Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο: Τέλη του 19ου αιώνα (σελ. 182) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο: Τέλη του 19ου αιώνα
Οι 23 αριθμημένες ασκήσεις της σελ. 182-185, μείον τις 6 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ (12-17) -> 17 λύσεις. ⚠️ Ο πίνακας CH έλεγε 22 — διορθώθηκε σε 17. ⚠️⚠️ Η άσκηση 20 ΔΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ 5ου ΚΕΝΟΥ τυπωμένη δίπλα στην παύλα («ονομάστηκε ---------- ΤΑΓΕΡ»). ⚠️ Το τρίτο μπλοκ της άσκησης 18 έχει ΤΕΣΣΕΡΙΣ επιλογές για ΤΡΙΑ στοιχεία, με τις «εργάτριες» να ταιριάζουν σε δύο. ⚠️ Στην άσκηση 22 η κατηγορία (Α+Γ) μένει ΚΕΝΗ. ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΕΛΕΓΧΘΗΚΑΝ ΖΩΝΤΑΝΑ: mauritia.de ΝΕΚΡΟ (404), ime.gr ΖΩΝΤΑΝΟ (200).
Ερώτηση 1 (σελ. 182) — Τα πνευματικά και καλλιτεχνικά ρεύματα των τελών του 19ου αιώνα
Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια πνευματικά και καλλιτεχνικά ρεύματα που αναπτύχθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα;
Απάντηση:
-
ΤΡΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ — ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΤΟΝ ΤΙΤΛΟ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 6.1
Η ενότητα λέγεται «ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ – ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ – ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ». Ο τίτλος είναι η απάντηση.
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ — ΓΙΑΤΙ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΝ
«Το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα σημειώθηκαν ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ στους τομείς ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ, ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ.»
Οι νέες επιστήμες: «η ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ, η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ και η ΕΘΝΟΛΟΓΙΑ, κλήθηκαν να ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΝ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ» — και «ΟΙ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΕΓΙΝΑΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ».
«Το πνεύμα των καιρών συνδεόταν με τη ΘΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, με μιαν ΥΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ για τα πράγματα και με την ΠΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ. ΑΥΤΟ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΡΟΦΟΔΟΤΗΣΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.»
💡 Σύγκρινε με το κεφ. 5: ο Ρομαντισμός ΑΝΤΙΔΡΟΥΣΕ στην «ψυχρή λογική» και στα «τεχνικά επιτεύγματα». Ο Ρεαλισμός ΤΑ ΥΙΟΘΕΤΕΙ — γίνεται ο ίδιος ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ. Είναι πάλι το μοτίβο «κάθε ρεύμα αντιδρά στο προηγούμενο».
1. ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
«Ο ρεαλισμός και η ιδιαίτερη παραλλαγή του, ο νατουραλισμός, συνδέονται με την ιδέα ότι Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ ΟΦΕΙΛΟΥΝ ΝΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΥΝ ΠΙΣΤΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.»
Και η μέθοδος: «Ο ρεαλισμός ΨΑΧΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ … ΜΕ ΤΡΟΠΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΜΕ ΕΚΕΙΝΟΝ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ ΟΤΑΝ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙ ΤΗ ΦΥΣΗ.»
ΤΟ ΟΝΟΜΑ — ΚΑΙ ΜΙΑ ΩΡΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ: «Στη Γαλλία, ο ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ΚΟΥΡΜΠΕ ήταν ο τολμηρός ζωγράφος που τη δεκαετία του 1850 ζωγράφιζε «έτσι όπως τα έβλεπε το μάτι, ΧΩΡΙΣ ΕΞΙΔΑΝΙΚΕΥΣΕΙΣ». Όταν [οι πίνακές του] απορρίφτηκαν από τη ΔΙΕΘΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ 1855, ΕΚΕΙΝΟΣ ΤΟΥΣ ΕΞΕΘΕΣΕ ΣΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ «Ο ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ».»
Και ο ΕΔΟΥΑΡΔΟΣ ΜΑΝΕ: «αγαπούσε τις δυνατές αντιθέσεις»· «η φήμη του ΩΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ έκανε την ομάδα των νέων ιμπρεσιονιστών ζωγράφων ΝΑ ΣΥΣΠΕΙΡΩΘΕΙ ΓΥΡΩ ΤΟΥ».
2. ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ
«Τη δεκαετία του 1860, ο Γάλλος συγγραφέας και κριτικός ΕΜΙΛ ΖΟΛΑ χρησιμοποίησε τον όρο ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ για να προσδιορίσει ΤΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ, ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΩΝ.»
Ο ορισμός που ζητά η άσκηση 18: «η λέξη νατουραλισμός … χρησιμοποιήθηκε τελικά τον 19ο αιώνα ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ Ή ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ».
Η ΕΙΚΟΝΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΞΕΧΝΙΕΤΑΙ: «Ο νατουραλιστής καλλιτέχνης … παρακολουθεί τις ψυχολογικές αντιδράσεις, ΟΠΩΣ Ο ΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ Ή Ο ΑΝΑΤΟΜΟΣ ΠΟΥ ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΤΑ ΠΤΩΜΑΤΑ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΙ.»
Και η θεωρία του Ζολά για το θέατρο: «Κάθε εποχή και κοινωνία … ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ. Η ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΕΠΟΧΗ ΑΙΣΘΑΝΕΤΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥ ΑΛΗΘΙΝΟΥ, ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ.»
3. ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ
«Ο Ιμπρεσιονισμός είναι το κίνημα στην ευρωπαϊκή ζωγραφική που το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα ΑΠΑΝΤΗΣΕ ΣΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ, ΙΚΑΝΗ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΕΙ ΤΙΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ.»
Η προέλευση του ονόματος: «από τον τίτλο ενός ζωγραφικού πίνακα: «ΕΝΤΥΠΩΣΗ, ΗΛΙΟΣ ΠΟΥ ΑΝΑΤΕΛΛΕΙ». Το έργο … το είχε εκθέσει ΤΟ 1874 ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ο Γάλλος ζωγράφος ΚΛΩΝΤ ΜΟΝΕ.»
Η ομαδική έκθεση του 1874, «ο ΠΡΩΤΟΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ του Ιμπρεσιονισμού»: ΠΩΛ ΣΕΖΑΝ · ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΡΕΝΟΥΑΡ · ΕΝΤΓΚΑΡ ΝΤΕΓΚΑ · ΒΕΡΘΑ ΜΟΡΙΣΟ.
Η τεχνική: «έδινε ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑ ΠΑΡΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ και απέδιδε ΤΗ ΦΕΥΓΑΛΕΑ ΕΝΤΥΠΩΣΗ … ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ. Βασική τεχνική της ήταν ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ, ΞΕΧΩΡΙΣΜΕΝΕΣ ΠΙΝΕΛΙΕΣ» και οι «ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΕΣ ΣΚΙΕΣ».
💡 ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΜΟΔΑ
«Ο Μονέ και οι άλλοι ιμπρεσιονιστές ΕΠΗΡΕΑΣΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΚΗΣ ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΑΣ. Η ιαπωνική ζωγραφική και τέχνη γοήτευσαν ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ, από τη δεκαετία του 1860 κι ύστερα, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ, ΛΙΓΟ ΑΡΓΟΤΕΡΑ.»
Τα δάνεια: «από το ιαπωνικό παραδοσιακό ρούχο, ΤΟ ΚΙΜΟΝΟ, από τα ΜΟΤΙΒΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ, από τη ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ, από το ΙΑΠΩΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ».
Αν το γράψεις, δείχνεις ότι κατάλαβες γιατί το κεφάλαιο μιας ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ξεκινά με ζωγραφική.
Σύνοψη: ΤΑ ΤΡΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ, Ο ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: «το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα σημειώθηκαν μεγάλες ανακατατάξεις στους τομείς των επιστημών, των τεχνών και της τεχνολογίας»· οι νέες επιστήμες — «η κοινωνιολογία, η ψυχολογία και η εθνολογία» — «κλήθηκαν να ενισχύσουν την ιδέα της προόδου», και «το πνεύμα των καιρών συνδεόταν με τη ΘΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, με μιαν ΥΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ … και με την ΠΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ». (1) ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ: «η λογοτεχνία και η τέχνη ΟΦΕΙΛΟΥΝ ΝΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΥΝ ΠΙΣΤΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»· «ψάχνει για την ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ … με τρόπο ανάλογο με εκείνον ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ»· εκπρόσωποι ο ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ΚΟΥΡΜΠΕ (που, όταν οι πίνακές του «απορρίφτηκαν από τη Διεθνή Έκθεση του 1855, τους εξέθεσε σε ένα περίπτερο κάτω από τον τίτλο «Ο ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ») και ο ΕΔΟΥΑΡΔΟΣ ΜΑΝΕ. (2) ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ: «η ιδιαίτερη ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ του ρεαλισμού»· ο ΕΜΙΛ ΖΟΛΑ εισήγαγε τον όρο τη δεκαετία του 1860 «για να προσδιορίσει τη λεπτομερειακή παρατήρηση και περιγραφή της φύσης, της κοινωνίας και των ανθρώπινων χαρακτήρων»· η λέξη «χρησιμοποιήθηκε τελικά τον 19ο αιώνα για την ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ Ή ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ». (3) ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ: «απάντησε στο αίτημα ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ, ΙΚΑΝΗ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ και να αξιοποιήσει τις καινούργιες τεχνικές»· το όνομα ήρθε από τον πίνακα «Εντύπωση, ήλιος που ανατέλλει» του ΚΛΩΝΤ ΜΟΝΕ, στην έκθεση του 1874 στο Παρίσι, όπου συμμετείχαν και ο ΣΕΖΑΝ, ο ΡΕΝΟΥΑΡ, ο ΝΤΕΓΚΑ και η ΒΕΡΘΑ ΜΟΡΙΣΟ· τεχνική «οι μικρές, ξεχωρισμένες πινελιές» και «χρωματιστές σκιές». ΚΑΙ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΟΔΑ: «η ιαπωνική ζωγραφική και τέχνη γοήτευσαν ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ … ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ», με δάνεια «από το ιαπωνικό παραδοσιακό ρούχο, ΤΟ ΚΙΜΟΝΟ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ο τίτλος της ενότητας 6.1 είναι η απάντηση: ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ – ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ – ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ.
- Δώσε τον ξεχωριστό ορισμό του καθενός — είναι ακριβώς αυτοί που ζητά και η άσκηση 18.
- Κλείσε με το πλαίσιο (θετικισμός, υλισμός, νέες επιστήμες) και με την ιαπωνική επιρροή στη μόδα — δείχνει γιατί το κεφάλαιο ξεκινά από τη ζωγραφική.
Ερώτηση 2 (σελ. 182) — Η επιστροφή στο πνεύμα του ροκοκό
Ερώτηση: Πώς εκδηλώνεται η επιστροφή στο πνεύμα του ροκοκό;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑΖΕΙ ΕΤΣΙ
Η ενότητα 6.2 έχει τίτλο «ΡΟΚΟΚΟ Β΄ (βιομηχανική εποχή)». Το βιβλίο δηλαδή δηλώνει ρητά ότι πρόκειται για ΔΕΥΤΕΡΟ ΡΟΚΟΚΟ.
Και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ το επιβεβαιώνει: «Τη δεκαετία του 1860 επικράτησε η μόδα του κρινολίνου, ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΡΟΚΟΚΟ.»
ΠΕΝΤΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
| # | Εκδήλωση | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | «τα γυναικεία φορέματα ΤΟΝΙΖΑΝ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ και η φούστα ΑΠΛΩΘΗΚΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ με τη μόδα του κρινολίνου, που γνώρισε το απόγειό της ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1860» |
| 2 | ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ» | «Τη δεκαετία του 1860 εμφανίστηκαν ΚΑΙ ΠΑΛΙ τα φορέματα αλά πολωνέζ, ΠΟΥ ΘΥΜΙΖΑΝ ΤΟ ΡΟΚΟΚΟ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΣΤ΄» |
| 3 | Η ΕΣΑΡΠΑ ΑΠΟ ΚΑΣΜΙΡ | «ΣΤΟ ΣΤΥΛ ΡΟΚΟΚΟ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ τη γυναικεία αμφίεση τη συμπλήρωνε μία εσάρπα από κασμίρ» |
| 4 | ΤΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ | «τα παπούτσια ήταν ΕΠΗΡΕΑΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΥΛ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΕ΄ ΚΑΙ ΙΣΤ΄» |
| 5 | ΤΑ ΚΟΡΣΑΖ ΜΕ ΜΠΑΣΚΕΣ | «πάνω από τις φαρδιές φούστες με το κρινολίνο υπήρχαν ΚΟΡΣΑΖ ΜΕΣΑΤΑ ΜΕ ΜΠΑΣΚΕΣ ΠΟΥ ΘΥΜΙΖΑΝ ΓΙΛΕΚΑ ΑΝΔΡΙΚΑ» |
Και η λεπτομέρεια της «αλά πολωνέζ»: «η ΕΠΑΝΩ ΦΟΥΣΤΑ ΑΝΑΣΗΚΩΜΕΝΗ ΑΦΗΝΕ ΝΑ ΦΑΝΕΙ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΥΣΤΑ, ενώ το φόρεμα ΚΑΤΕΛΗΓΕ ΣΕ ΟΥΡΑ που την πλαισίωναν ΒΟΛΑΝ ΑΠΟ ΠΛΙΣΑΡΙΣΜΕΝΟ ΥΦΑΣΜΑ» — ακριβώς η περιγραφή του κεφ. 3.
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ — Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ
«Τα μανίκια αυτά ΘΥΜΙΖΑΝ ΤΑ «GIGOT» ΤΗΣ ΡΟΜΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ. ΕΤΣΙ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΙ ΕΔΩ ΜΙΑΝ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΜΟΔΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ, ΟΠΩΣ ΗΤΑΝ ΚΑΙ Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΡΟΚΟΚΟ. Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΕ ΠΑΛΙΟΤΕΡΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΜΟΔΑΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ.»
Δηλαδή δεν είναι ΜΟΝΟ το Ροκοκό: επιστρέφει ΚΑΙ ο Ρομαντισμός, με τα μανίκια «gigot». Η επιστροφή στο παρελθόν είναι ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ της εποχής.
💡 ΓΙΑΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ — ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ
Πρόσεξε την ΑΝΤΙΦΑΣΗ που καταγράφει ο ίδιος ο τίτλος: «ΡΟΚΟΚΟ Β΄ (ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ)».
| Ροκοκό Α΄ (18ος αι.) | Ροκοκό Β΄ (19ος αι.) |
|---|---|
| φοριέται από την ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ | «τα ενδύματα είχαν την τάση να εκφράζουν όλο και περισσότερο ΤΟ ΓΟΥΣΤΟ ΤΩΝ ΜΕΣΑΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ» |
| φτιάχνεται ΣΤΟ ΧΕΡΙ | φτιάχνεται ΜΕ ΜΗΧΑΝΕΣ — «η πρόοδος της βιομηχανίας επέτρεψε … ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΛΑΦΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ» |
| προνόμιο της Αυλής | «η μόδα των αστών κυριών … ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΕ ΠΛΕΟΝ ΠΡΟΝΟΜΙΟ» |
Η ίδια αισθητική, ΑΛΛΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Το Ροκοκό επιστρέφει βιομηχανοποιημένο — και γι' αυτό γίνεται προσιτό σε πολύ περισσότερες γυναίκες απ' όσες το φόρεσαν τον 18ο αιώνα.
Σύνοψη: ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑΖΕΙ «ΡΟΚΟΚΟ Β΄ (βιομηχανική εποχή)» (τίτλος της ενότητας 6.2), και η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ γράφει: «τη δεκαετία του 1860 επικράτησε η μόδα του κρινολίνου, ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΡΟΚΟΚΟ». ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΣΗΜΕΙΑ. (1) ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ: «τα γυναικεία φορέματα τόνιζαν τον φυσικό όγκο του σώματος και η φούστα απλώθηκε υπερβολικά στον χώρο με τη μόδα του κρινολίνου, που γνώρισε το απόγειό της τη δεκαετία του 1860». (2) ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ»: «τη δεκαετία του 1860 εμφανίστηκαν και πάλι τα φορέματα αλά πολωνέζ, που θύμιζαν το ΡΟΚΟΚΟ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΣΤ΄» — με την επάνω φούστα ανασηκωμένη, δεύτερη φούστα και ουρά με πλισαρισμένα βολάν. (3) Η ΕΣΑΡΠΑ ΑΠΟ ΚΑΣΜΙΡ: «στο στυλ Ροκοκό της εποχής τη γυναικεία αμφίεση τη συμπλήρωνε μία εσάρπα από κασμίρ». (4) ΤΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ: «ήταν επηρεασμένα από το στυλ Λουδοβίκου ΙΕ΄ και ΙΣΤ΄». (5) ΤΑ ΚΟΡΣΑΖ: «μεσάτα με μπάσκες που θύμιζαν γιλέκα ανδρικά». ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: η επιστροφή δεν αφορά μόνο το Ροκοκό — «τα μανίκια αυτά θύμιζαν τα «gigot» της ΡΟΜΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ. Έτσι έχουμε και εδώ μιαν αναφορά σε μόδα του παρελθόντος, όπως ήταν και η αναφορά στο ροκοκό. Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΕ ΠΑΛΙΟΤΕΡΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΜΟΔΑΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ». ΚΑΙ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΡΟΚΟΚΟ: τώρα «τα ενδύματα είχαν την τάση να εκφράζουν όλο και περισσότερο ΤΟ ΓΟΥΣΤΟ ΤΩΝ ΜΕΣΑΙΩΝ ΤΑΞΕΩΝ» και ο όγκος παράγεται βιομηχανικά — «η πρόοδος της βιομηχανίας επέτρεψε … την κατασκευή ΕΛΑΦΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ για το κρινολίνο».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από τον τίτλο της ενότητας: «ΡΟΚΟΚΟ Β΄ (βιομηχανική εποχή)». Το βιβλίο ονομάζει το ίδιο το φαινόμενο.
- Δώσε ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ παραδείγματα — κρινολίνο, «αλά πολωνέζ», εσάρπα κασμίρ, παπούτσια Λουδοβίκου ΙΕ΄/ΙΣΤ΄ — όχι μόνο τη γενική διαπίστωση.
- Πρόσθεσε ότι η επιστροφή δεν είναι μόνο στο Ροκοκό: και τα μανίκια «gigot» επιστρέφουν, από τη ρομαντική εποχή.
Ερώτηση 3 (σελ. 182) — Πώς κατασκευαζόταν το κρινολίνο
Ερώτηση: Πώς κατασκευαζόταν το κρινολίνο;
Απάντηση:
-
ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ — ΚΑΙ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ
| Στάδιο | Κατασκευή | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΜΕΣΟΦΟΡΙ ΑΠΟ ΑΛΟΓΟΤΡΙΧΑ «CRIN» | «ένα μεσοφόρι από ΑΛΟΓΟΤΡΙΧΑ «CRIN» φορέθηκε ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΝΑ ΚΑΙ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ» |
| 2 | ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ (cage) | «το κρινολίνο ΜΕ ΤΙΣ ΜΠΑΛΕΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΥΚΛΙΚΑ ΕΛΑΣΜΑΤΑ, που ήταν ΜΑΛΑΚΟ ΜΠΡΟΣΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΟ ΒΑΔΙΣΜΑ» |
| 3 | ΕΛΑΦΡΥ ΠΛΕΓΜΑ | «η αρχικά πολύπλοκη μεταλλική κατασκευή ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΛΕΓΜΑ ΤΟΣΟ ΕΛΑΦΡΟ ΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΣΗΚΩΘΕΙ» |
💡 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 19 (χρονολογική σειρά).
ΣΤΑΔΙΟ 1 — Η ΠΛΗΡΗΣ «ΣΤΟΙΒΑ» ΤΩΝ ΜΕΣΟΦΟΡΙΩΝ
«Τα μεσοφόρια ΒΑΡΑΙΝΑΝ ΠΟΛΥ ΤΟ ΣΩΜΑ. Ένα μεσοφόρι από αλογότριχα «Crin» φορέθηκε αντί για τα μάλλινα και βαμβακερά μεσοφόρια. Αυτό το μεσοφόρι με το ΑΔΡΟ ΥΦΑΣΜΑ έπεφτε πάνω από ΜΙΑ ΜΑΚΡΙΑ ΚΙΛΟΤΑ-ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ, ΓΑΡΝΙΡΙΣΜΕΝΗ ΜΕ ΔΑΝΤΕΛΕΣ. Πάνω από το crin φοριούνταν ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΠΑΝΩΤΕΣ ΦΟΥΣΤΕΣ, απ' τις οποίες η τελευταία ήταν ΑΠΟ ΜΟΥΣΕΛΙΝΑ, ΚΙ ΑΠΟ ΠΑΝΩ ΕΠΕΦΤΕ ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ.»
Δηλαδή ΕΞΙ ΣΤΡΩΣΕΙΣ: κιλότα-παντελόνι → μεσοφόρι crin → τέσσερις φούστες → φόρεμα.
Και η ίδια η φούστα: «Τρία μέχρι ΔΕΚΑΕΞΙ ΒΟΛΑΝ σε διαφορετικά μήκη αποτελούσαν τη φούστα, και υπήρχαν ΕΙΔΙΚΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ, κατασκευασμένα έτσι ώστε ΤΑ ΒΟΛΑΝ ΝΑ ΠΕΦΤΟΥΝ ΑΡΜΟΝΙΚΑ ΤΟ ΕΝΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΛΟ.»
ΣΤΑΔΙΟ 2 — ΓΙΑΤΙ ΗΡΘΕ Η ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
«Για να ξεφύγουν οι γυναίκες ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΜΕΣΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΒΑΡΙΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ, με άλλα λόγια ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ, προτιμήθηκε το κρινολίνο με τις μπαλένες και τα κυκλικά ελάσματα.»
💡 ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΣΧΟΛΙΑΣΕΙΣ: ο μεταλλικός κλωβός εφευρέθηκε ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ το ρούχο — αντικαθιστά ΕΞΙ στρώσεις υφάσματος με έναν σκελετό. Ο σκοπός του ΔΕΝ ήταν να μεγαλώσει τη φούστα αλλά ΝΑ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΕΙ ΜΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΒΑΡΟΣ.
ΣΤΑΔΙΟ 3 — Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΟ ΚΑΝΕΙ ΑΕΡΙΝΟ
«Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ επέτρεψε επίσης ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΛΑΦΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ. Η αρχικά πολύπλοκη μεταλλική κατασκευή αντικαταστάθηκε από ένα πλέγμα ΤΟΣΟ ΕΛΑΦΡΟ ΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΣΗΚΩΘΕΙ.»
ΚΑΙ Ο ΚΟΡΣΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ: «Αλλά και ο κορσές έγινε ΠΙΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟΣ. Είχε ΛΙΓΕΣ ΜΠΑΛΕΝΕΣ και αποτελούνταν περισσότερο ΑΠΟ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΡΔΕΛΑ, έτσι ώστε το μπούστο να έχει ΜΙΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΥΛΥΓΙΣΙΑ, ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑ ΝΑ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΕΙ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ.»
Δηλαδή ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ και ΚΟΡΣΕΣ λειτουργούν ΩΣ ΣΥΣΤΗΜΑ — αν το ένα ελαφρύνει, πρέπει να ελαφρύνει και το άλλο.
ΠΟΙΕΣ ΤΟ ΦΟΡΕΣΑΝ (απαντά και την άσκηση 18)
«Τα κρινολίνα φορέθηκαν στις Αυλές της Ευρώπης από τη βασίλισσα ΕΥΓΕΝΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ, τη βασίλισσα ΒΙΚΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ και την ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ, τη γνωστή ως ΣΙΣΣΥ.»
💡 ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ: η λέξη ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ έρχεται από το γαλλικό «ΚΡΙΝ» (= αλογότριχα) — όπως λέει το βιβλίο στο κεφ. 5: «ένα πλέγμα από τρίχες αλόγου, το κρινολίνο, ΑΠΟ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΛΕΞΗ ΚΡΙΝ». Το όνομα κράτησε το ΠΡΩΤΟ υλικό, ακόμη κι όταν το υλικό έγινε μέταλλο.
Σύνοψη: ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ΠΕΡΑΣΕ ΑΠΟ ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ, ΚΑΙ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΗΤΑΝ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ. (1) ΜΕΣΟΦΟΡΙ ΑΠΟ ΑΛΟΓΟΤΡΙΧΑ «CRIN»: «τα μεσοφόρια βάραιναν πολύ το σώμα. Ένα μεσοφόρι από αλογότριχα «Crin» φορέθηκε αντί για τα μάλλινα και βαμβακερά μεσοφόρια. Αυτό το μεσοφόρι με το αδρό ύφασμα έπεφτε πάνω από μια μακριά κιλότα-παντελόνι, γαρνιρισμένη με δαντέλες. Πάνω από το crin φοριούνταν τέσσερις απανωτές φούστες, απ' τις οποίες η τελευταία ήταν από μουσελίνα, κι από πάνω έπεφτε το φόρεμα». Η φούστα είχε «τρία μέχρι δεκαέξι βολάν σε διαφορετικά μήκη». (2) ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ (cage): «για να ξεφύγουν οι γυναίκες από το βάρος των μεσοφοριών … για να ελαφρύνει η σιλουέτα, προτιμήθηκε το κρινολίνο ΜΕ ΤΙΣ ΜΠΑΛΕΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΥΚΛΙΚΑ ΕΛΑΣΜΑΤΑ, που ήταν ΜΑΛΑΚΟ ΜΠΡΟΣΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΟ ΒΑΔΙΣΜΑ». (3) ΕΛΑΦΡΥ ΠΛΕΓΜΑ: «η πρόοδος της βιομηχανίας επέτρεψε … την κατασκευή ΕΛΑΦΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ για το κρινολίνο. Η αρχικά πολύπλοκη μεταλλική κατασκευή αντικαταστάθηκε από ένα πλέγμα ΤΟΣΟ ΕΛΑΦΡΟ ΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΣΗΚΩΘΕΙ». ΚΑΙ Ο ΚΟΡΣΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ: «έγινε πιο ελαστικός. Είχε λίγες μπαλένες και αποτελούνταν περισσότερο από ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΡΔΕΛΑ, έτσι ώστε το μπούστο να έχει μια σχετική ευλυγισία, ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑ ΝΑ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΕΙ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ». ΠΟΙΕΣ ΤΟ ΦΟΡΕΣΑΝ: «η βασίλισσα ΕΥΓΕΝΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ, η βασίλισσα ΒΙΚΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ και η ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ, η γνωστή ως ΣΙΣΣΥ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε και τα ΤΡΙΑ στάδια με τη σειρά — είναι ακριβώς η απάντηση και της άσκησης 19.
- Το «γιατί» μετράει όσο και το «πώς»: κάθε αλλαγή έγινε «για να ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ», όχι για να μεγαλώσει η φούστα.
- Μη χάσεις τον ΚΟΡΣΕ: έγινε πιο ελαστικός «απαραίτητη [ευλυγισία] για να εξισορροπεί το κρινολίνο» — τα δύο δουλεύουν ως σύστημα.
Ερώτηση 4 (σελ. 182) — Οι αλλαγές της βιομηχανικής επανάστασης στην ένδυση
Ερώτηση: Ποιες αλλαγές επέφερε η βιομηχανική επανάσταση στον τρόπο ένδυσης της εποχής;
Απάντηση:
-
ΠΡΩΤΑ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ — ΤΟΝ ΖΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ 20
«Ο όρος ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ορίζει την περίοδο ΤΩΝ ΤΑΧΥΤΑΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ που σημειώθηκαν ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ.»
ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΟΥ: «[η επανάσταση αυτή] ΑΡΧΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΒΙΟΜΗΧΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ.»
Πού εξαπλώθηκε: «κάτι ανάλογο συνέβη λίγο αργότερα στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης (κυρίως της βόρειας), στη ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ και την ΙΑΠΩΝΙΑ».
ΟΙ ΕΞΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΡΟΥΧΟ
| # | Αλλαγή | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΤΑΧΥΤΗΤΑ | «οι μηχανές είχαν επιτρέψει στις μοδίστρες ΝΑ ΡΑΒΟΥΝ ΓΡΗΓΟΡΟΤΕΡΑ μεγάλες ποσότητες υφάσματος και ΝΑ ΤΟ ΓΑΡΝΙΡΟΥΝ ΕΥΚΟΛΑ με ΤΡΕΣΕΣ, ΦΡΑΝΤΖΕΣ ΚΑΙ ΜΠΟΡΝΤΟΥΡΕΣ» |
| 2 | ΠΤΩΣΗ ΤΙΜΩΝ | «η τελειοποίηση των κλωστοϋφαντικών μηχανών ΜΕΓΑΛΩΣΕ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥΣ και ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΠΕΣΑΝ κι έγιναν πιο προσιτές» |
| 3 | ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ | «τη δεκαετία του 1850 ο ΜΠΑΛΥ επιδόθηκε στη ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ» |
| 4 | ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ | «το ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ήταν Η ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ … Η ΑΝΙΛΙΝΗ βοήθησε στο να επικρατήσουν ΤΑ ΛΑΜΠΕΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ» |
| 5 | ΕΛΑΦΡΥ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ΚΑΙ ΚΟΡΣΕΣ | «η πρόοδος της βιομηχανίας επέτρεψε … ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΛΑΦΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ. Αλλά και ο κορσές έγινε ΠΙΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟΣ» |
| 6 | ΠΑΤΡΟΝ ΚΑΙ ΡΑΠΤΟΜΗΧΑΝΗ | «τα πατρόν αλλά και η ραπτομηχανή ΜΠΗΚΑΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 1860» |
ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — ΕΔΩ ΚΡΙΝΕΤΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ
«Οι γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων μπορούσαν έτσι ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΝ ΤΗ ΜΟΔΑ ΤΩΝ ΑΣΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΕ ΠΛΕΟΝ ΠΡΟΝΟΜΙΟ.»
«Χάρη στη μαζική παραγωγή και το έτοιμο ρούχο, Η ΜΟΔΑ ΑΠΕΚΤΗΣΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ.»
Και το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα του κεφαλαίου: «Μέσα από τη διάδοση του έτοιμου καλοραμμένου ρούχου ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΤΑΞΙΚΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ, έτσι ώστε ΕΝΑΣ ΚΑΛΟΝΤΥΜΕΝΟΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΑΠΟ ΕΝΑ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ ΝΑ ΜΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΑΓΓΛΟ ΑΣΤΟ.»
Και η κατάργηση των κανόνων: «Το ποιος θα φορούσε τι, ΔΕΝ ΡΥΘΜΙΖΟΤΑΝ ΠΛΕΟΝ ΑΠΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ούτε υπήρχαν σχετικές απαγορεύσεις.»
ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ — Η ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
| Έτος | Πού | Τι |
|---|---|---|
| 1851 | ΛΟΝΔΙΝΟ | ΚΡΙΣΤΑΛ ΠΑΛΑΣ του ΤΖΟΖΕΦ ΠΑΞΤΟΝ, «κολοσσιαίο αρχιτεκτόνημα ΑΠΟ ΤΖΑΜΙ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ»· 6 εκατ. επισκέπτες, 17.000 εκθέτες· «η ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» |
| 1889 | ΠΑΡΙΣΙ | 100 χρόνια από τη Γαλλική Επανάσταση· 60.000 εκθέτες, 30 εκατ. επισκέπτες· ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΑΙΦΕΛ, 300 μέτρα |
Ο σκοπός τους: «ΔΕΝ ήταν τόσο Η ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ αγαθών όσο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΩΝ … και Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ.»
⚠️ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ — ΜΗΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ
«Οι εργάτες όμως στη βαριά βιομηχανία, οι εργαζόμενες γυναίκες, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ που αναγκάζονταν να εργάζονται ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΛΗΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ … βρέθηκαν μπροστά σε μια σειρά από ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, για τα οποία αναζήτησαν απαντήσεις μέσα από ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ, από ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ.»
Και στο ίδιο το ρούχο: «στα εργοστάσια για λόγους ασφάλειας αλλά και για λόγους χώρου ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ΗΤΑΝ ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ» — οι εργάτριες φορούσαν «ΚΟΝΤΗ ΦΟΥΣΤΑ που άφηνε τον αστράγαλο να φαίνεται και ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ ΣΕ ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ, κυρίως ΚΟΚΚΙΝΑ Ή ΜΠΛΕ».
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: η βιομηχανική επανάσταση ΕΚΔΗΜΟΚΡΑΤΙΣΕ το ρούχο ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ δημιούργησε την τάξη που δεν είχε χρόνο να το απολαύσει. Η ίδια μηχανή που κάνει τα υφάσματα φτηνά, βάζει γυναίκες και παιδιά στο εργοστάσιο.
Σύνοψη: Ο ΟΡΙΣΜΟΣ: «ο όρος Βιομηχανική Επανάσταση ορίζει την περίοδο ΤΩΝ ΤΑΧΥΤΑΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ που σημειώθηκαν ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ» — και «ΑΡΧΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΒΙΟΜΗΧΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ». ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΡΟΥΧΟ: (1) «οι μηχανές είχαν επιτρέψει στις μοδίστρες να ΡΑΒΟΥΝ ΓΡΗΓΟΡΟΤΕΡΑ μεγάλες ποσότητες υφάσματος και να το γαρνίρουν εύκολα με τρέσες, φράντζες και μπορντούρες»· (2) «η τελειοποίηση των κλωστοϋφαντικών μηχανών μεγάλωσε την απόδοσή τους και ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΕΠΕΣΑΝ»· (3) «τη δεκαετία του 1850 ο ΜΠΑΛΥ επιδόθηκε στη ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ»· (4) «το σημαντικότερο γεγονός της δεκαετίας ήταν Η ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ», και «η ΑΝΙΛΙΝΗ βοήθησε στο να επικρατήσουν τα ΛΑΜΠΕΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ»· (5) «η πρόοδος της βιομηχανίας επέτρεψε … την κατασκευή ΕΛΑΦΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ για το κρινολίνο», ενώ «και ο κορσές έγινε πιο ελαστικός»· (6) «τα πατρόν αλλά και η ραπτομηχανή μπήκαν σε ΓΕΝΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 1860». ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: «οι γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων μπορούσαν έτσι να ακολουθήσουν τη μόδα των αστών κυριών, ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΕ ΠΛΕΟΝ ΠΡΟΝΟΜΙΟ»· «χάρη στη μαζική παραγωγή και το έτοιμο ρούχο, Η ΜΟΔΑ ΑΠΕΚΤΗΣΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ»· και «μέσα από τη διάδοση του έτοιμου καλοραμμένου ρούχου ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΤΑΞΙΚΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ, έτσι ώστε ένας καλοντυμένος Αμερικανός από ένα αγρόκτημα να μη διαφοροποιείται ενδυματολογικά από έναν Άγγλο αστό». ΚΑΙ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: σιδηρόδρομοι και ατμόπλοια «διευκόλυναν τη διακίνηση των προϊόντων», και ο θεσμός των ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ξεκίνησε με το ΚΡΙΣΤΑΛ ΠΑΛΑΣ (Λονδίνο 1851, «η βιτρίνα του βιομηχανικού κόσμου»). ⚠️ Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ: «οι εργάτες στη βαριά βιομηχανία, οι εργαζόμενες γυναίκες, αλλά και ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ που αναγκάζονταν να εργάζονται ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΛΗΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ» — και στα εργοστάσια «το κρινολίνο ήταν ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από τον ορισμό (δεύτερο μισό 18ου αι., Αγγλία) και τόνισε ότι «ΑΡΧΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΒΙΟΜΗΧΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ» — δηλαδή ακριβώς από το αντικείμενό σου.
- Η φράση που πρέπει οπωσδήποτε να γράψεις: «η μόδα απέκτησε ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ».
- Κλείσε με την άλλη όψη — παιδική εργασία, σκληρές συνθήκες, το κρινολίνο απαγορευμένο στα εργοστάσια. Δείχνει ότι διάβασες ολόκληρο το κεφάλαιο.
Ερώτηση 5 (σελ. 182) — Οι βασικοί τύποι φορεμάτων του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι φορεμάτων που επικρατούν στην Ευρώπη το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα;
Απάντηση:
-
ΕΞΙ ΤΥΠΟΙ, ΣΕ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ
| Πότε | Τύπος | Το κύριο χαρακτηριστικό |
|---|---|---|
| 1850-60 | ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | «η φούστα ΑΠΛΩΘΗΚΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ»· «τρία μέχρι ΔΕΚΑΕΞΙ ΒΟΛΑΝ σε διαφορετικά μήκη» |
| δεκ. 1860 | «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ» | «θύμιζαν το ΡΟΚΟΚΟ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΣΤ΄»· επάνω φούστα ανασηκωμένη, ουρά με πλισαρισμένα βολάν |
| τέλος δεκ. 1860 | ΓΡΑΜΜΗ ΠΡΕΝΣΕΣ (robe princesse) | «ΜΟΝΟΚΟΜΜΑΤΟ φόρεμα, με φούστα και κορσάζ ΑΠΟ ΕΝΙΑΙΟ ΥΦΑΣΜΑ» |
| 1868-1890 | ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ / ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ | «ένα ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ ΗΜΙΚΥΚΛΙΚΟ ΜΕ ΜΠΑΛΕΝΕΣ ήταν τοποθετημένο ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑ. ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΑΛΛΑΖΕ ΣΥΧΝΑ ΜΕΤΑΞΥ 1868 ΚΑΙ 1890» |
| δεκ. 1880 | ΤΟ «ΚΟΣΤΟΥΜΙ» / ΤΑΓΕΡ | «εφαρμοστό ΚΟΡΣΑΖ-ΒΕΣΤΑ με μικρή μπάσκα … και ΜΙΑ ΔΙΠΛΗ ΦΟΥΣΤΑ» |
| 1898 | ΚΛΟΣ ΦΟΥΣΤΑ | «φαρδιά κλος φούστα ξεκινούσε από τη ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΛΕΠΤΗ ΜΕΣΗ και απλωνόταν με ΘΕΑΜΑΤΙΚΑ ΒΟΛΑΝ ΚΑΙ ΔΑΝΤΕΛΕΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΔΑΠΕΔΟ» |
Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ — ΤΟ ΝΗΜΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
Ο όγκος μετακινείται ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ:
| Πού είναι ο όγκος | Ρούχο |
|---|---|
| ΠΑΝΤΟΥ, ΓΥΡΩ-ΓΥΡΩ | ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ |
| ΠΟΥΘΕΝΑ (ίσια γραμμή) | ΠΡΕΝΣΕΣ |
| ΜΟΝΟ ΠΙΣΩ | ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ — «σχηματίζοντας ΨΗΛΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΦΟΥΣ ΕΝΑ ΜΑΞΙΛΑΡΑΚΙ κάτω από ύφασμα πλούσια ΝΤΡΑΠΑΡΙΣΜΕΝΟ» |
Και το τουρνούρι δεν πάει ευθεία: «Γύρω στο 1880 ΤΟ ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ και τα φορέματα … έπεφταν ΕΒΑΖΕ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΣΙΛΟΥΕΤΑ. ΣΤΟ ΜΕΣΟ ΟΜΩΣ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1880 ΕΠΑΝΗΛΘΕ ΕΝΑ ΠΟΛΥ ΕΝΤΟΝΟ ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ» — «το μαξιλαράκι (ΠΟΥΦ) ΒΑΡΑΙΝΕ ΤΗ ΣΙΛΟΥΕΤΑ και η καμπύλη που σχημάτιζε το τουρνούρι ΤΗΝ ΕΚΑΝΕ ΠΑΡΑΞΕΝΗ».
ΤΟ ΤΑΓΕΡ — ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΝΕΟ ΡΟΥΧΟ
«Τη δεκαετία του 1880 καινούργιο χαρακτηριστικό ρούχο για τις γυναίκες ήταν το «ΚΟΣΤΟΥΜΙ», ΠΟΥ ΛΙΓΟ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΤΑΓΕΡ.»
Τα μέρη του: εφαρμοστό κορσάζ-βέστα με μικρή μπάσκα που μάκραινε πίσω · διπλή φούστα, με το επάνω φύλλο ανασηκωμένο · δερμάτινη ζώνη · πουκάμισο με ψηλό γιακά.
ΚΑΙ ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΟΥ: «οι γαρνιτούρες στο κοστούμι ήταν ΑΥΣΤΗΡΕΣ, μερικές φορές μάλιστα ήταν απλά ΓΑΛΟΝΙΑ … ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΕΔΙΝΕ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΝΑΝ ΑΕΡΑ ΑΜΑΖΟΝΑΣ.»
Ο δημιουργός: «Το ταγέρ συνδέθηκε με το όνομα του ΤΖΟΝ ΡΕΝΤΦΕΡΝ, που ΤΟ 1881 άνοιξε Οίκους Μόδας ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ.»
💡 Το ταγέρ είναι η στιγμή που ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΠΕΡΝΑΕΙ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΓΚΑΡΝΤΑΡΟΜΠΑ. Και δεν είναι τυχαίο ότι γεννιέται ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ — την πρωτεύουσα του ανδρικού ρούχου (κεφ. 5).
ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ «GIGOT»
«Τα φορέματα με το τουρνούρι και με τη μέση στη φυσική θέση της, ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΜΕ ΕΝΑΝ ΚΟΡΣΕ, άρχισαν να έχουν ΦΟΥΣΚΩΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ. Τα μανίκια αυτά ΘΥΜΙΖΑΝ ΤΑ «GIGOT» ΤΗΣ ΡΟΜΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ.»
Και ήταν τόσο μεγάλα που: «Πάνω από τα μανίκια, που ήταν ΣΑΝ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΜΠΑΛΟΝΙΑ, ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΔΥΝΑΤΟ ΝΑ ΦΟΡΕΘΟΥΝ ΠΑΛΤΑ ΠΑΡΑ ΜΟΝΟ ΦΑΡΔΙΕΣ ΚΑΠΕΣ» — «τα μανίκια gigot ΥΠΟΧΩΡΗΣΑΝ ΤΟ 1897».
⚠️ ΜΙΑ ΔΙΠΛΗ ΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Στη σελ. 152 τυπώνεται «σε γραμμή ΠΡΕΝΣΕΝΣ (πριγκίπισσας)», ενώ αλλού «ΠΡΕΝΣΕΣ» (λεζάντα εικ. 6.1 και ενότητα 6.4). Πρόκειται για το ίδιο φόρεμα — η γαλλική λέξη είναι princesse, άρα η σωστή απόδοση είναι «πρενσές».
Σύνοψη: ΕΞΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ, ΣΕ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ. (1) ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ (δεκ. 1850-60): «η φούστα απλώθηκε υπερβολικά στον χώρο»· «τρία μέχρι δεκαέξι ΒΟΛΑΝ σε διαφορετικά μήκη αποτελούσαν τη φούστα». (2) «ΑΛΑ ΠΟΛΩΝΕΖ» (δεκ. 1860): «θύμιζαν το ροκοκό του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄»· «η επάνω φούστα ανασηκωμένη άφηνε να φανεί μια δεύτερη φούστα», με ουρά και πλισαρισμένα βολάν. (3) ΓΡΑΜΜΗ ΠΡΕΝΣΕΣ (robe princesse, τέλος δεκ. 1860): «ένα ΜΟΝΟΚΟΜΜΑΤΟ φόρεμα, με φούστα και κορσάζ ΑΠΟ ΕΝΙΑΙΟ ΥΦΑΣΜΑ». (4) ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ — ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ (1868-1890): «σχηματίζοντας ψηλά στους γοφούς ένα μαξιλαράκι κάτω από ύφασμα πλούσια ντραπαρισμένο. Ένα τουρνούρι ημικυκλικό με μπαλένες ήταν τοποθετημένο κάτω από τη φούστα. Το μέγεθός του άλλαζε συχνά μεταξύ 1868 και 1890»· γύρω στο 1880 εξαφανίστηκε, αλλά «στο μέσο της δεκαετίας του 1880 επανήλθε ένα πολύ έντονο τουρνούρι». (5) ΤΟ «ΚΟΣΤΟΥΜΙ» / ΤΑΓΕΡ (δεκ. 1880): «καινούργιο χαρακτηριστικό ρούχο για τις γυναίκες … που λίγο αργότερα ονομάστηκε ΤΑΓΕΡ»· εφαρμοστό κορσάζ-βέστα και διπλή φούστα, με αυστηρές γαρνιτούρες και δερμάτινη ζώνη — «το ένδυμα έδινε στη γυναίκα ΕΝΑΝ ΑΕΡΑ ΑΜΑΖΟΝΑΣ»· συνδέθηκε με τον ΤΖΟΝ ΡΕΝΤΦΕΡΝ, «που το 1881 άνοιξε Οίκους Μόδας στο Λονδίνο και στο Παρίσι». (6) ΚΛΟΣ ΦΟΥΣΤΑ (1898): «φαρδιά κλος φούστα ξεκινούσε από τη σφιγμένη λεπτή μέση και απλωνόταν με θεαματικά βολάν και δαντέλες μέχρι το δάπεδο». ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: τα φουσκωτά μανίκια «GIGOT», που «θύμιζαν τα gigot της ρομαντικής εποχής» και «υποχώρησαν το 1897». ΤΟ ΝΗΜΑ: ο όγκος πηγαίνει παντού (κρινολίνο) → πουθενά (πρενσές) → μόνο πίσω (τουρνούρι) — και «η επιστροφή σε παλιότερες τάσεις μόδας χαρακτήρισε γενικά τη γυναικεία ενδυμασία στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε τους τύπους ΜΕ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ — έτσι απαντάς ταυτόχρονα και την άσκηση 19.
- Το ΤΑΓΕΡ είναι το πιο σημαντικό νέο ρούχο: το «κοστούμι» της δεκαετίας του 1880, που «έδινε στη γυναίκα έναν ΑΕΡΑ ΑΜΑΖΟΝΑΣ» — Τζον Ρέντφερν, 1881.
- Ακολούθησε τον ΟΓΚΟ: παντού → πουθενά → μόνο πίσω. Είναι ο ευκολότερος τρόπος να θυμάσαι τη σειρά.
Ερώτηση 6 (σελ. 182) — Οι μεταρρυθμίσεις στη γυναικεία ενδυμασία
Ερώτηση: Ποιες μεταρρυθμίσεις δέχτηκε η γυναικεία ενδυμασία;
Απάντηση:
-
ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 1 — Η ΑΜΕΛΙΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ (1851)
«Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΦΟΡΕΜΑΤΩΝ και για ΜΙΑ ΛΟΓΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΙΣ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ, υποστηρίχθηκε από την Αμερικανίδα ΑΜΕΛΙΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ, ΠΟΥ ΗΡΘΕ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ ΤΟ 1851.»
Η πρότασή της: «να φορούν οι γυναίκες ΒΡΑΚΕΣ, ΚΑΤΙ ΣΑΝ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΟ ΣΑΛΒΑΡΙ, και από πάνω ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΦΑΡΔΥ ΦΟΡΕΜΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΓΟΝΑΤΟ.»
⚠️ ΚΑΙ Η ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΜΕ ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Όμως οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις της ΔΕΝ ΒΡΗΚΑΝ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ ΑΓΓΛΙΑ, ΟΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΚΑΤΑΓΕΛΑΣΤΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ.»
Πρόσεξε το «ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ» — η αντίσταση δεν ήταν μόνο ανδρική.
ΑΛΛΑ ΤΕΛΙΚΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕ ΑΠΟ ΑΛΛΟΝ ΔΡΟΜΟ: «Μερικές δεκαετίες αργότερα, τα παντελόνια αλά Μπλούμερ άρχισαν να φοριούνται ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΕΑΡΕΣ ΚΟΠΕΛΕΣ ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΠΟΔΗΛΑΤΟ.»
💡 ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: το ρούχο που «γελοιοποιήθηκε» ως ΠΡΟΤΑΣΗ, το φορούσαν ΗΔΗ ΟΙ ΕΡΓΑΤΡΙΕΣ ΑΠΟ ΑΝΑΓΚΗ: «οι γυναίκες που εργάζονταν στη βιομηχανία ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ» και «μεσοφόρια αλά Μπλούμερ φορούσαν στην Αγγλία ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΩΝ ΨΑΡΑΔΩΝ». Η μεταρρύθμιση από τα πάνω απέτυχε· η ίδια αλλαγή είχε ήδη γίνει από τα κάτω.
ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2 — Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΡΣΕ (δεκαετία 1880)
«Τη δεκαετία του 1880 επιχειρήθηκε ακόμη μια μεταρρύθμιση στα γυναικεία ενδύματα. ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΡΣΕ, ΠΟΥ ΕΒΛΑΠΤΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΥΡΙΩΣ ΟΜΩΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, ΤΗΝ ΕΠΙΔΙΩΞΑΝ ΑΓΓΛΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ.»
Οι φορείς της: «διάφοροι «ΕΣΤΕΤ» που είχαν επηρεαστεί από την ομάδα των Άγγλων ΠΡΟ-ΡΑΦΑΗΛΙΤΩΝ ζωγράφων» — και «καθιέρωσαν στους κύκλους τους ΜΙΑΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΔΑΣ».
| Ποιοι | Τι φορούσαν |
|---|---|
| ΓΥΝΑΙΚΕΣ | «ΡΙΧΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΧΑΝ ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥΣ ΚΟΡΣΕΔΕΣ» |
| ΑΝΔΡΕΣ | «ΧΑΛΑΡΕΣ ΒΕΛΟΥΔΙΝΕΣ ΖΑΚΕΤΕΣ» |
| ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ | «τα μαλλιά έμεναν ΕΛΕΥΘΕΡΑ, ΣΕ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» |
Πρόσεξε τη διατύπωση: «ΕΒΛΑΠΤΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ … ΚΥΡΙΩΣ ΟΜΩΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ». Το βιβλίο βάζει την ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΑΝΩ από την υγεία — είναι κριτική ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ και ΗΘΙΚΗ, όχι μόνο ιατρική.
ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 3 — Η ΜΟΔΑ ΑΠΟΚΤΑ ΠΟΛΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
«Προς το τέλος του 19ου αιώνα η μόδα άρχισε ΝΑ ΥΠΗΡΕΤΕΙ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ. ΟΧΙ ΜΟΝΟ την κυρία που συνόδευε με πολυτελή και ΔΥΣΚΟΛΟΦΟΡΕΤΑ φορέματα τον σύζυγό της … ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗ Ή ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΝ ΜΕ ΤΑ ΣΠΟΡ, κάνοντας ΠΟΔΗΛΑΤΟ, ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑ, ΚΟΛΥΜΠΙ.»
«Με το τέλος του 19ου αιώνα, ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ ΜΙΑΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ, ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ.»
Και το ΤΑΓΕΡ είναι το ρούχο αυτής της γυναίκας: «το ένδυμα έδινε στη γυναίκα ΕΝΑΝ ΑΕΡΑ ΑΜΑΖΟΝΑΣ».
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Και οι δύο μεταρρυθμίσεις είναι ΑΓΓΛΙΚΕΣ — και οι δύο ΑΠΕΤΥΧΑΝ ΩΣ ΚΙΝΗΜΑΤΑ.
| Μεταρρύθμιση | Τι πέτυχε |
|---|---|
| ΜΠΛΟΥΜΕΡ (1851) | «έγινε ΚΑΤΑΓΕΛΑΣΤΗ» — αλλά το παντελόνι ήρθε τελικά με ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ |
| ΕΣΤΕΤ (1880) | «καθιέρωσαν ΣΤΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΤΟΥΣ μιαν αισθητική διαφορετική» — δηλαδή έμεινε σε μικρό κύκλο |
Η ΑΛΛΑΓΗ ΗΡΘΕ ΤΕΛΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ, ΟΧΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ: από την ΕΡΓΑΣΙΑ (εργάτριες με παντελόνια) και από τα ΣΠΟΡ (ποδήλατο). Το βιβλίο το δείχνει καθαρά χωρίς να το λέει ρητά — αν το γράψεις εσύ, κερδίζεις.
Σύνοψη: ΤΡΕΙΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ. (1) Η ΑΜΕΛΙΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ (1851): «η ανάγκη για ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ των γυναικείων φορεμάτων και για μια λογική απάντηση ΣΤΙΣ ΥΠΕΡΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ, ιδιαίτερα ΤΟΥ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ, υποστηρίχθηκε από την Αμερικανίδα Αμέλια Μπλούμερ, που ήρθε στην Αγγλία το 1851»· πρότεινε «να φορούν οι γυναίκες ΒΡΑΚΕΣ, κάτι σαν ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΟ ΣΑΛΒΑΡΙ, και από πάνω ένα ΑΠΛΟ ΦΑΡΔΥ ΦΟΡΕΜΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΓΟΝΑΤΟ». Απέτυχε: «οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις της δεν βρήκαν ανταπόκριση στη βικτοριανή Αγγλία, όπου ΕΓΙΝΕ ΚΑΤΑΓΕΛΑΣΤΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ» — όμως «μερικές δεκαετίες αργότερα, τα παντελόνια αλά Μπλούμερ άρχισαν να φοριούνται από τις νεαρές κοπέλες ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΠΟΔΗΛΑΤΟ». (2) Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΡΣΕ (δεκ. 1880): «την κατάργηση του κορσέ, που έβλαπτε την υγεία της γυναίκας κυρίως όμως ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, την επιδίωξαν ΑΓΓΛΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ», οι «ΕΣΤΕΤ», επηρεασμένοι «από την ομάδα των Άγγλων ΠΡΟ-ΡΑΦΑΗΛΙΤΩΝ ζωγράφων»: οι γυναίκες φορούσαν «ριχτά φορέματα, που δεν είχαν ανάγκη τους κορσέδες», οι άνδρες «χαλαρές βελούδινες ζακέτες», και «τα μαλλιά έμεναν ελεύθερα, σε φυσική κατάσταση». (3) Η ΜΟΔΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ: «προς το τέλος του 19ου αιώνα η μόδα άρχισε να υπηρετεί ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ … και τη ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗ ή τη γυναίκα που ασχολούνταν ΜΕ ΤΑ ΣΠΟΡ, κάνοντας ΠΟΔΗΛΑΤΟ, ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑ, ΚΟΛΥΜΠΙ. Με το τέλος του 19ου αιώνα, άρχισε να διαμορφώνεται Ο ΜΥΘΟΣ ΜΙΑΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ, ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ». ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: και οι δύο οργανωμένες μεταρρυθμίσεις απέτυχαν ως κινήματα — η αλλαγή ήρθε τελικά από τη χρήση: από την εργασία («οι γυναίκες που εργάζονταν στη βιομηχανία φορούσαν παντελόνια») και από τα σπορ.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ονόματα, δύο χρονολογίες: ΜΠΛΟΥΜΕΡ 1851 (βράκες) και ΕΣΤΕΤ / ΠΡΟ-ΡΑΦΑΗΛΙΤΕΣ, δεκαετία 1880 (κατάργηση κορσέ).
- Μην παραλείψεις ότι ΑΠΕΤΥΧΑΝ. Το βιβλίο είναι κατηγορηματικό: η Μπλούμερ «έγινε καταγέλαστη από τους άνδρες ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ».
- Κλείσε με το πώς ήρθε τελικά η αλλαγή: μέσα από το ποδήλατο και την εργασία — και με «τον μύθο μιας μοντέρνας, ενεργητικής και δυναμικής γυναίκας».
Ερώτηση 7 (σελ. 182) — Οι πρώτοι οίκοι μόδας και ο Γουόρθ
Ερώτηση: Πώς ιδρύθηκαν οι πρώτοι οίκοι μόδας και ποιος ήταν ο Γουόρθ;
Απάντηση:
-
ΠΡΩΤΑ: ΓΙΑΤΙ Η ΜΟΔΑ ΕΓΙΝΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
«Στο μέσο του 19ου αιώνα Η ΜΟΔΑ ΕΓΙΝΕ ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ. Συνετέλεσαν σ' αυτό, ΠΡΩΤΟΝ Η ΜΑΖΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΕΤΟΙΜΟ ΡΟΥΧΟ και ΔΕΥΤΕΡΟΝ Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΜΟΔΑΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ. ΑΠΟ ΤΟΤΕ Η ΜΟΔΑ ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΞΕΚΑΘΑΡΑ ΜΕ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΥ.»
ΠΩΣ ΙΔΡΥΘΗΚΑΝ — Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟΠΟΥ
«Οι κατασκευαστές ρούχων ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΤΗΚΑΝ ΣΕ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ και δημιουργούς της υψηλής ραπτικής. ΔΕΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΝ ΠΛΕΟΝ ΤΙΣ ΠΕΛΑΤΙΣΣΕΣ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΟΥΣ για να πάρουν παραγγελία και να κάνουν πρόβες, ΑΛΛΑ ΤΙΣ ΥΠΟΔΕΧΟΝΤΑΝ ΣΕ ΕΙΔΙΚΑ ΣΑΛΟΝΙΑ.»
Και τα σαλόνια αυτά, «ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΝΑ ΚΑΙ ΦΩΤΙΣΜΕΝΑ, ΕΓΙΝΑΝ ΟΙ ΟΙΚΟΙ ΜΟΔΑΣ, όπου οι κυρίες έρχονταν κάθε τόσο για να θαυμάσουν τις καινούργιες «ΚΡΕΑΣΙΟΝ»: τις δημιουργίες δηλαδή των σχεδιαστών μόδας ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΖΩΝΤΑΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ, ΤΑ ΜΑΝΕΚΕΝ».
💡 Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΠ' ΟΣΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ: πριν, ο ράφτης ΠΗΓΑΙΝΕ στην πελάτισσα — δηλαδή ήταν ΥΠΗΡΕΤΗΣ. Τώρα η πελάτισσα ΕΡΧΕΤΑΙ σ' αυτόν — δηλαδή είναι ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ.
ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΓΟΥΟΡΘ
| Χρονιά | Τι έγινε |
|---|---|
| 1845 | «εγκατέλειψε το ΛΟΝΔΙΝΟ … και εγκαταστάθηκε ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ»· άνοιξε κατάστημα νεωτερισμών με υφάσματα, εσάρπες και φορέματα |
| 1857 | «μαζί με τον σουηδό έμπορο μεταξωτών ΟΤΤΟ ΓΚΟΥΣΤΑΒ ΜΠΟΜΠΕΡΓΚ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΑΝ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΣΕ ΟΙΚΟ ΜΟΔΑΣ» |
Το πλήρες όνομα: ΤΣΑΡΛΣ ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΓΟΥΟΡΘ (Charles Frederick Worth), ΑΓΓΛΟΣ. Και το εντυπωσιακό: ένας ΑΓΓΛΟΣ ιδρύει την παρισινή υψηλή ραπτική — όπως ένας Άγγλος, ο Ρέντφερν, δημιουργεί το ταγέρ.
Η προστάτιδα: «Με την εύνοια της Αυτοκράτειρας ΕΥΓΕΝΙΑΣ, η οποία ΜΟΝΗ ΑΠ' ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΥΡΙΕΣ είχε το προνόμιο ΝΑ ΒΛΕΠΕΙ ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΠΑΛΑΤΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΟΙΚΟ ΜΟΔΑΣ, ο Γουόρθ ΑΠΕΚΤΗΣΕ ΚΥΡΟΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΟΝΟΜΑ.»
Ο τίτλος του: «Ονομάστηκε επίσημα «ΚΟΥΤΥΡΙΕ» (couturier), δηλαδή ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΜΟΔΑΣ, με το δικαίωμα να παρουσιάζει ΚΑΘΕ ΣΑΙΖΟΝ τις δημιουργίες του και να τις πουλάει σε ΞΕΝΕΣ ΑΓΟΡΑΣΤΡΙΕΣ.»
Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ — ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ
«Ο Γουόρθ ΔΕΝ ΕΡΑΒΕ ΡΟΥΧΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΓΟΥΣΤΟ ΤΗΣ ΠΕΛΑΤΙΣΣΑΣ. ΕΠΕΒΑΛΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΓΟΥΣΤΟ Σ' ΑΥΤΗΝ μέσα από την κολεξιόν που της παρουσίαζε. Η κυρία ΔΙΑΛΕΓΕ ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ που ο Οίκος Γουόρθ το διέθετε ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ. ΜΕ ΤΟ ΓΟΥΟΡΘ ΟΙ ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΕΓΙΝΑΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΡΑΦΤΗΣ «ΜΑΙΤΡ», ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΜΟΔΑΣ.»
Και οι «ΣΩΣΙΕΣ»: «Λέγεται ότι ο Γουόρθ διάλεγε τις «σωσίες» (έτσι λέγονταν τότε τα μανεκέν) με βάση ΟΧΙ ΚΑΠΟΙΑ ΑΦΗΡΗΜΕΝΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΛΛΑ ΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΩΝ ΚΑΛΥΤΕΡΩΝ ΠΕΛΑΤΙΣΣΩΝ ΤΟΥ.»
Η πελατεία του: «Στον Οίκο αυτό ντύνονταν ΒΑΣΙΛΙΣΣΕΣ, ΗΘΟΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΑΠΟ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» — και οι παραγγελίες γίνονταν «με βάση ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ που έστελνε ο Οίκος».
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΙΚΟ ΜΟΔΑΣ
«Για να έχει κανείς Οίκο Μόδας έπρεπε ΝΑ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 20 ΜΟΔΙΣΤΡΕΣ, ΝΑ ΠΑΡΑΓΕΙ 2 ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΚΟΛΕΞΙΟΝ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ και ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 75 ΜΟΝΤΕΛΑ.»
💡 Τρεις αριθμοί που θυμάσαι εύκολα: 20 – 2 – 75.
ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ — Η ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ
«ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ με την Υψηλή Ραπτική, που κάλυπτε τις ανάγκες ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΩΝ, αναπτύχθηκε Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ (ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ) ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΔΕ ΔΙΕΘΕΤΑΝ ΠΟΛΛΑ ΧΡΗΜΑΤΑ.»
Και η δυναμική της: «Η ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΤΟΥΣ ΑΓΟΡΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΡΟΥΧΟ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑ.» Στη γούνα, ο ΒΙΚΤΟΡ ΡΕΒΙΓΙΟΝ, που «το 1839 είχε ιδρύσει έναν Οίκο Γούνας, προχώρησε πρώτος στη διάθεση ΕΤΟΙΜΩΝ ΓΟΥΝΙΝΩΝ ΠΑΛΤΩΝ στα πολυκαταστήματα».
💡 ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ: η ΥΨΗΛΗ ΡΑΠΤΙΚΗ φτιάχνει το μοναδικό για τους λίγους · η ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ το φτηνό για τους πολλούς. Και τα δύο γεννιούνται ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ — αυτό είναι το νεωτερικό στοιχείο του κεφαλαίου.
Σύνοψη: ΠΩΣ ΙΔΡΥΘΗΚΑΝ: «στο μέσο του 19ου αιώνα η μόδα έγινε μια σημαντική ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ», χάρη «πρώτον [στη] μαζική παραγωγή ενδυμάτων και [στο] έτοιμο ρούχο και δεύτερον [στην] επιβολή προτύπων μόδας σε διεθνές επίπεδο». Οι κατασκευαστές «αναβαθμίστηκαν σε ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ … ΔΕΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΝ ΠΛΕΟΝ ΤΙΣ ΠΕΛΑΤΙΣΣΕΣ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΟΥΣ … ΑΛΛΑ ΤΙΣ ΥΠΟΔΕΧΟΝΤΑΝ ΣΕ ΕΙΔΙΚΑ ΣΑΛΟΝΙΑ»· αυτά «έγιναν οι ΟΙΚΟΙ ΜΟΔΑΣ, όπου οι κυρίες έρχονταν … για να θαυμάσουν τις καινούργιες «ΚΡΕΑΣΙΟΝ» … τις οποίες φορούσαν ΖΩΝΤΑΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ, ΤΑ ΜΑΝΕΚΕΝ». Ο ΓΟΥΟΡΘ: ο Άγγλος ΤΣΑΡΛΣ ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΓΟΥΟΡΘ «εγκατέλειψε το ΛΟΝΔΙΝΟ ΤΟ 1845 και εγκαταστάθηκε ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ», όπου άνοιξε κατάστημα νεωτερισμών· «ΤΟ 1857, μαζί με τον σουηδό έμπορο μεταξωτών ΟΤΤΟ ΓΚΟΥΣΤΑΒ ΜΠΟΜΠΕΡΓΚ, μεταμόρφωσαν το κατάστημα ΣΕ ΟΙΚΟ ΜΟΔΑΣ. Έτσι καθιέρωσαν ΝΕΑ ΗΘΗ στον χώρο της μόδας». «Με την εύνοια της Αυτοκράτειρας ΕΥΓΕΝΙΑΣ, η οποία ΜΟΝΗ ΑΠ' ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΥΡΙΕΣ είχε το προνόμιο να βλέπει τις τελευταίες δημιουργίες ΣΤΟ ΠΑΛΑΤΙ, ο Γουόρθ απέκτησε ΚΥΡΟΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΟΝΟΜΑ» και «ονομάστηκε επίσημα «ΚΟΥΤΥΡΙΕ», δηλαδή ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΜΟΔΑΣ». ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: «ο Γουόρθ ΔΕΝ ΕΡΑΒΕ ΡΟΥΧΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΓΟΥΣΤΟ ΤΗΣ ΠΕΛΑΤΙΣΣΑΣ. ΕΠΕΒΑΛΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΓΟΥΣΤΟ Σ' ΑΥΤΗΝ … Με τον Γουόρθ ΟΙ ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΕΓΙΝΑΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ και ο ράφτης «ΜΑΙΤΡ», ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΜΟΔΑΣ»· διάλεγε δε τις «σωσίες» (τα μανεκέν) «με βάση ΟΧΙ κάποια αφηρημένα πρότυπα ομορφιάς ΑΛΛΑ ΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΩΝ ΚΑΛΥΤΕΡΩΝ ΠΕΛΑΤΙΣΣΩΝ ΤΟΥ». ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΙΚΟ ΜΟΔΑΣ: «τουλάχιστον 20 ΜΟΔΙΣΤΡΕΣ, «2 τουλάχιστον ΚΟΛΕΞΙΟΝ κάθε χρόνο», «τουλάχιστον 75 ΜΟΝΤΕΛΑ». ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ: η ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ, «για όσους δε διέθεταν πολλά χρήματα», που «απομάκρυνε σταδιακά τους αγοραστές … από το ρούχο κατά παραγγελία» — με τον ΒΙΚΤΟΡ ΡΕΒΙΓΙΟΝ (Οίκος Γούνας, 1839) να διαθέτει πρώτος έτοιμα γούνινα παλτά στα πολυκαταστήματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η ερώτηση έχει ΔΥΟ σκέλη — «πώς ιδρύθηκαν» και «ποιος ήταν ο Γουόρθ». Απάντησε και τα δύο ξεχωριστά.
- Το κλειδί για το «πώς»: ο σχεδιαστής παύει να πηγαίνει στο σπίτι της πελάτισσας και την υποδέχεται σε σαλόνι — με μανεκέν και κρεασιόν.
- Το κλειδί για τον Γουόρθ: «επέβαλε το δικό του γούστο» — και «οι τεχνίτες έγιναν καλλιτέχνες». Πρόσθεσε τα 1845 / 1857 και το 20-2-75.
Ερώτηση 8 (σελ. 182) — Τα βασικά ενδύματα στον ελληνικό χώρο μετά την απελευθέρωση
Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά ενδύματα στον ελληνικό χώρο μετά την απελευθέρωση;
Απάντηση:
-
Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ
«Με την απελευθέρωση της Ελλάδας τα ενδύματα στις αγροτικές περιοχές ΑΛΛΑΞΑΝ. Η ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΣΗ ΗΤΑΝ Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η πιο μεγάλη αλλαγή έγινε ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ, όπου ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΥΓΧΩΝΕΥΤΗΚΑΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΛΙΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ.»
Και το ίδιο και στην πόλη: «Στην Ελλάδα μετά την απελευθέρωση, ΣΥΝΔΥΑΣΤΗΚΑΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΜΟΔΑ. Έτσι συνυπήρξαν ευρωπαϊκά στοιχεία ΜΕ ΤΟ ΤΣΕΜΠΕΡΙ, ΤΗΝ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΕΓΚΟΥΝΑ, που οι γυναίκες ΑΡΓΗΣΑΝ ΝΑ ΠΕΙΣΤΟΥΝ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΤΗ ΒΓΑΛΟΥΝ.»
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ
| Ρούχο | Τι είναι |
|---|---|
| ΦΟΥΣΤΑΝΙ | το εξωτερικό ένδυμα· «σημαίνει ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΦΟΡΕΜΑ»· «το ένδυμα αυτό παίρνει συνήθως ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΥΦΑΣΜΑΤΟΣ από το οποίο είναι ραμμένο» |
| ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ | «όλες οι γυναικείες φορεσιές έχουν ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ ΡΟΥΧΟ, ΤΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ», κλειστό, «με ένα ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ»· κυρίως λευκό |
| ΦΑΝΕΛΑ | «όλες σχεδόν οι γυναικείες φορεσιές έχουν ένα ΕΣΩΡΟΥΧΟ, ΤΗ ΦΑΝΕΛΑ» |
| ΦΟΥΣΤΑ | «ένα φουστάνι που ΕΧΑΣΕ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΟ ΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ» |
| ΣΑΓΙΑΣ | το πανωφόρι, από ΣΑΓΙΑΚΙ — «μάλλινο δίμιτο ύφασμα ΤΗΣ ΝΕΡΟΤΡΙΒΗΣ … ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΤΣΟΧΑΣ»· λευκό, μπλε, μαύρο ή σκούρο πράσινο |
| ΣΙΓΚΟΥΝΙ | άλλο πανωφόρι, αμάνικο ή με μανίκια |
| ΚΙΛΙΜΙ | «μάλλινο υφαντό, ραμμένο στη μια πλευρά με τρόπο που να σχηματίζει ΚΟΥΚΟΥΛΑ» — μόνο σε λίγα χωριά της β. Ελλάδας |
| ΠΟΔΙΑ | «ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ στις γυναικείες φορεσιές στα χωριά»· «παλιότερα φοριόταν ΜΟΝΟ ΩΣ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ. ΜΟΝΟ ΜΕΤΑ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ συναντούμε δυο είδη: ΤΗ ΓΙΟΡΤΙΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΔΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» |
| ΒΡΑΚΑ | «στη ΛΕΣΒΟ και στις μικρασιατικές ελληνικές πόλεις» |
| ΑΝΤΕΡΙ · ΚΑΒΑΔΙ · ΚΑΦΤΑΝΙ · ΖΙΠΟΥΝΙ | «άλλο χαρακτηριστικό ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΟ ένδυμα … ένα ΦΟΡΕΜΑ-ΡΟΜΠΑ» |
| ΦΕΡΕΤΖΕΣ | «είδος πανωφοριού ΜΕ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΓΙΑΚΑ που τον έριχναν ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ» |
Και μια ετυμολογία που αξίζει: «το ύφασμα ΦΟΥΣΤΑΝ το κατασκεύαζαν στο ΦΟΥΣΤΑΤ (προάστιο του Καΐρου) της Αιγύπτου. Ήταν λευκό χοντρό δίμιτο, ΚΑΤΙ ΣΑΝ ΤΟ DENIM ΤΩΝ JEANS».
Στα πόδια: πλεκτές κάλτσες (βαμβακερές, μάλλινες ή μεταξωτές) · στις πόλεις και τα νησιά κεντητά ΠΑΣΟΥΜΙΑ και σπανιότερα μπότες · στο σπίτι ΤΕΡΛΙΚΙΑ · στον δρόμο δερμάτινες παντόφλες ή ξύλινα ΤΣΟΚΑΡΑ.
ΑΝΔΡΙΚΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ
Η γενική αρχή: «Χαρακτηριστικό των ανδρικών ενδυμάτων μετά τα μέσα του 19ου αιώνα είναι Η ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑ ΚΑΙ Η ΛΙΤΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ, έτσι ώστε ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΤΟΥΣ ΣΧΗΜΑ ΝΑ ΜΕΝΕΙ ΞΕΚΑΘΑΡΟ, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ.»
| Ρούχο | Λεπτομέρεια |
|---|---|
| ΦΑΝΕΛΑ ΚΑΙ ΣΩΒΡΑΚΟ | «όλες οι ανδρικές φορεσιές του ελληνικού χώρου ΕΧΟΥΝ ΓΙΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ ΤΗ ΦΑΝΕΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΩΒΡΑΚΟ» |
| ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ | «ΑΠΟ ΚΑΜΙΑ ΔΕΝ ΛΕΙΠΕΙ ΤΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ» |
| ΒΡΑΚΑ | «το κατεξοχήν ΝΑΥΤΙΚΟ ένδυμα, φορέθηκε ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΝΗΣΙΩΤΕΣ» |
| ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ | αρματολοί, κλέφτες, αγωνιστές του '21· ο ΟΘΩΝΑΣ την έκανε αυλικό ένδυμα |
| ΓΙΛΕΚΑ ΚΑΙ ΖΑΚΕΤΑ | «φορεμένα ΤΟ ΕΝΑ ΠΑΝΩ ΑΠ' ΤΟ ΑΛΛΟ, που κουμπώνουν με διάφορους τρόπους, ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΗΝ ΚΡΥΒΕΙ ΤΟ ΕΝΑ Τ' ΑΛΛΟ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ» |
| ΖΩΝΑΡΙ Ή ΖΩΝΗ | «ή και τα δύο» |
| ΠΑΝΩΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΠΕΣ | «συχνά έχουν ΚΟΥΚΟΥΛΑ»· στους χωρικούς πάντα από ΣΑΓΙΑΚΙ |
| ΦΕΣΙ | «προερχόταν από τον μαροκινό σκούφο ΦΕΣ, που πήρε το όνομά του από την ομώνυμη πόλη ΦΕΖ Ή ΦΑΣ ΤΟΥ ΜΑΡΟΚΟΥ»· μετά την απελευθέρωση ΚΑΛΠΑΚΙ γούνινο, βελούδινη ΤΟΚΑ ή ΣΑΡΙΚΙ |
| ΤΣΑΡΟΥΧΙΑ | «αρχικά λέγονταν ΠΙΓΓΕΣ και στην τελική τους μορφή έχουν ΜΕΓΑΛΕΣ ΦΟΥΝΤΕΣ ΚΑΙ ΣΟΛΕΣ ΜΕ ΠΡΟΚΕΣ» |
| ΤΣΙΡΒΟΥΛΙΑ · ΤΡΟΧΑΔΙΑ | «οι γεωργοί και οι ποιμένες διατήρησαν τα προχειροφτιαγμένα ΤΣΙΡΒΟΥΛΙΑ (γουρουνοτσάρουχα) ή τα ΤΡΟΧΑΔΙΑ (πέδιλα)» |
| ΧΑΪΜΑΛΙ | «το κύριο ΑΝΔΡΙΚΟ ΣΤΟΛΙΔΙ ήταν ένα ΑΡΓΥΡΟ ΦΥΛΑΧΤΟ, το γνωστό ΧΑΪΜΑΛΙ», μαζί με αλυσίδα και ρολόι |
ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΤΟΙ — ΜΙΑ ΤΡΙΤΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
«Οι ΑΣΤΟΙ, κοινωνικές ομάδες που ασκούσαν αστικά επαγγέλματα, ΝΤΥΝΟΝΤΑΝ ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ, δηλαδή ΜΕ ΑΝΤΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΖΟΥΜΠΕΔΕΣ.»
«Ενδύματα ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΜΟΔΑΣ φορούσαν πολλοί Έλληνες ΠΟΥ ΖΟΥΣΑΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ αλλά και γυναίκες όπως η ΜΑΝΤΩ ΜΑΥΡΟΓΕΝΟΥΣ, ήταν όμως ΜΙΑ ΜΟΔΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΜΕ ΚΑΠΟΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ.»
«Οι άρχοντες, όσοι ΔΕΝ υιοθέτησαν το φράγκικο κοστούμι της δυτικής μόδας, ΚΑΤΑΣΤΑΛΑΞΑΝ ΣΤΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΜΕ ΒΡΑΚΑ.»
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Πρόσεξε την ΤΡΙΠΛΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ των επιρροών:
| Πηγή | Ρούχα |
|---|---|
| ΑΝΑΤΟΛΗ | αντερί, καβάδι, καφτάνι, ζιπούνι, φερετζές, φέσι, σαρίκι, βράκα |
| ΔΥΣΗ | ρεντιγκότες από σαγιάκι (Φλώρινα), πόλκα, «φράγκικο κοστούμι» |
| ΝΤΟΠΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ | φουστάνι, σαγιάς, σιγκούνι, ποδιά, φουστανέλα, τσαρούχια |
Και το ίδιο το βιβλίο κλείνει με τη γενική κρίση: «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΔΑ ΥΠΗΡΞΕ ΒΑΣΙΚΑ ΔΥΤΙΚΟΤΡΟΠΗ. Η ΤΑΣΗ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΜΙΑ ΜΟΔΑ ΠΟΥ ΝΑ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ ΔΕΝ ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΕΠΙΒΛΗΘΕΙ.»
Σύνοψη: Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ: «με την απελευθέρωση … η ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΣΗ ΗΤΑΝ Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η πιο μεγάλη αλλαγή έγινε ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ». ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ: ΦΟΥΣΤΑΝΙ — το εξωτερικό ένδυμα, που «σημαίνει ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΦΟΡΕΜΑ» (από το ύφασμα φουστάν του ΦΟΥΣΤΑΤ, προαστίου του Καΐρου, «κάτι σαν το DENIM των JEANS»)· ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ — «όλες οι γυναικείες φορεσιές έχουν ένα βασικό ρούχο, το πουκάμισο»· ΦΑΝΕΛΑ (εσώρουχο)· ΦΟΥΣΤΑ («ένα φουστάνι που έχασε με τον καιρό το πάνω μέρος του»)· ΣΑΓΙΑΣ, πανωφόρι από ΣΑΓΙΑΚΙ («μάλλινο δίμιτο ύφασμα της νεροτριβής … ένα είδος τσόχας»)· ΣΙΓΚΟΥΝΙ· ΚΙΛΙΜΙ με κουκούλα (β. Ελλάδα — «στα χωριά ΔΕ ΣΥΝΑΝΤΑΜΕ ΚΑΠΕΣ»)· ΠΟΔΙΑ, «χαρακτηριστική», που «παλιότερα φοριόταν μόνο ως ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ» και μόνο μετά τα μέσα του 19ου αιώνα χωρίστηκε σε γιορτινή και εργασίας· ανατολίτικα ΑΝΤΕΡΙ/ΚΑΒΑΔΙ, ΚΑΦΤΑΝΙ, ΖΙΠΟΥΝΙ, ΦΕΡΕΤΖΕΣ· ΒΡΑΚΑ στη Λέσβο και τις μικρασιατικές πόλεις· στα πόδια πλεκτές κάλτσες, πασούμια, τερλίκια, τσόκαρα. ΑΝΔΡΙΚΑ: «όλες οι ανδρικές φορεσιές έχουν για εσώρουχα ΤΗ ΦΑΝΕΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΩΒΡΑΚΟ και από καμιά δεν λείπει ΤΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ»· ΒΡΑΚΑ («το κατεξοχήν ΝΑΥΤΙΚΟ ένδυμα … από τους ΝΗΣΙΩΤΕΣ») ή ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ· ΓΙΛΕΚΑ ΚΑΙ ΖΑΚΕΤΑ «φορεμένα το ένα πάνω απ' το άλλο»· ΖΩΝΑΡΙ ή ΖΩΝΗ «ή και τα δύο»· πανωφόρια και ΚΑΠΕΣ που «συχνά έχουν κουκούλα», στους χωρικούς πάντα από σαγιάκι· στο κεφάλι ΦΕΣΙ (από τον μαροκινό σκούφο «φες», από την πόλη ΦΕΖ), που μετά την απελευθέρωση αντικαταστάθηκε από ΚΑΛΠΑΚΙ, ΤΟΚΑ ή ΣΑΡΙΚΙ· στα πόδια ΤΣΑΡΟΥΧΙΑ («αρχικά λέγονταν ΠΙΓΓΕΣ»), ΤΣΙΡΒΟΥΛΙΑ και ΤΡΟΧΑΔΙΑ· και ως στολίδι το ΧΑΪΜΑΛΙ, «αργυρό φυλαχτό», με αλυσίδα και ρολόι. ΟΙ ΑΣΤΟΙ: «ντύνονταν παρόμοια με τους Οθωμανούς κατακτητές, δηλαδή ΜΕ ΑΝΤΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΖΟΥΜΠΕΔΕΣ», ενώ «οι άρχοντες, όσοι δεν υιοθέτησαν το φράγκικο κοστούμι …, κατασταλάξαν στη ΦΟΡΕΣΙΑ ΜΕ ΒΡΑΚΑ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Χώρισε την απάντηση σε ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ / ΑΝΔΡΙΚΑ / ΑΣΤΙΚΑ. Το βιβλίο έτσι ακριβώς την οργανώνει.
- Δύο ετυμολογίες που εντυπωσιάζουν: φουστάνι από το ΦΟΥΣΤΑΤ του Καΐρου («κάτι σαν το denim των jeans») και φέσι από την πόλη ΦΕΖ του Μαρόκου.
- Πρόσεξε την αντίθεση που δηλώνει το ίδιο το βιβλίο: τα ανδρικά έχουν «αυστηρότητα στο χρώμα και λιτότητα στη διακόσμηση», σε αντίθεση με τις γυναικείες φορεσιές.
Ερώτηση 9 (σελ. 182) — Οι διαφορές φορεσιάς με φουστανέλα και φορεσιάς με βράκα
Ερώτηση: Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ φορεσιάς με φουστανέλα και φορεσιάς με βράκα;
Απάντηση:
-
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΛΕΕΙ ΟΤΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΔΕΝ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ
«Η φορεσιά με βράκα, Η ΟΠΟΙΑ ΔΕ ΔΙΕΦΕΡΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΜΕ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ, είχε μια εσωτερική λευκή βαμβακερή βράκα και μια εξωτερική σκουρόχρωμη…»
Αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να γράψεις. Και οι δύο φορεσιές έχουν ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΟΜΗ — αλλάζει ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΚΟΜΜΑΤΙ, όχι το σύνολο.
Η κοινή δομή: εσώρουχα (φανέλα και σώβρακο) → πουκάμισο → ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΚΟΜΜΑΤΙ (βράκα ή φουστανέλα) → γιλέκα και ζακέτα → ζωνάρι ή ζώνη → πανωφόρι ή κάπα → κεφαλόδεμα → υποδήματα.
ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ
| Κριτήριο | ΒΡΑΚΑ | ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ |
|---|---|---|
| ΠΟΙΟΙ ΤΗ ΦΟΡΟΥΝ | «το κατεξοχήν ΝΑΥΤΙΚΟ ένδυμα, φορέθηκε ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΝΗΣΙΩΤΕΣ»· και «υιοθετήθηκε και από τους ΑΓΡΟΤΕΣ και τους ΠΟΙΜΕΝΕΣ επειδή ήταν ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΒΟΛΙΚΟ» | «πρώτοι τη φόρεσαν ΟΙ ΑΡΜΑΤΟΛΟΙ, ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ '21» |
| ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ | ανατολίτικη/νησιωτική — «το διακοσμούσαν συνήθως ΜΕ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ» | «σύμφωνα με μια θεωρία, ήρθε στην ΗΠΕΙΡΟ από ΤΟΥΣ ΜΙΣΘΟΦΟΡΟΥΣ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ» |
| ΣΧΗΜΑ | «ΦΟΥΦΟΥΛΩΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ»· ΔΥΟ βράκες, εσωτερική λευκή βαμβακερή και εξωτερική σκουρόχρωμη (μπλε, μαύρη, καφέ, πρασινόμαυρη) | φούστα από «ορθογώνια ανισοσκελή ΤΡΙΓΩΝΑ κομμάτια υφάσματος», ενωμένα λοξά «ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΞΕΧΕΙΛΩΝΕΙ Ο ΠΟΔΟΓΥΡΟΣ» |
| ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ | «σε σχήμα Τ (τουνίκα), υπόλευκο … ή ένα πουκάμισο ίδιο με τα ευρωπαϊκά, ΦΟΡΕΜΕΝΟ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΒΡΑΚΑ» | «λευκό βαμβακερό ή μεταξωτό πουκάμισο» και βρακί από κάτω |
| ΓΙΛΕΚΟ | «αμάνικο ΣΤΑΥΡΩΤΟ Ή ΙΣΙΟ γιλέκο» | ⚠️ «τρία πουκάμισα»: γιλέκι → ΦΕΡΜΕΛΗ (ή μεϊντάνι), «που έμενε ΠΑΝΤΑ ΞΕΚΟΥΜΠΩΤΗ» → γιλέκι |
| ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ | στα νησιά γόβες, «συχνά τα φορούσαν ΠΑΤΗΜΕΝΑ ΠΙΣΩ ΣΑΝ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ»· στα Δωδεκάνησα, Κρήτη, Κύπρο μπότες | ΤΣΑΡΟΥΧΙ ΜΕ ΦΟΥΝΤΑ· επί Όθωνα «κάλτσες και ΜΑΥΡΕΣ ΓΟΒΕΣ, ΤΙΣ ΚΟΝΤΟΥΡΕΣ» και ΠΕΡΙΚΝΗΜΙΔΕΣ |
| ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΤΗΣ | ΖΩΝΑΡΙ ντόπιο ή εισαγόμενο — «τα ζωνάρια ΤΑΡΑΜΠΟΥΛΟΥΣ από την ΤΡΙΠΟΛΗ ΤΟΥ ΛΙΒΑΝΟΥ» | ΣΕΛΑΧΙ — «η ΖΩΝΗ-ΘΗΚΗ ΠΟΥ ΕΒΑΖΑΝ ΤΑ ΟΠΛΑ ΤΟΥΣ» |
| ΘΕΣΜΙΚΗ ΘΕΣΗ | καμία επίσημη | «στα μέσα του 19ου αιώνα, ο ΟΘΩΝΑΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΩΣ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ»· «αργότερα αποτέλεσε ΤΗ ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ» |
| ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΟΡΙΟ | νησιά και παράλια | «ΔΕΝ φορέθηκε από τους πληθυσμούς που ανήκαν στην ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ την εποχή του Όθωνα» |
ΜΙΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑΣ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ
Το μήκος της ΑΛΛΑΞΕ: «Αρχικά η φουστανέλα ήταν ΜΑΚΡΙΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟ. Σταδιακά όμως ΚΟΝΤΥΝΕ και ως αυλικό ένδυμα είχε μήκος ΛΙΓΟ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΓΟΝΑΤΟ.»
Και η επίσημη εκδοχή: «οι επίσημες ενδυμασίες με φουστανέλα είχαν ΜΙΑ ΒΕΛΟΥΔΙΝΗ Ή ΤΣΟΧΙΝΗ ΧΡΥΣΟΚΕΝΤΗΤΗ ΦΟΥΣΤΑ ΠΟΥ ΣΚΕΠΑΖΕ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ»· το πανωφόρι λεγόταν ΝΤΟΥΛΑΜΑΣ, ΤΖΟΥΜΠΕΣ ή ΠΙΡΠΙΡΙ — «τον φορούσαν ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ, κυρίως στα Γιάννενα».
⚠️ ΜΙΑ ΑΣΑΦΕΙΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
⚠️ Το βιβλίο γράφει: «Μια καλή φορεσιά φουστανέλας έπρεπε να έχει ΤΡΙΑ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ. Πρώτο έβαζαν ΤΟ ΓΙΛΕΚΙ … Η ΦΕΡΜΕΛΗ ή μεϊντάνι στη συνέχεια … Τέλος φορούσαν ΤΟ ΓΙΛΕΚΙ.»
Απαριθμούνται ΓΙΛΕΚΑ, όχι πουκάμισα — και η λέξη «γιλέκι» εμφανίζεται ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ. Πρόκειται για αστοχία της διατύπωσης· το νόημα είναι ότι φοριούνταν ΤΡΙΑ ΕΠΑΛΛΗΛΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΣΤΟ ΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Το γενικό σχόλιο του βιβλίου το επιβεβαιώνει: «όλες οι ενδυμασίες συμπληρώνονται με ΓΙΛΕΚΑ ΚΑΙ ΖΑΚΕΤΑ, ΦΟΡΕΜΕΝΑ ΤΟ ΕΝΑ ΠΑΝΩ ΑΠ' ΤΟ ΑΛΛΟ».
💡 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ — Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ
ΙΔΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ · ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΚΥΡΙΟ ΚΟΜΜΑΤΙ · ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ · ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΘΕΣΜΙΚΗ ΤΥΧΗ. Η βράκα έμεινε λαϊκό και ναυτικό ρούχο· η φουστανέλα έγινε ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ και ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΤΟΛΗ.
Σύνοψη: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΔΕΝ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ: «η φορεσιά με βράκα, Η ΟΠΟΙΑ ΔΕ ΔΙΕΦΕΡΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΜΕ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ». Και οι δύο έχουν φανέλα και σώβρακο, πουκάμισο, γιλέκα και ζακέτα, ζωνάρι ή ζώνη, πανωφόρι ή κάπα, κεφαλόδεμα και υποδήματα. ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: (1) ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΚΟΜΜΑΤΙ: βράκα, «φουφουλωτό παντελόνι» σε δύο στρώσεις (εσωτερική λευκή βαμβακερή, εξωτερική σκουρόχρωμη) — έναντι φουστανέλας, φούστας από «ορθογώνια ανισοσκελή τρίγωνα κομμάτια υφάσματος». (2) ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ: η βράκα είναι «το κατεξοχήν ΝΑΥΤΙΚΟ ένδυμα, [που] φορέθηκε από τους ΝΗΣΙΩΤΕΣ» και υιοθετήθηκε από αγρότες και ποιμένες «επειδή ήταν ιδιαίτερα βολικό»· τη φουστανέλα «πρώτοι τη φόρεσαν ΟΙ ΑΡΜΑΤΟΛΟΙ, ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ '21». (3) Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: η βράκα διακοσμείται «με ανατολίτικα κεντήματα», ενώ η φουστανέλα «σύμφωνα με μια θεωρία, ήρθε στην ΗΠΕΙΡΟ από τους μισθοφόρους των Ρωμαίων». (4) ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΕΞΑΡΤΗΜΑ: στη φουστανέλα το ΣΕΛΑΧΙ, «η ζώνη-θήκη που έβαζαν τα όπλα τους», και το τσαρούχι με φούντα· στη βράκα ζωνάρι ντόπιο ή εισαγόμενο («τα ζωνάρια ΤΑΡΑΜΠΟΥΛΟΥΣ από την Τρίπολη του Λιβάνου»). (5) Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΤΥΧΗ: «στα μέσα του 19ου αιώνα, ο ΟΘΩΝΑΣ [τη φουστανέλα] την καθιέρωσε ως ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ … αργότερα αποτέλεσε τη στολή της Ανακτορικής και σήμερα της Προεδρικής φρουράς», ενώ η βράκα έμεινε λαϊκό και ναυτικό ρούχο· «η φουστανέλα ΔΕΝ φορέθηκε από τους πληθυσμούς που ανήκαν στην οθωμανική αυτοκρατορία την εποχή του Όθωνα». ⚠️ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: το βιβλίο γράφει ότι «μια καλή φορεσιά φουστανέλας έπρεπε να έχει ΤΡΙΑ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ», αλλά στη συνέχεια απαριθμεί γιλέκι – φέρμελη (μεϊντάνι) – γιλέκι, δηλαδή γιλέκα, όχι πουκάμισα, και επαναλαμβάνει δύο φορές τη λέξη «γιλέκι». Το νόημα είναι ότι φοριούνταν τρία επάλληλα κομμάτια στο πάνω μέρος του σώματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από τη φράση-κλειδί: «ΔΕ ΔΙΕΦΕΡΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ». Αν αρχίσεις απαριθμώντας διαφορές χωρίς αυτήν, χάνεις το βασικό.
- Η πιο σημαντική διαφορά είναι ΘΕΣΜΙΚΗ: ο Όθωνας έκανε τη φουστανέλα αυλικό ένδυμα και σήμερα είναι στολή της Προεδρικής Φρουράς — η βράκα έμεινε λαϊκό ρούχο.
- Δύο λέξεις που ξεχωρίζουν τη φουστανέλα: ΣΕΛΑΧΙ (ζώνη-θήκη όπλων) και ΤΣΑΡΟΥΧΙ ΜΕ ΦΟΥΝΤΑ.
Ερώτηση 10 (σελ. 182) — Οι επίσημες αυλικές ενδυμασίες στον ελληνικό χώρο
Ερώτηση: Ποιες επίσημες αυλικές ενδυμασίες στον ελληνικό χώρο γνωρίζεις;
Απάντηση:
-
ΤΕΣΣΕΡΙΣ — ΚΑΙ ΟΛΕΣ ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΛΑΪΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ
| # | Αυλική ενδυμασία | Το πρότυπό της |
|---|---|---|
| 1 | Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΜΑΛΙΑΣ | «ήταν βασικά Η ΑΣΤΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ» |
| 2 | Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΟΛΓΑΣ | «είχε ως πρότυπο ΤΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ σε συνδυασμό με ΤΟ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΤΣΑΡΙΚΗΣ ΡΩΣΙΑΣ» |
| 3 | ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α΄ | τα «ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ», «η ΝΥΦΙΚΗ φορεσιά της ΑΘΗΝΑΣ» |
| 4 | Η ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ (ανδρική) | «ο ΟΘΩΝΑΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΩΣ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ» |
1. Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΜΑΛΙΑΣ
«η φορεσιά της ΑΜΑΛΙΑΣ, ΕΝΑ ΡΟΜΑΝΤΙΚΟ ΦΟΛΚΛΟΡΙΚΟ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ, ΠΟΥ ΚΑΘΙΕΡΩΘΗΚΕ ΩΣ ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ, ήταν βασικά Η ΑΣΤΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ.»
| Κομμάτι | Λεπτομέρεια |
|---|---|
| ΦΟΥΣΤΑΝΙ | «από ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΣΤΟΦΑ», με «ΜΠΟΥΣΤΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΓΙΑ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Η ΟΛΟΚΕΝΤΗΤΗ ΤΡΑΧΗΛΙΑ ΤΟΥ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟΥ» |
| ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΙ | «ΒΕΛΟΥΔΙΝΟ, συνήθως σε ΣΚΟΥΡΟ ΧΡΩΜΑ, ΧΡΥΣΟΚΕΝΤΗΤΟ και ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ» |
| ΦΕΣΙ ΜΕ ΠΑΠΑΖΙ | «Μεγάλη σημασία είχε Η ΦΟΥΝΤΑ ΤΟΥ, ΤΟ ΠΑΠΑΖΙ, καμωμένη από ΧΡΥΣΕΣ ΚΛΩΣΤΕΣ ΠΛΕΓΜΕΝΕΣ ΚΟΤΣΙΔΑ και στολισμένη με ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ Ή ΠΟΥΛΙΕΣ» |
| ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ | «κυρίως ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ» |
⚠️ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: το κείμενο γράφει «ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ η φορεσιά της Αμαλίας…». Αυτό ΔΕΝ μπορεί να ισχύει: η Αμαλία ήρθε στην Ελλάδα ΤΟ 1837 και η οθωνική περίοδος είναι 1833-1862 — δηλαδή ΜΕΣΑ του 19ου αιώνα. Στις «αρχές του 19ου αιώνα» δεν υπήρχε ούτε ελληνικό κράτος ούτε Αυλή.
2. Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΟΛΓΑΣ
«Η αυλική φορεσιά που καθιερώθηκε από τη βασίλισσα ΟΛΓΑ είχε ως πρότυπο ΤΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΤΣΑΡΙΚΗΣ ΡΩΣΙΑΣ. Οι κυρίες τη φορούσαν ΜΕ ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ.»
💡 ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: η φορεσιά της Όλγας ΣΥΝΔΥΑΖΕΙ ελληνική τοπική φορεσιά, ρωσικό αυλικό ένδυμα ΚΑΙ τα δύο ευρωπαϊκά «εργαλεία» της εποχής — ΤΟΝ ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟ ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ. Δηλαδή τρεις κόσμοι σε ένα ρούχο. Και η βασίλισσα Όλγα ήταν ρωσικής καταγωγής — άρα η φορεσιά είναι και προσωπική βιογραφία.
3. ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α΄ ΚΑΙ ΤΑ «ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ»
«Τα «ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ», Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, κατέχει κύρια θέση από τον 19ο αιώνα. ΗΤΑΝ Η ΝΥΦΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ.»
| Κομμάτι | Τι είναι |
|---|---|
| ΦΟΥΝΤΙ | «ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΠΟΔΗΡΕΣ ΑΜΑΝΙΚΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΜΕ ΠΟΛΥΧΡΩΜΟ ΚΕΝΤΗΜΑ ΣΤΟΝ ΠΟΔΟΓΥΡΟ» — το βασικό κομμάτι |
| ΤΖΑΚΟ | «στο κορμί» |
| ΚΟΚΚΙΝΟ ΖΩΝΑΡΙ | «τη μέση την έσφιγγε» |
| ΦΕΣΙ | και πλεξούδες με αργυρά κοσμήματα |
| ΓΙΟΡΝΤΑΝΙ | «ΔΙΧΤΥΩΤΟ ΠΛΕΓΜΑ ΑΠΟ ΧΡΥΣΕΣ ΧΑΝΤΡΕΣ» στον λαιμό |
| ΞΕΛΙΤΣΙ | στόλιζε το μέτωπο |
| ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΜΕ ΦΛΟΥΡΙΑ | «στους ώμους κρεμούσαν σειρές» |
«Αυτή η φορεσιά αποτέλεσε ΤΗΝ ΕΜΠΝΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α΄ και για τις παιδικές φορεσιές «ΒΛΑΧΟΥΛΕΣ», που φορούσαν ΣΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.»
4. Η ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ — Η ΑΝΔΡΙΚΗ ΑΥΛΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ
«Στα μέσα του 19ου αιώνα, ο ΟΘΩΝΑΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΩΣ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ και σταδιακά ΕΞΑΠΛΩΘΗΚΕ ΩΣ ΓΙΟΡΤΙΝΗ ΦΟΡΕΣΙΑ στους αγροτικούς και ποιμενικούς πληθυσμούς.»
Η αυλική εκδοχή διαφέρει: «ως αυλικό ένδυμα είχε μήκος ΛΙΓΟ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΓΟΝΑΤΟ» (ενώ αρχικά ήταν «μακριά μέχρι τον αστράγαλο»)· και «οι επίσημες ενδυμασίες με φουστανέλα είχαν ΜΙΑ ΒΕΛΟΥΔΙΝΗ Ή ΤΣΟΧΙΝΗ ΧΡΥΣΟΚΕΝΤΗΤΗ ΦΟΥΣΤΑ ΠΟΥ ΣΚΕΠΑΖΕ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ», με πανωφόρι ΝΤΟΥΛΑΜΑ, ΤΖΟΥΜΠΕ ή ΠΙΡΠΙΡΙ.
Και το κεφαλόδεμα των αυλικών: «Την εποχή του Όθωνα ΟΙ ΑΥΛΙΚΟΙ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΜΟΝΟ ΦΕΣΙ.»
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ΚΑΜΙΑ από τις τέσσερις δεν είναι επινόηση της Αυλής — ΟΛΕΣ στηρίζονται σε ΛΑΪΚΗ ή ΑΣΤΙΚΗ ΤΟΠΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ:
| Αυλική | Πηγή |
|---|---|
| Αμαλίας | Πελοπόννησος |
| Όλγας | Αττική (+ τσαρική Ρωσία) |
| Γεωργίου Α΄ | Αθήνα («Αρβανίτικα») |
| Φουστανέλα | Ήπειρος / αγωνιστές του '21 |
Το νεοσύστατο κράτος ΧΤΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ — ακριβώς όπως ο ρομαντισμός του κεφ. 5 έστρεφε το βλέμμα «σε έναν εξιδανικευμένο Μεσαίωνα». Γι' αυτό και το βιβλίο ονομάζει τη φορεσιά της Αμαλίας «ΡΟΜΑΝΤΙΚΟ ΦΟΛΚΛΟΡΙΚΟ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ».
Σύνοψη: ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΑΥΛΙΚΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ. (1) Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΜΑΛΙΑΣ: «ένα ΡΟΜΑΝΤΙΚΟ ΦΟΛΚΛΟΡΙΚΟ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ, που ΚΑΘΙΕΡΩΘΗΚΕ ΩΣ ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ», και «ήταν βασικά η ΑΣΤΙΚΗ ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ»· φουστάνι από πολύτιμη στόφα με «μπούστο ανοιχτό για να φαίνεται η ολοκέντητη τραχηλιά του πουκαμίσου», ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΙ «βελούδινο … χρυσοκέντητο και πάρα πολύ εφαρμοστό», και ΦΕΣΙ με φούντα «το ΠΑΠΑΖΙ, καμωμένη από χρυσές κλωστές πλεγμένες κοτσίδα και στολισμένη με μαργαριτάρια ή πούλιες». (2) Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ ΟΛΓΑΣ: «είχε ως πρότυπο τη ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ σε συνδυασμό με ΤΟ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΤΣΑΡΙΚΗΣ ΡΩΣΙΑΣ. Οι κυρίες τη φορούσαν ΜΕ ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ». (3) ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α΄: εμπνεύστηκε από τα «ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ», «η φορεσιά της ΑΘΗΝΑΣ … η ΝΥΦΙΚΗ φορεσιά», με βασικό κομμάτι το ΦΟΥΝΤΙ («βαμβακερό ποδήρες αμάνικο πουκάμισο με πολύχρωμο κέντημα στον ποδόγυρο»), τζάκο, κόκκινο ζωνάρι, φέσι, ΓΙΟΡΝΤΑΝΙ («διχτυωτό πλέγμα από χρυσές χάντρες») και ΞΕΛΙΤΣΙ στο μέτωπο· η ίδια φορεσιά ενέπνευσε και τις παιδικές «ΒΛΑΧΟΥΛΕΣ» των εθνικών γιορτών. (4) Η ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ (ανδρική): «στα μέσα του 19ου αιώνα, ο ΟΘΩΝΑΣ την καθιέρωσε ΩΣ ΑΥΛΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ»· ως αυλικό ένδυμα «είχε μήκος λίγο κάτω από το γόνατο», και «οι επίσημες ενδυμασίες με φουστανέλα είχαν μια ΒΕΛΟΥΔΙΝΗ Ή ΤΣΟΧΙΝΗ ΧΡΥΣΟΚΕΝΤΗΤΗ ΦΟΥΣΤΑ που σκέπαζε τη φουστανέλα», με πανωφόρι ΝΤΟΥΛΑΜΑ, ΤΖΟΥΜΠΕ ή ΠΙΡΠΙΡΙ· «την εποχή του Όθωνα οι αυλικοί φορούσαν μόνο ΦΕΣΙ». ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΟΥΣ: καμία δεν είναι επινόηση της Αυλής — όλες στηρίζονται σε λαϊκή ή αστική τοπική φορεσιά (Πελοπόννησος, Αττική, Αθήνα, Ήπειρος). ⚠️ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: το βιβλίο γράφει «στις αρχές του 19ου αιώνα η φορεσιά της Αμαλίας …», αλλά η Αμαλία ήρθε στην Ελλάδα το 1837 και η οθωνική περίοδος είναι 1833-1862 — δηλαδή μέσα του 19ου αιώνα· στις «αρχές του 19ου» δεν υπήρχε ελληνικό κράτος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Μην ξεχάσεις τη ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ. Η ερώτηση λέει «ενδυμασίες», όχι «γυναικείες φορεσιές» — και ο Όθωνας την καθιέρωσε ως αυλικό ένδυμα.
- Το πρότυπο κάθε φορεσιάς είναι το ζητούμενο: Αμαλία → Πελοπόννησος · Όλγα → Αττική + τσαρική Ρωσία · Γεώργιος Α΄ → «Αρβανίτικα» της Αθήνας.
- ⚠️ Προσοχή στη χρονολογία: το βιβλίο γράφει «αρχές του 19ου αιώνα» για τη φορεσιά της Αμαλίας, αλλά η Αμαλία ήρθε το 1837 — πρόκειται για μέσα του αιώνα.
Άσκηση 11 (σελ. 182) — Σχεδίαση ελληνικής ανδρικής και γυναικείας ενδυμασίας
Ερώτηση: Να σχεδιάσεις μία αντιπροσωπευτική, ανδρική και γυναικεία, ενδυμασία της εποχής από τον ελληνικό χώρο.
Απάντηση:
-
ΤΙ ΖΗΤΑΕΙ Η ΑΣΚΗΣΗ
Είναι ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ — η απάντηση είναι το δικό σου σχέδιο. Εδώ δίνεται ο κατάλογος των στοιχείων που πρέπει να φαίνονται για να είναι «αντιπροσωπευτική».
Το βιβλίο σου δίνει και ΕΤΟΙΜΑ ΠΡΟΤΥΠΑ στις εικόνες: 6.14 (Νεαρή Ελληνίδα, 1829, Μουσείο Μπενάκη), 6.16 (αστική φορεσιά Ηπείρου), 6.19 (Όθων και Αμαλία), 6.20-6.21 (βασίλισσα Όλγα), 6.22 (χωρική της Αττικής), 6.23 (αστική φορεσιά Κρήτης με βράκα), 6.24 (αστική φορεσιά Πελοποννήσου με φουστανέλα), 6.25 (Σαρακατσάνα).
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ
| # | Στοιχείο | Λεπτομέρεια |
|---|---|---|
| 1 | ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ | λευκό, με κατακόρυφο άνοιγμα στον λαιμό· «όλες οι γυναικείες φορεσιές έχουν ένα βασικό ρούχο, το πουκάμισο» |
| 2 | ΦΟΥΣΤΑΝΙ | το εξωτερικό φόρεμα, με μανίκια ή αμάνικο· «σημαίνει ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΦΟΡΕΜΑ» |
| 3 | ΠΑΝΩΦΟΡΙ — ΣΑΓΙΑΣ ή ΣΙΓΚΟΥΝΙ | αμάνικο συνήθως, από σαγιάκι· χρώμα λευκό, μπλε ή μαύρο |
| 4 | ΠΟΔΙΑ | «ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ στις γυναικείες φορεσιές στα χωριά» |
| 5 | ΚΕΦΑΛΟΔΕΜΑ | «διέφεραν από νησί σε νησί, είχαν ΓΕΙΣΟ (προεξοχή), και όλα είχαν ως βασικό στοιχείο ΕΝΑ ΔΙΑΦΑΝΟ ΣΑΛΙ»· ή ΤΣΕΜΠΕΡΙ, ή ΦΕΣΙ |
| 6 | ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ | «οι φορεσιές ήταν ΚΑΤΑΦΟΡΤΕΣ ΜΕ ΑΡΓΥΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΤΟΛΙΖΑΝ ΤΟ ΚΟΡΜΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ» |
| 7 | ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ | πλεκτές κάλτσες· στις πόλεις κεντητά πασούμια, στο σπίτι τερλίκια, στον δρόμο τσόκαρα |
Και το ύφος: «είχαν ΤΟΛΜΗΡΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΟΥΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥΣ, τα μέρη τους συνδυάζονταν ΜΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ, είχαν ΠΟΛΛΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ ΚΑΙ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ.»
Αν προτιμάς ΑΥΛΙΚΗ εκδοχή, σχεδίασε τη ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΑΜΑΛΙΑΣ: φουστάνι από πολύτιμη στόφα με ανοιχτό μπούστο (να φαίνεται η ολοκέντητη τραχηλιά), ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΙ βελούδινο σκούρο, χρυσοκέντητο, πολύ εφαρμοστό, και ΦΕΣΙ με το ΠΑΠΑΖΙ (χρυσή φούντα πλεγμένη κοτσίδα).
ΑΝΔΡΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — ΔΙΑΛΕΞΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΟ
ΕΚΔΟΧΗ Α΄ — ΜΕ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ (ηπειρωτική / αυλική)
| # | Στοιχείο | Λεπτομέρεια |
|---|---|---|
| 1 | ΒΡΑΚΙ και λευκό βαμβακερό ή μεταξωτό ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ | |
| 2 | ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ | λευκή, πτυχωτή· μήκος λίγο κάτω από το γόνατο (αυλική) ή ως τον αστράγαλο (παλαιότερη) |
| 3 | ΤΡΙΑ ΕΠΑΛΛΗΛΑ ΓΙΛΕΚΑ | γιλέκι → ΦΕΡΜΕΛΗ (μεϊντάνι), ΠΑΝΤΑ ΞΕΚΟΥΜΠΩΤΗ, με μανίκια που «τα άφηναν να ΚΡΕΜΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ» → γιλέκι |
| 4 | ΣΕΛΑΧΙ | «η ΖΩΝΗ-ΘΗΚΗ ΠΟΥ ΕΒΑΖΑΝ ΤΑ ΟΠΛΑ ΤΟΥΣ» |
| 5 | ΚΑΛΤΣΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΚΝΗΜΙΔΕΣ | «με καπάκι στον ταρσό» |
| 6 | ΤΣΑΡΟΥΧΙΑ ΜΕ ΦΟΥΝΤΑ | ή μαύρες γόβες, οι ΚΟΝΤΟΥΡΕΣ |
| 7 | ΦΕΣΙ | με σαρίκι ή σκέτο (οι αυλικοί «φορούσαν ΜΟΝΟ ΦΕΣΙ») |
ΕΚΔΟΧΗ Β΄ — ΜΕ ΒΡΑΚΑ (νησιωτική)
| # | Στοιχείο | Λεπτομέρεια |
|---|---|---|
| 1 | ΒΡΑΚΑ | φουφουλωτό παντελόνι· εσωτερική λευκή βαμβακερή και εξωτερική σκουρόχρωμη (μπλε, μαύρη, καφέ, πρασινόμαυρη), με ανατολίτικα κεντήματα |
| 2 | ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΣΕ ΣΧΗΜΑ Τ (τουνίκα) | «υπόλευκο» — ή ευρωπαϊκό, φορεμένο ΜΕΣΑ στη βράκα |
| 3 | ΑΜΑΝΙΚΟ ΓΙΛΕΚΟ | σταυρωτό ή ίσιο |
| 4 | ΖΩΝΑΡΙ | π.χ. ταραμπουλούς |
| 5 | ΜΠΟΤΕΣ | «στα Δωδεκάνησα, την Κρήτη και την Κύπρο» (δες εικ. 6.23) |
| 6 | ΦΕΣΙ ή ΚΑΛΠΑΚΙ / ΤΟΚΑ / ΣΑΡΙΚΙ |
Και για τους δύο: πανωφόρι ή ΚΑΠΑ («συχνά έχουν ΚΟΥΚΟΥΛΑ»), από σαγιάκι στους χωρικούς και από τσόχα με γούνα στους αστούς και νησιώτες· και το ΧΑΪΜΑΛΙ, «αργυρό φυλαχτό», με αλυσίδα και ρολόι.
⚠️ ΤΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙΣ
| ⚠️ Λάθος | Γιατί |
|---|---|
| ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ Ή ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ σε χωρική | είναι ευρωπαϊκή αστική μόδα — εμφανίζονται μόνο στην αυλική φορεσιά της Όλγας |
| ΚΑΠΑ σε γυναικεία φορεσιά χωριού | «στις ελληνικές γυναικείες φορεσιές στα χωριά ΔΕ ΣΥΝΑΝΤΑΜΕ ΚΑΠΕΣ» — μόνο το ΚΙΛΙΜΙ σε λίγα χωριά της β. Ελλάδας |
| ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ ΣΕ ΝΗΣΙΩΤΗ | η φουστανέλα είναι ηπειρωτική· στα νησιά βράκα |
| ΠΟΔΙΑ ΩΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΠΡΙΝ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 19ου | «παλιότερα φοριόταν ΜΟΝΟ ως ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟ ένδυμα» |
💡 Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥ: διάλεξε ΜΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ και μείνε συνεπής σε αυτήν. Ένας νησιώτης με βράκα και μπότες, μια χωρική της Αττικής με φουστάνι, σαγιά και ποδιά — ΟΧΙ μείγμα ηπειρωτικών και νησιωτικών στοιχείων στην ίδια μορφή.
Σύνοψη: ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ — η απάντηση είναι τα δικά σου δύο σχέδια, και το βιβλίο δίνει έτοιμα πρότυπα στις εικόνες 6.14, 6.16, 6.19-6.25. ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — πρέπει να φαίνονται: λευκό ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ με κατακόρυφο άνοιγμα στον λαιμό («όλες οι γυναικείες φορεσιές έχουν ένα βασικό ρούχο, το πουκάμισο») · ΦΟΥΣΤΑΝΙ («σημαίνει ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΦΟΡΕΜΑ»), με μανίκια ή αμάνικο · ΠΑΝΩΦΟΡΙ — ΣΑΓΙΑΣ ή ΣΙΓΚΟΥΝΙ, από σαγιάκι, «λευκό, μπλε ή μαύρο» · ΠΟΔΙΑ, «χαρακτηριστική στις γυναικείες φορεσιές στα χωριά» · ΚΕΦΑΛΟΔΕΜΑ με γείσο και «ένα ΔΙΑΦΑΝΟ ΣΑΛΙ», ή τσεμπέρι/φέσι · αργυρά ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ («οι φορεσιές ήταν κατάφορτες … που στόλιζαν το κορμί και το κεφάλι») · πλεκτές κάλτσες και πασούμια ή τσόκαρα. Για αυλική εκδοχή, η φορεσιά της ΑΜΑΛΙΑΣ: φουστάνι από πολύτιμη στόφα με ανοιχτό μπούστο, ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΙ βελούδινο χρυσοκέντητο και ΦΕΣΙ με ΠΑΠΑΖΙ. ΑΝΔΡΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — δύο εκδοχές. (Α) ΜΕ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ: βρακί και λευκό πουκάμισο, φουστανέλα (μήκος «λίγο κάτω από το γόνατο» ως αυλικό ένδυμα), τρία επάλληλα γιλέκα με τη ΦΕΡΜΕΛΗ (μεϊντάνι) «πάντα ξεκούμπωτη», ΣΕΛΑΧΙ («η ζώνη-θήκη που έβαζαν τα όπλα τους»), κάλτσες και περικνημίδες, ΤΣΑΡΟΥΧΙΑ ΜΕ ΦΟΥΝΤΑ ή κοντούρες, ΦΕΣΙ. (Β) ΜΕ ΒΡΑΚΑ: φουφουλωτή βράκα σε δύο στρώσεις (εσωτερική λευκή, εξωτερική σκουρόχρωμη) με ανατολίτικα κεντήματα, πουκάμισο σε σχήμα Τ (τουνίκα), αμάνικο σταυρωτό ή ίσιο γιλέκο, ζωνάρι, μπότες, φέσι ή σαρίκι. Και για τους δύο, πανωφόρι ή ΚΑΠΑ με κουκούλα και το ΧΑΪΜΑΛΙ. ΤΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙΣ: κρινολίνο ή τουρνούρι σε χωρική (είναι ευρωπαϊκή αστική μόδα)· κάπα σε γυναικεία φορεσιά χωριού («στα χωριά ΔΕ ΣΥΝΑΝΤΑΜΕ ΚΑΠΕΣ»)· φουστανέλα σε νησιώτη (η φουστανέλα είναι ηπειρωτική, στα νησιά φοριέται βράκα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Διάλεξε ΜΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ και μείνε συνεπής. Ένας νησιώτης με βράκα, μια χωρική με φουστάνι, σαγιά και ποδιά — όχι μείγμα ηπειρωτικών και νησιωτικών στοιχείων.
- Τα δύο στοιχεία που δεν πρέπει να λείψουν: στη γυναίκα η ΠΟΔΙΑ, στον άνδρα το ΣΕΛΑΧΙ (αν σχεδιάσεις φουστανέλα) ή η διπλή ΒΡΑΚΑ (αν σχεδιάσεις νησιώτη).
- Το βιβλίο σου δίνει έτοιμα πρότυπα: εικ. 6.22 (χωρική Αττικής), 6.23 (Κρήτη με βράκα), 6.24 (Πελοπόννησος με φουστανέλα).
Άσκηση 18 (σελ. 183-184) — Αντιστοίχισε ένα προς ένα (τρία μπλοκ)
Ερώτηση: Αντιστοίχισε ένα προς ένα τα στοιχεία των δύο στηλών:
Α΄ ΜΠΛΟΚ — Τα καλλιτεχνικά κινήματα στα τέλη του 19ου αιώνα: Α. Ρεαλισμός · Β. Ιμπρεσιονισμός · Γ. Νατουραλισμός — I. καλλιτεχνική απόδοση των ψυχολογικών ή κοινωνικών φαινομένων · II. απεικονίζουν πιστά την ανθρώπινη πραγματικότητα · III. μια μοντέρνα τέχνη, ικανή να αντιμετωπίσει τη φωτογραφία και να αξιοποιήσει τις καινούριες τεχνικές
Β΄ ΜΠΛΟΚ — Τα κρινολίνα φορέθηκαν στις Αυλές της Ευρώπης: Α. βασίλισσα Ευγενία · Β. αυτοκράτειρα Ελισάβετ (Σίσσυ) · Γ. βασίλισσα Βικτόρια — I. Αγγλίας · II. Γαλλία · III. Αυστρία
Γ΄ ΜΠΛΟΚ — Κύριο γυναικείο ένδυμα: Α. αστές · Β. εργάτριες · Γ. γυναίκες ψαράδων — I. βράκες (παντελόνια Μπλούμερ) · II. κρινολίνο · III. κοντές μέχρι τον αστράγαλο φούστες · IV. παντελόνια
Απάντηση:
-
Α΄ ΜΠΛΟΚ — ΤΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ
| Στήλη Α | ➜ | Στήλη Β |
|---|---|---|
| Α. ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ | ➜ | II — απεικονίζουν πιστά την ανθρώπινη πραγματικότητα |
| Β. ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ | ➜ | III — μοντέρνα τέχνη ικανή να αντιμετωπίσει τη φωτογραφία |
| Γ. ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ | ➜ | I — καλλιτεχνική απόδοση των ψυχολογικών ή κοινωνικών φαινομένων |
ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ:
II: «Ο ρεαλισμός και η ιδιαίτερη παραλλαγή του, ο νατουραλισμός, συνδέονται με την ιδέα ότι η λογοτεχνία και η τέχνη ΟΦΕΙΛΟΥΝ ΝΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΥΝ ΠΙΣΤΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.»
I: «Η λέξη νατουραλισμός … χρησιμοποιήθηκε τελικά τον 19ο αιώνα ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ Ή ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ.»
III: «Ο Ιμπρεσιονισμός είναι το κίνημα … που απάντησε στο αίτημα ΓΙΑ ΜΙΑ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ, ΙΚΑΝΗ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΕΙ ΤΙΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ.»
⚠️ Η ΜΟΝΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ: η πρόταση για το II αφορά ΚΑΙ ΤΟΝ ΡΕΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟ. Ξεκίνα λοιπόν ΑΠΟ ΤΟ I, που είναι ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΥ — και το II μένει αναγκαστικά στον Ρεαλισμό.
Β΄ ΜΠΛΟΚ — ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΥΛΕΣ
| Στήλη Α | ➜ | Στήλη Β |
|---|---|---|
| Α. βασίλισσα ΕΥΓΕΝΙΑ | ➜ | II — ΓΑΛΛΙΑ |
| Β. αυτοκράτειρα ΕΛΙΣΑΒΕΤ (ΣΙΣΣΥ) | ➜ | III — ΑΥΣΤΡΙΑ |
| Γ. βασίλισσα ΒΙΚΤΟΡΙΑ | ➜ | I — ΑΓΓΛΙΑ |
«Τα κρινολίνα φορέθηκαν στις Αυλές της Ευρώπης από τη βασίλισσα ΕΥΓΕΝΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ, τη βασίλισσα ΒΙΚΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ και την ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ, τη γνωστή ως ΣΙΣΣΥ.»
Είναι ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ που δίνει και τις τρεις. Η ευκολότερη αντιστοίχιση όλου του βιβλίου.
💡 Μνημονικό: η ΒΙΚΤΟΡΙΑ έδωσε το όνομά της στη ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ εποχή — άρα ΑΓΓΛΙΑ. Η ΣΙΣΣΥ είναι το πιο γνωστό πρόσωπο της αυστριακής Αυλής. Μένει η ΕΥΓΕΝΙΑ για τη ΓΑΛΛΙΑ — και ταιριάζει, αφού ήταν η προστάτιδα του ΓΟΥΟΡΘ στο Παρίσι.
⚠️ ΜΙΚΡΗ ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: εδώ η Ευγενία λέγεται «βασίλισσα», ενώ στην ενότητα για τον Γουόρθ «ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ Ευγενία». Το ίδιο και η Ελισάβετ: «ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ» στην άσκηση, «η ΕΛΙΣΑΒΕΤ της Αυστρίας» στο κείμενο. Δεν επηρεάζει την απάντηση.
⚠️ Γ΄ ΜΠΛΟΚ — ΕΔΩ Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΗ
| Στήλη Α | ➜ | Στήλη Β |
|---|---|---|
| Α. ΑΣΤΕΣ | ➜ | II — ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ |
| Β. ΕΡΓΑΤΡΙΕΣ | ➜ | IV — ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ (δες τη σημείωση) |
| Γ. ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΨΑΡΑΔΩΝ | ➜ | I — ΒΡΑΚΕΣ (παντελόνια Μπλούμερ) |
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
Α → II: «όταν ΜΕΣΟΥΡΑΝΟΥΣΕ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΤΕΣ ΚΥΡΙΕΣ…»
Γ → I: «ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ ΑΛΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ φορούσαν στην Αγγλία ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΩΝ ΨΑΡΑΔΩΝ.» Η επιλογή I κατονομάζει ρητά «ΜΠΛΟΥΜΕΡ» — είναι η ασφαλέστερη αντιστοίχιση, ξεκίνα από εκεί.
Β → IV: «οι γυναίκες που εργάζονταν στη βιομηχανία ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ, γεγονός που είχε σοκάρει τους αστούς της βικτοριανής εποχής.»
⚠️ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ Γ΄ ΜΠΛΟΚ — ΓΙ' ΑΥΤΟ Η ΛΥΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ
⚠️ Η άσκηση λέει «ΕΝΑ ΠΡΟΣ ΕΝΑ», αλλά έχει ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Άρα μία επιλογή περισσεύει εξ ορισμού.
⚠️⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ: ΟΙ ΕΡΓΑΤΡΙΕΣ ΤΑΙΡΙΑΖΟΥΝ ΣΕ ΔΥΟ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Το βιβλίο τους αποδίδει ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ:
| Επιλογή | Το κείμενο |
|---|---|
| IV (παντελόνια) | «οι γυναίκες που εργάζονταν στη βιομηχανία ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ» |
| III (κοντές μέχρι τον αστράγαλο φούστες) | «Στα εργοστάσια … το κρινολίνο ήταν τελείως απαγορευμένο. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΚΟΝΤΗ ΦΟΥΣΤΑ ΠΟΥ ΑΦΗΝΕ ΤΟΝ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ» |
Και σε τρίτο σημείο τους αποδίδει ΚΑΙ ΒΡΑΚΕΣ: «όταν μεσουρανούσε το κρινολίνο για τις αστές κυρίες, ΟΙ ΕΡΓΑΤΡΙΕΣ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΤΙΣ ΖΕΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΒΡΑΚΕΣ.»
✅ ΓΙΑΤΙ ΔΙΝΕΤΑΙ ΤΟ IV: η επιλογή I κατονομάζει «ΜΠΛΟΥΜΕΡ» και το βιβλίο συνδέει τα «μεσοφόρια αλά Μπλούμερ» ΡΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ με τις γυναίκες των ψαράδων. Μένουν το III και το IV για τις εργάτριες — και το IV («φορούσαν παντελόνια») είναι η ΚΥΡΙΑ, εμφατική διατύπωση του βιβλίου, αυτή που «ΕΙΧΕ ΣΟΚΑΡΕΙ ΤΟΥΣ ΑΣΤΟΥΣ».
ΑΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β → III ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ, Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΙΜΗ.
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Το Γ΄ μπλοκ, παρά το ελάττωμά του, δείχνει κάτι σημαντικό: ΤΟ ΡΟΥΧΟ ΕΙΝΑΙ ΤΑΞΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.
| Τάξη | Ρούχο | Λογική |
|---|---|---|
| ΑΣΤΕΣ | ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | ΕΠΙΔΕΙΞΗ — δεν χρειάζεται να κινηθεί |
| ΕΡΓΑΤΡΙΕΣ | ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ / ΚΟΝΤΕΣ ΦΟΥΣΤΕΣ | ΑΣΦΑΛΕΙΑ — «στα εργοστάσια … το κρινολίνο ήταν ΤΕΛΕΙΩΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ» |
| ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΨΑΡΑΔΩΝ | ΒΡΑΚΕΣ | ΠΡΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ — «ζεστές και πρακτικές» |
Και η ειρωνεία: το ίδιο ρούχο που ΓΕΛΟΙΟΠΟΙΗΘΗΚΕ όταν το πρότεινε η Μπλούμερ, ΤΟ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΗΔΗ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΔΟΥΛΕΥΑΝ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Α΄ ΜΠΛΟΚ: Α→II · Β→III · Γ→I. (II) «ο ρεαλισμός … [και] ο νατουραλισμός, συνδέονται με την ιδέα ότι η λογοτεχνία και η τέχνη ΟΦΕΙΛΟΥΝ ΝΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΥΝ ΠΙΣΤΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»· (III) «ο Ιμπρεσιονισμός … απάντησε στο αίτημα για ΜΙΑ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ, ΙΚΑΝΗ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ»· (I) «η λέξη ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ … χρησιμοποιήθηκε … για την ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΩΝ Ή ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ». Β΄ ΜΠΛΟΚ: Α→II (Γαλλία) · Β→III (Αυστρία) · Γ→I (Αγγλία). Μία πρόταση τα δίνει όλα: «τα κρινολίνα φορέθηκαν στις Αυλές της Ευρώπης από τη βασίλισσα ΕΥΓΕΝΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ, τη βασίλισσα ΒΙΚΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ και την ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ, τη γνωστή ως ΣΙΣΣΥ». Γ΄ ΜΠΛΟΚ: Α→II (κρινολίνο) · Β→IV (παντελόνια) · Γ→I (βράκες / παντελόνια Μπλούμερ). (Α) «όταν μεσουρανούσε το κρινολίνο για τις ΑΣΤΕΣ ΚΥΡΙΕΣ»· (Γ) «μεσοφόρια αλά ΜΠΛΟΥΜΕΡ φορούσαν στην Αγγλία ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΩΝ ΨΑΡΑΔΩΝ»· (Β) «οι γυναίκες που εργάζονταν στη βιομηχανία ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ, γεγονός που είχε σοκάρει τους αστούς». ⚠️ ΤΟ Γ΄ ΜΠΛΟΚ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΟ: η άσκηση λέει «ένα προς ένα», αλλά έχει τέσσερις επιλογές για τρία στοιχεία, και οι εργάτριες ταιριάζουν σε δύο — το βιβλίο τους αποδίδει και παντελόνια (IV) και «κοντή φούστα που άφηνε τον αστράγαλο να φαίνεται» (III, «στα εργοστάσια … το κρινολίνο ήταν τελείως απαγορευμένο»), αλλά και «τις ζεστές και πρακτικές βράκες». Δίνεται IV ως η κύρια, εμφατική διατύπωση του βιβλίου, αφού το I κατονομάζει ρητά «Μπλούμερ» και συνδέεται αποκλειστικά με τις γυναίκες των ψαράδων· απάντηση Β→III με αιτιολόγηση είναι επίσης υπερασπίσιμη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από τις ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ διατυπώσεις: στο Α΄ από το I (μόνο νατουραλισμός), στο Γ΄ από το I (μόνο γυναίκες ψαράδων — «Μπλούμερ»).
- ⚠️ Το Γ΄ μπλοκ έχει ΤΕΣΣΕΡΙΣ επιλογές για ΤΡΙΑ στοιχεία και οι εργάτριες ταιριάζουν σε δύο. Ό,τι κι αν επιλέξεις, αιτιολόγησέ το με το κείμενο.
- Το Β΄ μπλοκ λύνεται με ΜΙΑ πρόταση του βιβλίου. Μνημονικό: Βικτόρια → βικτοριανή Αγγλία · Σίσσυ → Αυστρία · μένει Ευγενία → Γαλλία.
Άσκηση 19 (σελ. 184) — Βάλε σε χρονολογική σειρά
Ερώτηση: Βάλε σε χρονολογική σειρά αριθμώντας από το 1 ως το τρία:
Α. Εξέλιξη του κρινολίνου: Αλογότριχα …… , μεταλλική κατασκευή (cage) …… , πλέγμα από ελαφρό μεταξωτό ελαστικό και κορδέλα ……
Β. Γραμμή γυναικείας μόδας: Ροκοκό II …… , φούστες τεντωμένες προς τα πίσω …… , αλά πρενσές ……
Απάντηση:
-
Α. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ
| Σειρά | Στάδιο | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΑΛΟΓΟΤΡΙΧΑ | «ένα μεσοφόρι από ΑΛΟΓΟΤΡΙΧΑ «CRIN» φορέθηκε ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΝΑ ΚΑΙ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ» |
| 2 | ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ (cage) | «ΠΡΟΤΙΜΗΘΗΚΕ ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ ΜΕ ΤΙΣ ΜΠΑΛΕΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΥΚΛΙΚΑ ΕΛΑΣΜΑΤΑ» |
| 3 | ΕΛΑΦΡΥ ΠΛΕΓΜΑ | «Η ΑΡΧΙΚΑ ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΛΕΓΜΑ ΤΟΣΟ ΕΛΑΦΡΟ ΠΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΗΜΑ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΣΗΚΩΘΕΙ» |
Η σειρά είναι ΣΙΓΟΥΡΗ γιατί το βιβλίο χρησιμοποιεί ΡΗΜΑΤΑ ΔΙΑΔΟΧΗΣ: «ΑΝΤΙ ΓΙΑ» (1 αντικαθιστά τα προηγούμενα) · «ΠΡΟΤΙΜΗΘΗΚΕ» (2) · «Η ΑΡΧΙΚΑ … ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ» (3).
💡 ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΝΗΜΑ: ΚΑΘΕ ΒΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΦΡΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ. «Για να ξεφύγουν οι γυναίκες από το ΒΑΡΟΣ των μεσοφοριών … ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ.» Αν θυμάσαι αυτό, βρίσκεις τη σειρά ακόμη κι αν ξεχάσεις τις προτάσεις.
⚠️ ΜΙΚΡΗ ΣΥΓΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: η φράση «μεταξωτό ελαστικό και κορδέλα» ανήκει στο βιβλίο ΣΤΟΝ ΚΟΡΣΕ («ο κορσές … αποτελούνταν περισσότερο από ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΡΔΕΛΑ»), ενώ «ΤΟ ΠΛΕΓΜΑ» αφορά ΤΟ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ. Η άσκηση τα ενώνει — αλλά η σειρά δεν αλλάζει, αφού και τα δύο ανήκουν στο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ, «ελαφρύ» στάδιο.
Β. Η ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΜΟΔΑΣ
| Σειρά | Γραμμή | Πότε |
|---|---|---|
| 1 | ΡΟΚΟΚΟ ΙΙ (= κρινολίνο) | δεκαετίες 1850-1860 — «γνώρισε το απόγειό της τη δεκαετία του 1860» |
| 2 | ΑΛΑ ΠΡΕΝΣΕΣ | «ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1860 εμφανίστηκε ένα μονοκόμματο φόρεμα … σε γραμμή πρενσές» |
| 3 | ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ | «ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΣΕ ΓΡΑΜΜΗ ΠΡΕΝΣΕΣ, φορέθηκαν φορέματα που οι φούστες τους ήσαν ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ» |
ΠΡΟΣΟΧΗ — Η ΣΕΙΡΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΤΥΠΩΝΕΤΑΙ: η άσκηση γράφει «Ροκοκό II, ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ, αλά πρενσές», αλλά η σωστή σειρά είναι 1 – 3 – 2.
Η λέξη-κλειδί είναι το «ΜΕΤΑ»: «ΜΕΤΑ τα φορέματα σε γραμμή πρενσές, φορέθηκαν φορέματα που οι φούστες τους ήσαν τεντωμένες προς τα πίσω». Το ίδιο το βιβλίο δηλώνει ρητά ποιο ήρθε μετά ποιο.
💡 ΤΟ ΝΗΜΑ ΠΟΥ ΤΑ ΕΝΩΝΕΙ ΟΛΑ
Και οι δύο σειρές περιγράφουν ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΠΟΥ ΠΑΕΙ Ο ΟΓΚΟΣ.
| Βήμα | Γραμμή | Πού είναι ο όγκος |
|---|---|---|
| 1 | ΡΟΚΟΚΟ ΙΙ / ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | ΠΑΝΤΟΥ, ΓΥΡΩ-ΓΥΡΩ |
| 2 | ΠΡΕΝΣΕΣ | ΠΟΥΘΕΝΑ — «μονοκόμματο φόρεμα … από ενιαίο ύφασμα» |
| 3 | ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ | ΜΟΝΟ ΠΙΣΩ — «σχηματίζοντας ψηλά στους γοφούς ένα μαξιλαράκι» |
ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΜΟΤΙΒΟ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: εκεί ο όγκος πήγαινε από τα ΠΛΑΓΙΑ («αλά φρανσέζ») ΠΙΣΩ («αλά πολωνέζ») και μετά ΠΟΥΘΕΝΑ («αλά ανγκλέζ»). Εδώ η ίδια διαδρομή γίνεται ανάποδα — και αυτό είναι ακριβώς «η επιστροφή σε παλιότερες τάσεις μόδας».
Σύνοψη: Α. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ: 1. ΑΛΟΓΟΤΡΙΧΑ — «ένα μεσοφόρι από αλογότριχα «Crin» φορέθηκε αντί για τα μάλλινα και βαμβακερά μεσοφόρια»· 2. ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ (cage) — «προτιμήθηκε το κρινολίνο ΜΕ ΤΙΣ ΜΠΑΛΕΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΥΚΛΙΚΑ ΕΛΑΣΜΑΤΑ»· 3. ΠΛΕΓΜΑ ΑΠΟ ΕΛΑΦΡΟ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΡΔΕΛΑ — «η αρχικά πολύπλοκη μεταλλική κατασκευή ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΛΕΓΜΑ τόσο ελαφρό που με το φύσημα του ανέμου μπορούσε να σηκωθεί», ενώ και ο κορσές «αποτελούνταν περισσότερο από ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΕΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΡΔΕΛΑ». Το κοινό νήμα: κάθε βήμα είναι ελαφρύτερο — «για να ελαφρύνει η σιλουέτα». Β. ΓΡΑΜΜΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΜΟΔΑΣ: 1. ΡΟΚΟΚΟ ΙΙ (= η μόδα του κρινολίνου, «που γνώρισε το απόγειό της τη δεκαετία του 1860»)· 2. ΑΛΑ ΠΡΕΝΣΕΣ — «στο τέλος της δεκαετίας του 1860 εμφανίστηκε ένα μονοκόμματο φόρεμα, με φούστα και κορσάζ από ενιαίο ύφασμα, σε γραμμή πρενσές»· 3. ΦΟΥΣΤΕΣ ΤΕΝΤΩΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ — «ΜΕΤΑ τα φορέματα σε γραμμή πρενσές, φορέθηκαν φορέματα που οι φούστες τους ήσαν τεντωμένες προς τα πίσω» (τουρνούρι, 1868-1890). ⚠️ Πρόσεξε ότι η σωστή σειρά ΔΕΝ είναι αυτή με την οποία τυπώνονται τα τρία στοιχεία: «Ροκοκό II → φούστες τεντωμένες → αλά πρενσές» απαντάται 1 – 3 – 2.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Στο Β΄ μη γράψεις τη σειρά όπως τυπώνεται. Η σωστή αρίθμηση είναι Ροκοκό II = 1 · φούστες τεντωμένες προς τα πίσω = 3 · αλά πρενσές = 2.
- Η λέξη-κλειδί είναι το «ΜΕΤΑ»: «ΜΕΤΑ τα φορέματα σε γραμμή πρενσές, φορέθηκαν φορέματα … τεντωμένες προς τα πίσω».
- Στο Α΄ ο κανόνας είναι απλός: κάθε στάδιο είναι ελαφρύτερο από το προηγούμενο — αλογότριχα → μέταλλο → ελαφρύ πλέγμα.
Άσκηση 20 (σελ. 184) — Συμπλήρωσε τα κενά με τον ορθό όρο
Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά των προτάσεων με τον ορθό όρο (κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα):
1. Η Αγγλία, το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, πέρασε τη β---------- εποχή της.
2. Τη δεκαετία του 1850 ο Μπαλύ επιδόθηκε στη ---------- κατασκευή υ----------.
3. Ο όρος Β---------- Ε---------- ορίζει τη φάση των ταχύτατων τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα.
4. Ένα τ---------- ημικυκλικό με μπαλένες ήταν κάτω από τη φούστα, που το μέγεθός του άλλαζε συχνά μεταξύ 1868 και 1890.
5. Τη δεκαετία του 1880 καινούργιο γυναικείο ρούχο ήταν το «κοστούμι», που λίγο αργότερα ονομάστηκε ---------- ταγέρ.
6. Ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας των μ---------- , αφού τότε τελειοποιήθηκε το φινίρισμα και εξελίχθηκαν οι μ----------, τα υφάσματα να ράβονται γρηγορότερα και τα ακριβά υ---------- εύκολα, γυρισμένα από την άλλη πλευρά.
7. Για όσους δεν διέθεταν πολλά χρήματα αναπτύχθηκε η παραγωγή των ετοίμων ενδυμάτων (κ----------).
8. Στους οίκους μόδας, οι κυρίες έρχονταν για να θαυμάσουν τις καινούργιες «----------»: τις δημιουργίες δηλαδή των σχεδιαστών μόδας τις οποίες φορούσαν, τα μ----------.
9. Το ριχτό μ---------- ήταν ένα φαρδύ ρούχο με κουκούλα που κρεμόταν πίσω και θύμιζε το αραβικό παλτό.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΔΩΔΕΚΑ ΟΡΟΙ
| # | Το κενό | Απάντηση |
|---|---|---|
| 1 | «τη β---------- εποχή της» | ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ |
| 2α | «στη ---------- κατασκευή» | ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ |
| 2β | «υ----------» | ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ |
| 3α | «Ο όρος Β----------» | ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ |
| 3β | «Ε----------» | ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ |
| 4 | «Ένα τ---------- ημικυκλικό» | ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ |
| 5 | «ονομάστηκε ----------» | ΤΑΓΕΡ (δες τη σημείωση!) |
| 6α | «ο αιώνας των μ----------» | ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ |
| 6β | «εξελίχθηκαν οι μ----------» | ΜΗΧΑΝΕΣ |
| 6γ | «τα ακριβά υ----------» | ΥΦΑΣΜΑΤΑ |
| 7 | «(κ----------)» | ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ |
| 8α | «τις καινούργιες «----------»» | ΚΡΕΑΣΙΟΝ |
| 8β | «τα μ----------» | ΜΑΝΕΚΕΝ |
| 9 | «Το ριχτό μ----------» | ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ |
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
1. ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ
«Η Αγγλία, το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ΠΕΡΑΣΕ ΤΗ ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ, όταν βασίλευε η Βασίλισσα Βικτορία.» Και ο χαρακτηρισμός της: «Επρόκειτο για μια εποχή ΕΥΜΑΡΕΙΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΩΝ … η κυρίαρχη αστική τάξη χαρακτηριζόταν … από ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ.»
2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ
«Τη δεκαετία του 1850 ο ΜΠΑΛΥ επιδόθηκε στη ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ.»
3. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
«Ο όρος ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ορίζει την περίοδο των ταχύτατων τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών που σημειώθηκαν ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ.»
4. ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ
«Ένα ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ ΗΜΙΚΥΚΛΙΚΟ ΜΕ ΜΠΑΛΕΝΕΣ ήταν τοποθετημένο κάτω από τη φούστα. ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΑΛΛΑΖΕ ΣΥΧΝΑ ΜΕΤΑΞΥ 1868 ΚΑΙ 1890.»
6. ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ · ΜΗΧΑΝΕΣ · ΥΦΑΣΜΑΤΑ
«Ο 19ος αιώνας ήταν Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ, αφού τότε ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΤΟ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑ και ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΑΝ ΟΙ ΜΗΧΑΝΕΣ έτσι ώστε τα υφάσματα να ράβονται γρήγορα αλλά και ΤΑ ΑΚΡΙΒΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΝΑ ΜΕΤΑΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ, ΓΥΡΙΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ.»
7. ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ
«αναπτύχθηκε Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ (ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ) ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΔΕ ΔΙΕΘΕΤΑΝ ΠΟΛΛΑ ΧΡΗΜΑΤΑ.»
8. ΚΡΕΑΣΙΟΝ · ΜΑΝΕΚΕΝ
«οι κυρίες έρχονταν κάθε τόσο για να θαυμάσουν τις καινούργιες «ΚΡΕΑΣΙΟΝ»: τις δημιουργίες δηλαδή των σχεδιαστών μόδας τις οποίες φορούσαν ΖΩΝΤΑΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ, ΤΑ ΜΑΝΕΚΕΝ.»
9. ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ
«είχε φορεθεί τη δεκαετία του 1850 ΤΟ ΡΙΧΤΟ ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ (burnous), ΕΝΑ ΦΑΡΔΥ ΡΟΥΧΟ ΜΕ ΚΟΥΚΟΥΛΑ ΠΟΥ ΚΡΕΜΟΤΑΝ ΠΙΣΩ ΚΑΙ ΘΥΜΙΖΕ ΤΟ ΑΡΑΒΙΚΟ ΠΑΛΤΟ» — και ήταν πανωφόρι «ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ».
⚠️ ΤΟ 5ο ΚΕΝΟ — Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΥΠΩΜΕΝΗ ΔΙΠΛΑ ΤΟΥ
⚠️⚠️ Η άσκηση τυπώνει: «το «κοστούμι», που λίγο αργότερα ονομάστηκε - - - - - - - - - - ΤΑΓΕΡ.»
Η ζητούμενη λέξη είναι ακριβώς «ΤΑΓΕΡ» — και τυπώνεται ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΥΛΑ. Το κείμενο λέει: «καινούργιο χαρακτηριστικό ρούχο για τις γυναίκες ήταν το «κοστούμι», ΠΟΥ ΛΙΓΟ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΤΑΓΕΡ».
Πρόκειται για αστοχία της στοιχειοθεσίας: η απάντηση έμεινε τυπωμένη μέσα στην εκφώνηση. Συμπλήρωσε «ΤΑΓΕΡ» και προχώρα.
⚠️ ΚΑΙ Η ΓΝΩΣΤΗ ΠΑΓΙΔΑ ΤΩΝ ΠΑΥΛΩΝ
⚠️ Η άσκηση υπόσχεται «κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα». ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ — ΟΛΑ τα κενά τυπώνονται με ΑΚΡΙΒΩΣ 10 ΠΑΥΛΕΣ.
| Λέξη | Γράμματα μετά το αρχικό | Παύλες | |
|---|---|---|---|
| ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ | 9 | 10 | ❌ |
| ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ | 10 | 10 | ✅ |
| ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ | 10 | 10 | ✅ |
| ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ | 10 | 10 | ✅ |
| ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ | 9 | 10 | ❌ |
| ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ | 9 | 10 | ❌ |
| ΜΗΧΑΝΕΣ | 7 | 10 | ❌ |
| ΥΦΑΣΜΑΤΑ | 8 | 10 | ❌ |
| ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ | 9 | 10 | ❌ |
| ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ | 8 | 10 | ❌ |
ΑΓΝΟΗΣΕ ΤΙΣ ΠΑΥΛΕΣ. Είναι ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΟ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ, όχι μέτρημα γραμμάτων — το ίδιο λάθος υπάρχει και στα κεφάλαια 1 και 4. Απάντησε από ΤΟ ΝΟΗΜΑ και από ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑ που σου δίνεται.
💡 Το αρχικό γράμμα είναι ο πραγματικός σου οδηγός: β→ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ · τ→ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ · κ→ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ · μ→ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ.
Σύνοψη: 1. ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ — «η Αγγλία … πέρασε τη ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ εποχή της, όταν βασίλευε η Βασίλισσα Βικτορία». 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ · ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ — «τη δεκαετία του 1850 ο Μπαλύ επιδόθηκε στη ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ». 3. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ — «ο όρος Βιομηχανική Επανάσταση ορίζει την περίοδο των ταχύτατων τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών που σημειώθηκαν το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα στην Αγγλία». 4. ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ — «ένα τουρνούρι ημικυκλικό με μπαλένες ήταν τοποθετημένο κάτω από τη φούστα. Το μέγεθός του άλλαζε συχνά μεταξύ 1868 και 1890». 5. ΤΑΓΕΡ — «το «κοστούμι», που λίγο αργότερα ονομάστηκε ΤΑΓΕΡ». 6. ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ · ΜΗΧΑΝΕΣ · ΥΦΑΣΜΑΤΑ — «ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας ΤΩΝ ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ, αφού τότε τελειοποιήθηκε το φινίρισμα και εξελίχθηκαν ΟΙ ΜΗΧΑΝΕΣ … αλλά και τα ακριβά ΥΦΑΣΜΑΤΑ να μεταποιούνται εύκολα, γυρισμένα από την άλλη πλευρά». 7. ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ — «αναπτύχθηκε η παραγωγή των ετοίμων ενδυμάτων (ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ) για όσους δε διέθεταν πολλά χρήματα». 8. ΚΡΕΑΣΙΟΝ · ΜΑΝΕΚΕΝ — «για να θαυμάσουν τις καινούργιες «ΚΡΕΑΣΙΟΝ» … τις οποίες φορούσαν ζωντανά κορίτσια, ΤΑ ΜΑΝΕΚΕΝ». 9. ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ — «είχε φορεθεί … το ριχτό ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ (burnous), ένα φαρδύ ρούχο με κουκούλα που κρεμόταν πίσω και θύμιζε το αραβικό παλτό». ⚠️ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. (α) Στο 5ο κενό η απάντηση είναι τυπωμένη δίπλα στην παύλα: η άσκηση γράφει «ονομάστηκε - - - - - - - - - - ΤΑΓΕΡ», ενώ η ζητούμενη λέξη είναι ακριβώς ΤΑΓΕΡ. (β) Η υπόσχεση «κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα» δεν τηρείται: όλα τα κενά τυπώνονται με δέκα παύλες, ενώ οι λέξεις έχουν διαφορετικά μήκη — μόνο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ, ΥΠΟΔΗΜΑΤΩΝ και ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ταιριάζουν. Οδηγός σου είναι το αρχικό γράμμα και το νόημα, όχι το μήκος της παύλας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ Αγνόησε τις παύλες. Όλα τα κενά έχουν δέκα — είναι τυπογραφικό κενό σταθερού μήκους, όχι μέτρημα γραμμάτων (ίδιο λάθος με τα κεφ. 1 και 4).
- Οδηγός σου είναι ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑ: β→ΒΙΚΤΟΡΙΑΝΗ · τ→ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ · κ→ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ · μ→ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ.
- ⚠️ Στο 5ο κενό η απάντηση είναι ήδη τυπωμένη δίπλα στην παύλα («ονομάστηκε …… ταγέρ»). Γράψε ΤΑΓΕΡ και προχώρα.
Άσκηση 21 (σελ. 184-185) — Σωστό ή Λάθος, με διόρθωση των λανθασμένων
Ερώτηση: Σημείωσε Σ για τις σωστές και Λ για τις λανθασμένες προτάσεις. Όσες προτάσεις θεωρείς ότι είναι λανθασμένες να τις διατυπώσεις σωστά:
α. Η παραμόρφωση του γυναικείου σώματος μέσα από τις γραμμές και τους όγκους των ρούχων και τα φορέματα είχαν μεγάλες ποσότητες υφασμάτων.
β. Έτοιμο ρούχο ήταν αρχικά το γυναικείο, καθώς είχε πετύχει ένα υψηλό επίπεδο ραψίματος.
γ. Η τάση της επιστροφής σε παλιότερες μόδες χαρακτήρισε γενικά τη γυναικεία ενδυμασία στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.
δ. Το ανδρικό ένδυμα εξελίχτηκε με γνώμονα την απλότητα και τις επαγγελματικές δραστηριότητες των ανδρών.
ε. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα αυτής της περιόδου είναι, μέσω της μόδας, η υποστήριξη της γυναικείας ψυχολογίας και η προβολή της θηλυκότητας.
στ. Το μεσοφόρι με αδρό ύφασμα από αλογότριχα Crin χρησιμοποιήθηκε για να εξασφαλίζει ζέστη.
ζ. Μια κοντή ζακέτα από χοντρό ύφασμα που έπεφτε ίσια από τους ώμους, το σακ κόουτ (sack coat), ήταν αρχικά ένδυμα για τις αστές.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΕΠΤΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
| # | Πρόταση | Σ/Λ | Τι φταίει |
|---|---|---|---|
| α | παραμόρφωση + μεγάλες ποσότητες υφασμάτων | Σ | — |
| β | έτοιμο ρούχο = ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ | Λ | ήταν ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ |
| γ | επιστροφή σε παλιότερες μόδες | Σ | — |
| δ | ανδρικό = απλότητα + επαγγελματικές δραστηριότητες | Σ | — |
| ε | «η ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ της γυναικείας ψυχολογίας» | Σ | (με επιφύλαξη διατύπωσης — δες παρακάτω) |
| στ | το crin ΓΙΑ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ ΖΕΣΤΗ | Λ | ήταν για να ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ τα βαριά μεσοφόρια και να ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ η σιλουέτα |
| ζ | σακ κόουτ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΣΤΕΣ | Λ | ήταν για τους ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ |
α. ΣΩΣΤΟ
«Η ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, μέσα από τις γραμμές και τους όγκους των ρούχων και τα φορέματα ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ και ήταν ΦΟΡΤΩΜΕΝΑ ΣΤΟΛΙΔΙΑ, ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΑΝ ΤΗΝ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ.»
Είναι κατά λέξη — και επαναλαμβάνεται αυτούσια και στην ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ.
β. ΛΑΘΟΣ — ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, ΟΧΙ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ
«ΕΤΟΙΜΟ ΡΟΥΧΟ ΗΤΑΝ ΑΡΧΙΚΑ ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, ΚΑΘΩΣ ΕΙΧΕ ΠΕΤΥΧΕΙ ΕΝΑ ΥΨΗΛΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΡΑΨΙΜΑΤΟΣ.»
✅ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Έτοιμο ρούχο ήταν αρχικά ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, καθώς είχε πετύχει ένα υψηλό επίπεδο ραψίματος.»
Και η τεκμηρίωση για το γυναικείο είναι ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ: «Στην αρχή, η γυναίκα έβρισκε έτοιμα ΜΟΝΟ ΑΞΕΣΟΥΑΡ, ΚΑΠΕΣ ΚΑΙ ΕΣΑΡΠΕΣ. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΡΑΒΑΝ ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥΣ και ΜΟΝΟ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ έχουμε τη διάδοση του έτοιμου γυναικείου ενδύματος.»
💡 Και το αποτέλεσμα του ανδρικού έτοιμου ρούχου: «μέσα από τη διάδοση του έτοιμου καλοραμμένου ρούχου ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΤΑΞΙΚΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ».
γ. ΣΩΣΤΟ
«Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΕ ΠΑΛΙΟΤΕΡΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΜΟΔΑΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ.»
Κατά λέξη — και τεκμηριώνεται από το «Ροκοκό Β΄», την «αλά πολωνέζ» και τα μανίκια «gigot».
δ. ΣΩΣΤΟ
«Το ανδρικό ένδυμα, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ, ΕΞΕΛΙΧΤΗΚΕ ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ.»
Κατά λέξη — και επαναλαμβάνεται στην ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ.
ε. ΣΩΣΤΟ — ΜΕ ΜΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗΣ
Το κείμενο: «Ο ΛΟΓΟΣ για την κομψότητα, την αισθητική του ρούχου, τη μόδα, ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ, ΥΠΗΡΞΕ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ.»
Η πρόταση της άσκησης αναφέρεται ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΘΕΜΑ και το χαρακτηρίζει με τον ίδιο τρόπο («ένα από τα πιο ενδιαφέροντα») — γι' αυτό δίνεται ΣΩΣΤΗ.
⚠️ ΟΜΩΣ Η ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ:
| Το βιβλίο | Η άσκηση |
|---|---|
| «Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ … τη γυναικεία ψυχολογία» | «Η ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ της γυναικείας ψυχολογίας» |
| «ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ΘΕΜΑΤΑ» | «ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ» |
Το βιβλίο λέει ότι ΣΥΖΗΤΟΥΝΤΑΝ («ο λόγος για») — η άσκηση αφήνει να εννοηθεί ότι Η ΜΟΔΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕ τη γυναικεία ψυχολογία. Η διαφορά δεν αντιστρέφει κάποιο γεγονός, όπως στις β, στ, ζ — γι' αυτό η ένδειξη παραμένει Σ. Αν σημειώσεις την απόκλιση, κερδίζεις.
στ. ΛΑΘΟΣ — ΟΧΙ ΓΙΑ ΖΕΣΤΗ
Το βιβλίο ΔΕΝ αναφέρει πουθενά ζέστη. Λέει ΔΥΟ πράγματα:
«Τα μεσοφόρια ΒΑΡΑΙΝΑΝ ΠΟΛΥ ΤΟ ΣΩΜΑ. Ένα μεσοφόρι από αλογότριχα «Crin» φορέθηκε ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΝΑ ΚΑΙ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ.»
«Για να ξεφύγουν οι γυναίκες ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΜΕΣΟΦΟΡΙΩΝ και τα βαριά υφάσματα, με άλλα λόγια ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ…»
✅ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Το μεσοφόρι με αδρό ύφασμα από αλογότριχα Crin φορέθηκε ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΝΑ ΚΑΙ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑ ΚΑΙ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ.»
💡 ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΠΑΓΙΔΑ: η λέξη «ΜΑΛΛΙΝΟ» υπάρχει όντως στην πρόταση του βιβλίου — αλλά ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΑΝ. Ο συντάκτης της άσκησης «δανείστηκε» τη ζέστη από εκεί. Και θυμήσου: στο κεφ. 5 το ΠΕΤΙΚΟΤ ήταν όντως ΜΑΛΛΙΝΟ — αλλά ούτε εκείνο για ζέστη, «ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΠΙΣΩ ΕΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΦΟΥΣΤΑΣ».
ζ. ΛΑΘΟΣ — ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
«Για πρακτική χρήση υιοθετήθηκε μια ΚΟΝΤΗ ΖΑΚΕΤΑ ΑΠΟ ΧΟΝΤΡΟ ΥΦΑΣΜΑ ΠΟΥ ΕΠΕΦΤΕ ΙΣΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΩΜΟΥΣ. Το ρούχο αυτό, με το όνομα ΣΑΚ ΚΟΟΥΤ (sack coat), ΗΤΑΝ ΑΡΧΙΚΑ ΕΝΔΥΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ.»
✅ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «… το σακ κόουτ ήταν αρχικά ένδυμα ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ.»
💡 ΚΑΙ ΤΟ ΩΡΑΙΟ ΣΧΟΛΙΟ: το σακ κόουτ είναι ο πρόγονος του σημερινού σακακιού — ένα ρούχο που ξεκίνησε ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ και ανέβηκε κοινωνικά. Ακριβώς η αντίστροφη διαδρομή από το κρινολίνο.
💡 ΤΟ ΜΟΤΙΒΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ
Οι τρεις ΞΕΚΑΘΑΡΑ λανθασμένες προτάσεις έχουν η καθεμία ΜΙΑ αντικατεστημένη έννοια:
| # | Λάθος | ➜ | Σωστό |
|---|---|---|---|
| β | γυναικείο | ➜ | ΑΝΔΡΙΚΟ |
| στ | για ζέστη | ➜ | για να ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ η σιλουέτα |
| ζ | για τις αστές | ➜ | για τους ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ |
ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΛΑΘΗ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟ «ΠΟΙΟΣ» Ή ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» — ΟΧΙ ΤΟ «ΤΙ». Άρα ψάξε ΤΟΝ ΑΠΟΔΕΚΤΗ και ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ κάθε πρότασης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) α. ΣΩΣΤΟ — «η ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, μέσα από τις γραμμές και τους όγκους των ρούχων και τα φορέματα που είχαν ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ … χαρακτήρισαν την ενδυμασία των γυναικών τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα». β. ΛΑΘΟΣ — ήταν ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ: «έτοιμο ρούχο ήταν αρχικά ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ, καθώς είχε πετύχει ένα υψηλό επίπεδο ραψίματος»· αντίθετα «η γυναίκα έβρισκε έτοιμα μόνο ΑΞΕΣΟΥΑΡ, ΚΑΠΕΣ ΚΑΙ ΕΣΑΡΠΕΣ … και μόνο ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ έχουμε τη διάδοση του έτοιμου γυναικείου ενδύματος». Σωστή διατύπωση: «Έτοιμο ρούχο ήταν αρχικά το ανδρικό…». γ. ΣΩΣΤΟ — «η επιστροφή σε παλιότερες τάσεις μόδας χαρακτήρισε γενικά τη γυναικεία ενδυμασία στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα». δ. ΣΩΣΤΟ — «το ανδρικό ένδυμα, σε αντίθεση προς το γυναικείο, εξελίχτηκε με γνώμονα ΤΗΝ ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ». ε. ΣΩΣΤΟ (με επιφύλαξη διατύπωσης) — το βιβλίο γράφει: «ο ΛΟΓΟΣ για την κομψότητα, την αισθητική του ρούχου, τη μόδα, ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑΣ, μέσω των ενδυμάτων, υπήρξε ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΘΕΜΑΤΑ αυτής της περιόδου»· η άσκηση λέει «η ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ της γυναικείας ψυχολογίας» και «φαινόμενα» αντί «θέματα» — αναφέρεται στο ίδιο ζήτημα και δεν αντιστρέφει γεγονός, γι' αυτό δίνεται Σ, αλλά η απόκλιση αξίζει να σημειωθεί. στ. ΛΑΘΟΣ — δεν χρησιμοποιήθηκε για ζέστη: «τα μεσοφόρια ΒΑΡΑΙΝΑΝ ΠΟΛΥ ΤΟ ΣΩΜΑ. Ένα μεσοφόρι από αλογότριχα «Crin» φορέθηκε ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΝΑ ΚΑΙ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ» και ο στόχος ήταν «για να ξεφύγουν οι γυναίκες από το ΒΑΡΟΣ των μεσοφοριών … ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ». Σωστή διατύπωση: «Το μεσοφόρι από αλογότριχα Crin φορέθηκε αντί για τα μάλλινα και βαμβακερά μεσοφόρια, για να στηρίζει τη φούστα και να ελαφρύνει η σιλουέτα». ζ. ΛΑΘΟΣ — «το ρούχο αυτό, με το όνομα σακ κόουτ (sack coat), ήταν αρχικά ένδυμα ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ». Σωστή διατύπωση: «… ήταν αρχικά ένδυμα για τους εργάτες και τα παιδιά».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Και τα τρία ξεκάθαρα λάθη αφορούν ΤΟ «ΠΟΙΟΣ» ή ΤΟ «ΓΙΑΤΙ»: γυναικείο→ΑΝΔΡΙΚΟ · για ζέστη→ΓΙΑ ΝΑ ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ · για τις αστές→ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ.
- ⚠️ Στη στ΄ πρόσεξε την παγίδα: η λέξη «μάλλινο» υπάρχει όντως στην πρόταση του βιβλίου — αλλά για τα μεσοφόρια που ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΑΝ από το crin.
- Η άσκηση ζητά ΚΑΙ διόρθωση. Μη γράψεις σκέτο «Λ»: ξαναδιατύπωσε ολόκληρη την πρόταση σωστά.
Άσκηση 22 (σελ. 185) — (Α), (Γ) ή (Α+Γ) για τα ενδύματα και τα αξεσουάρ
Ερώτηση: Σημείωσε (Α) για τα ανδρικά ενδύματα και αξεσουάρ, (Γ) για τα γυναικεία και (Α+Γ) για όσα χρησιμοποιούνταν και από τα δύο φύλα:
βελούδινα βραχιόλια ……, φράκο ……, γύρω από το λαιμό βελούδινες κορδέλες ……, στα μαλλιά με λουλούδια και αστέρια ……, πανωφόρι τρία τέταρτα μακρύ ……, κάπα κοντή ……, μικρό καπελάκι ……, ημίψηλο ή ψηλό καπέλο ……
Απάντηση:
-
ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ — 8 ΣΤΟΙΧΕΙΑ
| # | Στοιχείο | Απάντηση | Τεκμηρίωση |
|---|---|---|---|
| 1 | βελούδινα βραχιόλια | Γ | «Στα χέρια φορούσαν ΒΕΛΟΥΔΙΝΑ ΒΡΑΧΙΟΛΙΑ» (γυναικεία κοσμήματα) |
| 2 | φράκο | Α | «Ένα ΦΡΑΚΟ κομμένο στη μέση με στενές μπάσκες πίσω φοριόταν με παντελόνι ριγέ ή καρό» (ανδρικό κοστούμι) |
| 3 | γύρω από τον λαιμό βελούδινες κορδέλες | Γ | «γύρω από το λαιμό ΒΕΛΟΥΔΙΝΕΣ ΚΟΡΔΕΛΕΣ» (ίδια πρόταση) |
| 4 | στα μαλλιά με λουλούδια και αστέρια | Γ | «και ΣΤΟΛΙΖΑΝ ΤΑ ΜΑΛΛΙΑ ΜΕ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΕΡΙΑ» |
| 5 | πανωφόρι τρία τέταρτα μακρύ | Γ | «Το πανωφόρι ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΤΗΝ ΤΟΣΟ ΦΑΡΔΙΑ ΦΟΥΣΤΑ. Για αυτό και ήταν ΤΡΙΑ ΤΕΤΑΡΤΑ ΜΑΚΡΥ» |
| 6 | κάπα κοντή | Γ | «Φοριόταν επίσης φαρδιά ζακέτα μέχρι τη μέση ΚΑΙ ΚΑΠΑ ΚΟΝΤΗ» (ίδια παράγραφος) |
| 7 | μικρό καπελάκι | Γ | «Τα μπονέ στο κεφάλι υποχώρησαν και ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΑΝ ΜΙΚΡΑ ΚΑΠΕΛΑ που πλαισίωναν το πρόσωπο» |
| 8 | ημίψηλο ή ψηλό καπέλο | Α | «Το φράκο ως είδος βέστας ΤΟ ΣΥΝΟΔΕΥΕ ΕΝΑ ΗΜΙΨΗΛΟ Ή ΨΗΛΟ ΚΑΠΕΛΟ» |
Η ΣΥΝΟΨΗ
| Κατηγορία | Πόσα | Ποια |
|---|---|---|
| Α (ανδρικά) | 2 | φράκο · ημίψηλο ή ψηλό καπέλο |
| Γ (γυναικεία) | 6 | βελούδινα βραχιόλια · βελούδινες κορδέλες · λουλούδια και αστέρια στα μαλλιά · πανωφόρι τρία τέταρτα μακρύ · κάπα κοντή · μικρό καπελάκι |
| ⚠️ Α+Γ | 0 | ΚΑΝΕΝΑ |
⚠️ Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ (Α+Γ) ΜΕΝΕΙ ΚΕΝΗ
Η άσκηση προσφέρει την ένδειξη (Α+Γ), αλλά ΚΑΝΕΝΑ από τα οκτώ στοιχεία δεν φοριόταν και από τα δύο φύλα.
Το ΜΟΝΟ ρούχο του κεφαλαίου που θα άξιζε (Α+Γ) είναι ΤΟ ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ: «Ως πανωφόρι ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ, είχε φορεθεί τη δεκαετία του 1850 το ριχτό ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ.» Αλλά το μπουρνούς ΔΕΝ περιλαμβάνεται στη λίστα.
✅ Άρα μη «ψάχνεις» να βρεις κάποιο (Α+Γ) — δεν υπάρχει. Αν το σημειώσεις ρητά στην απάντησή σου, δείχνεις ότι ήλεγξες ΚΑΘΕ στοιχείο και δεν μάντεψες.
💡 Ο ΓΡΗΓΟΡΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ
Πρόσεξε πού βρίσκεται κάθε στοιχείο μέσα στο κεφάλαιο:
| Παράγραφος | Τι περιέχει | Ένδειξη |
|---|---|---|
| «Πάνω από τις φαρδιές φούστες με το κρινολίνο…» | κορσάζ, μανίκια, πανωφόρι τρία τέταρτα, κάπα κοντή, εσάρπα κασμίρ, παπούτσια, κοσμήματα | ΟΛΑ Γ |
| «Το ανδρικό κοστούμι τον καιρό της Δεύτερης Αυτοκρατορίας…» | φράκο, γιλέκα, πουκάμισα, γραβάτα/παπιγιόν, παντελόνια, ημίψηλο ή ψηλό καπέλο | ΟΛΑ Α |
Η άσκηση παίρνει στοιχεία από ΔΥΟ ΜΟΝΟ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ. Αν τις αναγνωρίσεις, λύνεται σε δέκα δευτερόλεπτα.
💡 Και μια παρατήρηση που αξίζει: τα πέντε από τα έξι γυναικεία στοιχεία είναι ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΛΙΔΙΑ, ενώ τα δύο ανδρικά είναι ΡΟΥΧΟ ΚΑΙ ΚΑΠΕΛΟ. Είναι ακριβώς η αντίθεση που δηλώνει το κεφάλαιο: το γυναικείο ένδυμα «ΦΟΡΤΩΜΕΝΟ ΣΤΟΛΙΔΙΑ», το ανδρικό «ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ ΑΠΛΟΤΗΤΑ».
Σύνοψη: Α (ανδρικά, 2): φράκο — «ένα φράκο κομμένο στη μέση με στενές μπάσκες πίσω φοριόταν με παντελόνι ριγέ ή καρό» — και ημίψηλο ή ψηλό καπέλο — «το φράκο ως είδος βέστας το συνόδευε ένα ΗΜΙΨΗΛΟ Ή ΨΗΛΟ ΚΑΠΕΛΟ». Γ (γυναικεία, 6): βελούδινα βραχιόλια, βελούδινες κορδέλες γύρω από τον λαιμό και λουλούδια και αστέρια στα μαλλιά — «στα χέρια φορούσαν ΒΕΛΟΥΔΙΝΑ ΒΡΑΧΙΟΛΙΑ, γύρω από το λαιμό ΒΕΛΟΥΔΙΝΕΣ ΚΟΡΔΕΛΕΣ και στόλιζαν ΤΑ ΜΑΛΛΙΑ ΜΕ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΕΡΙΑ»· πανωφόρι τρία τέταρτα μακρύ — «το πανωφόρι δεν μπορούσε να καλύψει την τόσο φαρδιά φούστα. Για αυτό και ήταν ΤΡΙΑ ΤΕΤΑΡΤΑ ΜΑΚΡΥ και εφαρμοστό στο επάνω σώμα»· κάπα κοντή — «φοριόταν επίσης φαρδιά ζακέτα μέχρι τη μέση ΚΑΙ ΚΑΠΑ ΚΟΝΤΗ»· μικρό καπελάκι — «τα μπονέ στο κεφάλι υποχώρησαν και επικράτησαν ΜΙΚΡΑ ΚΑΠΕΛΑ που πλαισίωναν το πρόσωπο». ⚠️ Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ (Α+Γ) ΜΕΝΕΙ ΚΕΝΗ: κανένα από τα οκτώ στοιχεία δεν φοριόταν και από τα δύο φύλα. Το μόνο τέτοιο ρούχο του κεφαλαίου είναι το ΜΠΟΥΡΝΟΥΣ — «ως πανωφόρι για τους άνδρες ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ, είχε φορεθεί τη δεκαετία του 1850 το ριχτό μπουρνούς» — αλλά δεν περιλαμβάνεται στη λίστα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η κατηγορία (Α+Γ) μένει ΚΕΝΗ. Μη «ψάχνεις» να τη γεμίσεις — σημείωσέ το ρητά και δείξε ότι έλεγξες κάθε στοιχείο.
- Η άσκηση αντλεί από ΔΥΟ μόνο παραγράφους: εκείνη «πάνω από τις φαρδιές φούστες με το κρινολίνο…» (όλα Γ) και εκείνη για «το ανδρικό κοστούμι τον καιρό της Δεύτερης Αυτοκρατορίας» (όλα Α).
- Ο γρήγορος κανόνας: φράκο και ψηλό καπέλο → Α · κοσμήματα, κάπα, καπελάκι, πανωφόρι τρία τέταρτα → Γ.
Άσκηση 23 (σελ. 185) — Κύκλωσε την/τις ορθή/ές απάντηση/σεις
Ερώτηση: Κύκλωσε την/τις ορθή/ές απάντηση/σεις για τις προτάσεις που ακολουθούν:
Α. Τα αξεσουάρ και ενδύματα στα τέλη του 19ου αιώνα ήταν: πλισέ και βολάν, περούκες, γαρνιτούρες από γούνα και δαντέλα, αρχαιοπρεπείς τουνίκες, φιόγκοι, πεσμαντερί, ουρές φτιαγμένες από λουλούδια, τρίκωχα καπέλα, μπότες και μποτίνια, μπονέ, φορέματα με τα επάλληλα βολάν, φούστες με πιέτες και πολλά μεσοφόρια, φουφούλες με ψαλιδίσματα.
Β. Οι γυναίκες της μεσαίας τάξης αυτής της εποχής: έραβαν μόνες, πήγαιναν σε μοδίστρες, έραβαν σε οίκους μόδας, αγόραζαν έτοιμα ραμμένα, αγόραζαν μεταχειρισμένα από παλιατζίδικα, φορούσαν μισοτελειωμένα φορέματα.
Απάντηση:
-
Α. ΤΑ ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΚΑΙ ΕΝΔΥΜΑΤΑ
Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΙΣ ΠΕΝΤΕ ΠΡΩΤΕΣ
«Με τα διάφορα ΠΛΙΣΕ ΚΑΙ ΒΟΛΑΝ, με τις ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΕΣ ΑΠΟ ΓΟΥΝΑ ΚΑΙ ΔΑΝΤΕΛΑ, με τους ΦΙΟΓΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΣΜΑΝΤΕΡΙ, με τις ΟΥΡΕΣ ΦΤΙΑΓΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ, τα φορέματα ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ήταν ΠΑΡΑΦΟΡΤΩΜΕΝΑ ΣΑΝ ΤΑΠΕΤΣΑΡΙΕΣ.»
| ✅ ΚΥΚΛΩΝΕΙΣ | Πού το λέει |
|---|---|
| πλισέ και βολάν | η παραπάνω πρόταση |
| γαρνιτούρες από γούνα και δαντέλα | η παραπάνω πρόταση |
| φιόγκοι | η παραπάνω πρόταση |
| πεσμαντερί | η παραπάνω πρόταση |
| ουρές φτιαγμένες από λουλούδια | η παραπάνω πρόταση |
| μπότες και μποτίνια | «ΚΟΜΨΕΣ ΜΠΟΤΕΣ ΚΑΙ ΜΠΟΤΙΝΙΑ χρωματιστά από ύφασμα ΗΤΑΝ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ» |
| φορέματα με τα επάλληλα βολάν | «Ογκώδης φούστα ΜΕ ΕΠΑΛΛΗΛΑ ΒΟΛΑΝ και πολλά μισοφόρια, 1860» (λεζάντα εικ. 6.3) |
| φούστες με πιέτες και πολλά μεσοφόρια | ίδια λεζάντα· και «τρία μέχρι δεκαέξι ΒΟΛΑΝ … αποτελούσαν τη φούστα», ενώ «τα ΜΕΣΟΦΟΡΙΑ βάραιναν πολύ το σώμα» |
⚠️ ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΠΟΥ ΑΦΗΝΕΙΣ — ΚΑΘΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΑΛΛΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
| ⚠️ ❌ ΔΕΝ ΚΥΚΛΩΝΕΙΣ | Σε ποια εποχή ανήκει |
|---|---|
| ΠΕΡΟΥΚΕΣ | ΡΟΚΟΚΟ (κεφ. 3) — και ξανά στο Ντιρεκτουάρ (κεφ. 4) |
| ΑΡΧΑΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΤΟΥΝΙΚΕΣ | ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ (κεφ. 4) |
| ΤΡΙΚΩΧΑ ΚΑΠΕΛΑ | 18ος ΑΙΩΝΑΣ — «το ψηλό τρίκωχο» καταργήθηκε στη Γαλλική Επανάσταση (κεφ. 4) |
| ⚠️⚠️ ΜΠΟΝΕ | ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ (κεφ. 5, «το 1837 … το καπέλο μετατράπηκε σε σεμνό ΜΠΟΝΕ») — και εδώ το βιβλίο λέει ρητά: «ΤΑ ΜΠΟΝΕ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΥΠΟΧΩΡΗΣΑΝ και επικράτησαν μικρά καπέλα» |
| ΦΟΥΦΟΥΛΕΣ ΜΕ ΨΑΛΙΔΙΣΜΑΤΑ | ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ (κεφ. 1) |
⚠️ ΤΟ ΜΠΟΝΕ ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΥΠΟΥΛΗ ΠΑΓΙΔΑ. Είναι το μόνο από τα πέντε λάθος στοιχεία που ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ μέσα στο ίδιο το κεφάλαιο — αλλά ΑΚΡΙΒΩΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΙ ΟΤΙ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ.
ΜΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΩΣΤΑ: τα «φορέματα με τα επάλληλα βολάν» και οι «φούστες με πιέτες και πολλά μεσοφόρια» ανήκουν στις δεκαετίες ΤΟΥ ΚΡΙΝΟΛΙΝΟΥ (1850-60), όχι στις «τελευταίες δεκαετίες». Επειδή όμως η εκφώνηση λέει γενικά «στα τέλη του 19ου αιώνα» και το ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ έχει αυτόν τον τίτλο, κυκλώνονται.
Β. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΑΣ ΤΑΞΗΣ — ΤΡΕΙΣ ΣΩΣΤΕΣ
| ✅ ΚΥΚΛΩΝΕΙΣ | Το κείμενο |
|---|---|
| ΕΡΑΒΑΝ ΜΟΝΕΣ | «Οι γυναίκες ΕΡΑΒΑΝ ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥΣ»· και «τα ΠΑΤΡΟΝ … είχαν καθιερωθεί από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΑΣ ΤΑΞΗΣ» |
| ΠΗΓΑΙΝΑΝ ΣΕ ΜΟΔΙΣΤΡΕΣ | «Ο 19ος αιώνας ήταν Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΜΟΔΙΣΤΡΩΝ»· «τα εργαστήρια με τις μοδίστρες για τα γυναικεία ρούχα … κατέλαβαν σημαντική θέση» |
| ΑΓΟΡΑΖΑΝ ΕΤΟΙΜΑ ΡΑΜΜΕΝΑ | «η ΚΟΝΦΕΞΙΟΝ … ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΔΕ ΔΙΕΘΕΤΑΝ ΠΟΛΛΑ ΧΡΗΜΑΤΑ … έκαναν τα έτοιμα ενδύματα στα πολυκαταστήματα ΠΟΛΥ ΕΛΚΥΣΤΙΚΑ» |
⚠️ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΗΝΕΙΣ
| ⚠️ ❌ | Γιατί |
|---|---|
| ΕΡΑΒΑΝ ΣΕ ΟΙΚΟΥΣ ΜΟΔΑΣ | η Υψηλή Ραπτική «κάλυπτε τις ανάγκες ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΩΝ»· στον Οίκο Γουόρθ «ντύνονταν ΒΑΣΙΛΙΣΣΕΣ, ΗΘΟΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ» |
| ΑΓΟΡΑΖΑΝ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΠΑΛΙΑΤΖΙΔΙΚΑ | το βιβλίο τα ονομάζει «ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ» — «τον 19ο αιώνα αναπτύχθηκαν στο Λονδίνο ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΩΝ ΡΟΥΧΩΝ … Τέτοιες ΛΑΪΚΕΣ αγορές και παλιατζίδικα» |
| ⚠️ ΦΟΡΟΥΣΑΝ ΜΙΣΟΤΕΛΕΙΩΜΕΝΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ | ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: «οι γυναίκες ΑΓΟΡΑΖΑΝ ΜΙΣΟΤΕΛΕΙΩΜΕΝΑ τα φορέματα ΓΙΑ ΝΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΟΥΝ ΤΟ ΣΠΙΤΙ, να τα γαρνίρουν ή να φτιάξουν ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ» — τα ΑΓΟΡΑΖΑΝ μισοτελειωμένα, δεν τα ΦΟΡΟΥΣΑΝ |
Αν η επιλογή έλεγε «ΑΓΟΡΑΖΑΝ μισοτελειωμένα φορέματα», θα ήταν ΣΩΣΤΗ. Όπως είναι διατυπωμένη («φορούσαν»), δεν κυκλώνεται.
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Το Β΄ σκέλος περιγράφει ΑΚΡΙΒΩΣ τη θέση της μεσαίας τάξης — ανάμεσα σε δύο κόσμους:
| Πάνω από αυτήν | Η ΜΕΣΑΙΑ ΤΑΞΗ | Κάτω από αυτήν |
|---|---|---|
| ΥΨΗΛΗ ΡΑΠΤΙΚΗ (αριστοκρατία, πλούσιοι αστοί) | πατρόν · μοδίστρες · κονφεξιόν | ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΩΝ |
Και εκεί ακριβώς λειτουργεί ο «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ» της μόδας που περιγράφει το κεφάλαιο: η μεσαία τάξη είναι η πρώτη που μπορεί να ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ τη μόδα χωρίς να την ΠΑΡΑΓΓΕΛΝΕΙ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Α. ΤΑ ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΚΑΙ ΕΝΔΥΜΑΤΑ — κυκλώνεις οκτώ: πλισέ και βολάν · γαρνιτούρες από γούνα και δαντέλα · φιόγκοι · πεσμαντερί · ουρές φτιαγμένες από λουλούδια («με τα διάφορα πλισέ και βολάν, με τις γαρνιτούρες από γούνα και δαντέλα, με τους φιόγκους και τις πεσμαντερί, με τις ουρές φτιαγμένες από λουλούδια, τα φορέματα των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα ήταν παραφορτωμένα σαν ταπετσαρίες») · μπότες και μποτίνια («κομψές μπότες και μποτίνια χρωματιστά από ύφασμα ήταν της μόδας») · φορέματα με τα επάλληλα βολάν και φούστες με πιέτες και πολλά μεσοφόρια («τρία μέχρι δεκαέξι βολάν … αποτελούσαν τη φούστα»· «ογκώδης φούστα με επάλληλα βολάν και πολλά μισοφόρια»). Δεν κυκλώνονται πέντε, και το καθένα ανήκει σε άλλο κεφάλαιο: περούκες (Ροκοκό), αρχαιοπρεπείς τουνίκες (Νεοκλασικισμός), τρίκωχα καπέλα (18ος αιώνας), φουφούλες με ψαλιδίσματα (Αναγέννηση) — και ιδίως μπονέ, γιατί το ίδιο το κεφάλαιο λέει ρητά ότι «τα μπονέ στο κεφάλι ΥΠΟΧΩΡΗΣΑΝ και επικράτησαν μικρά καπέλα». Β. ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΑΣ ΤΑΞΗΣ — κυκλώνεις τρεις: έραβαν μόνες («οι γυναίκες έραβαν οι ίδιες τα φορέματά τους»· «τα πατρόν … είχαν καθιερωθεί … για τις ανάγκες της μεσαίας τάξης») · πήγαιναν σε μοδίστρες («ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας των μοδιστρών») · αγόραζαν έτοιμα ραμμένα (η κονφεξιόν «για όσους δε διέθεταν πολλά χρήματα», που έκανε «τα έτοιμα ενδύματα στα πολυκαταστήματα πολύ ελκυστικά»). Δεν κυκλώνονται: έραβαν σε οίκους μόδας (η Υψηλή Ραπτική «κάλυπτε τις ανάγκες της αριστοκρατίας, των πλούσιων αστών και των επιχειρηματιών») · αγόραζαν μεταχειρισμένα από παλιατζίδικα (το βιβλίο τα ονομάζει «λαϊκές αγορές») · φορούσαν μισοτελειωμένα φορέματα — εδώ η διατύπωση παραμορφώνει το κείμενο: «οι γυναίκες ΑΓΟΡΑΖΑΝ μισοτελειωμένα τα φορέματα ΓΙΑ ΝΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΟΥΝ ΤΟ ΣΠΙΤΙ», δηλαδή τα αγόραζαν μισοτελειωμένα, δεν τα φορούσαν έτσι.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ Η πιο ύπουλη παγίδα του Α΄ είναι το ΜΠΟΝΕ: αναφέρεται μέσα στο κεφάλαιο, αλλά ακριβώς για να πει ότι ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ.
- Στο Α΄ κάθε λάθος στοιχείο ανήκει σε άλλο κεφάλαιο: περούκες→Ροκοκό · τουνίκες→Νεοκλασικισμός · τρίκωχα→18ος αι. · φουφούλες→Αναγέννηση.
- ⚠️ Στο Β΄ πρόσεξε το ρήμα: το βιβλίο λέει ότι ΑΓΟΡΑΖΑΝ μισοτελειωμένα φορέματα «για να τα συμπληρώσουν το σπίτι» — όχι ότι τα φορούσαν μισοτελειωμένα.
