίας προς τις Αντίλλες
5	ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ	ο ΓΚΟΓΙΑ κάνει γνωστή τη Μάγια · ο ΒΑΤΩ δίνει το όνομά του σε φόρεμα

---

ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

💡 Η ΡΟΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΔΡΟΜΗ — ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΑΓΙΑ: ένα ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΛΑΪΚΟ ένδυμα («φόρεμα με μακριά φούστα μέχρι τον αστράγαλο, κορσάζ κολλητό και ΜΑΝΤΙΛΑ ΑΠΟ ΔΑΝΤΕΛΑ») «ΕΙΣΗΧΘΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ» — δηλαδή το κέντρο της ευρωπαϊκής μόδας δανείζεται από την περιφέρεια.

Το ίδιο και με την Αγγλία: ένα ΠΡΑΚΤΙΚΟ παλτό ιππασίας για τη βροχή γίνεται ΓΑΛΛΙΚΗ ΥΨΗΛΗ ΜΟΔΑ. Η μόδα δεν ρέει από ψηλά προς τα κάτω — ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ.

Σύνοψη: Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Τον 18ο αιώνα γίνεται φανερός ο ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ, κυρίως μεταξύ ΓΑΛΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΓΛΙΑΣ.» Ο ΚΥΡΙΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΑΜΦΙΔΡΟΜΟΣ: «οι Άγγλοι με τις εκδρομικές εξορμήσεις, με την αγάπη τους για τα σπορ και το ανεπίσημο ντύσιμο, ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΜΟΔΑ», η οποία «έχοντας κυρίαρχη θέση σε ολόκληρη την Ευρώπη» επέβαλλε «ακόμα και τις αγγλικές επιταγές»· και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ: «πολλές φορές στράφηκε προς την αγγλική και υιοθέτησε τα φορέματά της ΜΕΤΑΠΛΑΘΟΝΤΑΣ ΤΑ … ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΙΝΗΘΗΚΕ ΚΑΙ Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΜΟΔΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ». ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: ΓΕΡΜΑΝΙΑ — «συνδυασμός ισπανικής και γαλλικής μόδας»· ΙΤΑΛΙΑ — το γαλλικό φόρεμα «με το όνομα ΑΝΤΡΙΕΝ», και στη ΒΕΝΕΤΙΑ με «κοντή κάπα» και «μάσκα που κάλυπτε το μισό πρόσωπο»· ΙΣΠΑΝΙΑ — «από το 1780 οι Ισπανίδες προτίμησαν το ένδυμα της ΜΑΓΙΑ, όπως την απέδωσε … ο ΓΚΟΓΙΑ», ρούχο που «ΕΙΣΗΧΘΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ»· ΡΩΣΙΑ και ΑΥΣΤΡΙΑ — γαλλική μόδα «κυρίως στις βασιλικές Αυλές»· και Η ΑΝΑΤΟΛΗ — «σκούφοι από τη Ρωσία, τουρμπάνια τουρκικά και φορέματα επηρεασμένα από τους σουλτάνους, τους Τατάρους». ΚΑΙ ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ: οι «σινουαζερί» με κινέζικα μοτίβα, «καλλιεργώντας την τάση του ΕΞΩΤΙΚΟΥ», και τα «ινδικά» (indiennes) βαμβακερά εμπριμέ. ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ: οι κούκλες από το Παρίσι, τα περιοδικά με γκραβούρες, η γαλλική διπλωματία, το εμπόριο και οι αποικίες, και οι ζωγράφοι. ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: η ροή δεν είναι μονόδρομη — ένα ισπανικό λαϊκό ένδυμα (Μάγια) εισάγεται στη Γαλλία, και ένα αγγλικό πρακτικό παλτό γίνεται γαλλική υψηλή μόδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δείξε ότι ο άξονας είναι ΑΜΦΙΔΡΟΜΟΣ: η Αγγλία εμπνέει, η Γαλλία επιβάλλει — «αντίστοιχα κινήθηκε και η αγγλική μόδα προς τη γαλλική».
• Το καλύτερο παράδειγμα είναι Η ΜΑΓΙΑ: ένα ισπανικό λαϊκό ένδυμα που «εισήχθη και στη Γαλλία» — η περιφέρεια δανείζει στο κέντρο.
• Μην ξεχάσεις ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ: σκούφοι από τη Ρωσία, τουρκικά τουρμπάνια, σινουαζερί, ινδικά — ο διαπολιτισμικός χαρακτήρας δεν είναι μόνο ενδοευρωπαϊκός.

---

Ερώτηση 11 (σελ. 94-95) — Συμπλήρωση κενών με τον ορθό όρο

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά των προτάσεων με τον ορθό όρο (κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα): Ο 18ος αιώνας είναι ο αιώνας του , γιατί τότε εκδηλώθηκε η διανοητική κίνηση που πρέσβευε την του ατόμου, την ανάγκη της και την . Οι Βερσαλλίες είναι μνημείο της αρχιτεκτονικής, ενώ στις νεότερες πτέρυγες εισήχθη το στυλ . Το αγαπημένο ανάκτορο της βασίλισσας Μαρίας-Αντουανέτας, το μικρό Τριανόν, χτίστηκε με το στυλ . Στη Γερμανία αντιπροσωπευτικό κτίσμα του στυλ είναι το ανάκτορο Σαν Σουσί. Κυριάρχησαν τα και τα υφάσματα. Σε ενιαίο φόντο κεντιόνταν μοτίβα με και . Υπήρχαν , και κεντημένα στο χέρι με χρυσή ή ασημένια κλωστή. Η μόδα πρόβλεπε επίσης υφάσματα στο χέρι, καθώς και ____ με ένθετα κομμάτια δαντέλα.

Απάντηση:

• ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ

#	Κενό	Απάντηση
1	ο αιώνας του …	ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ
2	πρέσβευε την … του ατόμου	ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
3	την ανάγκη της …	ΓΝΩΣΗΣ
4	και την …	ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΙΑ
5	οι Βερσαλλίες, μνημείο της … αρχιτεκτονικής	ΜΠΑΡΟΚ
6	στις νεότερες πτέρυγες εισήχθη το στυλ …	ΡΟΚΟΚΟ
7	το μικρό Τριανόν, στυλ …	ΛΟΥΙ ΣΕΖ
8	το Σαν Σουσί, στυλ …	ΡΟΚΟΚΟ
9-10	κυριάρχησαν τα … και τα … υφάσματα	ΜΠΡΟΚΑΡ και ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ
11-12	μοτίβα με … και …	ΑΝΘΗ και ΦΥΛΛΑ
13-15	υπήρχαν …, … και …	ΤΑΦΤΑΔΕΣ · ΣΑΤΕΝ · ΒΕΛΟΥΔΑ
16	υφάσματα … στο χέρι	ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ
17	καθώς και … με ένθετα κομμάτια δαντέλα	ΑΠΛΙΚΕ

---

ΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ

ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΡΩΤΑ (ενότητα 3.1)

«Ο 18ος αιώνας ονομάστηκε και ΑΙΩΝΑΣ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ, γιατί τότε εκδηλώθηκε η διανοητική κίνηση … που πρέσβευε την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ, την ΑΝΑΓΚΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ και την ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΙΑ.»

ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ — ΤΟ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΣΗΜΕΙΟ

«Στις ΒΕΡΣΑΛΛΙΕΣ, ΕΝΑ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΜΠΑΡΟΚ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ, ΤΟ ΡΟΚΟΚΟ ΕΙΣΗΧΘΗ ΩΣ ΣΤΥΛ ΣΕ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΠΤΕΡΥΓΕΣ. ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΥΝΕΒΗ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΤΥΛ ΛΟΥΙ ΣΕΖ, ΟΤΑΝ Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΜΑΡΙΑ-ΑΝΤΟΥΑΝΕΤΑ ΕΧΤΙΣΕ ΕΚΕΙ ΕΝΑ ΝΕΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΤΡΙΑΝΟΝ.»

Και το γερμανικό: «Το Ροκοκό στη Γερμανία … Αντιπροσωπευτικό κτίσμα ήταν ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΣΑΝ ΣΟΥΣΙ στην πόλη ΠΟΤΣΝΤΑΜ, έξω από το Βερολίνο.»

💡 ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΚΕΝΑ 5-6: ΙΔΙΟ ΚΤΙΡΙΟ, ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΤΥΛ. Οι Βερσαλλίες είναι ΜΠΑΡΟΚ στο σύνολό τους, αλλά ΡΟΚΟΚΟ στις νεότερες πτέρυγες. Είναι το καλύτερο παράδειγμα ότι τα στυλ ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΝ στον ίδιο χώρο.

ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ (ενότητα 3.6)

«Ο 18ος αιώνας έχει να επιδείξει ΠΟΛΛΑ ΜΠΡΟΚΑΡ ΚΑΙ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ. ΣΕ ΕΝΙΑΙΟ ΦΟΝΤΟ ΚΕΝΤΟΥΣΑΝ ΜΟΤΙΒΑ ΜΕ ΑΝΘΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΑ. Υπήρχαν ΤΑΦΤΑΔΕΣ, ΣΑΤΕΝ ΚΑΙ ΒΕΛΟΥΔΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ ΣΤΟ ΧΕΡΙ, ΜΕ ΧΡΥΣΗ Ή ΑΣΗΜΕΝΙΑ ΚΛΩΣΤΗ … Η μόδα πρόβλεπε επίσης ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟ ΧΕΡΙ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΑΠΛΙΚΕ ΜΕ ΕΝΘΕΤΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΔΑΝΤΕΛΑ.»

ΟΛΟ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — αν τη βρεις, απαντάς εννέα κενά με τη σειρά.

---

ΜΙΑ ΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ

Η εκφώνηση υπόσχεται «ΚΑΘΕ ΠΑΥΛΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΙ ΣΕ ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ» — και ΕΔΩ Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΗΡΕΙΤΑΙ κατά προσέγγιση: τα κενά έχουν ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΜΗΚΗ, ανάλογα με τη λέξη.

⚠️ ΣΥΓΚΡΙΝΕ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: εκεί η ίδια υπόσχεση ήταν ΨΕΥΔΗΣ — και τα έξι κενά τυπώνονταν με ΕΝΝΕΑ ΠΑΥΛΕΣ, ενώ οι λέξεις είχαν 5, 9, 6, 9, 6 και 6 γράμματα. Εδώ ο στοιχειοθέτης δούλεψε σωστά. Το βοήθημα λειτουργεί.

💡 ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ: χρησιμοποίησε το μήκος ΩΣ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ, όχι ως πρώτο κριτήριο. Το κενό 7 (ΛΟΥΙ ΣΕΖ) γράφεται με ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ — μη σε μπερδέψει.

Σύνοψη: ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ: ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ · ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ · ΓΝΩΣΗΣ · ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΙΑ · ΜΠΑΡΟΚ · ΡΟΚΟΚΟ · ΛΟΥΙ ΣΕΖ · ΡΟΚΟΚΟ · ΜΠΡΟΚΑΡ · ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ · ΑΝΘΗ · ΦΥΛΛΑ · ΤΑΦΤΑΔΕΣ · ΣΑΤΕΝ · ΒΕΛΟΥΔΑ · ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ · ΑΠΛΙΚΕ. ΤΕΚΜΗΡΙΑ: «ο 18ος αιώνας ονομάστηκε και αιώνας του ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ … που πρέσβευε την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ του ατόμου, την ανάγκη της ΓΝΩΣΗΣ και την ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΙΑ»· «στις ΒΕΡΣΑΛΛΙΕΣ, ένα μνημείο της ΜΠΑΡΟΚ αρχιτεκτονικής, το ΡΟΚΟΚΟ εισήχθη ως στυλ σε νεότερες πτέρυγες. Το ίδιο συνέβη και με το στυλ ΛΟΥΙ ΣΕΖ, όταν η βασίλισσα Μαρία-Αντουανέτα έχτισε εκεί … ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΤΡΙΑΝΟΝ»· «αντιπροσωπευτικό κτίσμα [του Ροκοκό στη Γερμανία] ήταν το ανάκτορο ΣΑΝ ΣΟΥΣΙ»· και «ο 18ος αιώνας έχει να επιδείξει πολλά ΜΠΡΟΚΑΡ και ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ υφάσματα. Σε ενιαίο φόντο κεντούσαν μοτίβα με ΑΝΘΗ ΚΑΙ ΦΥΛΛΑ. Υπήρχαν ΤΑΦΤΑΔΕΣ, ΣΑΤΕΝ ΚΑΙ ΒΕΛΟΥΔΑ κεντημένα στο χέρι … Η μόδα πρόβλεπε επίσης υφάσματα ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ στο χέρι, καθώς και ΑΠΛΙΚΕ με ένθετα κομμάτια δαντέλα». ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ στα κενά 5-6: ίδιο κτίριο, δύο στυλ — οι Βερσαλλίες είναι ΜΠΑΡΟΚ συνολικά αλλά ΡΟΚΟΚΟ στις νεότερες πτέρυγες. ΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: εδώ η υπόσχεση «κάθε παύλα = ένα γράμμα» τηρείται (τα κενά έχουν διαφορετικά μήκη) — σε αντίθεση με το κεφ. 1, όπου και τα έξι κενά είχαν εννέα παύλες ανεξαρτήτως λέξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το δεύτερο μισό της άσκησης (εννέα κενά) είναι ΜΙΑ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ της ενότητας 3.6 — αν τη θυμηθείς, τα απαντάς όλα με τη σειρά.
• ⚠️ Στα κενά 5-6 πρόσεξε: ίδιο κτίριο, δύο στυλ — Βερσαλλίες = ΜΠΑΡΟΚ, νεότερες πτέρυγες = ΡΟΚΟΚΟ.
• Εδώ ΜΠΟΡΕΙΣ να μετρήσεις παύλες (σε αντίθεση με το κεφ. 1) — αλλά χρησιμοποίησέ τες ως επιβεβαίωση, όχι ως πρώτο κριτήριο· το «ΛΟΥΙ ΣΕΖ» είναι δύο λέξεις.

---

Ερώτηση 12 (σελ. 95) — Οι περιοχές όπου άκμασε το Ροκοκό

Ερώτηση: Κύκλωσε την/τις ορθή/ές απάντηση/σεις: Οι περιοχές όπου άκμασε το στυλ Ροκοκό είναι: Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Ιταλία, Αγγλία, αποικίες Αμερικής

Απάντηση:

• ΚΥΚΛΩΝΟΝΤΑΙ ΠΕΝΤΕ: ΓΑΛΛΙΑ · ΓΕΡΜΑΝΙΑ · ΑΥΣΤΡΙΑ · ΙΤΑΛΙΑ · ΑΓΓΛΙΑ

«Οι πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα χαρακτηρίζονται από το στυλ Ροκοκό, που ΒΡΗΚΕ ΤΗΝ ΠΛΗΡΕΣΤΕΡΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ. ΤΟ ΡΟΚΟΚΟ ΠΕΡΑΣΕ ΚΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, ΟΠΩΣ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ, Η ΑΥΣΤΡΙΑ, Η ΙΤΑΛΙΑ, Η ΑΓΓΛΙΑ.»

Η απάντηση είναι ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, ΑΥΤΟΥΣΙΟΣ — μία χώρα ως τόπος πληρέστερης έκφρασης (ΓΑΛΛΙΑ) και τέσσερις ως χώρες διάδοσης.

---

Η ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Χώρα	Τεκμήριο μέσα στο κεφάλαιο
ΓΑΛΛΙΑ	«η πληρέστερη έκφρασή του»· συνδέθηκε με τον Λουδοβίκο ΙΕ΄, τις Βερσαλλίες και το Παρίσι
ΓΕΡΜΑΝΙΑ	«Το Ροκοκό στη Γερμανία, με βάση το γαλλικό πρότυπο, ΗΚΜΑΣΕ στις Αυλές ΤΩΝ ΓΑΛΛΟΦΙΛΩΝ ΗΓΕΜΟΝΩΝ, ιδιαίτερα στη ΒΑΥΑΡΙΑ και στην ΠΡΩΣΙΑ»· το ΒΕΡΟΛΙΝΟ «ένα από τα ΚΕΝΤΡΑ της Ροκοκό αισθητικής», με το ΣΑΝ ΣΟΥΣΙ
ΑΥΣΤΡΙΑ	στον κατάλογο των χωρών· και εργοστάσιο πορσελάνης
ΙΤΑΛΙΑ	στον κατάλογο· και εργοστάσιο πορσελάνης
ΑΓΓΛΙΑ	στον κατάλογο· και οι ΑΓΓΛΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ είναι το παράδειγμα του Ροκοκό στους κήπους — «ιδιαίτερα τους αγγλικούς, με την ελεύθερη βλάστηση»

---

ΔΕΝ ΚΥΚΛΩΝΟΝΤΑΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Επιλογή	Γιατί όχι
ΕΛΛΑΔΑ	δεν αναφέρεται πουθενά στο κεφάλαιο
⚠️ ΙΣΠΑΝΙΑ	δεν είναι στον κατάλογο (βλ. παρακάτω)
ΟΛΛΑΝΔΙΑ	δεν είναι στον κατάλογο· αναφέρεται μόνο ως χώρα όπου κυκλοφορούσαν περιοδικά μόδας
ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ	αναφέρονται μόνο για εξαγωγές υφασμάτων και φυτείες βαμβακιού — όχι για το στυλ Ροκοκό

---

⚠️ Η ΙΣΠΑΝΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΓΙΔΑ — ΚΑΙ ΘΕΛΕΙ ΠΡΟΣΟΧΗ

⚠️ Η Ισπανία ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ στο κεφάλαιο, αλλά ΠΟΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΥΛ ΡΟΚΟΚΟ:

Πού εμφανίζεται	Τι λέει
στη μόδα	«Στην Ισπανία υπήρξε ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΣΤΥΛ» — αλλά «από το 1780 οι Ισπανίδες ΠΡΟΤΙΜΗΣΑΝ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΜΑΓΙΑ»
στα υφάσματα	«Άλλες χώρες που ανέπτυξαν τη βιομηχανία υφασμάτων ήταν το Βέλγιο, η Ελβετία και η ΙΣΠΑΝΙΑ»

💡 Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΗ: «επιρροή του γαλλικού ΣΤΥΛ στη ΜΟΔΑ» ≠ «άκμασε το ΣΤΥΛ ΡΟΚΟΚΟ». Η ερώτηση ρωτά για ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΣΤΥΛ, και ο κατάλογος του βιβλίου είναι ρητός και κλειστός. Επιπλέον, η Ισπανία στο κεφ. 2 ήταν Η ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΜΠΑΡΟΚ — και το Ροκοκό είναι ακριβώς η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ στο Μπαρόκ.

---

ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

💡 ΣΥΓΚΡΙΝΕ ΤΟΝ ΧΑΡΤΗ ΤΟΥ ΜΠΑΡΟΚ ΜΕ ΤΟΝ ΧΑΡΤΗ ΤΟΥ ΡΟΚΟΚΟ:

ΜΠΑΡΟΚ (κεφ. 2)	ΡΟΚΟΚΟ (κεφ. 3)
ΙΣΠΑΝΙΑ, αποικίες, ΦΛΑΝΔΡΑ, Νότια Γερμανία, Αυστρία, Βοημία, Πολωνία	ΓΑΛΛΙΑ, Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία, ΑΓΓΛΙΑ
λιγότερο ΓΑΛΛΙΑ και ΑΓΓΛΙΑ	—

Η ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ: Γαλλία και Αγγλία, οι δύο χώρες όπου το Μπαρόκ άκμασε ΛΙΓΟΤΕΡΟ, είναι ΑΚΡΙΒΩΣ οι χώρες του Ροκοκό. Και το βιβλίο το προαναγγέλλει στο κεφ. 2: το Μπαρόκ άκμασε λιγότερο στη Γαλλία και την Αγγλία, «ΟΠΟΥ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΒΡΗΚΑΝ ΠΡΟΣΦΟΡΟ ΕΔΑΦΟΣ ΤΟ ΡΟΚΟΚΟ ΚΑΙ Ο ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ».

Και ο λόγος είναι δομικός: το Μπαρόκ ήθελε χώρες ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ, ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΚΕΣ, ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ. Το Ροκοκό, με «την αισιοδοξία ΤΩΝ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΣΤΩΝ», ταιριάζει στις χώρες που κινούνται ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ.

Σύνοψη: ΚΥΚΛΩΝΟΝΤΑΙ ΠΕΝΤΕ: ΓΑΛΛΙΑ · ΓΕΡΜΑΝΙΑ · ΑΥΣΤΡΙΑ · ΙΤΑΛΙΑ · ΑΓΓΛΙΑ. Το βιβλίο δίνει τον κατάλογο αυτούσιο: «το στυλ Ροκοκό … βρήκε την ΠΛΗΡΕΣΤΕΡΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ. Το Ροκοκό ΠΕΡΑΣΕ ΚΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, ΟΠΩΣ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ, Η ΑΥΣΤΡΙΑ, Η ΙΤΑΛΙΑ, Η ΑΓΓΛΙΑ». Επιβεβαιώνεται και αλλού: για τη Γερμανία, «το Ροκοκό … ήκμασε στις Αυλές των ΓΑΛΛΟΦΙΛΩΝ ΗΓΕΜΟΝΩΝ, ιδιαίτερα στη Βαυαρία και στην Πρωσία», με το Βερολίνο «ένα από τα κέντρα» και το ανάκτορο Σαν Σουσί· για την Αγγλία, οι αγγλικοί κήποι «με την ελεύθερη βλάστηση» δίνονται ως παράδειγμα του στυλ. ΔΕΝ κυκλώνονται: ΕΛΛΑΔΑ, ΙΣΠΑΝΙΑ, ΟΛΛΑΝΔΙΑ, ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ. ⚠️ Η ΙΣΠΑΝΙΑ είναι η παγίδα: εμφανίζεται στο κεφάλαιο, αλλά ποτέ για το στυλ Ροκοκό — μόνο ως χώρα όπου «υπήρξε επιρροή του γαλλικού στυλ» στη μόδα (και μάλιστα «από το 1780 οι Ισπανίδες προτίμησαν το ένδυμα της ΜΑΓΙΑ») και ως χώρα που ανέπτυξε βιομηχανία υφασμάτων. Ομοίως, οι αποικίες της Αμερικής αναφέρονται μόνο για εξαγωγές υφασμάτων και φυτείες βαμβακιού, και η Ολλανδία μόνο για περιοδικά μόδας. ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ: ο χάρτης του Ροκοκό είναι σχεδόν αντίστροφος από τον χάρτη του Μπαρόκ — και το βιβλίο το προαναγγέλλει στο κεφ. 2, όπου το Μπαρόκ άκμασε λιγότερο σε Γαλλία και Αγγλία, «όπου αργότερα βρήκαν πρόσφορο έδαφος ΤΟ ΡΟΚΟΚΟ και ο Νεοκλασικισμός».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ο κατάλογος του βιβλίου είναι ρητός και κλειστός: Γαλλία («πληρέστερη έκφραση») + Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία, Αγγλία.
• ⚠️ Η ΙΣΠΑΝΙΑ είναι η παγίδα: εμφανίζεται στο κεφάλαιο, αλλά για τη μόδα και τα υφάσματα, όχι για το στυλ Ροκοκό — και ήταν η χώρα του Μπαρόκ.
• Κλείσε με την αντιστροφή: Γαλλία και Αγγλία, όπου το Μπαρόκ άκμασε λιγότερο, είναι ακριβώς οι χώρες του Ροκοκό — το λέει ρητά το κεφ. 2.

---

Ερώτηση 13 (σελ. 95) — Λουί Σεζ, Ροκοκό και Μπαρόκ: αντιστοίχιση χαρακτηριστικών

Ερώτηση: Αντιστοίχισε κατάλληλα τον ρυθμό της Α στήλης με τα χαρακτηριστικά της Β.

Α: Λουί Σεζ · Ροκοκό · Μπαρόκ

Β: ελαφράδα και κομψότητα · αραβουργήματα · απόλυτα γεωμετρικοί κήποι · ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα · ξυλόγλυπτα στολίδια με αχιβάδες και όστρακα · διακοσμητικά μπουκέτα · επίχρυσες γιρλάντες και μπορντούρες · φύλλα δάφνης και ελιάς · αναμμένες δάδες · κήποι με ελεύθερη βλάστηση · υποβλητικά κτίσματα με επίχρυσα ογκώδη αγάλματα

Απάντηση:

• Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ — ΕΝΤΕΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΡΥΘΜΟΥΣ

ΡΟΚΟΚΟ (έξι)

#	Χαρακτηριστικό	Τεκμήριο
1	ΕΛΑΦΡΑΔΑ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ	«προσέδωσε … έναν ιδιαίτερο τόνο ΕΛΑΦΡΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑΣ»
2	ΑΡΑΒΟΥΡΓΗΜΑΤΑ	«τα συνέδεσε με αφηρημένες φιγούρες και ΑΡΑΒΟΥΡΓΗΜΑΤΑ (arabesque)»
3	ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΜΕ ΑΧΙΒΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΣΤΡΑΚΑ	«η λέξη Ροκοκό παραπέμπει … σε ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΜΕ ΑΧΙΒΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΣΤΡΑΚΑ»
4	ΕΠΙΧΡΥΣΕΣ ΓΙΡΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΕΣ	ίδια πρόταση
5	ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΠΟΥΚΕΤΑ	«Πάνω στις πόρτες και στις κορνίζες των ταβανιών τοποθετούνταν ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΠΟΥΚΕΤΑ»
6	ΚΗΠΟΙ ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ	«Το στυλ αυτό εντοπίζεται ακόμη και στους κήπους … με την ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ και τα τρεχούμενα νερά»

ΛΟΥΙ ΣΕΖ (τρία)

#	Χαρακτηριστικό
7	ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
8	ΦΥΛΛΑ ΔΑΦΝΗΣ ΚΑΙ ΕΛΙΑΣ
9	ΑΝΑΜΜΕΝΕΣ ΔΑΔΕΣ

Και τα τρία από ΜΙΑ πρόταση: «Το στυλ ΛΟΥΙ ΣΕΖ ΑΝΕΤΡΕΞΕ μάλιστα ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΜΠΝΕΥΣΤΕΙ ΜΟΤΙΒΑ ΟΠΩΣ ΟΙ ΑΝΑΜΜΕΝΕΣ ΔΑΔΕΣ, ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΔΑΦΝΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΕΛΙΑΣ.»

ΜΠΑΡΟΚ (δύο)

#	Χαρακτηριστικό	Τεκμήριο
10	ΑΠΟΛΥΤΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ	«σε ΑΝΤΙΘΕΣΗ με τους κήπους ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΜΠΑΡΟΚ, όπου κυριάρχησαν Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ, οι αυστηρές δεντροστοιχίες και το στυλιζάρισμα των φυτών»
11	ΥΠΟΒΛΗΤΙΚΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ ΜΕ ΕΠΙΧΡΥΣΑ ΟΓΚΩΔΗ ΑΓΑΛΜΑΤΑ	«παραμερίζοντας την ΥΠΟΒΛΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΑΡΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΠΑΡΟΚ»· πβ. κεφ. 2: «βαριά στολισμένες εκκλησίες και παλάτια»

---

ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΤΩΝ ΚΗΠΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

💡 Η άσκηση βάζει ΔΥΟ φορές «κήπους» — και ΔΕΝ είναι τυχαίο. Το βιβλίο τους αντιπαραθέτει ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ:

ΜΠΑΡΟΚ	ΡΟΚΟΚΟ
ΑΠΟΛΥΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ	ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ
αυστηρές δεντροστοιχίες	τρεχούμενα νερά
ΣΤΥΛΙΖΑΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ	(αγγλικοί κήποι)

Ο κήπος είναι Η ΚΑΘΑΡΟΤΕΡΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑΣ: ΜΠΑΡΟΚ = η ΦΥΣΗ ΥΠΟΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ · ΡΟΚΟΚΟ = η ΦΥΣΗ ΑΦΗΝΕΤΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ.

---

ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΡΥΘΜΩΝ

Ρυθμός	Μία λέξη	Από πού αντλεί μοτίβα
ΜΠΑΡΟΚ	ΒΑΡΥ	ΟΓΚΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ
ΡΟΚΟΚΟ	ΕΛΑΦΡΥ	ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΛΟΥΙ ΣΕΖ	ΕΥΘΥ	Η ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Και η χρονική σειρά: ΜΠΑΡΟΚ (17ος) → ΡΟΚΟΚΟ (1700-1750) → ΛΟΥΙ ΣΕΖ (μετά το 1750).

💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: κάθε ρυθμός ΑΝΤΙΔΡΑ ΣΤΟΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ. Το Ροκοκό «ΠΑΡΑΜΕΡΙΖΕΙ την υποβλητική και βαριά αισθητική του Μπαρόκ»· και το Λουί Σεζ αντιδρά στο Ροκοκό — «ΑΝΤΙ ΓΙΑ τις συνεχείς καμπύλες … ΠΡΟΤΙΜΗΘΗΚΑΝ ΟΙ ΕΥΘΕΙΕΣ». Και το επόμενο κεφάλαιο θα δείξει ότι ο Κλασικισμός αντιδρά με τη σειρά του στο Ροκοκό.

Σύνοψη: ΡΟΚΟΚΟ (έξι): ελαφράδα και κομψότητα · αραβουργήματα · ξυλόγλυπτα στολίδια με αχιβάδες και όστρακα · επίχρυσες γιρλάντες και μπορντούρες · διακοσμητικά μπουκέτα · κήποι με ελεύθερη βλάστηση. ΛΟΥΙ ΣΕΖ (τρία): ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα · φύλλα δάφνης και ελιάς · αναμμένες δάδες. ΜΠΑΡΟΚ (δύο): απόλυτα γεωμετρικοί κήποι · υποβλητικά κτίσματα με επίχρυσα ογκώδη αγάλματα. ΤΕΚΜΗΡΙΑ: για το Ροκοκό — «προσέδωσε … έναν ιδιαίτερο τόνο ΕΛΑΦΡΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑΣ», «τα συνέδεσε με αφηρημένες φιγούρες και ΑΡΑΒΟΥΡΓΗΜΑΤΑ», «η λέξη Ροκοκό παραπέμπει σε ΕΠΙΧΡΥΣΕΣ ΓΙΡΛΑΝΤΕΣ ΚΑΙ ΧΡΥΣΕΣ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΕΣ, σε ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΜΕ ΑΧΙΒΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΣΤΡΑΚΑ», «τοποθετούνταν ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΠΟΥΚΕΤΑ» και «στους κήπους … με την ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ»· για το Λουί Σεζ — μία πρόταση τα δίνει και τα τρία: «ανέτρεξε … και στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ για να εμπνευστεί μοτίβα όπως ΟΙ ΑΝΑΜΜΕΝΕΣ ΔΑΔΕΣ, ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΔΑΦΝΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΕΛΙΑΣ»· για το Μπαρόκ — «σε αντίθεση με τους κήπους του ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΜΠΑΡΟΚ, όπου κυριάρχησαν Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ» και «η ΥΠΟΒΛΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΑΡΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΠΑΡΟΚ». ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΖΕΥΓΟΣ ΤΩΝ ΚΗΠΩΝ: το βιβλίο τους αντιπαραθέτει μέσα στην ίδια πρόταση — Μπαρόκ = η φύση υποτάσσεται στη γεωμετρία · Ροκοκό = η φύση αφήνεται ελεύθερη. ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ: Μπαρόκ = ΒΑΡΥ (όγκος) · Ροκοκό = ΕΛΑΦΡΥ (φυτικό-ζωικό βασίλειο) · Λουί Σεζ = ΕΥΘΥ (αρχαιότητα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το ζεύγος των ΚΗΠΩΝ είναι το κλειδί: η άσκηση τους βάζει δύο φορές, και το βιβλίο τους αντιπαραθέτει στην ίδια πρόταση.
• Τα τρία του ΛΟΥΙ ΣΕΖ βγαίνουν από ΜΙΑ πρόταση: «ανέτρεξε … στην ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα … αναμμένες δάδες, φύλλα δάφνης και ελιάς».
• Μνημονικό: Μπαρόκ = ΒΑΡΥ · Ροκοκό = ΕΛΑΦΡΥ · Λουί Σεζ = ΕΥΘΥ — και κάθε ρυθμός αντιδρά στον προηγούμενο.

---

Ερώτηση 14 (σελ. 95-96) — Σωστό ή Λάθος

Ερώτηση: Σημείωσε Σ για τις σωστές και Λ για τις λανθασμένες προτάσεις. Όσες θεωρείς λανθασμένες να τις διατυπώσεις σωστά.

α. Το στυλ Ροκοκό εμφάνισε ακρότητες τόσο στα ρούχα όσο και στις κομμώσεις. · β. Το γαλλικό ντύσιμο επηρέασε την αγγλική μόδα, η οποία από την πλευρά της, έχοντας κυρίαρχη θέση, την επέβαλλε σε ολόκληρη την Ευρώπη. · γ. Το ανδρικό ένδυμα για τις επίσημες εμφανίσεις στην Αυλή ήταν από εμπριμέ βαμβακερό ύφασμα με φραμπαλάδες και φιόγκους, το «μέγα ένδυμα». · δ. Το γυναικείο ένδυμα σε στυλ Ροκοκό ήταν πληθωρικό, υπερφορτωμένο με διακοσμητικά στοιχεία και πρόβαλλε τη θηλυκότητα με τα ντεκολτέ, ενώ το σώμα της γυναίκας παραμορφωνόταν από τον κορσέ. · ε. «Σινουαζερί» ονομάστηκαν τα εμπριμέ υφάσματα με κινεζικά μοτίβα που περιείχαν φιγούρες και λουλούδια.

Απάντηση:

• ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

Πρόταση
α Ακρότητες σε ρούχα και κομμώσεις	Σ
⚠️ β Το γαλλικό επηρέασε το αγγλικό, που είχε κυρίαρχη θέση	Λ
⚠️ γ Αυλικό ανδρικό ένδυμα από εμπριμέ βαμβακερό	Λ
δ Γυναικείο πληθωρικό, παραμόρφωση από κορσέ	Σ
ε «Σινουαζερί» = κινεζικά μοτίβα	Σ

ΤΡΙΑ ΣΩΣΤΑ, ΔΥΟ ΛΑΘΟΣ.

---

α → ΣΩΣΤΟ (αυτολεξεί)

«Το στυλ Ροκοκό ΕΜΦΑΝΙΣΕ ΑΚΡΟΤΗΤΕΣ ΤΟΣΟ ΣΤΑ ΡΟΥΧΑ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΚΟΜΜΩΣΕΙΣ.»

Και το τεκμήριο: οι γυναικείες κομμώσεις «τη δεκαετία του 1770 ΕΦΤΑΣΑΝ ΣΕ ΥΨΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΕΤΡΟ», με συρμάτινο σκελετό, κόλα και πούδρα, παριστάνοντας «καράβια με πανιά, τοπία, κήπους και ζώα».

---

β → ΛΑΘΟΣ — ΑΝΤΙΣΤΡΕΦΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ

Το κείμενο: «ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ με τις εκδρομικές εξορμήσεις, με την αγάπη τους για τα σπορ και το ανεπίσημο ντύσιμο ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΜΟΔΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ, ΕΧΟΝΤΑΣ ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΘΕΣΗ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ, ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΟΛΕΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΓΓΛΙΚΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ.»

⚠️ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΛΑΘΗ, ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ:

Τι λέει η άσκηση	Τι λέει το βιβλίο
ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ επηρέασε ΤΟ ΑΓΓΛΙΚΟ	ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ επηρέασαν ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ μόδα
Η ΑΓΓΛΙΚΗ είχε κυρίαρχη θέση και επέβαλλε	Η ΓΑΛΛΙΚΗ είχε κυρίαρχη θέση και επέβαλλε

ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Το ΑΓΓΛΙΚΟ ντύσιμο επηρέασε ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ μόδα, η οποία από την πλευρά της, ΕΧΟΝΤΑΣ ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΘΕΣΗ, την επέβαλλε σε ολόκληρη την Ευρώπη — ακόμα και τις αγγλικές επιταγές.»

💡 Πώς το θυμάσαι: Η ΑΓΓΛΙΑ ΕΜΠΝΕΕΙ · Η ΓΑΛΛΙΑ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ. Το επιβεβαιώνει και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ: «Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΜΟΔΑ ΕΠΕΒΑΛΕ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ τα γυναικεία φορέματα».

---

γ → ΛΑΘΟΣ — ΛΑΘΟΣ ΥΦΑΣΜΑ ΚΑΙ ΛΑΘΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ

Το κείμενο: «Το ανδρικό ένδυμα για τις επίσημες εμφανίσεις στην Αυλή ήταν ΑΠΟ ΒΕΛΟΥΔΟ, ΚΕΝΤΗΜΕΝΟ ΜΕ ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΠΕΤΡΑΔΙΑ Ή ΧΡΥΣΟ.»

Και δεύτερο τεκμήριο, από τη λεζάντα της εικ. 3.5: «ΚΕΝΤΗΜΕΝΗ μακριά ζακέτα και κιλότα ΑΠΟ ΒΕΛΟΥΔΟ. Το επίσημο αυτό ρούχο της Αυλής συμπληρώνεται από ένα ΒΑΡΥΤΙΜΟ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΓΙΛΕΚΟ.»

Και το «μέγα ένδυμα» υπάρχει όντως: «Η κομψότητα και η εθιμοτυπία ΑΠΑΙΤΟΥΣΑΝ από τους άνδρες να φορούν στην Αυλή ΡΟΥΧΑ ΒΑΡΙΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ. Οι άνδρες εμφανίζονταν με ΤΟ «ΜΕΓΑ ΕΝΔΥΜΑ».»

⚠️ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΠΛΟ ΚΑΙ ΕΞΥΠΝΟ:

Τι λέει η άσκηση	Γιατί είναι λάθος
ΕΜΠΡΙΜΕ ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ	είναι ΤΟ ΦΘΗΝΟ, ΛΑΪΚΟ ύφασμα του αιώνα — «ΟΙ ΦΤΩΧΟΤΕΡΟΙ ΜΠΟΡΕΣΑΝ ΚΙ ΕΚΕΙΝΟΙ ΝΑ ΦΟΡΕΣΟΥΝ ΤΟ ΕΜΠΡΙΜΕ ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ»
ΦΡΑΜΠΑΛΑΔΕΣ ΚΑΙ ΦΙΟΓΚΟΥΣ	είναι διακόσμηση του 17ου αιώνα (κεφ. 2), όχι το «βαριά κεντημένο» αυλικό ένδυμα

ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Το ανδρικό ένδυμα για τις επίσημες εμφανίσεις στην Αυλή, το «ΜΕΓΑ ΕΝΔΥΜΑ», ήταν ΑΠΟ ΒΕΛΟΥΔΟ, ΚΕΝΤΗΜΕΝΟ ΜΕ ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΠΕΤΡΑΔΙΑ Ή ΧΡΥΣΟ.»

💡 Η ΛΟΓΙΚΗ ΑΡΚΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΠΙΑΣΕΙΣ: η ΑΥΛΗ είναι, με τα λόγια του βιβλίου, η «ΕΞΑΙΡΕΣΗ» στην απλοποίηση του αιώνα. Είναι αδιανόητο το επισημότερο ρούχο της να είναι από ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΕΜΠΡΙΜΕ — το ύφασμα που έγινε προσιτό στους φτωχούς μετά το 1759.

---

δ → ΣΩΣΤΟ (σχεδόν αυτολεξεί)

«το ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ένδυμα ήταν ΠΛΗΘΩΡΙΚΟ, ΥΠΕΡΦΟΡΤΩΜΕΝΟ με διακοσμητικά στοιχεία. ΠΡΟΒΑΛΛΕ ΕΝΤΟΝΑ ΤΗ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΑ ΝΤΕΚΟΛΤΕ και ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ.»

Αν θέλεις πληρότητα, πρόσθεσε ότι το βιβλίο αναφέρει ΔΥΟ μέσα παραμόρφωσης — τον ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ, ενώ η πρόταση της άσκησης αναφέρει μόνο τον κορσέ. Παραμένει ΣΩΣΤΗ, απλώς ελλιπής.

---

ε → ΣΩΣΤΟ

«Οι σχεδιαστές υφασμάτων … προτείνοντας τις γνωστές «ΣΙΝΟΥΑΖΕΡΙ». Επρόκειτο για ΜΟΤΙΒΑ ΜΕ ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ αποδίδονταν με κινέζικο τρόπο, καλλιεργώντας ΤΗΝ ΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΙΚΟΥ στο ύφασμα.»

Και τα δύο στοιχεία της πρότασης επιβεβαιώνονται: ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ✓ · ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ✓.

💡 ΜΗΝ ΤΑ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ ΜΕ ΤΑ «ΙΝΔΙΚΑ»: «ΣΙΝΟΥΑΖΕΡΙ» = ΚΙΝΕΖΙΚΑ μοτίβα (σχέδιο) · «ΙΝΔΙΚΑ» (indiennes) = ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΕΜΠΡΙΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΙΝΔΙΕΣ (ύφασμα). Και τα δύο δείχνουν «την τάση του εξωτικού», αλλά είναι διαφορετικά πράγματα — και το εμπριμέ βαμβακερό είναι ακριβώς η παγίδα της πρότασης γ.

Σύνοψη: ΤΡΙΑ ΣΩΣΤΑ, ΔΥΟ ΛΑΘΟΣ: α→Σ · β→Λ · γ→Λ · δ→Σ · ε→Σ. α (Σ): αυτολεξεί — «το στυλ Ροκοκό εμφάνισε ΑΚΡΟΤΗΤΕΣ τόσο στα ρούχα όσο και στις κομμώσεις» (οι κομμώσεις έφτασαν «πάνω από ένα μέτρο»). β (Λ): αντιστρέφει και τα δύο σκέλη. Το βιβλίο λέει: «ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ … επηρέασαν ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΜΟΔΑ, η οποία από την πλευρά της, ΕΧΟΝΤΑΣ ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΘΕΣΗ σε ολόκληρη την Ευρώπη, μπορούσε να επιβάλλει ΟΛΕΣ, ακόμα και τις αγγλικές επιταγές». Σωστή διατύπωση: «Το ΑΓΓΛΙΚΟ ντύσιμο επηρέασε ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ μόδα, η οποία, έχοντας κυρίαρχη θέση, την επέβαλλε σε ολόκληρη την Ευρώπη.» γ (Λ): «το ανδρικό ένδυμα για τις επίσημες εμφανίσεις στην Αυλή ήταν ΑΠΟ ΒΕΛΟΥΔΟ, ΚΕΝΤΗΜΕΝΟ ΜΕ ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΠΕΤΡΑΔΙΑ Ή ΧΡΥΣΟ» — και «η εθιμοτυπία απαιτούσε … ρούχα ΒΑΡΙΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ· οι άνδρες εμφανίζονταν με το «ΜΕΓΑ ΕΝΔΥΜΑ»». Το εμπριμέ βαμβακερό ήταν αντίθετα το φθηνό, λαϊκό ύφασμα, αφού μετά το 1759 «οι φτωχότεροι μπόρεσαν κι εκείνοι να φορέσουν το εμπριμέ βαμβακερό». Σωστή διατύπωση: «Το «μέγα ένδυμα» της Αυλής ήταν ΑΠΟ ΒΕΛΟΥΔΟ, κεντημένο με ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΠΕΤΡΑΔΙΑ Ή ΧΡΥΣΟ.» δ (Σ): σχεδόν αυτολεξεί — «το γυναικείο ένδυμα ήταν πληθωρικό, υπερφορτωμένο … πρόβαλλε έντονα τη θηλυκότητα με τα ντεκολτέ και ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ με τον ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟ ΜΕΣΟΦΟΡΙ» (η πρόταση αναφέρει μόνο τον κορσέ — σωστή αλλά ελλιπής). ε (Σ): «οι γνωστές «σινουαζερί» … μοτίβα με ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ αποδίδονταν με κινέζικο τρόπο».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η πρόταση β αντιστρέφει ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ σκέλη. Θυμήσου: η Αγγλία ΕΜΠΝΕΕΙ, η Γαλλία ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ.
• Η πρόταση γ πιάνεται και με λογική: η Αυλή είναι η «εξαίρεση» στην απλοποίηση — αδιανόητο το επισημότερο ρούχο της να είναι από εμπριμέ βαμβακερό, το ύφασμα που έγινε προσιτό στους φτωχούς μετά το 1759.
• Μη μπερδέψεις «σινουαζερί» (κινεζικά ΜΟΤΙΒΑ) με «ινδικά» (βαμβακερά ΕΜΠΡΙΜΕ από τις Ινδίες) — και τα δύο δείχνουν «την τάση του εξωτικού».

---

Ερώτηση 15 (σελ. 96) — Υφάσματα, πόλεις και χώρες κλωστοϋφαντουργίας

Ερώτηση: Αντιστοίχισε κατάλληλα τις τρεις στήλες που αφορούν την ανάπτυξη της κλωστοϋφαντουργίας.

ΥΦΑΣΜΑΤΑ: βαμβακερά · μεταξωτά

ΠΟΛΕΙΣ: Βαλένθια · Λυόν · Σπίταλφιλντς (Λονδίνο) · Γλασκόβη · Σεβίλλη · Φλωρεντία · Μάντσεστερ

ΧΩΡΕΣ: Αγγλία · Ιταλία · Γαλλία · Ισπανία · Βέλγιο

Απάντηση:

• Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ — ΕΠΤΑ ΠΟΛΕΙΣ

Πόλη	Χώρα	Ύφασμα
ΛΥΟΝ	ΓΑΛΛΙΑ	ΜΕΤΑΞΩΤΑ
ΣΠΙΤΑΛΦΙΛΝΤΣ (Λονδίνο)	ΑΓΓΛΙΑ	ΜΕΤΑΞΩΤΑ
ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ	ΑΓΓΛΙΑ	ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ
⚠️ ΓΛΑΣΚΟΒΗ	ΑΓΓΛΙΑ (βλ. σημείωση)	ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ
ΒΑΛΕΝΘΙΑ	ΙΣΠΑΝΙΑ	ΜΕΤΑΞΩΤΑ
ΣΕΒΙΛΛΗ	ΙΣΠΑΝΙΑ	ΜΕΤΑΞΩΤΑ
ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ	ΙΤΑΛΙΑ	ΜΕΤΑΞΩΤΑ

---

ΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ, ΕΝΑ ΠΡΟΣ ΕΝΑ

ΓΑΛΛΙΑ: «Στη Γαλλία, η ΛΥΟΝ εξελίχθηκε σε ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ.»

ΑΓΓΛΙΑ: «Γνωστά ΑΓΓΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ υπήρχαν στο ΛΑΝΚΑΣΑΙΡ, στο ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ, στη ΓΛΑΣΚΟΒΗ, στο ΠΕΣΛΕΫ, ενώ ΑΠΟ ΤΟ 1700 ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ ΜΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ ΣΤΗ ΛΟΝΔΡΕΖΙΚΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΣΠΙΤΑΛΦΙΛΝΤΣ.»

ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: το «ΕΝΩ» ΧΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΔΥΟ ΕΙΔΗ. Λανκασάιρ, Μάντσεστερ, Γλασκόβη, Πέσλεϋ = η ΓΕΝΙΚΗ κλωστοϋφαντουργία, δηλαδή ΤΟ ΒΑΜΒΑΚΙ («με την εισαγωγή πρώτων υλών, ΚΥΡΙΩΣ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ»)· ΣΠΙΤΑΛΦΙΛΝΤΣ = ΡΗΤΑ ΜΕΤΑΞΩΤΑ.

ΙΣΠΑΝΙΑ: «είχε ΚΕΝΤΡΑ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ στη ΒΑΛΕΝΘΙΑ, στη ΣΕΒΙΛΛΗ, στη ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ.»

ΙΤΑΛΙΑ: «Στην Ιταλία, και ειδικότερα στη ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ, ΕΙΧΕ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΙ η άνθηση ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ.»

💡 Η Φλωρεντία μπαίνει στα ΜΕΤΑΞΩΤΑ — αλλά με αρνητικό πρόσημο: το βιβλίο λέει ότι εκεί η μεταξοβιομηχανία ΕΙΧΕ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΙ. Είναι η πόλη που ΕΧΑΣΕ την πρωτιά της από την Αναγέννηση.

---

⚠️⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΗ — ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΟΛΗ

⚠️ Η στήλη των χωρών περιέχει ΠΕΝΤΕ χώρες, αλλά το κείμενο δίνει πόλεις ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΕΣΣΕΡΙΣ.

Η ΜΟΝΗ αναφορά του Βελγίου σε ολόκληρο το κεφάλαιο: «Άλλες χώρες που ανέπτυξαν τη βιομηχανία υφασμάτων ήταν ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ, η Ελβετία και η Ισπανία.»

ΔΕΝ ΚΑΤΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΒΕΛΓΙΚΗ ΠΟΛΗ. Το Βέλγιο εμφανίζεται ξανά μόνο ως χώρα όπου ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΣΑΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΜΟΔΑΣ — άσχετο με την κλωστοϋφαντουργία.

💡 ΤΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ: αντιστοίχισε κανονικά τις επτά πόλεις με τις τέσσερις χώρες, και ΣΗΜΕΙΩΣΕ ΡΗΤΑ ότι «το ΒΕΛΓΙΟ αναφέρεται στο βιβλίο ως χώρα που ανέπτυξε βιομηχανία υφασμάτων, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΤΟΥ ΑΠΟΔΙΔΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΠΟΛΗ». Έτσι η απάντηση είναι πλήρης ΚΑΙ τίμια — δεν εφευρίσκεις πόλη που δεν υπάρχει στο βιβλίο.

⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ, ΗΠΙΟΤΕΡΗ ΑΣΤΟΧΙΑ: Η ΓΛΑΣΚΟΒΗ

⚠️ Η ΓΛΑΣΚΟΒΗ είναι ΣΚΩΤΙΚΗ πόλη — αλλά το βιβλίο τη βάζει ρητά στα «ΓΝΩΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ κλωστοϋφαντουργίας». Ακολουθούμε το βιβλίο (ΑΓΓΛΙΑ), αλλά αξίζει να το σημειώσεις: δείχνει ότι διάβασες προσεκτικά.

---

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ

«Τον 18ο αιώνα η βιομηχανία υφασμάτων ΕΦΕΡΕ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΕΣ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ.»

Χώρα	Στρατηγική
ΑΓΓΛΙΑ	«ΚΑΤΕΚΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΑΓΟΡΑ και αύξησε την παραγωγή της ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΕΣ που συνεχώς βελτιώνονταν»
ΓΑΛΛΙΑ	«ΕΙΧΕ ΡΙΞΕΙ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ»

ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ — και ταιριάζει απόλυτα με τη «φήμη της γαλλικής κομψότητας», που στηριζόταν στην «ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ».

⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΠΕΡΑΣΕΙΣ: η Αγγλία «όχι μόνο έκανε εξαγωγή υφασμάτων προς τις αποικίες της Αμερικής, αλλά και ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΦΥΤΕΙΕΣ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ σε διάφορες πολιτείες, ΟΠΟΥ ΔΟΥΛΕΥΑΝ ΟΙ ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ». Το βαμβάκι του Μάντσεστερ έχει αυτή την προϊστορία.

Και ένα ακόμη στοιχείο για την Αγγλία: στην ανάπτυξη της κλωστοϋφαντουργίας «έπαιξε ρόλο η παρουσία ΤΩΝ ΟΥΓΕΝΟΤΩΝ, ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ τον 17ο αιώνα» — δηλαδή Γάλλοι πρόσφυγες βοήθησαν την Αγγλία να ανταγωνιστεί τη Γαλλία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ: ΛΥΟΝ → ΓΑΛΛΙΑ, μεταξωτά («στη Γαλλία, η ΛΥΟΝ εξελίχθηκε σε κέντρο παραγωγής ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ υφασμάτων»)· ΣΠΙΤΑΛΦΙΛΝΤΣ → ΑΓΓΛΙΑ, μεταξωτά («από το 1700 αναπτύχθηκε μια βιομηχανία ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ στη λονδρέζικη συνοικία Σπίταλφιλντς»)· ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ και ΓΛΑΣΚΟΒΗ → ΑΓΓΛΙΑ, βαμβακερά («γνωστά ΑΓΓΛΙΚΑ κέντρα κλωστοϋφαντουργίας υπήρχαν στο Λανκασάιρ, στο ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ, στη ΓΛΑΣΚΟΒΗ, στο Πέσλεϋ», με «εισαγωγή πρώτων υλών, ΚΥΡΙΩΣ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ»)· ΒΑΛΕΝΘΙΑ και ΣΕΒΙΛΛΗ → ΙΣΠΑΝΙΑ, μεταξωτά («είχε κέντρα ΜΕΤΑΞΩΤΩΝ στη Βαλένθια, στη Σεβίλλη, στη Βαρκελώνη»)· ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ → ΙΤΑΛΙΑ, μεταξωτά («στην Ιταλία, και ειδικότερα στη ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ, είχε ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΙ η άνθηση της ΜΕΤΑΞΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ»). ⚠️⚠️ Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΗ: ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΟΛΗ. Η μόνη αναφορά του σε όλο το κεφάλαιο είναι: «άλλες χώρες που ανέπτυξαν τη βιομηχανία υφασμάτων ήταν ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ, η Ελβετία και η Ισπανία» — καμία βελγική πόλη δεν κατονομάζεται. Η στήλη των χωρών έχει επομένως μία χώρα περισσότερη απ' όσες μπορούν να αντιστοιχηθούν· η σωστή απάντηση σημειώνει ρητά το κενό αντί να εφευρίσκει πόλη. ⚠️ Δεύτερη, ηπιότερη αστοχία: η ΓΛΑΣΚΟΒΗ είναι σκωτική πόλη, αλλά το βιβλίο τη βάζει στα «γνωστά ΑΓΓΛΙΚΑ κέντρα» — ακολουθούμε το βιβλίο. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: «η βιομηχανία υφασμάτων έφερε αντιμέτωπες τη ΓΑΛΛΙΑ και την ΑΓΓΛΙΑ» — η Αγγλία «κατέκτησε τη διεθνή αγορά … με τεχνικές και μηχανές», ενώ η Γαλλία «είχε ρίξει το βάρος κυρίως ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⚠️ Η άσκηση είναι ελαττωματική: ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΟΛΗ στο κείμενο. Σημείωσέ το ρητά αντί να εφεύρεις πόλη.
• Το «ΕΝΩ» της πρότασης χωρίζει τα δύο είδη: Λανκασάιρ/Μάντσεστερ/Γλασκόβη/Πέσλεϋ = βαμβάκι · Σπίταλφιλντς = μεταξωτά.
• Κλείσε με την αντιπαράθεση: Αγγλία = ΠΟΣΟΤΗΤΑ («τεχνικές και μηχανές») · Γαλλία = ΠΟΙΟΤΗΤΑ. Και το αγγλικό βαμβάκι ερχόταν από φυτείες «όπου δούλευαν οι σκλάβοι του Νέου Κόσμου».

---

Ερώτηση 16 (σελ. 96) — Ανδρικά (Α), γυναικεία (Γ) ή και τα δύο (Α+Γ)

Ερώτηση: Σημείωσε (Α) για τα ανδρικά ενδύματα και αξεσουάρ, (Γ) για τα γυναικεία και (Α+Γ) για όσα χρησιμοποιούνταν και από τα δύο φύλα: Περούκα εκστρατείας, σινιόν και ποστίς, περούκες με τοπία / καράβια ή λουλούδια σε βάζο, τρίκοχο καπέλο, ψηλοτάκουνα κοκκινόχρωμα παπούτσια, διαμαντοστόλιστες αγκράφες, ένδυμα «Αντριέν», μακριά μαλλιά μαζεμένα σε αλογοουρά, μπονέ

Απάντηση:

• ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΝΕΑ

#	Αντικείμενο		Τεκμήριο
1	Περούκα εκστρατείας	Α	«Αυτή η μη πρακτική περούκα ΜΕΤΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ σε ΠΕΡΟΥΚΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ»
⚠️ 2	Σινιόν και ποστίς	Γ	«Οι ΓΥΝΑΙΚΕΣ … Μετά το 1730 πρόσθεταν ΠΟΣΤΙΣ στο πίσω μέρος του κεφαλιού … και ένα ΣΙΝΙΟΝ πίσω»
3	Περούκες με τοπία, καράβια, λουλούδια σε βάζο	Γ	«Οι περούκες αυτές [των γυναικών] παρίσταναν ΟΛΟΚΛΗΡΕΣ ΣΚΗΝΕΣ … ΚΑΡΑΒΙΑ ΜΕ ΠΑΝΙΑ, ΤΟΠΙΑ, ΚΗΠΟΥΣ ΚΑΙ ΖΩΑ … ΑΛΗΘΙΝΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΒΑΖΟ ΜΕ ΝΕΡΟ»
4	Τρίκοχο καπέλο	Α	«Βασικό ΑΝΔΡΙΚΟ καπέλο ήταν ΤΟ ΤΡΙΚΟΧΟ»
5	Ψηλοτάκουνα κοκκινόχρωμα παπούτσια	Γ	«Τα παπούτσια ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ … είχαν ΤΑΚΟΥΝΙΑ ΨΗΛΑ, ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ ΣΕ ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΩΜΑ»
⚠️ 6	Διαμαντοστόλιστες αγκράφες	Α+Γ	«Οι ΚΟΥΜΠΟΤΡΥΠΕΣ και οι ΑΓΚΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΠΑΠΟΥΤΣΙΩΝ ΑΣΤΡΑΦΤΑΝ ΑΠΟ ΑΛΗΘΙΝΑ Ή ΨΕΥΤΙΚΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ» (γενική πρόταση, χωρίς φύλο)
7	Ένδυμα «Αντριέν»	Γ	«Στην Ιταλία έγινε εισαγωγή ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΦΟΡΕΜΑΤΟΣ με το όνομα «ΑΝΤΡΙΕΝ»»
8	Μακριά μαλλιά σε αλογοουρά	Α	«Άλλη περίπτωση ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΧΤΕΝΙΣΜΑΤΟΣ ήταν τα μαλλιά μαζεμένα πίσω ΣΕ ΑΛΟΓΟΟΥΡΑ, με δύο φιόγκους από μαύρη κορδέλα»
9	Μπονέ	Γ	«Οι ΓΥΝΑΙΚΕΣ φορούσαν ΜΠΟΝΕ και διάφορα καπέλα»

---

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ

Κατηγορία	Αντικείμενα
Α (3)	περούκα εκστρατείας · τρίκοχο καπέλο · αλογοουρά
Γ (5)	σινιόν και ποστίς · περούκες με τοπία/καράβια · ψηλοτάκουνα κοκκινόχρωμα · «Αντριέν» · μπονέ
Α+Γ (1)	διαμαντοστόλιστες αγκράφες

💡 ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑ — ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: ΜΟΝΟ ΕΝΑ από τα εννέα είναι κοινό. Στο κεφ. 2 (Μπαρόκ) ήταν ΠΕΝΤΕ στα δεκαέξι. Ο 18ος αιώνας ΔΙΑΧΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ — και το βιβλίο το λέει ρητά: «τα ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΚΑΠΕΛΑ, ΤΑ ΓΑΝΤΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΕΝΤΟΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΔΡΙΚΑ.»

---

⚠️ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΠΡΟΣΟΧΗ

⚠️ 2. ΣΙΝΙΟΝ ΚΑΙ ΠΟΣΤΙΣ → Γ

Το κείμενο τα δίνει ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: «Οι γυναίκες ΔΕΝ φορούσαν αρχικά περούκες, πουδράριζαν όμως τα μαλλιά τους. Μετά το 1730 πρόσθεταν ΠΟΣΤΙΣ … Πρόσθεταν στα πλάγια σειρές από μπούκλες και ΕΝΑ ΣΙΝΙΟΝ ΠΙΣΩ.»

⚠️ ΜΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ: στο κεφ. 2 το βιβλίο έγραφε ότι «μέχρι το 1660 ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ αρέσκονταν στα μακριά μαλλιά, ΠΟΥ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΑΝ ΜΕ ΠΟΣΤΙΣ». Αυτό όμως αφορά ΤΟΝ 17ο ΑΙΩΝΑ. Στο κεφάλαιο του Ροκοκό το ποστίς είναι ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ — απαντάμε Γ.

⚠️ 6. ΔΙΑΜΑΝΤΟΣΤΟΛΙΣΤΕΣ ΑΓΚΡΑΦΕΣ → Α+Γ

Το βιβλίο τις αναφέρει ΔΥΟ φορές: στα γυναικεία παπούτσια («χαρακτηριστικές ήταν οι ΦΑΝΤΑΧΤΕΡΕΣ ΑΓΚΡΑΦΕΣ σε όλα τα γεωμετρικά σχήματα») και σε ΓΕΝΙΚΗ πρόταση, χωρίς φύλο: «Πολύτιμα πετράδια καθώς και ΣΤΡΑΣ χρησιμοποιούνταν για το στόλισμα ΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ. Οι ΚΟΥΜΠΟΤΡΥΠΕΣ και οι ΑΓΚΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΠΑΠΟΥΤΣΙΩΝ άστραφταν από αληθινά ή ψεύτικα διαμάντια.»

💡 Οι «ΚΟΥΜΠΟΤΡΥΠΕΣ» παραπέμπουν στην ΑΝΔΡΙΚΗ ζακέτα («κουμπιά από πάνω μέχρι κάτω») — άρα η πρόταση καλύπτει και τα δύο φύλα. Απαντάμε Α+Γ.

---

ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΑΓΙΔΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΓΙΔΑ: ΟΙ ΠΕΡΟΥΚΕΣ

⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: «ΠΕΡΟΥΚΑ» ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ, ΚΑΙ ΟΧΙ ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΙΔΙΟ ΦΥΛΟ:

Είδος	Φύλο	Γιατί
ΠΕΡΟΥΚΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ	Α	«ΜΕΤΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ»
ΠΕΡΟΥΚΕΣ ΜΕ ΤΟΠΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΑΒΙΑ	Γ	είναι οι μνημειακές ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ κομμώσεις του 1770

Και το γενικό πλαίσιο: «Ανδρικές περούκες ΠΡΩΤΟΦΟΡΕΘΗΚΑΝ την εποχή του Λουδοβίκου ΙΔ΄» — ενώ «οι ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΕΝ φορούσαν ΑΡΧΙΚΑ περούκες». Οι δύο παραδόσεις ξεκινούν ΧΩΡΙΣΤΑ και εξελίσσονται ΧΩΡΙΣΤΑ.

Σύνοψη: Α (ανδρικά): περούκα εκστρατείας · τρίκοχο καπέλο · μακριά μαλλιά σε αλογοουρά. Γ (γυναικεία): σινιόν και ποστίς · περούκες με τοπία, καράβια ή λουλούδια σε βάζο · ψηλοτάκουνα κοκκινόχρωμα παπούτσια · ένδυμα «Αντριέν» · μπονέ. Α+Γ: διαμαντοστόλιστες αγκράφες. ΤΕΚΜΗΡΙΑ: «αυτή η μη πρακτική περούκα μετεξελίχθηκε ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ σε ΠΕΡΟΥΚΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ»· «βασικό ΑΝΔΡΙΚΟ καπέλο ήταν το ΤΡΙΚΟΧΟ»· «άλλη περίπτωση ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΧΤΕΝΙΣΜΑΤΟΣ ήταν τα μαλλιά μαζεμένα πίσω σε ΑΛΟΓΟΟΥΡΑ»· «οι γυναίκες … μετά το 1730 πρόσθεταν ΠΟΣΤΙΣ … και ένα ΣΙΝΙΟΝ πίσω»· «οι περούκες αυτές παρίσταναν ΟΛΟΚΛΗΡΕΣ ΣΚΗΝΕΣ … καράβια με πανιά, τοπία, κήπους και ζώα … αληθινά λουλούδια μέσα σε βάζο με νερό» (γυναικείες)· «τα παπούτσια των ΓΥΝΑΙΚΩΝ … είχαν τακούνια ψηλά, μερικές φορές σε ΚΟΚΚΙΝΟ χρώμα»· «στην Ιταλία έγινε εισαγωγή του γαλλικού ΦΟΡΕΜΑΤΟΣ με το όνομα «ΑΝΤΡΙΕΝ»»· «οι γυναίκες φορούσαν ΜΠΟΝΕ». ΟΙ ΑΓΚΡΑΦΕΣ είναι Α+Γ, γιατί το βιβλίο τις δίνει σε γενική πρόταση χωρίς φύλο: «οι ΚΟΥΜΠΟΤΡΥΠΕΣ και οι ΑΓΚΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΠΑΠΟΥΤΣΙΩΝ άστραφταν από αληθινά ή ψεύτικα διαμάντια» — και οι «κουμπότρυπες» παραπέμπουν στην ανδρική ζακέτα. ⚠️ Το ΠΟΣΤΙΣ αναφερόταν και για άνδρες, αλλά ΣΤΟΝ 17ο ΑΙΩΝΑ (κεφ. 2)· εδώ είναι γυναικείο. ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ: μόνο ένα από τα εννέα είναι κοινό (στο κεφ. 2 ήταν πέντε στα δεκαέξι) — ο 18ος αιώνας διαχωρίζει τα φύλα περισσότερο, όπως λέει ρητά το βιβλίο: «τα γυναικεία καπέλα, τα γάντια και τα παπούτσια ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΕΝΤΟΝΑ από τα ανδρικά».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η λέξη «περούκα» εμφανίζεται ΔΥΟ φορές για ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ φύλα: εκστρατείας = Α («στον στρατό») · με τοπία και καράβια = Γ (οι μνημειακές κομμώσεις του 1770).
• ⚠️ Οι ΑΓΚΡΑΦΕΣ είναι Α+Γ, γιατί η πρόταση για τα διαμάντια είναι γενική και αναφέρει και κουμπότρυπες — δηλαδή ανδρική ζακέτα.
• Το σχόλιο που ξεχωρίζει: μόνο 1 στα 9 είναι κοινό εδώ, ενώ στο Μπαρόκ ήταν 5 στα 16 — ο 18ος αιώνας διαχωρίζει τα φύλα εντονότερα.

---

Ερώτηση 17 (σελ. 96) — Αντιστοίχιση των τεσσάρων τύπων φορεμάτων

Ερώτηση: Αντιστοίχισε ένα προς ένα τα στοιχεία των δύο στηλών.

Α: Α. «αλά φρανσέζ» · Β. «αλά Βατώ» · Γ. «αλά Ανγκλέζ» · Δ. «αλά Πολωνέζ»

Β: I. φαρδιά μανίκια μέχρι τον αγκώνα με πλισέ μανσέτες · II. φούστα τρία πανό και φιόγκους, ενίσχυση στο πίσω μέρος · III. δεύτερη φούστα, ντεκολτέ στολισμένο με φρου-φρου και κολερέτ · IV. ενιαίο φόρεμα, φούστα με μικρές πιέτες και εφαρμοστό κορσάζ που κατέληγε σε μύτη πίσω στην πλάτη

Απάντηση:

• ΟΙ ΣΩΣΤΕΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕΙΣ

Φόρεμα	Χαρακτηριστικό
Α. «ΑΛΑ ΦΡΑΝΣΕΖ»	III — δεύτερη φούστα, ντεκολτέ με φρου-φρου και κολερέτ
Β. «ΑΛΑ ΒΑΤΩ»	I — φαρδιά μανίκια μέχρι τον αγκώνα με πλισέ μανσέτες
Γ. «ΑΛΑ ΑΝΓΚΛΕΖ»	IV — ενιαίο φόρεμα, μικρές πιέτες, κορσάζ με μύτη πίσω
Δ. «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ»	II — τρία πανό και φιόγκοι, ενίσχυση πίσω

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ: Α→III · Β→I · Γ→IV · Δ→II.

---

Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ — ΚΑΘΕ ΜΙΑ ΣΧΕΔΟΝ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ

Β → I («αλά Βατώ»)

«Τα ΦΑΡΔΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΑΓΚΩΝΑ ΕΙΧΑΝ ΠΛΙΣΕ ΜΑΝΣΕΤΕΣ. Οι πιέτες του σάκου αυτού ΕΦΕΡΑΝ ΤΟ ΟΝΟΜΑ «ΑΛΑ ΒΑΤΩ».»

Η επιλογή I είναι ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ η πρόταση του βιβλίου. Είναι η ασφαλέστερη αντιστοίχιση — ξεκίνα από αυτήν.

Α → III («αλά φρανσέζ»)

«ήταν ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΠΡΟΣΤΑ, ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ» · «Το φόρεμα είχε ΜΕΓΑΛΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ ΣΤΟΛΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΦΡΟΥ-ΦΡΟΥ ΚΑΙ ΚΟΛΕΡΕΤ (collerettes).»

ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ III ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΥΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ.

Δ → II («αλά Πολωνέζ»)

«Στην πολωνέζα το ενισχυμένο μεσοφόρι … ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΑ ΠΛΑΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΗΚΕ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟ ΠΙΣΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ» (→ «ενίσχυση στο πίσω μέρος»).

«Με το ανασήκωμα σχηματίζονταν … ΤΡΙΑ ΠΑΝΟ … Τα ανασηκωμένα πανό ΤΑ ΣΥΓΚΡΑΤΟΥΣΑΝ ΦΙΟΓΚΟΙ» (→ «τρία πανό και φιόγκους»).

Γ → IV («αλά Ανγκλέζ»)

«Από την Αγγλία εισήχθη ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΦΟΡΕΜΑ που είχε ΑΠΛΗ ΦΟΥΣΤΑ ΜΕ ΜΙΚΡΕΣ ΠΙΕΤΕΣ και ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΚΟΡΣΑΖ με μπαλένες, ΠΟΥ ΚΑΤΕΛΗΓΕ ΣΕ ΜΥΤΗ ΠΙΣΩ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ.»

Η επιλογή IV είναι ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ η πρόταση του βιβλίου, με τις τρεις λέξεις-κλειδιά: ΕΝΙΑΙΟ · ΜΙΚΡΕΣ ΠΙΕΤΕΣ · ΜΥΤΗ ΠΙΣΩ.

---

ΠΩΣ ΝΑ ΤΗΝ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ — ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ

Αν διαβάσεις…	Τότε είναι…
ΠΛΙΣΕ ΜΑΝΣΕΤΕΣ	«αλά ΒΑΤΩ»
ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ	«αλά ΦΡΑΝΣΕΖ»
ΤΡΙΑ ΠΑΝΟ / ΠΙΣΩ	«αλά ΠΟΛΩΝΕΖ»
ΕΝΙΑΙΟ / ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΟΦΟΡΙ	«αλά ΑΝΓΚΛΕΖ»

---

ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

💡 ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ — ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΑ:

Βήμα	Τι αλλάζει	Πού είναι ο όγκος
«αλά ΒΑΤΩ»	το αρχικό ριχτό φόρεμα με πιέτες στην πλάτη	παντού, ριχτά
«αλά ΦΡΑΝΣΕΖ»	«ΠΡΟΗΛΘΕ από το «αλά Βατώ»» — ανοίγει μπροστά	ΣΤΑ ΠΛΑΓΙΑ (πανιέ)
«αλά ΠΟΛΩΝΕΖ»	το μεσοφόρι μετατοπίζεται	ΠΙΣΩ
«αλά ΑΝΓΚΛΕΖ»	«το ενισχυμένο μεσοφόρι ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ»	ΠΟΥΘΕΝΑ

ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ Ο ΑΙΩΝΑΣ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ: από τον ΟΓΚΟ στην ΑΠΛΟΤΗΤΑ — ακριβώς η «κύρια τάση» που περιγράφει το βιβλίο.

Και η γεωγραφία: τα τρία πρώτα είναι ΓΑΛΛΙΚΑ, το τελευταίο ΑΓΓΛΙΚΟ — «δείγμα ΤΗΣ ΣΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ … ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ».

⚠️ ΜΙΑ ΠΑΓΙΔΑ ΕΞΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΦΩΝΗΣΗ: η επιλογή III τυπώνεται «ντεκολτ.» αντί για «ντεκολτέ» — απλό τυπογραφικό, όχι νόημα.

⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: «ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1870 δύο άλλοι τύποι γυναικείων φορεμάτων έγιναν της μόδας» — προφανές τυπογραφικό για «1770». Το κεφάλαιο αφορά ΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ, και η ίδια η εικόνα της «αλά πολωνέζ» χρονολογείται «1780».

Σύνοψη: Α→III · Β→I · Γ→IV · Δ→II. «ΑΛΑ ΒΑΤΩ» → I: «τα φαρδιά μανίκια μέχρι τον αγκώνα είχαν ΠΛΙΣΕ ΜΑΝΣΕΤΕΣ. Οι πιέτες του σάκου αυτού έφεραν το όνομα «αλά Βατώ»» (κατά λέξη). «ΑΛΑ ΦΡΑΝΣΕΖ» → III: ήταν «ανοιχτό μπροστά, αφήνοντας να φαίνεται ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ», και «το φόρεμα είχε μεγάλο ΝΤΕΚΟΛΤΕ στολισμένο με ΦΡΟΥ-ΦΡΟΥ ΚΑΙ ΚΟΛΕΡΕΤ». «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ» → II: «το ενισχυμένο μεσοφόρι … μετατοπίστηκε από τα πλάγια και συγκεντρώθηκε βασικά ΣΤΟ ΠΙΣΩ ΜΕΡΟΣ»· «σχηματίζονταν … ΤΡΙΑ ΠΑΝΟ … τα ανασηκωμένα πανό τα συγκρατούσαν ΦΙΟΓΚΟΙ». «ΑΛΑ ΑΝΓΚΛΕΖ» → IV: «από την Αγγλία εισήχθη ένα ΕΝΙΑΙΟ ΦΟΡΕΜΑ που είχε απλή φούστα με ΜΙΚΡΕΣ ΠΙΕΤΕΣ και ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΚΟΡΣΑΖ … που κατέληγε ΣΕ ΜΥΤΗ ΠΙΣΩ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ». ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ: πλισέ μανσέτες → Βατώ · δεύτερη φούστα → φρανσέζ · τρία πανό/πίσω → πολωνέζ · ενιαίο/χωρίς μεσοφόρι → ανγκλέζ. ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ: τα τέσσερα φορέματα είναι αλυσίδα, όχι ανεξάρτητα: το «αλά φρανσέζ» «προήλθε» από το «αλά Βατώ», και ο όγκος μετακινείται στα πλάγια → πίσω → πουθενά («το ενισχυμένο μεσοφόρι με τα καλάθια ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ»). Τα τρία πρώτα είναι γαλλικά, το τελευταίο αγγλικό — «δείγμα της στροφής προς τα αγγλικά πρότυπα … την τελευταία δεκαετία του 18ου αιώνα».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ξεκίνα από το «αλά Βατώ» → I: είναι κατά λέξη η πρόταση του βιβλίου («πλισέ μανσέτες») και κλειδώνει την υπόλοιπη αντιστοίχιση.
• Τέσσερις λέξεις-κλειδιά λύνουν την άσκηση: πλισέ μανσέτες · δεύτερη φούστα · τρία πανό · ενιαίο φόρεμα.
• Πρόσθεσε το νήμα: ο όγκος πηγαίνει στα πλάγια → πίσω → πουθενά — ολόκληρος ο αιώνας, από τον όγκο στην απλότητα, σε τέσσερα φορέματα.

---