Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: Αρχές του 20ού αιώνα (σελ. 207) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: Αρχές του 20ού αιώνα
Οι 20 αριθμημένες ασκήσεις της σελ. 207-210, μείον τις 4 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ (11-14) -> 16 λύσεις. ⚠️ Ο πίνακας CH έλεγε 18 — διορθώθηκε σε 16. ⚠️⚠️ ΤΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: (1) «στη δεκαετία ΤΟΥ 1860 τα υλικά που επικράτησαν ήταν ΤΟ ΝΑΫΛΟΝ ΚΑΙ Η ΛΙΚΡΑ» — αναχρονισμός, εννοεί 1960· (2) «ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1830 οι άνδρες φορούσαν ολόσωμα κοστούμια μπάνιου», ενώ τρεις σειρές πιο πάνω «η ιστορία … ΑΡΧΙΣΕ ΤΟ 1840» — εννοεί 1930· (3) η άσκηση 20 ζητά αρίθμηση «1, 2, 3» ενώ και οι δύο λίστες έχουν ΤΕΣΣΕΡΑ στοιχεία. ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ: mauritia.de ΝΕΚΡΟ (404), ime.gr ΖΩΝΤΑΝΟ (200).
Ερώτηση 1 (σελ. 207) — Τα αντιπροσωπευτικά καλλιτεχνικά κινήματα των αρχών του 20ού αιώνα
Ερώτηση: Ποια είναι τα αντιπροσωπευτικά καλλιτεχνικά κινήματα στις αρχές του 20ού αιώνα;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ — ΓΙΑΤΙ ΤΟΣΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΜΑΖΙ
«ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΑΙΩΝΑΣ ΔΕΝ ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΤΟΣΟ ΜΕ ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ, ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΟΣΟ Ο 20ός ΑΙΩΝΑΣ … Τα καλλιτεχνικά κινήματα και οι πειραματισμοί … ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΝ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΚΑΙ ΤΡΟΦΟΔΟΤΟΥΣΑΝ ΣΥΝΕΧΩΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΟΥ.»
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Η ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΤΕΧΝΗ
«Αντιπροσωπευτικό καλλιτεχνικό κίνημα του 20ού αιώνα ήταν Η ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΤΕΧΝΗ, γνωστή και ως «ΜΗ ΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ». Η Αφηρημένη Τέχνη ΔΕΝ ΗΘΕΛΕ ΝΑ ΜΙΜΗΘΕΙ ΟΥΤΕ ΝΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΗΣΕΙ ΑΜΕΣΑ ΤΗΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, πιστεύοντας ότι ΟΙ ΦΟΡΜΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΑΡΚΟΥΝ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΘΕΑΤΗ.»
Και οι πηγές της: «κατάργησαν την αναπαράσταση και βρήκαν πηγές έμπνευσης ΣΤΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ, ΤΗ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ, ΤΗΝ ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ αλλά και ΣΕ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ.»
💡 ΣΥΓΚΡΙΝΕ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 6: εκεί ο ρεαλισμός ήθελε να «ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΕΙ ΠΙΣΤΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ». Εδώ η αφηρημένη τέχνη κάνει ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ. Το μοτίβο «κάθε ρεύμα αντιδρά στο προηγούμενο» συνεχίζεται και στον 20ό αιώνα.
ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΓΑΛΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ
1. ΚΥΒΙΣΜΟΣ (1907-1914)
«Η ΠΡΩΤΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΚΔΟΧΗ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ του 20ού αιώνα ήταν Ο ΚΥΒΙΣΜΟΣ, που άνθησε κυρίως ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1907-1914 και συνδέθηκε με δύο ονόματα, του ΖΩΡΖ ΜΠΡΑΚ και του ΠΑΜΠΛΟ ΠΙΚΑΣΟ. Οι κυβιστές ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΑΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ, ΤΟΠΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΑΝ ΠΟΛΥΕΔΡΙΚΑ, ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΣΤΕΡΕΑ και συνδύαζαν αυτή την απεικόνιση ΜΕ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ.»
2. ΦΟΒΙΣΜΟΣ (1905)
«Ο ΦΟΒΙΣΜΟΣ ήταν ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΜΕΓΑΛΟ ΚΙΝΗΜΑ στη ζωγραφική του 20ού αιώνα και οι ζωγράφοι του, ΟΠΩΣ Ο ΑΝΡΙ ΜΑΤΙΣ, χρησιμοποιούσαν ΕΝΤΟΝΕΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΦΟΡΜΕΣ.»
Και το όνομα: «οι καλλιτέχνες, επηρεασμένοι από τον ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ, ονομάστηκαν «ΦΟΒ» (ΠΟΥ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΓΡΙΜΙΑ) ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΡΙΤΙΚΟΥΣ, όταν εξέθεσαν ΤΟ 1905 τα έργα τους».
💡 Πρόσεξε το «ΠΡΩΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΑ»: ο Φοβισμός (1905) προηγείται του Κυβισμού (1907), παρότι το βιβλίο τον παρουσιάζει ΔΕΥΤΕΡΟ.
3. ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ (1905)
«ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ιδρύθηκε από μια ομάδα ΓΕΡΜΑΝΩΝ καλλιτεχνών η «ΓΕΦΥΡΑ», με την οποία άρχισε … ο ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ. Οι εξπρεσιονιστές ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΟΥΝ ΤΗ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ, ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΣΥΓΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ.»
ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΞΕΧΝΙΕΤΑΙ: «Περισσότερο από κάθε άλλο κίνημα, Ο ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ ΕΞΕΦΡΑΣΕ ΤΗΝ ΑΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΠΟΥ ΧΑΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΜΑΖΕΣ, ΠΟΥ ΣΥΝΘΛΙΒΕΤΑΙ ΣΤΑ ΓΡΑΝΑΖΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟΥΠΟΛΕΩΝ.»
Και η συνέχειά του: «συνεχίστηκε και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ΣΑΝ ΚΡΑΥΓΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΜΑΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΘΡΩΠΙΑ ΤΟΥ.»
ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΚΟΜΗ, ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΑΜΕΣΑ ΤΟ ΡΟΥΧΟ
| Κίνημα | Ο ορισμός | Πότε / Ποιος |
|---|---|---|
| ΑΡ ΝΟΥΒΟ | «η ΑΠΟΔΟΣΗ ΜΟΡΦΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΗ άφησε τα ίχνη της ΣΤΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ, στα έπιπλα, στην αρχιτεκτονική» | 1890-1914 |
| ARTS AND CRAFTS | «ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, … η ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ» | ΓΟΥΙΛΛΙΑΜ ΜΟΡΙΣ |
Ο ΜΟΡΙΣ ήταν «υπέρ του ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΥ, μολονότι ο βιομηχανικός πολιτισμός είχε κιόλας επιβληθεί» — και οι οπαδοί του πίστευαν ότι «οι καλλιτέχνες πρέπει να οργανωθούν ΣΕ ΣΥΝΤΕΧΝΙΕΣ … ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΗΣ ΕΚΒΙΟΜΗΧΑΝΙΣΗΣ».
Και ένα ακόμη όνομα: στη Βιέννη «ο ζωγράφος ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ΚΛΙΜΤ ΣΥΝΔΥΑΣΕ ΤΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΑ ΜΟΤΙΒΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ».
Και το κίνημα που ακολουθεί: το ΑΡ ΝΤΕΚΟ, «το κίνημα των διακοσμητικών τεχνών που ΤΟ 1920 έγινε γνωστό ως Αρ Ντεκό», με εκπρόσωπο τον ΕΡΤΕ.
💡 ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ — ΤΟ 1905 ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΟΝΙΑ-ΚΛΕΙΔΙ
Την ίδια χρονιά συμβαίνουν ΔΥΟ πράγματα: οι ΦΟΒ εκθέτουν και παίρνουν το όνομά τους · και ιδρύεται η «ΓΕΦΥΡΑ», αρχή του ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΥ. Δύο χρόνια αργότερα, το 1907, αρχίζει ο ΚΥΒΙΣΜΟΣ.
Σύνοψη: ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: «κανένας άλλος αιώνας δεν συνδέθηκε τόσο με τις ιδέες της ταχύτητας, των συγκρούσεων και των αλλαγών όσο ο 20ός», και «τα καλλιτεχνικά κινήματα … εναλλάσσονταν δυναμικά και τροφοδοτούσαν … ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΟΥ». ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΝΑΙ Η ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΤΕΧΝΗ: «γνωστή και ως ΜΗ ΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ … δεν ήθελε να μιμηθεί ούτε να αναπαραστήσει άμεσα την εξωτερική πραγματικότητα, πιστεύοντας ότι ΟΙ ΦΟΡΜΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΑΡΚΟΥΝ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΘΕΑΤΗ», με πηγές έμπνευσης «τα διακοσμητικά μοτίβα, τη ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ, την ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ». ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΓΑΛΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ. (1) ΚΥΒΙΣΜΟΣ, «η πρώτη σημαντική εκδοχή Αφηρημένης Τέχνης», που «άνθησε κυρίως την περίοδο 1907-1914 και συνδέθηκε … με τον ΖΩΡΖ ΜΠΡΑΚ και τον ΠΑΜΠΛΟ ΠΙΚΑΣΟ»: «απεικόνιζαν αντικείμενα, τοπία και ανθρώπους ΣΑΝ ΠΟΛΥΕΔΡΙΚΑ, ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΣΤΕΡΕΑ … ΜΕ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ». (2) ΦΟΒΙΣΜΟΣ, «το ΠΡΩΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΑ μεγάλο κίνημα στη ζωγραφική του 20ού αιώνα», με τον ΑΝΡΙ ΜΑΤΙΣ: «χρησιμοποιούσαν ΕΝΤΟΝΕΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΦΟΡΜΕΣ»· «επηρεασμένοι από τον ΒΑΝ ΓΚΟΓΚ, ονομάστηκαν «ΦΟΒ» (που σημαίνει αγρίμια) από τους κριτικούς, όταν εξέθεσαν το 1905». (3) ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ, που άρχισε την ίδια χρονιά με την ίδρυση της «ΓΕΦΥΡΑΣ» από Γερμανούς καλλιτέχνες: «παραμόρφωναν την πραγματικότητα για να εκφράσουν ΤΗ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ, το συναίσθημα και την εσωτερική συγκίνηση του καλλιτέχνη»· και «περισσότερο από κάθε άλλο κίνημα … εξέφρασε ΤΗΝ ΑΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΠΟΥ ΧΑΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΜΑΖΕΣ … και ΑΠΕΙΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟΥΠΟΛΕΩΝ». ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΚΟΜΗ, ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟ ΡΟΥΧΟ: η ΑΡ ΝΟΥΒΟ (1890-1914), με «την απόδοση μορφών από τη φύση … στα διακοσμητικά μοτίβα των υφασμάτων», και το ARTS AND CRAFTS του ΓΟΥΙΛΛΙΑΜ ΜΟΡΙΣ, που υποστήριζε ότι «ο καλλιτέχνης είναι και ο κατασκευαστής των προϊόντων» και ότι «η διακόσμηση είναι προσωπική απόλαυση του ατόμου». Ακολούθησε το ΑΡ ΝΤΕΚΟ, «που το 1920 έγινε γνωστό» με αυτό το όνομα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ κάθε κινήματος, όχι μόνο το όνομα — είναι ακριβώς αυτοί που ζητά η άσκηση 15.
- Το 1905 είναι η χρονιά-κλειδί: εκθέτουν οι Φοβ ΚΑΙ ιδρύεται η «Γέφυρα» (Εξπρεσιονισμός). Ο Κυβισμός αρχίζει το 1907.
- Μην ξεχάσεις την ΑΡ ΝΟΥΒΟ και το ARTS AND CRAFTS — είναι τα δύο που συνδέονται άμεσα με το ένδυμα.
Ερώτηση 2 (σελ. 207) — Τα χαρακτηριστικά των ενδυμάτων της Μπελ Επόκ
Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των ενδυμάτων της Μπελ Επόκ;
Απάντηση:
-
ΠΡΩΤΑ Η ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ
«Ο ταραχώδης 20ός αιώνας άρχισε με τη μόδα ΤΗΣ ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ (περίοδος της βασιλείας του ΕΔΟΥΑΡΔΟΥ Ζ΄) και με τη μόδα ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ (Belle Époque). «ΩΡΑΙΑ ΕΠΟΧΗ» ονόμασαν οι Γάλλοι την περίοδο ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1890 ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ.»
Δύο ονόματα για την ΙΔΙΑ περίοδο: ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗ (Αγγλία) · ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ (Γαλλία).
Και το πνεύμα της: «η γυναικεία μόδα την πρώτη δεκαετία του αιώνα ΣΗΜΑΔΕΥΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΘΕΙ Η ΠΑΛΙΑ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑΣ.»
Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ — Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ
«Η σιλουέτα τους ΕΔΙΝΕ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ «ΣΦΗΚΑΣ». ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΡΣΕ, Η ΜΕΣΗ ΗΤΑΝ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΕΜΑΤΩΝ ΤΕΡΑΣΤΙΑ.»
Και ο μηχανισμός της γραμμής S: «ο κορσές ΠΙΕΖΕ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ ΚΑΙ ΕΣΦΙΓΓΕ ΤΗ ΜΕΣΗ, έτσι ώστε ΤΟ ΣΩΜΑ ΝΑ ΠΡΟΤΑΣΣΕΤΑΙ ΚΑΘΕΤΟ ΚΑΙ ΟΙ ΓΟΦΟΙ ΝΑ ΤΙΝΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ» — «οι ΚΟΡΣΕΔΕΣ ήταν ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ».
ΤΑ ΕΞΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤΟΣ
| # | Στοιχείο | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΚΟΡΣΕΣ / ΓΡΑΜΜΗ S | «κύριο χαρακτηριστικό της γυναικείας ενδυμασίας ήταν Η ΓΡΑΜΜΗ S» |
| 2 | ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ και ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΜΕΣΗ | η «εντύπωση ΣΦΗΚΑΣ» |
| 3 | ΦΟΥΣΤΕΣ | «έπεφταν ΕΒΑΖΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, ΛΟΞΕΣ, ΠΛΙΣΕ Ή ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΚΑΜΠΑΝΑΣ» |
| 4 | ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΚΑΠΕΛΑ | «γαρνίρονταν ΜΕ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΦΤΕΡΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ» |
| 5 | ΔΑΝΤΕΛΕΝΙΕΣ ΜΠΛΟΥΖΕΣ | «είχαν ΨΗΛΟ ΓΙΑΚΑ ο οποίος ΤΥΛΙΓΕ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ ΚΑΙ ΣΤΕΚΟΤΑΝ ΟΡΘΙΟΣ ΜΕ ΜΠΑΛΑΙΝΑ» |
| 6 | Η ΓΡΑΜΜΗ ΛΕΝΖΕΡΙ | «φορέματα ΣΕ ΥΦΟΣ ΕΣΩΡΟΥΧΩΝ … που είχαν ΠΑΣΤΕΛ ΧΡΩΜΑΤΑ και έδιναν ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΙΝΟΥ» |
ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ: «η ΜΟΥΣΕΛΙΝΑ, το ΤΟΥΛΙ, η ΔΑΝΤΕΛΑ, το ΣΙΦΟΝ», μαζί με «τα ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ, τα ΓΑΡΝΙΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΟΓΚΟΥΣ».
💡 ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΟ — Η ΓΡΑΜΜΗ ΛΕΝΖΕΡΙ: «Της μόδας ήταν υφάσματα και υλικά ΠΟΥ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΝ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ.» Το εσώρουχο βγαίνει προς τα έξω — άλλη μια φορά που ένα ρούχο «ανεβαίνει» από τον ιδιωτικό στον δημόσιο χώρο, όπως ακριβώς και το ΚΟΣΤΟΥΜΙ και το ΣΜΟΚΙΝ στο ίδιο κεφάλαιο.
ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ
«Αλλά και οι άνδρες είχαν στόχο ΤΗΝ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ, ΡΙΧΝΟΝΤΑΣ ΒΑΡΟΣ ΣΤΙΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΕΣΗΣ, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ, όπου ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΑ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΠΟΡ ΣΑΚΑΚΙΑ ΚΑΤΑΚΤΟΥΣΑΝ ΕΔΑΦΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ. Εκεί το ένδυμα ήταν ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΣΤΥΛΙΖΑΡΙΣΜΕΝΟ από τα κοστούμια των ανδρών στην Ευρώπη.»
Είναι η πρώτη φορά στο βιβλίο που η ΑΜΕΡΙΚΗ εμφανίζεται ως ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΜΟΔΑΣ — και θα επιβεβαιωθεί λίγο αργότερα με το ΤΖΙΝ.
Η ΖΩΗ ΠΟΥ ΝΤΥΝΕΙ ΑΥΤΗ Η ΜΟΔΑ
«Οι κυρίες της γαλλικής αστικής τάξης ΠΟΥ ΕΥΗΜΕΡΟΥΣΕ τα χρόνια εκείνα περνούσαν τον ελεύθερο χρόνο τους ΣΤΑ ΘΕΑΤΡΑ, ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΑΣΤΡΟΦΕΣ, ΣΕ ΠΕΡΙΠΑΤΟΥΣ, ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΣΤΟΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΜΠΟΥΤΙΚ. Η ΜΟΔΑ ΕΙΧΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΤΟΥΣ.»
«Ντύνονταν με ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΔΟΥΛΕΜΕΝΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ, ΑΠΟ ΩΡΑΙΑ, ΦΙΝΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ.»
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: η Μπελ Επόκ ΔΕΝ είναι νέα μόδα — είναι Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ. Το βιβλίο το λέει καθαρά: «ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ (fin de siècle) ΕΦΕΡΕ ΤΗ ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΩΝ ΤΑΣΕΩΝ», σε ένα κλίμα «ΝΟΣΤΑΛΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ». Και θα σαρωθεί από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, που «ΣΑΡΩΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ».
Σύνοψη: Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ««Ωραία Εποχή» ονόμασαν οι Γάλλοι την περίοδο ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1890 ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ»· στην Αγγλία η αντίστοιχη μόδα λέγεται «ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗ» (βασιλεία του Εδουάρδου Ζ΄). Το πνεύμα της: «η γυναικεία μόδα την πρώτη δεκαετία του αιώνα σημαδεύτηκε από την προσπάθεια ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΘΕΙ Η ΠΑΛΙΑ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑΣ». Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ: «η σιλουέτα τους έδινε την εντύπωση «ΣΦΗΚΑΣ». Κάτω από τον κορσέ, Η ΜΕΣΗ ΗΤΑΝ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ ΤΩΝ ΦΟΡΕΜΑΤΩΝ ΤΕΡΑΣΤΙΑ»· «οι κορσέδες ήταν ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ, αφού κύριο χαρακτηριστικό … ήταν Η ΓΡΑΜΜΗ S», και ο κορσές «πίεζε το στήθος και έσφιγγε τη μέση, έτσι ώστε το σώμα να προτάσσεται κάθετο και οι γοφοί να τινάζονται προς τα πίσω». ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: φούστες που «έπεφταν ΕΒΑΖΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, ΛΟΞΕΣ, ΠΛΙΣΕ Ή ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΚΑΜΠΑΝΑΣ»· «τα ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΚΑΠΕΛΑ γαρνίρονταν με ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΦΤΕΡΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ»· μπλούζες από δαντέλα «που είχαν ψηλό γιακά ο οποίος τύλιγε τον λαιμό και στεκόταν όρθιος με μπαλαίνα»· υφάσματα «η μουσελίνα, το τούλι, η δαντέλα, το σιφόν», με κεντήματα, γαρνιρίσματα και φιόγκους· και η ΓΡΑΜΜΗ ΛΕΝΖΕΡΙ (lingerie), φορέματα «σε ύφος εσωρούχων» με «παστέλ χρώματα» που «έδιναν την αίσθηση του αέρινου» — αφού «της μόδας ήταν υφάσματα και υλικά ΠΟΥ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΝ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ». ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ: «είχαν στόχο ΤΗΝ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ, ρίχνοντας βάρος ΣΤΙΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΕΣΗΣ, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ», όπου «τα χρωματιστά πουκάμισα και τα σπορ σακάκια κατακτούσαν έδαφος» και το ένδυμα ήταν «λιγότερο στυλιζαρισμένο».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ονόματα, μία περίοδος: ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ (Γαλλία) και ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗ ΕΠΟΧΗ (Αγγλία) — 1890 έως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
- Η λέξη-κλειδί για τη σιλουέτα είναι «ΣΦΗΚΑ» — και τα δύο στοιχεία που τη φτιάχνουν: υπερβολικά σφιγμένη μέση και τεράστια μανίκια.
- Μη χάσεις τη ΓΡΑΜΜΗ ΛΕΝΖΕΡΙ: φορέματα σε ύφος εσωρούχων, σε παστέλ — από υλικά «που παλιότερα χρησιμοποιούνταν μόνο για εσώρουχα».
Ερώτηση 3 (σελ. 207) — Η Αρ Νουβό και η μόδα
Ερώτηση: Πώς σχετίζεται η Αρ Νουβό με τη μόδα; Πώς εκδηλώνεται η επίδραση του κινήματος στο ένδυμα;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: Η ΓΡΑΜΜΗ S
«Στα φορέματα η Αρ Νουβό ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ S. Η μόδα αυτή, ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΤΑΝ ΣΤΗΝ ΚΑΜΠΥΛΗ, ΦΟΡΕΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ 1897 ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1908. Έδινε στη γυναικεία σιλουέτα ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ S.»
Η λέξη-κλειδί είναι Η ΚΑΜΠΥΛΗ. Η Αρ Νουβό είναι κίνημα ΚΑΜΠΥΛΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ — και το φόρεμα γίνεται κι αυτό καμπύλη.
ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ — ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ
Πότε: «Τις δεκαετίες 1890-1914 ΑΚΜΑΣΕ το καλλιτεχνικό κίνημα της ΑΡ ΝΟΥΒΟ (ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΗΣ), που βρήκε την κύρια έκφρασή του ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΕΣ.»
Πού μπήκε: «Η σφραγίδα της Αρ Νουβό ΜΠΗΚΕ ΣΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ, στα ΕΠΙΠΛΑ και την ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ, καθώς και στις ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ.»
Το όνομα: «προήλθε από την γκαλερί εσωτερικής διακόσμησης που άνοιξε ΤΟ 1896 ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ με την επωνυμία «ΟΙΚΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΗΣ».»
| Χώρα | Πώς λέγεται εκεί |
|---|---|
| ΓΕΡΜΑΝΙΑ | ΓΙΟΥΓΚΕΝΤΣΤΙΛ — «στυλ της νεότητας» |
| ΑΓΓΛΙΑ | ΜΟΝΤΕΡΝ ΣΤΑΪΛ και ΛΙΜΠΕΡΤΥ, «από το ομώνυμο κατάστημα του Λονδίνου» |
| ΑΥΣΤΡΙΑ | ΣΤΥΛ ΣΕΤΣΕΣΙΟΝ |
ΑΠΟ ΠΟΥ ΑΝΤΛΕΙ — Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ
«Η Αρ Νουβό ήταν το αποτέλεσμα ΕΝΟΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΥ ΕΚΔΗΛΩΘΗΚΕ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΗ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΖΩΟΛΟΓΙΑ.»
«Οι ανακαλύψεις ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΟΥΤΟ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΩΝ και τις ΠΕΡΙΕΡΓΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ, για τις μορφές επίσης που παίρνουν ΤΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ … ΕΣΤΡΕΨΑΝ ΤΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΝΕΠΝΕΥΣΑΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΟΡΜΕΣ. ΡΙΖΕΣ, ΦΥΛΛΑ, ΨΑΡΙΑ και διάφορα πλάσματα του ζωικού βασιλείου χρησιμοποιήθηκαν ΣΑΝ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ.»
💡 ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ: η ΕΠΙΣΤΗΜΗ γεννά ένα ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΟ κίνημα. Οι ίδιες φυσικές επιστήμες που στο κεφ. 6 έδωσαν τον ΡΕΑΛΙΣΜΟ («με τρόπο ανάλογο με εκείνον του επιστήμονα»), εδώ δίνουν ΚΑΜΠΥΛΕΣ ΚΑΙ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ.
ΠΩΣ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ — ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕΔΑ
| Επίπεδο | Πώς |
|---|---|
| 1. Η ΓΡΑΜΜΗ | Η ΓΡΑΜΜΗ S — «ΒΑΣΙΖΟΤΑΝ ΣΤΗΝ ΚΑΜΠΥΛΗ», 1897-1908 |
| 2. ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ | «η ΑΠΟΔΟΣΗ ΜΟΡΦΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΗ ΑΦΗΣΕ ΤΑ ΙΧΝΗ ΤΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ» |
| 3. ΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ | «Η Αρ Νουβό σαν στυλ ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΠΟΛΥ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΣ» |
ΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ — Ο ΡΕΝΕ ΛΑΛΙΚ
«Ο χρυσοχόος ΡΕΝΕ ΛΑΛΙΚ ΑΠΟ ΤΟ 1890 έφτιαχνε κολιέ, σκουλαρίκια, βραχιόλια, καρφίτσες και κοσμήματα για τα μαλλιά, ΠΟΥ Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΡΙΖΟΤΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΑΡΑ ΣΤΗ ΣΠΑΝΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΥΤΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΙΘΩΝ.»
«Τα κοσμήματα ΠΑΡΙΣΤΑΝΑΝ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ, ΖΩΑ ΚΑΙ ΕΝΤΟΜΑ ΜΕ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΤΡΟΠΟ και συχνά ήταν ΥΠΕΡΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΕΝΤΟΝΟΤΕΡΟ ΟΠΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ.» Και «ημιπολύτιμες πέτρες δουλεύονταν με εντυπωσιακά σχέδια σε ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ».
💡 ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΚΑΘΑΡΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: ένας χρυσοχόος που βάζει ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ κάνει ακριβώς ό,τι κηρύσσει η Αρ Νουβό.
ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΠΕΔΙΑ (για πληρότητα)
«σχήματα από ΣΦΥΡΗΛΑΤΟ ΣΙΔΕΡΟ που χρησιμοποιήθηκαν ΣΤΙΣ ΕΙΣΟΔΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΝΟΥ ΜΕΤΡΟ» · τα γυάλινα αντικείμενα του ΕΜΙΛ ΓΚΑΛΕ · ο αρχιτέκτονας ΑΝΤΟΝΙ ΓΚΑΟΥΝΤΙ, «με μνημεία και μεγάλα κτίρια ΣΤΗ ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ» · και η εικονογράφηση των βιβλίων της εποχής.
Και ο ΚΛΙΜΤ: στη Βιέννη «ο ζωγράφος ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ΚΛΙΜΤ ΣΥΝΔΥΑΣΕ ΤΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΑ ΜΟΤΙΒΑ ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ».
⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ: η γραμμή S «φορέθηκε ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1908» — τη χρονιά που οι σχεδιαστές «εισήγαγαν ΤΙΣ ΙΣΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ». Η Αρ Νουβό στη μόδα διαρκεί ακριβώς ΕΝΤΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ.
Σύνοψη: ΣΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ Η ΑΡ ΝΟΥΒΟ ΕΙΝΑΙ Η ΓΡΑΜΜΗ S: «στα φορέματα η Αρ Νουβό ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ S. Η μόδα αυτή, ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΟΤΑΝ ΣΤΗΝ ΚΑΜΠΥΛΗ, ΦΟΡΕΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ 1897 ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1908. Έδινε στη γυναικεία σιλουέτα ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ S». ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ: «τις δεκαετίες 1890-1914 άκμασε … η ΑΡ ΝΟΥΒΟ (Νέας Τέχνης), που βρήκε την κύρια έκφρασή του ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΕΣ. Η σφραγίδα της … ΜΠΗΚΕ ΣΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ, στα έπιπλα και την εσωτερική διακόσμηση»· ο όρος «προήλθε από την γκαλερί … που άνοιξε το 1896 στο Παρίσι με την επωνυμία «ΟΙΚΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΗΣ»» (Γερμανία Γιούγκεντστιλ, Αγγλία Μόντερν Στάιλ και Λίμπερτυ, Αυστρία Στυλ Σετσεσιόν). Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ: «ήταν το αποτέλεσμα ενός ενδιαφέροντος … για ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΗ ΦΥΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΖΩΟΛΟΓΙΑ»· «οι ανακαλύψεις για τον πλούτο των θαλασσών … έστρεψαν τους καλλιτέχνες προς τη φύση», και «ρίζες, φύλλα, ψάρια … χρησιμοποιήθηκαν σαν σχήματα στα αντικείμενα». Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ ΣΕ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕΔΑ. (1) Η ΓΡΑΜΜΗ: η καμπύλη γραμμή S. (2) ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ: «η απόδοση μορφών από τη φύση άφησε τα ίχνη της και ΣΤΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ, στα έπιπλα, στην αρχιτεκτονική». (3) ΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ: «η Αρ Νουβό σαν στυλ συνδέθηκε πολύ με την τέχνη του κοσμήματος» — ο ΡΕΝΕ ΛΑΛΙΚ, από το 1890, έφτιαχνε κοσμήματα «που η ομορφιά τους στηριζόταν ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΑΡΑ ΣΤΗ ΣΠΑΝΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΥΤΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΙΘΩΝ», που «παρίσταναν λουλούδια, ζώα και έντομα ΜΕ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΤΡΟΠΟ» και ήταν συχνά υπερμεγέθη. ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ: οι είσοδοι του παρισινού ΜΕΤΡΟ από σφυρήλατο σίδερο, τα γυαλικά του ΕΜΙΛ ΓΚΑΛΕ, τα κτίρια του ΓΚΑΟΥΝΤΙ στη Βαρκελώνη, και ο ΚΛΙΜΤ, που «συνδύασε τη διακοσμητική τέχνη και τα γεωμετρικά χρωματιστά μοτίβα ΜΕ ΤΟ ΕΝΔΥΜΑ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η ερώτηση έχει ΔΥΟ σκέλη — «πώς σχετίζεται» και «πώς εκδηλώνεται στο ένδυμα». Απάντησε γραμμή S → υφάσματα → κόσμημα.
- Μάθε τη χρονολογία της γραμμής S: 1897-1908. Το 1908 είναι η χρονιά που την καταργούν οι σχεδιαστές.
- Το πιο καθαρό παράδειγμα είναι ο ΛΑΛΙΚ: κοσμήματα όπου μετράει το σχήμα, όχι η αξία της πέτρας.
Ερώτηση 4 (σελ. 207) — Οι εκφράσεις του οριενταλισμού στη μόδα
Ερώτηση: Ποιες είναι οι εκφράσεις του οριενταλισμού στη μόδα;
Απάντηση:
-
Η ΠΗΓΗ — ΤΑ ΡΩΣΙΚΑ ΜΠΑΛΕΤΑ ΚΑΙ Ο ΜΠΑΞΤ
«Ο Πουαρέ ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΕ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΡΩΣΙΚΩΝ ΜΠΑΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΑΓΚΙΛΕΦ … Ιδιαίτερα επηρεάστηκε από τον ζωγράφο και σκηνογράφο ΛΕΟΝ ΜΠΑΞΤ, που … είχε εντυπωσιάσει τους πάντες ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΩΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ, ΤΑ ΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΔΥΝΑΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΥΘΕΝΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΩΝ ΚΟΣΤΟΥΜΙΩΝ ΤΟΥ.»
Η χρονολογία: «τα Ρωσικά Μπαλέτα εμφανίστηκαν ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΤΟ 1909» — και «η επιρροή του Μπαξτ υπήρξε ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ σε αρκετούς σχεδιαστές μόδας στο Παρίσι».
ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΕΡΓΟ: «Το μπαλέτο «ΣΕΧΡΑΖΑΝΤ», με μουσική ΡΙΜΣΚΙ-ΚΟΡΣΑΚΟΒ και κοστούμια του ΜΠΑΞΤ, ΕΝΕΠΝΕΥΣΕ ΣΤΟΝ ΠΟΥΑΡΕ ΣΑΛΒΑΡΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΕΠΕΜΠΑΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΑΡΕΜΙ, ΤΟΥΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ, ΠΑΣΟΥΜΙΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ ΜΕ ΠΕΤΡΑΔΙΑ.»
💡 ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΤΥΝΕΙ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ. Σύγκρινε με το κεφ. 4: εκεί ο ΤΑΛΜΑ φόρεσε ρωμαϊκή χλαμύδα στη σκηνή· εδώ τα κοστούμια της σκηνής βγαίνουν στην πόλη.
ΟΙ ΕΞΙ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ
| # | Έκφραση | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΣΑΛΒΑΡΙΑ | «παρέπεμπαν ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΑΡΕΜΙ» |
| 2 | ΤΟΥΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ | «τα μικρά τουρμπάνια ήταν ΣΤΟΛΙΣΜΕΝΑ ΜΕ ΨΗΛΑ ΦΤΕΡΑ ΟΡΘΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΙΟΥ» |
| 3 | ΠΑΣΟΥΜΙΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ ΜΕ ΠΕΤΡΑΔΙΑ | ίδια πρόταση |
| 4 | ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ | «ΑΙΣΘΗΣΙΑΚΑ ΕΝΤΟΝΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ … στυλιζαρισμένα μοτίβα πάνω σε ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΚΑΙ ΒΕΛΟΥΔΑ ΛΑΜΕ … ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ ώστε να προκύπτουν ΑΝΑΓΛΥΦΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ» |
| 5 | ΟΙ ΓΟΥΝΕΣ | «ΟΙ ΓΟΥΝΕΣ ΗΤΑΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΝ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ» |
| 6 | ΤΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟ ΚΙΜΟΝΟ | «της μόδας ήταν … τα ΚΟΡΣΑΖ ΜΕ ΚΟΨΙΜΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟΥ ΚΙΜΟΝΟ» |
ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ — Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
«ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΖΩΑ ΗΤΑΝ ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΥΦΑΣΜΑ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΘΥΜΙΖΟΥΝ ΠΕΡΣΙΚΕΣ ΜΙΝΙΑΤΟΥΡΕΣ. Τα χυτά υφάσματα με τα λαμπερά χρώματα ΕΔΙΝΑΝ ΣΤΑ ΡΟΥΧΑ ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΤΗΤΑ.»
Και το βιβλίο εξηγεί γιατί: «ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΑΙΟ ότι φημισμένοι σχεδιαστές μόδας, που χρησιμοποίησαν τέτοια υφάσματα τη δεκαετία του 1910, ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΝ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΔΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΑΝ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΟΙ, ΦΤΙΑΧΝΟΝΤΑΣ ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ ΓΙΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΘΕΑΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ.»
ΟΙ ΓΟΥΝΕΣ — ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ
«Έμπαιναν σαν γαρνιτούρες ΣΤΑ ΠΑΛΤΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΚΑΠΕΣ, ΣΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ. ΟΛΟΚΛΗΡΑ ΖΩΑ ΣΚΕΠΑΖΑΝ ΤΟΥΣ ΩΜΟΥΣ ΣΑΝ ΕΣΑΡΠΕΣ.»
⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: «Αυτό το γούνινο συμπλήρωμα, που αποτελούνταν από ΕΝΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΖΩΑ, ΑΛΕΠΟΥΔΕΣ, ΚΟΥΝΑΒΙΑ, ΤΣΙΝΤΣΙΛΑ, ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΡΙΑ ΟΣΩΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΑΝ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΟ ΡΟΥΧΟ.»
Ο οριενταλισμός δηλαδή ΔΕΝ ήταν ανεπίδεκτος κριτικής — οι ίδιοι που ζητούσαν την κατάργηση του κορσέ αντιδρούσαν και στις γούνες.
ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ
| Σχεδιαστής | Η οριενταλιστική του συμβολή |
|---|---|
| ΠΩΛ ΠΟΥΑΡΕ | «επηρεασμένα … ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ, ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΛΕΓΕΤΑΙ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ» |
| ΖΑΝ ΠΑΚΕΝ | «τα ενδύματα που λανσάρισε είχαν ΕΞΩΤΙΚΑ ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΤΥΧΩΣΕΙΣ και ήταν ΕΜΠΝΕΥΣΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΟ ΤΩΝ ΡΩΣΙΚΩΝ ΜΠΑΛΕΤΩΝ ΛΕΟΝ ΜΠΑΞΤ» |
| ΑΔΕΛΦΕΣ ΚΑΛΟ | «με ΕΝΤΟΝΗ ΑΙΣΘΗΣΗ ΕΞΩΤΙΣΜΟΥ»· κινέζικα μεταξωτά, χρυσό και ασημένιο λαμέ |
ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ
«ΕΞΩΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ εμπνευσμένα ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΗΣΑΥΡΟ ΤΟΥ ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ, μοτίβα επίσης ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΤΕΧΝΗ, ενέπνευσαν τους σχεδιαστές κοσμημάτων … στον Οίκο ΒΑΝ ΚΛΙΦ ΕΝΤ ΑΡΠΕΛΣ.» Και στον ΚΑΡΤΙΕ, «Ο ΠΑΝΘΗΡΑΣ, ΤΟ ΦΛΑΜΙΓΚΟ και άλλα ζώα, δουλεμένα με πολύτιμες πέτρες … θεωρήθηκαν ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΥΣΟΧΟΪΑΣ».
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ο οριενταλισμός του 20ού αιώνα ΔΕΝ είναι νέος — το βιβλίο τον έχει ήδη περιγράψει στο κεφ. 5 («οι ζωγράφοι επανέρχονταν σε θέματα όπως το χαρέμι, το τούρκικο λουτρό … ΕΝΑ ΞΕΝΟ ΚΟΣΜΟ ΩΡΑΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ»). Η διαφορά είναι ότι τώρα περνάει ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΟ ΡΟΥΧΟ — και μάλιστα ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ.
Σύνοψη: Η ΠΗΓΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ: ο ΠΩΛ ΠΟΥΑΡΕ «οικειοποιήθηκε και αξιοποίησε την αισθητική ΤΩΝ ΡΩΣΙΚΩΝ ΜΠΑΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΑΓΚΙΛΕΦ», και ιδιαίτερα του σκηνογράφου ΛΕΟΝ ΜΠΑΞΤ, που «είχε εντυπωσιάσει τους πάντες με ΤΗΝ ΕΞΩΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ, ΤΑ ΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΔΥΝΑΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΥΘΕΝΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΤΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΩΝ ΚΟΣΤΟΥΜΙΩΝ ΤΟΥ»· τα Ρωσικά Μπαλέτα εμφανίστηκαν στο Παρίσι το 1909. ΟΙ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΗ ΜΟΔΑ. (1) ΣΑΛΒΑΡΙΑ, ΤΟΥΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ, ΠΑΣΟΥΜΙΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ ΜΕ ΠΕΤΡΑΔΙΑ: «το μπαλέτο «ΣΕΧΡΑΖΑΝΤ», με μουσική ΡΙΜΣΚΙ-ΚΟΡΣΑΚΟΒ και κοστούμια του Μπαξτ, ενέπνευσε στον Πουαρέ ΣΑΛΒΑΡΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΕΠΕΜΠΑΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΑΡΕΜΙ, ΤΟΥΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ, ΠΑΣΟΥΜΙΑ ΚΕΝΤΗΜΕΝΑ ΜΕ ΠΕΤΡΑΔΙΑ»· «τα μικρά τουρμπάνια ήταν στολισμένα με ΨΗΛΑ ΦΤΕΡΑ όρθια στην κορυφή του κεφαλιού». (2) ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΥΑΡΕ: «χυτά, με ΒΑΡΥΤΙΜΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΛΙΔΙΑ … ΛΑΜΠΕΡΑ ΚΑΙ ΙΡΙΔΙΖΟΝΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ», επηρεασμένα «από την Ανατολή, εκφράζοντας το πνεύμα του κινήματος που λέγεται ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ». (3) ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ: «αισθησιακά έντονα», με «στυλιζαρισμένα μοτίβα πάνω σε ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΚΑΙ ΒΕΛΟΥΔΑ ΛΑΜΕ», μεταλλικά κεντήματα για ανάγλυφα υφάσματα, και «λουλούδια και ζώα ζωγραφισμένα … ώστε να θυμίζουν ΠΕΡΣΙΚΕΣ ΜΙΝΙΑΤΟΥΡΕΣ» — δίνοντας στα ρούχα «μια ιδιαίτερη ΘΕΑΤΡΙΚΟΤΗΤΑ». (4) ΟΙ ΓΟΥΝΕΣ: «οι γούνες ήταν ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΝ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ»· έμπαιναν «στα παλτά και στις κάπες, στα φορέματα, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ», και «ολόκληρα ζώα σκέπαζαν τους ώμους σαν εσάρπες». (5) ΤΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ: «τα ΚΟΡΣΑΖ ΜΕ ΚΟΨΙΜΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟΥ ΚΙΜΟΝΟ». (6) ΣΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ: «εξωτικά θέματα εμπνευσμένα από ΤΙΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΗΣΑΥΡΟ ΤΟΥ ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ» και «μοτίβα από την ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΤΕΧΝΗ». ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ: το γούνινο συμπλήρωμα «που αποτελούνταν από ένα ή περισσότερα ζώα, αλεπούδες, κουνάβια, τσιντσιλά, ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ από τη μεριά όσων υποστήριζαν ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΟ ΡΟΥΧΟ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από την πηγή: ΡΩΣΙΚΑ ΜΠΑΛΕΤΑ (Ντιαγκίλεφ) — ΛΕΟΝ ΜΠΑΞΤ — «ΣΕΧΡΑΖΑΝΤ» — Παρίσι 1909. Χωρίς αυτά, η απάντηση μένει στα μισά.
- Η φράση που πρέπει να γράψεις: «οι ΓΟΥΝΕΣ ήταν ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ των ενδυμάτων που ακολούθησαν τη γραμμή του οριενταλισμού».
- Πρόσθεσε την ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ: οι γούνες «προκάλεσαν αντιδράσεις» από όσους υποστήριζαν «το ορθολογικό ρούχο».
Ερώτηση 5 (σελ. 207) — Πώς επικράτησε το κοστούμι στο ανδρικό ένδυμα
Ερώτηση: Πώς επικράτησε το κοστούμι στο ανδρικό ένδυμα;
Απάντηση:
-
ΠΡΩΤΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
«Στο ανδρικό ντύσιμο ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΤΟΣΟ ΘΕΑΜΑΤΙΚΕΣ ΟΣΟ ΣΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ.»
Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΜΙΟΥ: «Το κοστούμι — ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ, ΣΑΚΑΚΙ ΚΑΙ ΓΙΛΕΚΟ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ — ΟΛΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΚΑΤΑΚΤΟΥΣΕ ΕΔΑΦΟΣ.»
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟ «ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ» — είναι ακριβώς η παγίδα της άσκησης 16, που λέει «σε ΔΥΟ χρώματα».
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΗΡΘΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΧΩΡΟ
«Αυτό που λέμε σήμερα κοστούμι ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΧΩΡΟ. ΗΤΑΝ ΤΟ LOUNGE SUIT ΚΑΙ ΦΟΡΙΟΤΑΝ ΩΣ COZY SET, ΙΔΙΩΤΙΚΑ.»
«Όπως παλιότερα, γύρω στο 1800, από ΤΟ ΕΚΔΡΟΜΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ προήλθε το πρακτικό καθημερινό ρούχο για την πόλη, έτσι και στον 20ό αιώνα ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΤΗΚΕ ΤΟ LOUNGE SUIT, ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΕΝΙΑΙΟ ΧΡΩΜΑ, ΣΕ ΚΟΣΤΟΥΜΙ. Στη μετατόπιση αυτή ΣΥΝΤΕΛΕΣΕ Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΜΟΝΤΕΡΝΟ, ΟΧΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΕΝΔΥΜΑ.»
Το βιβλίο δηλαδή δίνει ΤΡΙΑ πράγματα:
| Στοιχείο | Η απάντηση |
|---|---|
| ΑΠΟ ΠΟΥ ΗΡΘΕ | ΤΟ LOUNGE SUIT, ρούχο ιδιωτικό και ανεπίσημο («cozy set») |
| ΤΙ ΤΟ ΕΥΝΟΗΣΕ | «Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΜΟΝΤΕΡΝΟ, ΟΧΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΕΝΔΥΜΑ» |
| ΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ | το εκδρομικό ένδυμα των Άγγλων, γύρω στο 1800 (δες κεφ. 5, «φροκ κόουτ») |
ΚΑΙ ΤΟ ΣΜΟΚΙΝ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
«Μετατόπιση είχαμε και σε ένα άλλο ανδρικό ρούχο. Το ΜΑΥΡΟ ΣΑΚΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ φοριούνταν ως ΣΜΟΚΙΝ για το δείπνο ΣΕ ΣΤΕΝΟ ΦΙΛΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗΡΙΟΥ, ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΑΠΟΣΥΡΟΝΤΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΠΝΙΣΟΥΝ. Το σμόκιν αυτό, που χρησιμοποιούνταν έτσι ΤΟ 1880, ΕΓΙΝΕ ΤΟ 1910 ΕΝΔΥΜΑ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ και φοριόταν ΜΕ ΑΣΠΡΗ ΓΡΑΒΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ.»
💡 ΔΥΟ ΡΟΥΧΑ, ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΜΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ:
| Ρούχο | Πού ξεκινά | ➜ | Πού καταλήγει |
|---|---|---|---|
| ΚΟΣΤΟΥΜΙ | lounge suit, ιδιωτικά | ➜ | καθημερινό ένδυμα της πόλης |
| ΣΜΟΚΙΝ | καπνιστήριο, 1880 | ➜ | δημόσιες επίσημες εμφανίσεις, 1910 |
Είναι το μοτίβο ολόκληρου του βιβλίου για το ανδρικό ρούχο: ΤΟ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΠΙΣΗΜΟ. Το ίδιο έγινε και με το ΦΡΟΚ ΚΟΟΥΤ (κεφ. 5), που «προήλθε από ΤΟ ΣΠΟΡ ΣΑΚΑΚΙ», και με το ΠΟΥΛΟΒΕΡ ΤΟΥ ΓΚΟΛΦ, «το πρώτο ΚΑΖΟΥΑΛ ένδυμα».
ΟΙ ΝΕΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
| Στοιχείο | Το κείμενο |
|---|---|
| ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ ΜΕ ΡΕΒΕΡ | «τότε έκαναν την εμφάνισή τους τα παντελόνια με ρεβέρ στο κάτω μέρος» |
| ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ ΜΕ ΤΣΑΚΙΣΗ | «αλλά και τα παντελόνια ΜΕ ΤΣΑΚΙΣΗ ΜΠΡΟΣΤΑ» |
| ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ | «είχαν ΣΚΛΗΡΟΥΣ ΛΕΥΚΟΥΣ ΓΙΑΚΑΔΕΣ» |
| ΠΑΛΤΑ | «φαρδιά και μακριά ΓΙΑ ΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» |
| ΠΑΡΝΤΕΣΟΥ | «τα κομψά παρντεσού, ΠΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΤΑ ΚΑΙ ΚΟΝΤΑ» |
| Η ΠΕΛΙΣ | «παλτό ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΓΟΥΝΑ για το βράδυ ή το χειμώνα» |
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Το κοστούμι δεν επιβλήθηκε ΑΠΟ ΠΑΝΩ — δεν το επέβαλε ούτε Αυλή, ούτε σχεδιαστής, ούτε κανονισμός. Επικράτησε επειδή ήταν ΑΝΕΤΟ ΚΑΙ ΑΠΛΟ: «η επιθυμία για ένα ΜΟΝΤΕΡΝΟ, ΟΧΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΕΝΔΥΜΑ».
Σύγκρινε με το γυναικείο ένδυμα του ίδιου κεφαλαίου: εκεί η αλλαγή χρειάστηκε γιατρούς, φεμινίστριες, καλλιτέχνες — και τελικά ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ (1908). Στο ανδρικό ρούχο η ίδια η χρησιμότητα αρκούσε.
Σύνοψη: Ο ΟΡΙΣΜΟΣ: «το κοστούμι — ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ, ΣΑΚΑΚΙ ΚΑΙ ΓΙΛΕΚΟ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ — όλο και περισσότερο κατακτούσε έδαφος», σε μια εποχή που «στο ανδρικό ντύσιμο οι αλλαγές δεν ήταν τόσο θεαματικές όσο στο γυναικείο». Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: «αυτό που λέμε σήμερα κοστούμι ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΧΩΡΟ. Ήταν το LOUNGE SUIT και φοριόταν ως COZY SET, ΙΔΙΩΤΙΚΑ». Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ: «όπως παλιότερα, γύρω στο 1800, από το ΕΚΔΡΟΜΙΚΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ προήλθε το πρακτικό καθημερινό ρούχο για την πόλη, έτσι και στον 20ό αιώνα ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΤΗΚΕ ΤΟ LOUNGE SUIT, ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΕΝΙΑΙΟ ΧΡΩΜΑ, ΣΕ ΚΟΣΤΟΥΜΙ». Η ΑΙΤΙΑ: «στη μετατόπιση αυτή συντέλεσε Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΜΟΝΤΕΡΝΟ, ΟΧΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΕΝΔΥΜΑ». ΚΑΙ ΤΟ ΣΜΟΚΙΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ: «το μαύρο σακάκι και το μαύρο παντελόνι φοριούνταν ως σμόκιν για το δείπνο ΣΕ ΣΤΕΝΟ ΦΙΛΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗΡΙΟΥ … Το σμόκιν αυτό, που χρησιμοποιούνταν έτσι ΤΟ 1880, ΕΓΙΝΕ ΤΟ 1910 ΕΝΔΥΜΑ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ και φοριόταν με ΑΣΠΡΗ ΓΡΑΒΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ». ΟΙ ΝΕΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ: παντελόνια με ΡΕΒΕΡ και με ΤΣΑΚΙΣΗ μπροστά, πουκάμισα με σκληρούς λευκούς γιακάδες, φαρδιά μακριά παλτά για τα ταξίδια, κομψά ΠΑΡΝΤΕΣΟΥ «πιο εφαρμοστά και κοντά», και η ΠΕΛΙΣ, «παλτό ντουμπλαρισμένο με γούνα για το βράδυ ή το χειμώνα». ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: το κοστούμι δεν επιβλήθηκε από πάνω — επικράτησε επειδή ήταν απλό και άνετο, ακολουθώντας το μοτίβο του ανδρικού ρούχου σε όλο το βιβλίο: το ανεπίσημο γίνεται επίσημο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η φράση-κλειδί: «προήλθε από τον ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΧΩΡΟ … ήταν το LOUNGE SUIT».
- ⚠️ Πρόσεξε το «ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ» — είναι ακριβώς η παγίδα της άσκησης 16, που γράφει «σε δύο χρώματα».
- Πρόσθεσε και το ΣΜΟΚΙΝ: από το καπνιστήριο του 1880 σε δημόσιο επίσημο ένδυμα το 1910. Ίδια διαδρομή, ίδιο συμπέρασμα.
Ερώτηση 6 (σελ. 207) — Τι άλλαξαν στη μόδα οι σχεδιαστές Φορτούνι και Πουαρέ
Ερώτηση: Τι άλλαξαν στη μόδα οι σχεδιαστές Φορτούνι και Πουαρέ;
Απάντηση:
-
ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΔΥΟ — ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
«Αυτοί οι οποίοι ΥΛΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΑΝ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΩΝ ΦΟΡΕΜΑΤΩΝ ΗΤΑΝ ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1908.»
Δηλαδή: οι γιατροί, οι φεμινίστριες και οι καλλιτέχνες ΖΗΤΗΣΑΝ την αλλαγή — αλλά «οι προτάσεις τους ΔΕΝ ΕΠΙΒΛΗΘΗΚΑΝ». Την έκαναν ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ.
Ο ΜΑΡΙΑΝΟ ΦΟΡΤΟΥΝΙ — ΤΟ «ΔΕΛΦΟ»
«Ο ισπανικής καταγωγής ΜΑΡΙΑΝΟ ΦΟΡΤΟΥΝΙ, που έζησε και δημιούργησε ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ, κατασκεύασε την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΣΦΙΧΤΟΥ ΠΛΙΣΕ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΠΟΥ ΤΥΛΙΓΟΤΑΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ.»
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ: «ΤΟ ΟΝΟΜΑΣΕ «ΔΕΛΦΟ», με προφανή αναφορά ΣΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, σε μια στιγμή που πολλοί Ευρωπαίοι καλλιτέχνες είχαν ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΦΟΡΑ στραφεί νοσταλγικά ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ.»
| Στοιχείο | Λεπτομέρεια |
|---|---|
| ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΙΑ | «το κατέθεσε για ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ 1909» |
| ΤΙ ΠΕΤΥΧΕ | «ΕΥΝΟΟΥΣΕ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΕΔΕΙΚΝΥΕ ΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ» |
| ΠΟΙΟΥΣ ΚΕΡΔΙΣΕ | «άρεσε πολύ ΣΕ ΗΘΟΠΟΙΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΕΥΤΕΣ, μεταξύ άλλων ΣΤΗΝ ΙΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ» |
💡 ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ: ένα ΜΟΝΟ κομμάτι ύφασμα, χωρίς κορσέ, χωρίς μπαλένες, χωρίς σκελετό. Το ρούχο ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ το σώμα, δεν το διαμορφώνει. Είναι το ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΟ από τη γραμμή S, που «ΠΙΕΖΕ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ ΚΑΙ ΕΣΦΙΓΓΕ ΤΗ ΜΕΣΗ».
Ο ΠΩΛ ΠΟΥΑΡΕ — «ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ»
«Το ΜΕΓΑΛΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ήταν ο ΠΩΛ ΠΟΥΑΡΕ, ΠΟΥ ΕΙΣΗΓΑΓΕ ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΦΟΣ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ. Τα φορέματα ήταν ΧΥΤΑ, ΜΕ ΒΑΡΥΤΙΜΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΛΙΔΙΑ. Είχαν ΛΑΜΠΕΡΑ ΚΑΙ ΙΡΙΔΙΖΟΝΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ και ήταν επηρεασμένα ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΡΙΟΥ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ, εκφράζοντας το πνεύμα του κινήματος που λέγεται ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ.»
Οι δύο πηγές του:
| Πηγή | Τι δίνει |
|---|---|
| Η ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΡΙΟΥ (κεφ. 4!) | ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ, ίσια γραμμή, χωρίς κορσέ |
| Η ΑΝΑΤΟΛΗ | σαλβάρια, τουνίκες, τουρμπάνια, πασούμια με πετράδια |
Η καταγωγή του: «συνεργάστηκε με τον ΓΟΥΟΡΘ και τον ΖΑΚ ΝΤΟΥΣΕ» — και «ήταν από τους πιο ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ».
Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ: «Ο «ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ» Πουαρέ, ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΕΦΕΡΕ, συνεργάστηκε με σχεδιαστές οι οποίοι ΑΠΕΔΩΣΑΝ ΖΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΜΟΔΑΣ ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥ.»
Οι εικονογράφοι του: ΠΩΛ ΙΡΙΜΠ και ΕΡΤΕ — ο δεύτερος «σχεδίασε εξώφυλλα για το περιοδικό HARPERS BAZAAR» και «εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο αντιπροσωπευτικούς καλλιτέχνες … ΤΟΥ ΑΡ ΝΤΕΚΟ».
Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
| Κριτήριο | ΦΟΡΤΟΥΝΙ | ΠΟΥΑΡΕ |
|---|---|---|
| ΜΕΘΟΔΟΣ | ΑΦΑΙΡΕΙ — ένα κομμάτι ύφασμα, τίποτε άλλο | ΠΡΟΣΘΕΤΕΙ — χρώμα, στολίδια, εξωτισμό |
| ΠΗΓΗ | Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ («Δελφό») | ΤΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΡΙΟ ΚΑΙ Η ΑΝΑΤΟΛΗ |
| ΤΟΠΟΣ | ΒΕΝΕΤΙΑ | ΠΑΡΙΣΙ |
| ΥΦΟΣ | ΛΙΤΟ, ΠΛΑΣΤΙΚΟ | ΘΕΑΤΡΙΚΟ, ΛΑΜΠΕΡΟ |
| ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΟΥΣ | ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΤΑΡΓΟΥΝ ΤΟΝ ΚΟΡΣΕ ΚΑΙ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ S |
💡 ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟΙ ΔΡΟΜΟΙ, ΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ΤΟ ΣΩΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝΕΤΑΙ. Αυτό ακριβώς ζητούσαν οι γιατροί και οι φεμινίστριες — και δεν το πέτυχαν. Το πέτυχαν δύο σχεδιαστές, ο ένας με ΛΙΤΟΤΗΤΑ και ο άλλος με ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ.
⚠️ ΜΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ: η απελευθέρωση δεν ήταν πλήρης. Ο ίδιος ο Πουαρέ έφτιαξε και «ΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΣΩΛΗΝΕΣ», τις φούστες που «ΕΚΑΝΑΝ ΤΟ ΒΑΔΙΣΜΑ ΔΥΣΚΟΛΟ» ώστε οι γυναίκες «ΠΡΟΧΩΡΟΥΣΑΝ ΜΕ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΓΚΕΪΣΑΣ». Ο κορσές έφυγε από τη μέση — και πήγε στα πόδια.
Σύνοψη: ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: «αυτοί οι οποίοι ΥΛΟΠΟΙΗΣΑΝ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ και ανανέωσαν τη γραμμή των φορεμάτων ΗΤΑΝ ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ ΜΟΔΑΣ ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1908». Ο ΦΟΡΤΟΥΝΙ: «ο ισπανικής καταγωγής ΜΑΡΙΑΝΟ ΦΟΡΤΟΥΝΙ, που έζησε και δημιούργησε ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ, κατασκεύασε … ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΣΦΙΧΤΟΥ ΠΛΙΣΕ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΠΟΥ ΤΥΛΙΓΟΤΑΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ. Το ονόμασε «ΔΕΛΦΟ», με προφανή αναφορά ΣΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ»· «το κατέθεσε για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ΤΟ 1909», και το ένδυμα «ΕΥΝΟΟΥΣΕ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΕΔΕΙΚΝΥΕ ΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ», γι' αυτό «άρεσε πολύ σε ΗΘΟΠΟΙΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΕΥΤΕΣ, μεταξύ άλλων στην ΙΣΙΔΩΡΑ ΝΤΑΝΚΑΝ». Ο ΠΟΥΑΡΕ: «το μεγάλο όνομα της εποχής … ΕΙΣΗΓΑΓΕ ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΦΟΣ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ. Τα φορέματα ήταν ΧΥΤΑ, με ΒΑΡΥΤΙΜΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΛΙΔΙΑ. Είχαν ΛΑΜΠΕΡΑ ΚΑΙ ΙΡΙΔΙΖΟΝΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ και ήταν επηρεασμένα ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΡΙΟΥ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ, εκφράζοντας το πνεύμα … ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ»· «οικειοποιήθηκε και αξιοποίησε την αισθητική ΤΩΝ ΡΩΣΙΚΩΝ ΜΠΑΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΑΓΚΙΛΕΦ» και του ΛΕΟΝ ΜΠΑΞΤ, και το μπαλέτο «ΣΕΧΡΑΖΑΝΤ» του ενέπνευσε «σαλβάρια … τουνίκες και τουρμπάνια, πασούμια κεντημένα με πετράδια». Ο «ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ» έφερε «ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» και άλλαξε και τον τρόπο που η μόδα παρουσιάζεται, συνεργαζόμενος με εικονογράφους περιοδικών (ΠΩΛ ΙΡΙΜΠ, ΕΡΤΕ). ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΟΥΣ: και οι δύο καταργούν τον κορσέ και τη γραμμή S — ο Φορτούνι με ΑΦΑΙΡΕΣΗ (ένα κομμάτι ύφασμα που «ακολουθεί τις φυσικές γραμμές» του σώματος), ο Πουαρέ με ΠΡΟΣΘΕΣΗ (χρώμα, εξωτισμό, θεατρικότητα). ⚠️ Η απελευθέρωση όμως δεν ήταν πλήρης: την ίδια εποχή φοριούνται «τα φορέματα σωλήνες του Πουαρέ» με τη λωρίδα που «έκανε το βάδισμα δύσκολο».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε τη ΣΥΓΚΡΙΣΗ, όχι δύο ξεχωριστές περιγραφές: ο Φορτούνι ΑΦΑΙΡΕΙ, ο Πουαρέ ΠΡΟΣΘΕΤΕΙ — και οι δύο καταργούν τον κορσέ.
- Τα δύο ονόματα-κλειδιά: το «ΔΕΛΦΟ» (ευρεσιτεχνία 1909) και ο «ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ».
- Η ελληνική σύνδεση αξίζει μονάδες: το «Δελφό» ονομάστηκε «με προφανή αναφορά στους ΔΕΛΦΟΥΣ και την ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ».
Ερώτηση 7 (σελ. 207) — Πώς εισάγεται το τζιν παντελόνι
Ερώτηση: Πώς εισάγεται το τζιν παντελόνι;
Απάντηση:
-
Η ΓΕΝΝΗΣΗ — ΕΝΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
«Λέγεται ότι το παντελόνι τζιν στη μορφή που το ξέρουμε οφείλει τη δημιουργία του ΣΤΟΝ JACOB DAVIS (ΤΖΕΪΚΟΜΠ ΝΤΕΪΒΙΣ), ΡΑΦΤΗ ΛΕΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ που διατηρούσε κατάστημα ΣΤΗ ΝΕΒΑΔΑ ΤΩΝ ΗΠΑ ΤΟ 1873.»
Το πρόβλημα και η λύση: «Ο Ντέιβις, προσπαθώντας να βρει τρόπο να εξυπηρετήσει ΕΝΑΝ ΠΕΛΑΤΗ ΠΟΥ ΤΟΥ ΕΠΕΣΤΡΕΦΕ ΣΥΝΕΧΩΣ ΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ ΤΟΥ ΣΚΙΣΜΕΝΟ ΣΤΙΣ ΤΣΕΠΕΣ, σκέφτηκε και ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΚΑΡΦΑΚΙΑ σε σημεία του παντελονιού ΠΟΥ ΔΕΧΟΝΤΑΝ ΠΙΕΣΗ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ ΤΙΣ ΡΑΦΕΣ.»
ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ — Η ΠΙΟ ΩΡΑΙΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ: «Καθώς του έλειπαν ΤΑ 68 ΔΟΛΑΡΙΑ που χρειάζονταν για την κατοχύρωση της πατέντας, στράφηκε προς τον ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΗ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ, ΛΕΒΙ ΣΤΡΑΟΥΣ.»
Ο Στράους «είχε εγκατασταθεί στην Καλιφόρνια ΟΤΑΝ ΠΗΓΑΝ ΕΚΕΙ ΟΙ ΧΡΥΣΟΘΗΡΕΣ, συμφώνησε να συνεργαστούν και ΚΑΤΕΘΕΣΕ ΑΜΕΣΩΣ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟ ΠΟΣΟ».
«Το «ΚΛΑΣΙΚΟ» πλέον παντελόνι τζιν ξεκίνησε έτσι ΩΣ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ 501 ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ LEVI STRAUSS.»
💡 Πρόσεξε την ειρωνεία: ο εφευρέτης είναι ο ΝΤΕΪΒΙΣ, αλλά το όνομα που έμεινε είναι του ΣΤΡΑΟΥΣ — αυτού που είχε τα 68 δολάρια. Ακριβώς όπως στο κεφ. 5 με τη ραπτομηχανή: ο ΘΙΜΟΝΙΕ την εφηύρε, ο ΣΙΝΓΚΕΡ την κατοχύρωσε.
ΤΑ ΔΥΟ ΥΦΑΣΜΑΤΑ — ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ
«Τα υφάσματα αυτά ΕΧΟΥΝ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ.»
| Ύφασμα | Καταγωγή και ονομασία |
|---|---|
| ΝΤΕΝΙΜ | «κατασκευαζόταν αρχικά ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ και αργότερα ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ με ΝΗΜΑΤΑ ΜΑΛΛΙΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΞΙΟΥ ΣΕ ΔΙΑΓΩΝΙΑ ΥΦΑΝΣΗ»· «ήδη στον 19ο αιώνα το ντένιμ που κατασκευαζόταν στην Αγγλία υφαινόταν ΜΕ ΜΙΑ ΑΣΠΡΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΚΟΥΡΑ ΜΠΛΕ ΚΛΩΣΤΗ» |
| ΤΖΙΝ | «μπλε, τραχύ και ανθεκτικό, υφασμένο από βαμβακερά και μάλλινα ή λινά νήματα, ΦΟΡΙΟΤΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΕΝΟΒΑΣ, ΑΠΟ ΟΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ»· εξαγόταν «ήδη από τον 17ο αιώνα» |
Και η αμερικανική μετατροπή: «Στην Αμερική ύφαιναν ντένιμ και τζιν υφάσματα για την εγχώρια αγορά. ΕΚΕΙ ΤΑ ΝΗΜΑΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΑΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ, τα οποία ήταν εγχώριας παραγωγής. Έτσι επικράτησε ΤΟ ΝΤΕΝΙΜ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΤΟΥ ΜΟΡΦΗ, ΥΦΑΣΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΑ ΑΠΟ ΔΥΟ ΒΑΜΒΑΚΕΡΕΣ ΚΛΩΣΤΕΣ.»
💡 ΔΥΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΚΡΥΒΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ: «ΤΖΙΝ» από τη ΓΕΝΟΒΑ. Και το «ΝΤΕΝΙΜ» έχει γαλλική καταγωγή, όπως λέει το βιβλίο.
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ — ΤΕΣΣΕΡΑ ΒΗΜΑΤΑ
| Βήμα | Ποιοι το φοράνε | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΕΡΓΑΤΕΣ | «από τον 19ο ως τα μέσα περίπου του 20ού αιώνα χρησιμοποιούνταν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΩΣ ΡΟΥΧΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ και ήταν γνωστά ως «WAIST OVERALLS»» |
| 2 | ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΕΣ | «από ρούχα στους χώρους εργασίας ΠΕΡΑΣΑΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΕΣ, οι οποίοι τα φορούσαν ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΚΟΛΙΑΣ ΤΟΥΣ» |
| 3 | ΚΑΖΟΥΑΛ | «η εδραίωση του τζιν ως ΚΑΖΟΥΑΛ ρούχου … έγινε ΧΑΡΗ ΣΤΟΥΣ ΑΣΤΕΡΕΣ ΤΟΥ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ» |
| 4 | ΥΨΗΛΗ ΡΑΠΤΙΚΗ | «το τζιν πέρασε και στον κόσμο της υψηλής ραπτικής μέσα από τις συλλογές ΠΡΕΤ Α ΠΟΡΤΕ γνωστών Οίκων Μόδας» |
ΤΟ ΒΗΜΑ 3 — ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ
Δεκαετία '40: «άρχισαν να φορούν τζιν ηθοποιοί όπως ο ΤΖΟΝ ΓΟΥΕΪΝ και ο ΓΚΑΡΙ ΚΟΥΠΕΡ, πρωταγωνιστές σε ταινίες ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ».
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: «το τζιν έγινε ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ … όταν το φόρεσαν σταρ όπως ο ΜΑΡΛΟΝ ΜΠΡΑΝΤΟ και ο ΤΖΕΪΜΣ ΝΤΙΝ, είδωλα της ροκ εν ρολ μουσικής όπως ο ΕΛΒΙΣ ΠΡΙΣΛΕΪ και καλλιτέχνες της ΠΟΠ ΑΡΤ.»
«Από τη δεκαετία του '60 τα τζιν παντελόνια ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΑΝ ΩΣ ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ.»
ΤΟ ΒΗΜΑ 4 — ΟΙ ΟΙΚΟΙ
Δεκαετία '80: FIORUCCI · CALVIN KLEIN · GIORGIO ARMANI — «ακόμα και ο Οίκος CHANEL τα περιέλαβε στις συλλογές του». Και οι εταιρείες που το επέβαλαν: LEVIS, WRANGLER, LEE COOPER.
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
«Η αποδοχή του τζιν είναι ΚΑΘΟΛΙΚΗ και φοριέται ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ και σε όλες τις πιθανές μορφές του: ΣΚΙΣΜΕΝΟ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΜΕΝΟ, ΚΕΝΤΗΜΕΝΟ, ΜΕ ΧΑΝΤΡΕΣ, ΓΟΥΝΑ Ή ΦΤΕΡΑ.»
Και η ωραιότερη παρατήρηση του κεφαλαίου: «Χαρακτηριστικό του τζιν είναι ότι ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΑΠΟΚΤΑΕΙ ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΑΤΙΝΑ, ΠΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΔΙΔΕΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΝΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΑΓΑΠΗΤΟ ΣΤΟΥΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΤΟΥ.»
ΕΝΑ ΡΟΥΧΟ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΟΣΟ ΦΘΕΙΡΕΤΑΙ — ΤΟ ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΡΟΥΧΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ.
Σύνοψη: Η ΓΕΝΝΗΣΗ: «λέγεται ότι το παντελόνι τζιν … οφείλει τη δημιουργία του στον ΤΖΕΪΚΟΜΠ ΝΤΕΪΒΙΣ, ράφτη ΛΕΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ που διατηρούσε κατάστημα ΣΤΗ ΝΕΒΑΔΑ των ΗΠΑ ΤΟ 1873»· «προσπαθώντας να εξυπηρετήσει έναν πελάτη που του επέστρεφε συνεχώς το παντελόνι του ΣΚΙΣΜΕΝΟ ΣΤΙΣ ΤΣΕΠΕΣ, σκέφτηκε και πρόσθεσε ΚΑΡΦΑΚΙΑ σε σημεία … που δέχονταν πίεση, ώστε να ενισχύσει τις ραφές». ΚΑΙ Η ΠΑΤΕΝΤΑ: «καθώς του έλειπαν τα 68 ΔΟΛΑΡΙΑ … στράφηκε προς τον γερμανικής καταγωγής προμηθευτή υφασμάτων από την Καλιφόρνια, ΛΕΒΙ ΣΤΡΑΟΥΣ», που «είχε εγκατασταθεί εκεί όταν πήγαν οι χρυσοθήρες» και «κατέθεσε αμέσως το χρηματικό ποσό» — έτσι «το «κλασικό» πλέον παντελόνι τζιν ξεκίνησε … ως ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ 501 της εταιρίας Levi Strauss». ΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΕΧΟΥΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΡΙΖΕΣ: το ΝΤΕΝΙΜ «κατασκευαζόταν αρχικά στη ΓΑΛΛΙΑ και αργότερα στην ΑΓΓΛΙΑ με νήματα μαλλιού και μεταξιού σε διαγώνια ύφανση», και στην Αγγλία «υφαινόταν με μια ΑΣΠΡΗ και μια ΣΚΟΥΡΑ ΜΠΛΕ κλωστή»· το ΤΖΙΝ, «μπλε, τραχύ και ανθεκτικό», «φοριόταν από τους ΝΑΥΤΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΕΝΟΒΑΣ, ΑΠΟ ΟΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ», και εξαγόταν «ήδη από τον 17ο αιώνα»· στην Αμερική «τα νήματα αντικαταστάθηκαν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟ ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ». Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΒΗΜΑΤΑ: (1) ΕΡΓΑΤΕΣ — «από τον 19ο ως τα μέσα περίπου του 20ού αιώνα χρησιμοποιούνταν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ως ρούχα εργασίας, γνωστά ως «waist overalls»»· (2) ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΕΣ — «τα φορούσαν λόγω της ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΚΟΛΙΑΣ ΤΟΥΣ»· (3) ΚΑΖΟΥΑΛ — «χάρη στους αστέρες του αμερικάνικου κινηματογράφου» (δεκ. '40 Τζον Γουέιν, Γκάρι Κούπερ· μετά τον Β΄ ΠΠ Μάρλον Μπράντο, Τζέιμς Ντιν, Έλβις Πρίσλεϊ), ώσπου «από τη δεκαετία του '60 … επικράτησαν ως ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ»· (4) ΥΨΗΛΗ ΡΑΠΤΙΚΗ — «μέσα από τις συλλογές ΠΡΕΤ Α ΠΟΡΤΕ», με τους Fiorucci, Calvin Klein, Giorgio Armani τη δεκαετία του '80. ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: «η αποδοχή του τζιν είναι ΚΑΘΟΛΙΚΗ και φοριέται ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ», και «με το πέρασμα του χρόνου αποκτάει μια ιδιαίτερη ΠΑΤΙΝΑ, που του προσδίδει ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δώσε ΚΑΙ τη γέννηση ΚΑΙ τη διαδρομή. Η ερώτηση λέει «πώς εισάγεται», αλλά η πλήρης απάντηση δείχνει και πώς έγινε καθολικό: εργάτες → καουμπόηδες → κάζουαλ → υψηλή ραπτική.
- Τα τρία στοιχεία της γέννησης: Ντέιβις (Νεβάδα, 1873) · καρφάκια · 68 δολάρια και Λέβι Στράους → μοντέλο 501.
- Η ετυμολογία εντυπωσιάζει: «τζιν» από τους ναυτικούς της ΓΕΝΟΒΑΣ — και το ντένιμ από τη Γαλλία.
Ερώτηση 8 (σελ. 207) — Πώς επηρέασε τον τρόπο ντυσίματος η επίδοση στα σπορ
Ερώτηση: Πώς επηρέασε τον τρόπο ντυσίματος η επίδοση στα σπορ;
Απάντηση:
-
Η ΠΡΟΤΑΣΗ-ΚΛΕΙΔΙ
«Για τις ανάγκες των αθλημάτων, στο ντύσιμο ΑΛΛΑΞΑΝ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΕΣΗΣ.»
Το πλαίσιο: «Ο 20ός αιώνας έφερε ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, καθώς σήμανε ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ … Η νεολαία του καιρού ΔΕΝ ΠΑΡΕΛΕΙΠΕ ΝΑ ΕΠΙΔΙΔΕΤΑΙ ΣΤΑ ΣΠΟΡ.»
ΤΡΙΑ ΡΟΥΧΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΣΠΟΡ
| Ρούχο | Το κείμενο |
|---|---|
| Η ΖΑΚΕΤΑ ΝΟΡΦΟΛΚ | «ΕΝΑ ΦΑΡΔΥ ΣΑΚΑΚΙ ΜΕ ΖΩΝΗ ΚΑΙ ΤΣΕΠΕΣ ΣΤΟΝ ΘΩΡΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΣΗ, φοριόταν ΣΕ ΣΠΟΡ ΕΞΟΡΜΗΣΕΙΣ»· ήταν «το ρούχο που φορούσε Ο ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΤΗΣ ΟΥΑΛΛΙΑΣ, μελλοντικός βασιλιάς ΕΔΟΥΑΡΔΟΣ Ζ΄, ΟΤΑΝ ΠΗΓΑΙΝΕ ΓΙΑ ΚΥΝΗΓΙ ΣΤΟ ΝΟΡΦΟΛΚΣΑΙΡ» |
| ΤΟ ΠΟΥΛΟΒΕΡ ΤΟΥ ΓΚΟΛΦ | «συνόδευε τα ειδικά παντελόνια και είχε ΕΝΑ ΑΝΟΙΓΜΑ V ΜΠΡΟΣΤΑ, ΕΓΙΝΕ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ ΩΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ» |
| ΤΟ ΚΟΝΤΟ ΣΑΚΑΚΙ | «στην Αγγλία ένα κοντό σακάκι άρχισε να γίνεται ΔΗΜΟΦΙΛΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ, ειδικά ΣΤΗΝ ΟΞΦΟΡΔΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΙΜΠΡΙΤΖ» |
Τα υφάσματα: «πολλά σπορ ρούχα φτιάχνονταν ΑΠΟ ΤΟΥΙΝΤ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΝΕΛΕΣ».
ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΣΠΟΡ ΕΝΑ ΝΤΥΣΙΜΟ
«Για κάθε σπορ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΝΤΥΣΙΜΑΤΟΣ. Κοστούμια για ΤΗΝ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ, ΤΟ ΤΕΝΙΣ, ΤΟ ΓΚΟΛΦ, ΤΗΝ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑ, ΤΗΝ ΙΠΠΑΣΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ, ΤΟ ΚΡΙΚΕΤ.»
Επτά αθλήματα, επτά ρούχα. Είναι η πρώτη φορά στο βιβλίο που το ρούχο ορίζεται ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ και όχι από την τάξη ή το φύλο.
ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ — ΤΟ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ
«Όταν οι γυναίκες ΕΝΘΑΡΡΥΝΘΗΚΑΝ ΝΑ ΑΣΧΟΛΗΘΟΥΝ ΜΕ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ και κυρίως ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΠΟΔΗΛΑΤΟ, Η ΜΟΔΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΗΚΕ Σ' ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΕ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ.»
| Στάδιο | Τι φορούσαν |
|---|---|
| αρχικά | «ένα είδος ΦΑΡΔΙΑΣ ΦΟΥΦΟΥΛΑΣ με ΕΦΑΡΜΟΣΤΟ ΣΑΚΑΚΙ που είχε ΦΟΥΣΚΩΤΑ ΜΑΝΙΚΙΑ» |
| ύστερα | «μια ΚΙΛΟΤΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΓΟΝΑΤΟ και ένα ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΑΚΑΚΙ» |
ΚΑΙ ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ (1905): «οι νέες γυναίκες, που οδηγούσαν ΞΕΣΚΕΠΑΣΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΟ 1905, φορούσαν ΕΝΑ ΑΝΕΤΟ ΠΑΛΤΟ, ΑΔΙΑΒΡΟΧΟ με μικρό γιακά, ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΑ ΓΥΑΛΙΑ και ΚΑΠΕΛΟ. ΕΝΑ ΔΙΑΦΑΝΟ ΠΕΠΛΟ ΚΑΛΥΠΤΕ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΝΑ ΤΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΝΗ.»
💡 ΣΥΝΔΕΣΕ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 6: εκεί «τα παντελόνια αλά Μπλούμερ άρχισαν να φοριούνται ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΕΑΡΕΣ ΚΟΠΕΛΕΣ ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΠΟΔΗΛΑΤΟ». Εδώ το ίδιο φαινόμενο ολοκληρώνεται — και μάλιστα με «ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΑΚΑΚΙ». Το ποδήλατο κάνει για το γυναικείο παντελόνι ό,τι δεν κατάφερε καμία μεταρρύθμιση.
Η ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΕΠΙΔΡΑΣΗ — ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
«Τα σπορ ρούχα … ήταν φτιαγμένα ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ. ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΑΥΤΕΣ ΠΕΡΑΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΟΡ ΝΤΥΣΙΜΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ. Έτσι ΤΟ ΣΠΟΡ ΝΤΥΣΙΜΟ ΣΑΝ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΟ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΣ ΤΟΥ ΔΑΝΕΙΣΕ ΠΟΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ.»
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: «Για παράδειγμα Η ΚΟΥΚΟΥΛΑ ΣΤΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΠΑΝΩΦΟΡΙΑ, ΠΟΥ ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΑ ΑΔΙΑΒΡΟΧΑ ΠΑΡΚΑ. ΠΑΡΚΑ Ή ΑΝΟΡΑΚ ήταν ένα πανωφόρι για αθλήματα ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΑΝΔΙΝΑΒΙΑ, ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΤΟΝ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ. ΤΟ ΑΝΟΡΑΚ ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΟ ΝΤΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΕΣΚΙΜΩΩΝ.»
ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΠΕΛΑ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ
«Ορισμένα στοιχεία του γυναικείου και ανδρικού ντυσίματος ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΗΚΑΝ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΤΑΞΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΞΟΧΗΣ.»
| Καπέλο | Το κείμενο |
|---|---|
| ΦΕΤΡ | «τα μαλακά καπέλα φετρ φτιάχτηκαν ΤΟ 1885 για να φοριούνται ΤΟ ΠΡΩΙ ΚΑΙ ΣΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» |
| ΠΑΝΑΜΑ | «το ΜΑΛΑΚΟ ΨΑΘΙΝΟ ΚΑΠΕΛΟ, γνωστό ως ΠΑΝΑΜΑ, χρησιμοποιούνταν ΣΤΟ ΤΑΞΙΔΙ» |
| ΚΑΣΚΕΤΟ | «που το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα «ήταν ΑΠΟΛΥΤΑ ΔΕΜΕΝΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, ΥΙΟΘΕΤΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. Επειδή το κασκέτο ήταν ΠΡΑΚΤΙΚΟ, ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΑ ΣΠΟΡ, αλλά και συνδυάστηκε ΜΕ ΤΑ ΕΚΔΡΟΜΙΚΑ ΡΟΥΧΑ» |
💡 ΤΟ ΚΑΣΚΕΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: από την ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ → στους ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ → στα ΣΠΟΡ → στα ΕΚΔΡΟΜΙΚΑ. Ακριβώς η ίδια διαδρομή με το ΤΖΙΝ και το ΣΑΚ ΚΟΟΥΤ (κεφ. 6).
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Τα σπορ ΔΕΝ πρόσθεσαν απλώς κάποια ρούχα — ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ.
| Πριν | Μετά |
|---|---|
| το ρούχο κρίνεται από ΤΗΝ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΡΟΣ | το ρούχο κρίνεται από ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ |
Και το βιβλίο το λέει με μία λέξη: «ΚΑΖΟΥΑΛ». Το πουλόβερ του γκολφ γίνεται «ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ» — και το τζιν, λίγες δεκαετίες μετά, «ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ».
Σύνοψη: Η ΠΡΟΤΑΣΗ-ΚΛΕΙΔΙ: «για τις ανάγκες των αθλημάτων, στο ντύσιμο ΑΛΛΑΞΑΝ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΕΣΗΣ». ΝΕΑ ΡΟΥΧΑ: η ΖΑΚΕΤΑ ΝΟΡΦΟΛΚ, «φαρδύ σακάκι με ζώνη και τσέπες στον θώρακα και κάτω από τη μέση», που φορούσε ο πρίγκιπας της Ουαλλίας, μελλοντικός Εδουάρδος Ζ΄, «όταν πήγαινε για κυνήγι στο ΝΟΡΦΟΛΚΣΑΙΡ»· το ΠΟΥΛΟΒΕΡ ΤΟΥ ΓΚΟΛΦ, με «ένα άνοιγμα V μπροστά», που «έγινε της μόδας ΩΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ»· και το κοντό σακάκι που έγινε δημοφιλές «στους νέους, ειδικά στην ΟΞΦΟΡΔΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΙΜΠΡΙΤΖ». Τα υφάσματα ήταν τουίντ και φανέλες. ΕΝΑ ΝΤΥΣΙΜΟ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΣΠΟΡ: «κοστούμια για ΤΗΝ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ, ΤΟ ΤΕΝΙΣ, ΤΟ ΓΚΟΛΦ, ΤΗΝ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑ, ΤΗΝ ΙΠΠΑΣΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ, ΤΟ ΚΡΙΚΕΤ». ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ: «όταν οι γυναίκες ενθαρρύνθηκαν να ασχοληθούν με τον αθλητισμό και κυρίως ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΠΟΔΗΛΑΤΟ, η μόδα ανταποκρίθηκε … και πρότεινε ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ» — πρώτα «ένα είδος φαρδιάς φουφούλας με εφαρμοστό σακάκι» και ύστερα «μια ΚΙΛΟΤΑ μέχρι το γόνατο και ένα ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΑΚΑΚΙ»· και για το αυτοκίνητο (1905) «άνετο παλτό, αδιάβροχο …, προστατευτικά γυαλιά και καπέλο», με «ένα διάφανο πέπλο» για τη σκόνη. Η ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΕΠΙΔΡΑΣΗ — ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΣΗΜΕΙΟ: «τα σπορ ρούχα … ήταν φτιαγμένα ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ. Οι ιδέες αυτές ΠΕΡΑΣΑΝ … ΚΑΙ ΣΤΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ. Έτσι το σπορ ντύσιμο σαν αντίληψη ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΟ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΣ ΤΟΥ ΔΑΝΕΙΣΕ ΠΟΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ» — παράδειγμα «Η ΚΟΥΚΟΥΛΑ στα καθημερινά πανωφόρια, ΠΟΥ ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΑ ΑΔΙΑΒΡΟΧΑ ΠΑΡΚΑ», ενώ «το ΑΝΟΡΑΚ προήλθε από ΤΟ ΝΤΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΕΣΚΙΜΩΩΝ». ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΠΕΛΑ: φετρ (1885), παναμά για το ταξίδι, και το ΚΑΣΚΕΤΟ, που «ήταν απόλυτα δεμένο με την ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, υιοθετήθηκε και από τους υπαλλήλους της πόλης … πέρασε στα σπορ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Το κύριο σημείο δεν είναι τα ρούχα αλλά ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ: «με γνώμονα ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ» — και η επίδραση είναι αμοιβαία.
- Δύο ρούχα-ονόματα: η ΖΑΚΕΤΑ ΝΟΡΦΟΛΚ (κυνήγι στο Νόρφολκσαιρ) και το ΠΟΥΛΟΒΕΡ ΤΟΥ ΓΚΟΛΦ, «το πρώτο ΚΑΖΟΥΑΛ ένδυμα».
- Μη χάσεις το ΠΟΔΗΛΑΤΟ: είναι το ίδιο νήμα με το κεφ. 6, όπου «τα παντελόνια αλά Μπλούμερ άρχισαν να φοριούνται από τις νεαρές κοπέλες που έκαναν ποδήλατο».
Ερώτηση 9 (σελ. 207) — Τα κύρια αξεσουάρ των αρχών του αιώνα
Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια αξεσουάρ που χρησιμοποιούνται στις αρχές του αιώνα;
Απάντηση:
-
ΟΚΤΩ ΑΞΕΣΟΥΑΡ — ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7.6
| # | Αξεσουάρ | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΦΤΕΡΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ ΣΤΑ ΚΑΠΕΛΑ | «Τα φτερά, ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ, φορέθηκαν στα καπέλα από τις αρχές του αιώνα, ΣΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ ΒΑΘΜΟ» |
| 2 | ΜΠΟΑ (boas) | «φτερά που ΣΑΝ ΚΑΣΚΟΛ ΤΥΛΙΓΟΝΤΑΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ» |
| 3 | ΓΟΥΝΕΣ | «το ΣΥΜΒΟΛΟ των ενδυμάτων που ακολούθησαν τη γραμμή του ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ»· «ΟΛΟΚΛΗΡΑ ΖΩΑ ΣΚΕΠΑΖΑΝ ΤΟΥΣ ΩΜΟΥΣ ΣΑΝ ΕΣΑΡΠΕΣ» |
| 4 | ΟΜΠΡΕΛΕΣ | «της μόδας ήταν ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΟΜΠΡΕΛΕΣ ΜΕ ΔΑΝΤΕΛΕΣ ΚΑΙ ΦΡΟΥ-ΦΡΟΥ» |
| 5 | ΓΑΝΤΙΑ | «φοριόνταν ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ και μερικά ήταν ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΜΕ ΛΕΠΤΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ» |
| 6 | ΜΙΚΡΕΣ ΤΣΑΝΤΕΣ | «Την κομψή εμφάνιση τη συμπλήρωναν ΜΙΚΡΕΣ ΤΣΑΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΔΙΝΑΝ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΣ» |
| 7 | ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ | «τα μικρά τουρμπάνια ήταν ΣΤΟΛΙΣΜΕΝΑ ΜΕ ΨΗΛΑ ΦΤΕΡΑ ΟΡΘΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΙΟΥ» |
| 8 | ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ | «ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ ΜΕ ΠΕΡΛΕΣ ΣΤΟΛΙΖΑΝ ΤΟ ΜΠΟΥΣΤΟ»· στα βραδινά μεγάλο ντεκολτέ «ΣΤΟΛΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΦΙΝΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ» |
⚠️ ΤΑ ΓΑΝΤΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 16. Το βιβλίο λέει «ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ», ΟΧΙ «μόνο τον χειμώνα».
Η ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕΡΑΣ ΚΑΙ ΒΡΑΔΙΟΥ
«Ενώ ΟΛΗ ΤΗ ΜΕΡΑ οι γυναίκες φορούσαν ΤΟΥΣ ΨΗΛΟΥΣ ΓΙΑΚΑΔΕΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΑΝ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ, ΣΤΑ ΒΡΑΔΙΝΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΤΟΥΣ ΕΙΧΑΝ ΜΕΓΑΛΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ ΣΤΟΛΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΦΙΝΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ.»
Είναι η ίδια αντίθεση με το κεφ. 5: σεμνότητα τη μέρα, αποκάλυψη το βράδυ.
ΤΟ ΚΟΣΜΗΜΑ — ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΟΙΚΟΙ
| Οίκος | Τι πρόσφερε | Έτος |
|---|---|---|
| ΡΕΝΕ ΛΑΛΙΚ | κοσμήματα «που η ομορφιά τους στηριζόταν ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΑΡΑ ΣΤΗ ΣΠΑΝΙΟΤΗΤΑ … ΤΩΝ ΛΙΘΩΝ»· λουλούδια, ζώα και έντομα, συχνά υπερμεγέθη | από το 1890· από το 1920 και γυαλί |
| ΤΙΦΑΝΥ | «κοσμήματα που απέκτησαν ΔΙΕΘΝΗ ΦΗΜΗ» | Νέα Υόρκη |
| ΚΑΡΤΙΕ | «ο ΠΑΝΘΗΡΑΣ, ΤΟ ΦΛΑΜΙΓΚΟ και άλλα ζώα, δουλεμένα με πολύτιμες πέτρες … θεωρήθηκαν ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΥΣΟΧΟΪΑΣ» | Παρίσι, 1847 |
| ΒΑΝ ΚΛΙΦ ΕΝΤ ΑΡΠΕΛΣ | «εξωτικά θέματα … από ΤΙΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΗΣΑΥΡΟ ΤΟΥ ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ» | 1906, πλατεία Βαντόμ |
ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΔΡΙΚΑ ΑΞΕΣΟΥΑΡ
ΚΑΠΕΛΑ: ΦΕΤΡ (1885, «για να φοριούνται το πρωί και στα ταξίδια») · ΠΑΝΑΜΑ («το μαλακό ψάθινο καπέλο … στο ταξίδι») · ΚΑΣΚΕΤΟ («επειδή ήταν πρακτικό, πέρασε στα σπορ»).
ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ: το σμόκιν «φοριόταν ΜΕ ΑΣΠΡΗ ΓΡΑΒΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ».
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Πρόσεξε ότι ΤΕΣΣΕΡΑ από τα οκτώ γυναικεία αξεσουάρ έρχονται ΑΠΟ ΖΩΑ: φτερά στρουθοκαμήλου · μποά (φτερά) · γούνες (αλεπούδες, κουνάβια, τσιντσιλά) · πέρλες.
Και το βιβλίο καταγράφει την αντίδραση: «ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΡΙΑ ΟΣΩΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΑΝ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΣΤΟ ΕΝΔΥΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΟ ΡΟΥΧΟ.» Αν το γράψεις, δείχνεις ότι διάβασες την ενότητα ολόκληρη.
Σύνοψη: ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΞΕΣΟΥΑΡ. (1) ΦΤΕΡΑ, ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ: «φορέθηκαν στα καπέλα από τις αρχές του αιώνα, ΣΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ ΒΑΘΜΟ». (2) ΜΠΟΑ (boas): «φτερά που ΣΑΝ ΚΑΣΚΟΛ τυλίγονταν γύρω από τον λαιμό». (3) ΓΟΥΝΕΣ: «το ΣΥΜΒΟΛΟ των ενδυμάτων που ακολούθησαν τη γραμμή του ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ»· «έμπαιναν σαν γαρνιτούρες στα παλτά και στις κάπες, στα φορέματα, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ», και «ολόκληρα ζώα σκέπαζαν τους ώμους σαν εσάρπες» (αλεπούδες, κουνάβια, τσιντσιλά). (4) ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΟΜΠΡΕΛΕΣ «με δαντέλες και φρου-φρου». (5) ΓΑΝΤΙΑ: «φοριόνταν ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ και μερικά ήταν ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΜΕ ΛΕΠΤΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ». (6) ΜΙΚΡΕΣ ΤΣΑΝΤΕΣ «που έδιναν την εντύπωση ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΣ». (7) ΤΟΥΡΜΠΑΝΙΑ, «στολισμένα με ΨΗΛΑ ΦΤΕΡΑ όρθια στην κορυφή του κεφαλιού». (8) ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ: «κεντήματα με ΠΕΡΛΕΣ στόλιζαν το μπούστο», και τα βραδινά ντεκολτέ ήταν «στολισμένα με φίνα κοσμήματα» — από τους Οίκους ΛΑΛΙΚ (από το 1890), ΤΙΦΑΝΥ (Νέα Υόρκη), ΚΑΡΤΙΕ (Παρίσι, 1847) και ΒΑΝ ΚΛΙΦ ΕΝΤ ΑΡΠΕΛΣ (1906). ΑΝΔΡΙΚΑ: τα καπέλα ΦΕΤΡ (1885), ΠΑΝΑΜΑ («το μαλακό ψάθινο καπέλο … στο ταξίδι») και ΚΑΣΚΕΤΟ, καθώς και η άσπρη γραβάτα και το ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ που συνόδευαν το σμόκιν. ΜΙΑ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ: «ενώ όλη τη μέρα οι γυναίκες φορούσαν τους ΨΗΛΟΥΣ ΓΙΑΚΑΔΕΣ που κάλυπταν τον λαιμό, στα βραδινά φορέματά τους είχαν ΜΕΓΑΛΟ ΝΤΕΚΟΛΤΕ». ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ: το γούνινο συμπλήρωμα «προκάλεσε αντιδράσεις από τη μεριά όσων υποστήριζαν τη μεταρρύθμιση στο ένδυμα και ΤΟ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΟ ΡΟΥΧΟ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ Τα ΓΑΝΤΙΑ φοριούνταν «ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ» — είναι ακριβώς η παγίδα της άσκησης 16, που λέει «μόνο τον χειμώνα».
- Οργάνωσε τα αξεσουάρ σε ομάδες: στο κεφάλι (καπέλα με φτερά, τουρμπάνια) · στον λαιμό (μποά, γούνες) · στα χέρια (γάντια, ομπρέλες, τσάντες) · κοσμήματα.
- Κλείσε με την αντίδραση στις γούνες — δείχνει ότι διάβασες ολόκληρη την ενότητα 7.6.
Άσκηση 10 (σελ. 207) — Σχεδίαση ανδρικής και γυναικείας ενδυμασίας της Μπελ Επόκ
Ερώτηση: Να σχεδιάσεις μια ανδρική και μια γυναικεία χαρακτηριστική ενδυμασία της Μπελ Επόκ.
Απάντηση:
-
ΤΙ ΖΗΤΑΕΙ Η ΑΣΚΗΣΗ
Είναι ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ — η απάντηση είναι τα δικά σου δύο σχέδια. Εδώ δίνεται ο κατάλογος των στοιχείων που πρέπει να φαίνονται.
Η ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΗ: Μπελ Επόκ = «ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1890 ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ». Άρα σχεδιάζεις ΠΡΙΝ ΤΟ 1908 — με τη ΓΡΑΜΜΗ S, όχι με τις ίσιες γραμμές που ήρθαν μετά.
Και το βιβλίο σού δίνει έτοιμο πρότυπο: η ΕΙΚΟΝΑ 7.2, «ΦΟΡΕΜΑ ΤΗΣ ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ ΜΕ ΚΟΡΣΕ, ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΜΕΣΗ ΚΑΙ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ», και η ΕΙΚΟΝΑ 7.3 για τη γραμμή S.
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ
| # | Στοιχείο | Πώς σχεδιάζεται |
|---|---|---|
| 1 | Η ΣΙΛΟΥΕΤΑ «ΣΦΗΚΑΣ» | μέση υπερβολικά σφιγμένη, με πολύ φαρδύ πάνω μέρος και φαρδιά φούστα |
| 2 | Η ΓΡΑΜΜΗ S | «το σώμα ΠΡΟΤΑΣΣΕΤΑΙ ΚΑΘΕΤΟ και οι γοφοί ΤΙΝΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ» — η μορφή σε προφίλ πρέπει να γράφει S |
| 3 | ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΜΑΝΙΚΙΑ | «τα μανίκια των φορεμάτων ΤΕΡΑΣΤΙΑ» |
| 4 | ΦΟΥΣΤΑ ΩΣ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ | «έπεφταν ΕΒΑΖΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, ΛΟΞΕΣ, ΠΛΙΣΕ Ή ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΚΑΜΠΑΝΑΣ» |
| 5 | ΨΗΛΟΣ ΔΑΝΤΕΛΕΝΙΟΣ ΓΙΑΚΑΣ | «τύλιγε τον λαιμό και ΣΤΕΚΟΤΑΝ ΟΡΘΙΟΣ ΜΕ ΜΠΑΛΑΙΝΑ» |
| 6 | ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΚΑΠΕΛΟ | «γαρνιρισμένο ΜΕ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΦΤΕΡΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ» |
| 7 | ΑΞΕΣΟΥΑΡ | ΓΑΝΤΙΑ · διακοσμητική ΟΜΠΡΕΛΑ με δαντέλες · ΜΙΚΡΗ ΤΣΑΝΤΑ «σαν κόσμημα» · ΜΠΟΑ από φτερά |
Τα υφάσματα που πρέπει να «διαβάζονται» στο σχέδιο: μουσελίνα, τούλι, δαντέλα, σιφόν — «φίνα υφάσματα», με κεντήματα, γαρνιρίσματα και φιόγκους.
Αν θέλεις να δείξεις τη ΓΡΑΜΜΗ ΛΕΝΖΕΡΙ: φόρεμα «σε ύφος εσωρούχων», σε παστέλ χρώματα, «που έδινε την αίσθηση του αέρινου».
ΑΝΔΡΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ
| # | Στοιχείο | Πώς σχεδιάζεται |
|---|---|---|
| 1 | ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ | παντελόνι, σακάκι και ΓΙΛΕΚΟ ως σύνολο |
| 2 | ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΜΕ ΣΚΛΗΡΟ ΛΕΥΚΟ ΓΙΑΚΑ | «τα πουκάμισα είχαν ΣΚΛΗΡΟΥΣ ΛΕΥΚΟΥΣ ΓΙΑΚΑΔΕΣ» |
| 3 | ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ ΜΕ ΡΕΒΕΡ ή ΜΕ ΤΣΑΚΙΣΗ | «τότε έκαναν την εμφάνισή τους» |
| 4 | ΠΑΝΩΦΟΡΙ | ΠΑΡΝΤΕΣΟΥ («πιο εφαρμοστό και κοντό») ή ΠΕΛΙΣ («ντουμπλαρισμένο με γούνα») ή φαρδύ μακρύ παλτό ταξιδιού |
| 5 | ΚΑΠΕΛΟ | ΦΕΤΡ ή ΠΑΝΑΜΑ (ψάθινο, για ταξίδι) ή ΚΑΣΚΕΤΟ |
Και το ύφος: «οι άνδρες είχαν στόχο ΤΗΝ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ, ρίχνοντας βάρος ΣΤΙΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΕΣΗΣ» — άρα σχεδίασε προσεγμένες λεπτομέρειες (γραβάτα, μαντίλι, ρολόι με αλυσίδα), όχι φανταχτερά χρώματα.
Αν σχεδιάζεις ΒΡΑΔΙΝΗ εμφάνιση: ΣΜΟΚΙΝ — μαύρο σακάκι και μαύρο παντελόνι, με ΑΣΠΡΗ ΓΡΑΒΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ («έγινε ΤΟ 1910 ένδυμα για δημόσιες επίσημες εμφανίσεις»).
⚠️ ΤΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙΣ — ΤΕΣΣΕΡΑ ΛΑΘΗ
| ⚠️ Λάθος | Γιατί |
|---|---|
| ΙΣΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ | είναι ΜΕΤΑ ΤΟ 1908 — «γύρω στο 1908, η γραμμή αυτή ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ» |
| ΦΟΥΣΤΑ ΣΩΛΗΝΑΣ | είναι κι αυτή μετά το 1908 |
| ΤΟΥΡΜΠΑΝΙ ΚΑΙ ΣΑΛΒΑΡΙ | είναι ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΥΑΡΕ, μετά το 1909 |
| ΤΟΥΡΝΟΥΡΙ Ή ΚΡΙΝΟΛΙΝΟ | είναι 19ος αιώνας (κεφ. 6) |
💡 Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΦΡΑΣΗ: αν η γυναικεία μορφή σου σε ΠΡΟΦΙΛ γράφει το γράμμα S, είσαι μέσα στην Μπελ Επόκ. Αν είναι ΙΣΙΑ, έχεις σχεδιάσει τη μόδα μετά το 1908.
💡 ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Αν θέλεις να δώσεις και ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, το βιβλίο σού λέει πού κινούνταν αυτές οι μορφές: «στα ΘΕΑΤΡΑ, στις ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΑΣΤΡΟΦΕΣ, σε ΠΕΡΙΠΑΤΟΥΣ, στον ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ και στις ΣΤΟΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΜΠΟΥΤΙΚ». Ένα σκίτσο στον ιππόδρομο ή σε στοά δίνει αμέσως την εποχή.
Σύνοψη: ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ — η απάντηση είναι τα δικά σου δύο σχέδια, και το βιβλίο δίνει έτοιμα πρότυπα στις εικόνες 7.2 («φόρεμα της Μπελ Επόκ με κορσέ, σφιγμένη μέση και τεράστια μανίκια») και 7.3 (η γραμμή S). Η ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: Μπελ Επόκ = «από τη δεκαετία του 1890 μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο» — άρα σχεδιάζεις τη μόδα ΠΡΙΝ το 1908, με τη γραμμή S. ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ — πρέπει να φαίνονται: σιλουέτα «ΣΦΗΚΑΣ» με υπερβολικά σφιγμένη μέση· η γραμμή S («το σώμα να προτάσσεται κάθετο και οι γοφοί να τινάζονται προς τα πίσω»)· τεράστια μανίκια· φούστα εβαζέ μέχρι το έδαφος, «λοξή, πλισέ ή σε σχήμα καμπάνας»· δαντελένια μπλούζα με ψηλό γιακά που «στεκόταν όρθιος με μπαλαίνα»· τεράστιο καπέλο «γαρνιρισμένο με λουλούδια και φτερά στρουθοκαμήλου»· και αξεσουάρ — γάντια, διακοσμητική ομπρέλα με δαντέλες, μικρή τσάντα «σαν κόσμημα», μποά από φτερά. Τα υφάσματα να δείχνουν φίνα: μουσελίνα, τούλι, δαντέλα, σιφόν. ΑΝΔΡΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ: κοστούμι — παντελόνι, σακάκι και γιλέκο ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ· πουκάμισο με σκληρό λευκό γιακά· παντελόνι με ρεβέρ ή με τσάκιση μπροστά· πανωφόρι παρντεσού ή πελίς («ντουμπλαρισμένο με γούνα»)· καπέλο φετρ, παναμά ή κασκέτο. Για βραδινή εμφάνιση, σμόκιν με άσπρη γραβάτα και άσπρο φουλάρι. ΤΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙΣ: ίσιες γραμμές και ψηλή μέση ή φούστα σωλήνα (είναι μετά το 1908, αφού «γύρω στο 1908 η γραμμή αυτή εξαφανίστηκε»)· τουρμπάνι και σαλβάρι (είναι ο οριενταλισμός του Πουαρέ, μετά το 1909)· τουρνούρι ή κρινολίνο (είναι 19ος αιώνας).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ο κανόνας ελέγχου: αν η γυναικεία μορφή σε προφίλ γράφει το γράμμα S, είσαι μέσα στην Μπελ Επόκ· αν είναι ίσια, σχεδίασες τη μόδα μετά το 1908.
- Τρία στοιχεία δεν πρέπει να λείψουν από τη γυναίκα: σφιγμένη μέση, τεράστια μανίκια, τεράστιο καπέλο με φτερά.
- Στον άνδρα το κλειδί είναι η ΟΜΟΙΟΧΡΩΜΙΑ: «παντελόνι, σακάκι και γιλέκο ως σύνολο ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ» — και προσεγμένες λεπτομέρειες, όχι φανταχτερά χρώματα.
Άσκηση 15 (σελ. 208-210) — Αντιστοίχισε ένα προς ένα (δύο μπλοκ)
Ερώτηση: Αντιστοίχισε ένα προς ένα τα στοιχεία των δύο στηλών:
Α΄ ΜΠΛΟΚ — Τα καλλιτεχνικά κινήματα στις αρχές του 20ού αιώνα χαρακτηρίζονταν: Α. Αρ Νουβό · Β. Κυβισμός · Γ. Arts and Crafts · Δ. Φοβισμός · Ε. Εξπρεσιονισμός — I. έντονες χρωματικές αντιθέσεις και ελεύθερες φόρμες · II. παραμόρφωση της πραγματικότητας για έκφραση της βαθύτερης αλήθειας των πραγμάτων · III. η απόδοση της φύσης στα διακοσμητικά μοτίβα των υφασμάτων, στα έπιπλα, στην αρχιτεκτονική · IV. απεικόνιση αντικειμένων, τοπίων και ανθρώπων σαν πολυεδρικά γεωμετρικά στερεά, με μεγάλο βαθμό αφαίρεσης · V. ο καλλιτέχνης κατασκευαστής των προϊόντων, η διακόσμηση είναι προσωπική απόλαυση του ατόμου
Β΄ ΜΠΛΟΚ — Οι σχεδιαστές των μεγάλων οίκων μόδας λάνσαραν: Α. Ζαν Πακέν · Β. Μαριάνο Φορτούνι · Γ. Πωλ Πουαρέ · Δ. Λουσίλ Γκόρντον · Ε. Ζακ Ντουσέ — I. ρομαντικά μεταξωτά φορέματα με δαντέλες σε παστέλ αποχρώσεις και ντραπαρισμένες φούστες που αποκάλυπταν τα πόδια · II. φορέματα χυτά, με βαρύτιμα υφάσματα και στολίδια και λαμπερά, ιριδίζοντα χρώματα · III. κάπες ντουμπλαρισμένες με φτερά κύκνου ή γούνες τσιντσιλά · IV. σφιχτό μεταξωτό πλισέ τυλιγμένο γύρω από το σώμα ακολουθώντας τις φυσικές γραμμές του · V. εξωτικά έντονα χρώματα, πτυχώσεις και γουνάκια
Απάντηση:
-
Α΄ ΜΠΛΟΚ — ΤΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ
| Στήλη Α | ➜ | Στήλη Β |
|---|---|---|
| Α. ΑΡ ΝΟΥΒΟ | ➜ | III — η απόδοση της φύσης στα διακοσμητικά μοτίβα |
| Β. ΚΥΒΙΣΜΟΣ | ➜ | IV — πολυεδρικά γεωμετρικά στερεά |
| Γ. ARTS AND CRAFTS | ➜ | V — ο καλλιτέχνης κατασκευαστής |
| Δ. ΦΟΒΙΣΜΟΣ | ➜ | I — έντονες χρωματικές αντιθέσεις |
| Ε. ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ | ➜ | II — παραμόρφωση της πραγματικότητας |
Συνοπτικά: Α→III · Β→IV · Γ→V · Δ→I · Ε→II.
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ — ΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ
III (Αρ Νουβό): «Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΜΟΡΦΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΗ άφησε τα ίχνη της ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ, ΣΤΑ ΕΠΙΠΛΑ, ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ.»
IV (Κυβισμός): «Οι κυβιστές ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΑΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ, ΤΟΠΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΑΝ ΠΟΛΥΕΔΡΙΚΑ, ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΣΤΕΡΕΑ και συνδύαζαν αυτή την απεικόνιση ΜΕ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ.»
V (Arts and Crafts): «Οι οπαδοί του υποστήριζαν ότι Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ότι Η ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ.»
I (Φοβισμός): «οι ζωγράφοι του, όπως ο Ανρί Ματίς, χρησιμοποιούσαν ΕΝΤΟΝΕΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΦΟΡΜΕΣ.»
II (Εξπρεσιονισμός): «Οι εξπρεσιονιστές ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΟΥΝ ΤΗ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ.»
💡 ΤΟ Α΄ ΜΠΛΟΚ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: και οι πέντε επιλογές είναι ΑΥΤΟΥΣΙΕΣ προτάσεις του κεφαλαίου, χωρίς καμία παγίδα.
Β΄ ΜΠΛΟΚ — ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ
| Στήλη Α | ➜ | Στήλη Β |
|---|---|---|
| Α. ΖΑΝ ΠΑΚΕΝ | ➜ | V — εξωτικά έντονα χρώματα, πτυχώσεις και γουνάκια |
| Β. ΜΑΡΙΑΝΟ ΦΟΡΤΟΥΝΙ | ➜ | IV — σφιχτό μεταξωτό πλισέ τυλιγμένο γύρω από το σώμα |
| Γ. ΠΩΛ ΠΟΥΑΡΕ | ➜ | II — φορέματα χυτά, λαμπερά, ιριδίζοντα χρώματα |
| Δ. ΛΟΥΣΙΛ ΓΚΟΡΝΤΟΝ | ➜ | I — παστέλ αποχρώσεις, ντραπαρισμένες φούστες που αποκάλυπταν τα πόδια |
| Ε. ΖΑΚ ΝΤΟΥΣΕ | ➜ | III — κάπες με φτερά κύκνου ή γούνες τσιντσιλά |
Συνοπτικά: Α→V · Β→IV · Γ→II · Δ→I · Ε→III.
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
Β→IV — ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΕΔΩ: «ο ΜΑΡΙΑΝΟ ΦΟΡΤΟΥΝΙ … κατασκεύασε … ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΣΦΙΧΤΟΥ ΠΛΙΣΕ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΜΕΤΑΞΩΤΟ ΠΟΥ ΤΥΛΙΓΟΤΑΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ.» Είναι ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ η επιλογή IV — η ασφαλέστερη αντιστοίχιση.
Γ→II: «Τα φορέματα ήταν ΧΥΤΑ, ΜΕ ΒΑΡΥΤΙΜΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΛΙΔΙΑ. Είχαν ΛΑΜΠΕΡΑ ΚΑΙ ΙΡΙΔΙΖΟΝΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ.» Και αυτή κατά λέξη.
Α→V: «Τα ενδύματα που λανσάρισε [η Πακέν] είχαν ΕΞΩΤΙΚΑ ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΤΥΧΩΣΕΙΣ»· και «η κυρία Πακέν ΠΡΟΩΘΗΣΕ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΠΟ ΓΟΥΝΑ» — εκεί ταιριάζουν τα «ΓΟΥΝΑΚΙΑ» της επιλογής V.
Δ→I: «Στις κυρίες πρότεινε ΡΟΜΑΝΤΙΚΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΚΑΙ ΔΑΝΤΕΛΕΣ ΣΕ ΠΑΣΤΕΛ ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ, αλλά και μια καινούργια γραμμή ΜΕ ΝΤΡΑΠΑΡΙΣΜΕΝΕΣ ΦΟΥΣΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΑΝ ΤΑ ΠΟΔΙΑ.»
Ε→III: «Στον Οίκο του [Ντουσέ] … Φτιάχνονταν επίσης ΚΑΠΕΣ ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΕΣ ΜΕ ΦΤΕΡΑ ΚΥΚΝΟΥ Ή ΓΟΥΝΕΣ ΤΣΙΝΤΣΙΛΑ.»
💡 ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ — ΠΕΝΤΕ ΛΕΞΕΙΣ-ΑΓΚΥΡΕΣ
| Αν διαβάσεις… | Τότε είναι… |
|---|---|
| ΠΛΙΣΕ (τυλιγμένο στο σώμα) | ΦΟΡΤΟΥΝΙ |
| ΙΡΙΔΙΖΟΝΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ | ΠΟΥΑΡΕ |
| ΓΟΥΝΑΚΙΑ | ΠΑΚΕΝ |
| ΦΤΕΡΑ ΚΥΚΝΟΥ / ΤΣΙΝΤΣΙΛΑ | ΝΤΟΥΣΕ |
| ΠΑΣΤΕΛ + ΠΟΔΙΑ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ | ΛΟΥΣΙΛ ΓΚΟΡΝΤΟΝ |
⚠️ Η ΜΟΝΗ ΠΙΘΑΝΗ ΣΥΓΧΥΣΗ: η ΠΑΚΕΝ (V) και ο ΠΟΥΑΡΕ (II) έχουν ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ «έντονα χρώματα» και επιρροή από τον ΜΠΑΞΤ. Ξεχώρισέ τους από τα υπόλοιπα: ΠΑΚΕΝ = ΠΤΥΧΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΓΟΥΝΑΚΙΑ · ΠΟΥΑΡΕ = ΧΥΤΑ ΦΟΡΕΜΑΤΑ ΜΕ ΒΑΡΥΤΙΜΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ.
💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ: ΔΥΟ από τους πέντε σχεδιαστές είναι ΓΥΝΑΙΚΕΣ (Πακέν, Λουσίλ Γκόρντον). Το βιβλίο το σχολιάζει: «οι γυναίκες ΔΕΝ ΑΡΓΗΣΑΝ και σαν ΙΔΙΟΚΤΗΤΡΙΕΣ ΟΙΚΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΡΑΠΤΙΚΗΣ να σταθούν, ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΓΟΥΟΡΘ, ΠΛΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ». Και η Πακέν «ΥΠΗΡΞΕ Η ΠΡΩΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΥΨΗΛΗΣ ΡΑΠΤΙΚΗΣ ΠΟΥ ΚΙΝΗΘΗΚΕ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΔΙΕΘΝΩΣ».
Σύνοψη: Α΄ ΜΠΛΟΚ: Α→III · Β→IV · Γ→V · Δ→I · Ε→II. (III) «η απόδοση μορφών από τη φύση άφησε τα ίχνη της … ΣΤΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΜΟΤΙΒΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ, στα έπιπλα, στην αρχιτεκτονική» (Αρ Νουβό)· (IV) «οι κυβιστές απεικόνιζαν αντικείμενα, τοπία και ανθρώπους ΣΑΝ ΠΟΛΥΕΔΡΙΚΑ, ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΣΤΕΡΕΑ … ΜΕ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ»· (V) «οι οπαδοί του υποστήριζαν ότι Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ότι Η ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ» (Arts and Crafts)· (I) «χρησιμοποιούσαν ΕΝΤΟΝΕΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΦΟΡΜΕΣ» (Φοβισμός)· (II) «οι εξπρεσιονιστές ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΑΝ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΟΥΝ ΤΗ ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ». Β΄ ΜΠΛΟΚ: Α→V · Β→IV · Γ→II · Δ→I · Ε→III. (V) ΠΑΚΕΝ: «τα ενδύματα που λανσάρισε είχαν ΕΞΩΤΙΚΑ ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΤΥΧΩΣΕΙΣ», και «προώθησε εντυπωσιακά σχέδια ΑΠΟ ΓΟΥΝΑ»· (IV) ΦΟΡΤΟΥΝΙ: «ένα είδος ΣΦΙΧΤΟΥ ΠΛΙΣΕ σε ένα κομμάτι μεταξωτό που τυλιγόταν γύρω από το σώμα ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ»· (II) ΠΟΥΑΡΕ: «τα φορέματα ήταν ΧΥΤΑ, με βαρύτιμα υφάσματα και στολίδια. Είχαν ΛΑΜΠΕΡΑ ΚΑΙ ΙΡΙΔΙΖΟΝΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ»· (I) ΛΟΥΣΙΛ ΓΚΟΡΝΤΟΝ: «στις κυρίες πρότεινε ρομαντικά φορέματα από μεταξωτά και δαντέλες σε ΠΑΣΤΕΛ ΑΠΟΧΡΩΣΕΙΣ, αλλά και μια καινούργια γραμμή με ΝΤΡΑΠΑΡΙΣΜΕΝΕΣ ΦΟΥΣΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΑΝ ΤΑ ΠΟΔΙΑ»· (III) ΝΤΟΥΣΕ: «στον Οίκο του … φτιάχνονταν κάπες ντουμπλαρισμένες ΜΕ ΦΤΕΡΑ ΚΥΚΝΟΥ Ή ΓΟΥΝΕΣ ΤΣΙΝΤΣΙΛΑ». ΛΕΞΕΙΣ-ΑΓΚΥΡΕΣ: πλισέ → Φορτούνι · ιριδίζοντα → Πουαρέ · γουνάκια → Πακέν · φτερά κύκνου/τσιντσιλά → Ντουσέ · παστέλ και πόδια που αποκαλύπτονται → Λουσίλ Γκόρντον.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ξεκίνα από τις ΚΑΤΑ ΛΕΞΗ αντιστοιχίσεις: στο Α΄ όλες είναι αυτούσιες προτάσεις· στο Β΄ ξεκίνα από το IV (πλισέ → Φορτούνι).
- ⚠️ Η μόνη πιθανή σύγχυση στο Β΄ είναι ΠΑΚΕΝ / ΠΟΥΑΡΕ — και οι δύο έχουν «έντονα χρώματα». Ξεχώρισέ τους: Πακέν = πτυχώσεις και γουνάκια · Πουαρέ = χυτά φορέματα με βαρύτιμα υφάσματα.
- Πρόσθεσε μια παρατήρηση: δύο από τους πέντε σχεδιαστές είναι γυναίκες — και η Πακέν «υπήρξε η ΠΡΩΤΗ γυναίκα της Υψηλής Ραπτικής που κινήθηκε εμπορικά ΔΙΕΘΝΩΣ».
Άσκηση 16 (σελ. 210) — Σωστό ή Λάθος, με διόρθωση των λανθασμένων
Ερώτηση: Σημείωσε Σ για τις σωστές και Λ για τις λανθασμένες προτάσεις. Όσες προτάσεις θεωρείς ότι είναι λανθασμένες, να τις διατυπώσεις σωστά:
α. Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ευρώπη, όλα τα παλιά ενδυματολογικά πρότυπα εξαφανίστηκαν.
β. Το κοστούμι ήταν παντελόνι, σακάκι και γιλέκο ως σύνολο, σε δύο χρώματα.
γ. Ο εξπρεσιονισμός εξέφρασε την αγωνία του ατόμου που χάνει το πρόσωπό του μέσα στις μάζες, και την αγριότητα των μεγαλουπόλεων.
δ. Στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν ζητούμενα ο υγιεινός τρόπος ζωής, το πρακτικό, υγιεινό και ωραίο ρούχο.
ε. Τα γάντια φοριούνταν μόνο τον χειμώνα και μερικά ήταν μεταξωτά με λεπτά κεντήματα.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
| # | Πρόταση | Σ/Λ | Τι φταίει |
|---|---|---|---|
| α | εξαφανίστηκαν τα παλιά πρότυπα | Σ | — |
| β | κοστούμι σε ΔΥΟ ΧΡΩΜΑΤΑ | Λ | «ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ» |
| γ | ο εξπρεσιονισμός και η αγωνία του ατόμου | Σ | — |
| δ | υγιεινός τρόπος ζωής, πρακτικό ρούχο | Σ | — |
| ε | γάντια ΜΟΝΟ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ | Λ | «ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ» |
Τρεις σωστές, δύο λάθος — και τα δύο λάθη είναι ΜΙΑ ΑΛΛΑΓΜΕΝΗ ΛΕΞΗ ΤΟ ΚΑΘΕΝΑ.
α. ΣΩΣΤΟ
«Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος το 1914 στην Ευρώπη, με τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και την κρίση των αξιών που προκάλεσε, ΣΑΡΩΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ. Η τομή αυτή έγινε ορατή ακόμα και στη μόδα, ΚΑΘΩΣ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΑΝ.»
Κατά λέξη — και επαναλαμβάνεται αυτούσια στην ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ: «Με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΑΝ».
β. ΛΑΘΟΣ — ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ, ΟΧΙ ΣΕ ΔΥΟ
«Το κοστούμι — ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ, ΣΑΚΑΚΙ ΚΑΙ ΓΙΛΕΚΟ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ — όλο και περισσότερο κατακτούσε έδαφος.»
✅ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Το κοστούμι ήταν παντελόνι, σακάκι και γιλέκο ως σύνολο, ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ.»
ΚΑΙ Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΙΠΛΗ: η ίδια η ιστορία του κοστουμιού το επιβεβαιώνει — «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΤΗΚΕ ΤΟ LOUNGE SUIT, ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΕΝΙΑΙΟ ΧΡΩΜΑ, ΣΕ ΚΟΣΤΟΥΜΙ». Το «ΕΝΙΑΙΟ ΧΡΩΜΑ» είναι ακριβώς αυτό που το κάνει κοστούμι.
💡 Μνημονικό: αν τα τρία κομμάτια ήταν σε δύο χρώματα, ΔΕΝ θα ήταν «σύνολο» — θα ήταν συνδυασμός.
γ. ΣΩΣΤΟ
«Περισσότερο από κάθε άλλο κίνημα, Ο ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ ΕΞΕΦΡΑΣΕ ΤΗΝ ΑΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΠΟΥ ΧΑΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΜΑΖΕΣ, που συνθλίβεται στα γρανάζια της μηχανοποίησης ΚΑΙ ΑΠΕΙΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟΥΠΟΛΕΩΝ.»
Η πρόταση της άσκησης είναι συντομευμένη (παραλείπει το «συνθλίβεται στα γρανάζια της μηχανοποίησης»), αλλά ΔΕΝ αλλάζει τίποτε — παραμένει ΣΩΣΤΗ.
δ. ΣΩΣΤΟ
«Ο ΥΓΙΕΙΝΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ και τα θέματα υγιεινής πέρασαν στην πρώτη σειρά. ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΗΤΑΝ ΕΠΙΣΗΣ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ, ΥΓΙΕΙΝΟ ΚΑΙ ΩΡΑΙΟ ΡΟΥΧΟ.»
Και το πλαίσιο: «η βιομηχανία των ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡΩΜΑΤΩΝ αναπτύχθηκε ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ»· και «η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, που πραγματοποιήθηκε ΤΟ 1911 ΣΤΗ ΔΡΕΣΔΗ της Γερμανίας».
Τα ερωτήματα της εποχής, όπως τα καταγράφει το βιβλίο: «Είναι τα ΒΑΜΒΑΚΕΡΑ ΕΣΩΡΟΥΧΑ ΠΙΟ ΥΓΙΕΙΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΛΛΙΝΑ; Τι επιπτώσεις έχουν στην υγεία ΟΙ ΚΑΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ;»
ε. ΛΑΘΟΣ — ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
«ΓΑΝΤΙΑ ΦΟΡΙΟΝΤΑΝ ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ και μερικά ήταν ΜΕΤΑΞΩΤΑ ΜΕ ΛΕΠΤΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ.»
✅ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: «Τα γάντια φοριούνταν ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ και μερικά ήταν μεταξωτά με λεπτά κεντήματα.»
Πρόσεξε ότι ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ — μη «διορθώσεις» και το «μεταξωτά με λεπτά κεντήματα».
💡 ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ: τα γάντια δεν ήταν ρούχο προστασίας αλλά ΚΑΝΟΝΑΣ ΕΥΠΡΕΠΕΙΑΣ. Γι' αυτό φοριούνταν και το καλοκαίρι — όπως και «οι ΨΗΛΟΙ ΓΙΑΚΑΔΕΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΑΝ ΤΟΝ ΛΑΙΜΟ» όλη τη μέρα. Είναι η ίδια βικτοριανή λογική κάλυψης που το βιβλίο περιγράφει και στο κεφ. 6.
💡 ΤΟ ΜΟΤΙΒΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ
Και τα δύο λάθη είναι ΜΙΑ ΑΛΛΑΓΜΕΝΗ ΛΕΞΗ — και τα δύο αφορούν ΠΟΣΟΤΗΤΑ Ή ΕΚΤΑΣΗ:
| # | Λάθος | ➜ | Σωστό |
|---|---|---|---|
| β | σε δύο χρώματα | ➜ | ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ |
| ε | μόνο τον χειμώνα | ➜ | ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ |
Άρα ψάξε ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ: λέξεις όπως «ΜΟΝΟ», «ΔΥΟ», «ΠΑΝΤΑ» είναι τα σημεία όπου κρύβεται το λάθος.
Σύνοψη: α. ΣΩΣΤΟ — «ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος το 1914 … ΣΑΡΩΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ. Η τομή αυτή έγινε ορατή ακόμα και στη μόδα, ΚΑΘΩΣ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΑΝ». β. ΛΑΘΟΣ — το κοστούμι ήταν ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ, όχι σε δύο: «το κοστούμι — παντελόνι, σακάκι και γιλέκο ως σύνολο ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ — όλο και περισσότερο κατακτούσε έδαφος»· το επιβεβαιώνει και η ιστορία του, αφού «αναβαθμίστηκε το LOUNGE SUIT, ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΕΝΙΑΙΟ ΧΡΩΜΑ, σε κοστούμι». Σωστή διατύπωση: «Το κοστούμι ήταν παντελόνι, σακάκι και γιλέκο ως σύνολο, στο ίδιο χρώμα». γ. ΣΩΣΤΟ — «περισσότερο από κάθε άλλο κίνημα, ο εξπρεσιονισμός εξέφρασε ΤΗΝ ΑΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΠΟΥ ΧΑΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΜΑΖΕΣ … και ΑΠΕΙΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΟΥΠΟΛΕΩΝ». δ. ΣΩΣΤΟ — «ο ΥΓΙΕΙΝΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ αποτέλεσε ένα από τα κύρια συνθήματα στις αρχές του αιώνα … ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΗΤΑΝ ΕΠΙΣΗΣ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ, ΥΓΙΕΙΝΟ ΚΑΙ ΩΡΑΙΟ ΡΟΥΧΟ». ε. ΛΑΘΟΣ — «γάντια φοριόνταν ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ και μερικά ήταν μεταξωτά με λεπτά κεντήματα». Σωστή διατύπωση: «Τα γάντια φοριούνταν χειμώνα καλοκαίρι και μερικά ήταν μεταξωτά με λεπτά κεντήματα». (Το δεύτερο μισό της πρότασης ήταν ήδη σωστό.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Και τα δύο λάθη αφορούν ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ: «σε ΔΥΟ χρώματα» → στο ίδιο χρώμα · «ΜΟΝΟ τον χειμώνα» → χειμώνα καλοκαίρι. Ψάξε λέξεις όπως «μόνο», «δύο», «πάντα».
- Στη β΄ η απόδειξη είναι διπλή: το κοστούμι προήλθε από το lounge suit, «που είχε ΕΝΙΑΙΟ ΧΡΩΜΑ».
- Στην ε΄ μη «διορθώσεις» και το δεύτερο μισό — τα «μεταξωτά με λεπτά κεντήματα» είναι σωστά.
Άσκηση 17 (σελ. 209-210) — Συμπλήρωσε τα κενά με τον ορθό όρο
Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά των προτάσεων με τον ορθό όρο (κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα):
1. Ο ταραχώδης 20ός αιώνας άρχισε με τη μόδα της ε---------- εποχής στην Αγγλία και με τη μόδα Μ--- Ε--- στη Γαλλία.
2. Παλτό ντουμπλαρισμένο με γούνα για το βράδυ ή το χειμώνα ήταν η π---.
3. Στους οίκους μόδας οι μεταξωτές ο---------- και οι μεταξωτοί τ--------- δουλεύονταν έτσι ώστε να θυμίζουν εσώρουχα.
4. Το ά---------- προήλθε από το ντύσιμο των Εσκιμώων.
5. Η κυρία Πακέν προώθησε εντυπωσιακά σχέδια από γ----------, η οποία χρησιμοποιήθηκε ως α---------- ή διακοσμητική γ---------- στα φορέματα πολλών σχεδιαστών.
6. Στις αρχές του αιώνα, το μαλακό ψάθινο καπέλο, γνωστό ως π--------, χρησιμοποιούνταν στο ταξίδι.
7. Οι γούνες ήταν το σύμβολο των ενδυμάτων που ακολούθησαν τη γραμμή του ο-------------.
8. Αρχικά το γυναικείο κοστούμι μπάνιου, το μ----, κάλυπτε όλο το σώμα με β----- αλά Μπλούμερ και συμπληρωνόταν με κ------.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΟΡΟΙ
| # | Το κενό | Απάντηση |
|---|---|---|
| 1α | «της ε---------- εποχής» | ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ |
| 1β-γ | «τη μόδα Μ--- Ε---» | ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ |
| 2 | «ήταν η π---» | ΠΕΛΙΣ |
| 3α | «οι μεταξωτές ο----------» | ΟΡΓΑΝΤΖΕΣ |
| 3β | «οι μεταξωτοί τ---------» | ΤΑΦΤΑΔΕΣ |
| 4 | «Το ά----------» | ΑΝΟΡΑΚ |
| 5α | «σχέδια από γ----------» | ΓΟΥΝΑ |
| 5β | «ως α----------» | ΑΞΕΣΟΥΑΡ |
| 5γ | «διακοσμητική γ----------» | ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΑ |
| 6 | «γνωστό ως π--------» | ΠΑΝΑΜΑ |
| 7 | «τη γραμμή του ο-------------» | ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ |
| 8α | «το μ----» | ΜΑΓΙΟ |
| 8β | «με β-----» | ΒΡΑΚΕΣ |
| 8γ | «με κ------» | ΚΑΛΤΣΕΣ |
Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
1. ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ · ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ
«Ο ταραχώδης 20ός αιώνας άρχισε με τη μόδα ΤΗΣ ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ (περίοδος της βασιλείας του Εδουάρδου Ζ΄) και με τη μόδα ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ.»
2. ΠΕΛΙΣ
«καθώς και Η ΠΕΛΙΣ, ΠΑΛΤΟ ΝΤΟΥΜΠΛΑΡΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΓΟΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ Ή ΤΟ ΧΕΙΜΩΝΑ.»
3. ΟΡΓΑΝΤΖΕΣ · ΤΑΦΤΑΔΕΣ
«Οι μεταξωτές ΟΡΓΑΝΤΖΕΣ και οι μεταξωτοί ΤΑΦΤΑΔΕΣ ΔΟΥΛΕΥΟΝΤΑΝ ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΝΑ ΘΥΜΙΖΟΥΝ ΕΣΩΡΟΥΧΑ.» (για τους Οίκους των αδελφών Μπου, Καλό και Πακέν)
4. ΑΝΟΡΑΚ
«ΠΑΡΚΑ Ή ΑΝΟΡΑΚ ήταν ένα πανωφόρι για αθλήματα ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΑΝΔΙΝΑΒΙΑ, ανθεκτικό … ΤΟ ΑΝΟΡΑΚ ΠΡΟΗΛΘΕ ΑΠΟ ΤΟ ΝΤΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΕΣΚΙΜΩΩΝ.»
5. ΓΟΥΝΑ · ΑΞΕΣΟΥΑΡ · ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΑ
«Η κυρία Πακέν ΠΡΟΩΘΗΣΕ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΠΟ ΓΟΥΝΑ, και έκτοτε Η ΓΟΥΝΑ ΠΗΡΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΘΕΣΗ ΩΣ ΑΞΕΣΟΥΑΡ Ή ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΑ στα φορέματα πολλών σχεδιαστών.»
6. ΠΑΝΑΜΑ
«Στις αρχές του αιώνα, ΤΟ ΜΑΛΑΚΟ ΨΑΘΙΝΟ ΚΑΠΕΛΟ, ΓΝΩΣΤΟ ΩΣ ΠΑΝΑΜΑ, χρησιμοποιούνταν στο ταξίδι.»
7. ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ
«Οι γούνες ήταν ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΑΝ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ.»
8. ΜΑΓΙΟ · ΒΡΑΚΕΣ · ΚΑΛΤΣΕΣ
«Αρχικά το γυναικείο κοστούμι μπάνιου, ΤΟ ΜΑΓΙΟ, κάλυπτε όλο το σώμα ΜΕ ΒΡΑΚΕΣ ΑΛΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΤΑΝ ΜΕ ΚΑΛΤΣΕΣ.»
💡 ΟΙ «ΒΡΑΚΕΣ ΑΛΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ» ΣΥΝΔΕΟΥΝ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 6: είναι η πρόταση της ΑΜΕΛΙΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ (1851), που «έγινε καταγέλαστη» — και κατέληξε να ντύνει ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ.
⚠️ Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΩΝ ΠΑΥΛΩΝ — ΕΔΩ ΜΟΝΟ ΜΕΡΙΚΩΣ
⚠️ Η άσκηση υπόσχεται «κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα». ΕΔΩ ΤΗΡΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΚΕΝΑ.
| Λέξη | Γράμματα μετά το αρχικό | Παύλες | |
|---|---|---|---|
| ΜΠΕΛ | 3 | 3 | ✅ |
| ΕΠΟΚ | 3 | 3 | ✅ |
| ΜΑΓΙΟ | 4 | 4 | ✅ |
| ΒΡΑΚΕΣ | 5 | 5 | ✅ |
| ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ | 11 | 10 | ❌ |
| ΠΕΛΙΣ | 4 | 3 | ❌ |
| ΟΡΓΑΝΤΖΕΣ | 8 | 10 | ❌ |
| ΤΑΦΤΑΔΕΣ | 7 | 9 | ❌ |
| ΑΝΟΡΑΚ | 5 | 10 | ❌ |
| ΓΟΥΝΑ | 4 | 10 | ❌ |
| ΠΑΝΑΜΑ | 5 | 8 | ❌ |
| ΚΑΛΤΣΕΣ | 6 | 5 | ❌ |
ΤΟ ΜΟΤΙΒΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΑΡΟ: οι ΚΟΝΤΕΣ λέξεις (3-5 γράμματα) ταιριάζουν · οι ΜΕΓΑΛΕΣ παίρνουν προεπιλεγμένες ΔΕΚΑ παύλες. Άρα μη μετράς — απάντησε από ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΗΜΑ.
💡 Είναι πάντως ΚΑΛΥΤΕΡΑ από το κεφ. 6, όπου ΟΛΑ τα κενά είχαν ακριβώς δέκα παύλες.
Σύνοψη: 1. ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ · ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ — «ο ταραχώδης 20ός αιώνας άρχισε με τη μόδα ΤΗΣ ΕΔΟΥΑΡΔΙΑΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ στην Αγγλία … και με τη μόδα της γαλλικής ΜΠΕΛ ΕΠΟΚ». 2. ΠΕΛΙΣ — «η ΠΕΛΙΣ, παλτό ντουμπλαρισμένο με γούνα για το βράδυ ή το χειμώνα». 3. ΟΡΓΑΝΤΖΕΣ · ΤΑΦΤΑΔΕΣ — «οι μεταξωτές ΟΡΓΑΝΤΖΕΣ και οι μεταξωτοί ΤΑΦΤΑΔΕΣ δουλεύονταν έτσι ώστε να θυμίζουν εσώρουχα». 4. ΑΝΟΡΑΚ — «το ΑΝΟΡΑΚ προήλθε από το ντύσιμο των Εσκιμώων». 5. ΓΟΥΝΑ · ΑΞΕΣΟΥΑΡ · ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΑ — «η κυρία Πακέν προώθησε εντυπωσιακά σχέδια από ΓΟΥΝΑ, και έκτοτε η γούνα πήρε ιδιαίτερη θέση ΩΣ ΑΞΕΣΟΥΑΡ Ή ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΑ στα φορέματα πολλών σχεδιαστών». 6. ΠΑΝΑΜΑ — «στις αρχές του αιώνα, το μαλακό ψάθινο καπέλο, γνωστό ως ΠΑΝΑΜΑ, χρησιμοποιούνταν στο ταξίδι». 7. ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ — «οι γούνες ήταν το σύμβολο των ενδυμάτων που ακολούθησαν τη γραμμή ΤΟΥ ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ». 8. ΜΑΓΙΟ · ΒΡΑΚΕΣ · ΚΑΛΤΣΕΣ — «αρχικά το γυναικείο κοστούμι μπάνιου, ΤΟ ΜΑΓΙΟ, κάλυπτε όλο το σώμα ΜΕ ΒΡΑΚΕΣ ΑΛΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ και συμπληρωνόταν ΜΕ ΚΑΛΤΣΕΣ». ⚠️ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: η υπόσχεση «κάθε παύλα αντιστοιχεί σε ένα γράμμα» τηρείται μόνο σε τέσσερα από τα δεκαπέντε κενά (ΜΠΕΛ, ΕΠΟΚ, ΜΑΓΙΟ, ΒΡΑΚΕΣ)· οι μεγαλύτερες λέξεις τυπώνονται με προεπιλεγμένες δέκα παύλες — π.χ. ΓΟΥΝΑ και ΑΝΟΡΑΚ παίρνουν δέκα, ενώ έχουν πέντε και έξι γράμματα. Οδηγός σου είναι το αρχικό γράμμα και το νόημα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ Μη μετράς τις παύλες. Τηρούνται μόνο στις κοντές λέξεις (ΜΠΕΛ, ΕΠΟΚ, ΜΑΓΙΟ, ΒΡΑΚΕΣ)· οι μεγάλες παίρνουν δέκα ό,τι κι αν είναι.
- Το αρχικό γράμμα λύνει τα περισσότερα: π→ΠΕΛΙΣ (παλτό με γούνα) και π→ΠΑΝΑΜΑ (ψάθινο) · ά→ΑΝΟΡΑΚ · ο→ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ.
- Στο 5 πρόσεξε ότι το «γ» εμφανίζεται ΔΥΟ φορές με διαφορετική απάντηση: ΓΟΥΝΑ και ΓΑΡΝΙΤΟΥΡΑ.
Άσκηση 18 (σελ. 210) — (Α), (Γ) ή (Α+Γ) για τα ενδύματα και τα αξεσουάρ
Ερώτηση: Σημείωσε (Α) για τα ανδρικά ενδύματα και αξεσουάρ, (Γ) για τα γυναικεία και (Α+Γ) για όσα χρησιμοποιούνταν και από τα δύο φύλα:
καπέλα με λουλούδια και φτερά στρουθοκαμήλου ……, το σμόκιν ……, το κασκέτο ……, παντελόνια με ρεβέρ ……, το ταγιέρ ……, παντελόνια με τσάκιση ……, άσπρο φουλάρι ……, το σακάκι ……, το μαγιό ……
Απάντηση:
-
ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ — 9 ΣΤΟΙΧΕΙΑ
| # | Στοιχείο | Απάντηση | Τεκμηρίωση |
|---|---|---|---|
| 1 | καπέλα με λουλούδια και φτερά στρουθοκαμήλου | Γ | «τα ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΚΑΠΕΛΑ γαρνίρονταν ΜΕ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΦΤΕΡΑ ΣΤΡΟΥΘΟΚΑΜΗΛΟΥ» (γυναικείο ένδυμα) |
| 2 | το σμόκιν | Α | «το μαύρο σακάκι και το μαύρο παντελόνι φοριούνταν ως ΣΜΟΚΙΝ» (ανδρικό ρούχο) |
| 3 | το κασκέτο | Α | «ήταν απόλυτα δεμένο ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, υιοθετήθηκε και ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ» |
| 4 | παντελόνια με ρεβέρ | Α | «τότε έκαναν την εμφάνισή τους τα παντελόνια ΜΕ ΡΕΒΕΡ» (ανδρικό ντύσιμο) |
| 5 | το ταγιέρ | Γ | «καινούργιο χαρακτηριστικό ρούχο ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ» (κεφ. 6)· εδώ «οι γυναίκες επέμεναν να φορούν … ταγέρ» |
| 6 | παντελόνια με τσάκιση | Α | «αλλά και τα παντελόνια ΜΕ ΤΣΑΚΙΣΗ ΜΠΡΟΣΤΑ» |
| 7 | άσπρο φουλάρι | Α | το σμόκιν «φοριόταν με άσπρη γραβάτα ΚΑΙ ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ» |
| 8 | το σακάκι | Α+Γ | (δες παρακάτω) |
| 9 | το μαγιό | Α+Γ | (δες παρακάτω) |
Η ΣΥΝΟΨΗ
| Κατηγορία | Πόσα | Ποια |
|---|---|---|
| Α (ανδρικά) | 5 | σμόκιν · κασκέτο · παντελόνια με ρεβέρ · παντελόνια με τσάκιση · άσπρο φουλάρι |
| Γ (γυναικεία) | 2 | καπέλα με λουλούδια και φτερά · ταγιέρ |
| Α+Γ | 2 | το σακάκι · το μαγιό |
ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ — ΓΙΑΤΙ (Α+Γ)
«ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ, ως δύο βασικά κομμάτια της σύγχρονης αμφίεσης, ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΤΟΣΟ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΓΚΑΡΝΤΑΡΟΜΠΑ.»
«ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ ΜΕ ΑΝΔΡΙΚΟ ΚΟΨΙΜΟ ΕΧΕΙ ΥΙΟΘΕΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ. Αρμονικά συνδυασμένο με παντελόνι ή φούστα, ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΝΑ ΣΤΑΘΕΡΟ ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ.»
Η τεκμηρίωση είναι ΡΗΤΗ και ΔΙΠΛΗ — δεν χωράει αμφιβολία.
💡 Και μια ωραία παρατήρηση του βιβλίου: «το σακάκι είναι ΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΟΥΔΕΤΕΡΟ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΩΜΑ ΕΝΔΥΜΑ, αν το συγκρίνει κανείς με το ΝΤΟΥΜΠΛΕ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ, που τόνιζε τις ιδιαίτερες γραμμές του σώματος» — ακριβώς αυτή η ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ του επέτρεψε να περάσει και στα δύο φύλα.
ΤΟ ΜΑΓΙΟ — ΓΙΑΤΙ (Α+Γ)
Το βιβλίο περιγράφει ΔΥΟ ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ, μία για κάθε φύλο:
| ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΜΑΓΙΟ | ΑΝΔΡΙΚΟ ΜΑΓΙΟ |
|---|---|
| «Αρχικά ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΜΠΑΝΙΟΥ, ΤΟ ΜΑΓΙΟ, κάλυπτε όλο το σώμα ΜΕ ΒΡΑΚΕΣ ΑΛΑ ΜΠΛΟΥΜΕΡ και συμπληρωνόταν ΜΕ ΚΑΛΤΣΕΣ» | «Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΜΙΟΥ ΓΙΑ ΜΠΑΝΙΟ ΑΡΧΙΣΕ ΤΟ 1840» |
| «με την είσοδο του 20ού αιώνα … ΟΛΟΣΩΜΟ ΜΑΓΙΟ ΜΕ ΜΠΑΤΖΑΚΙΑ … και μια ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΦΟΥΣΤΑ» | «ΤΟ 1880 ολόσωμα μαγιό φτιάχνονταν ΑΠΟ ΦΑΝΕΛΑ και αργότερα ΑΠΟ ΖΕΡΣΕΪ» |
| «στο τέλος της πρώτης δεκαετίας … Η ΦΟΥΣΤΑ ΕΙΧΕ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ» | «τα ΣΟΡΤΣ έγιναν ΤΟ ΤΥΠΙΚΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΜΑΓΙΟ» |
Αφού το βιβλίο μιλά ρητά ΚΑΙ για «γυναικείο κοστούμι μπάνιου» ΚΑΙ για «ανδρικό κοστούμι για μπάνιο», η ένδειξη (Α+Γ) είναι βέβαιη.
Και η αρχή του θεσμού είναι κοινή: «Μπάνιο σε λουτρά άρχισαν να κάνουν για πρώτη φορά ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ στη Γαλλία και στην Αγγλία τον 18ο αιώνα.»
⚠️ ΤΡΕΙΣ ΠΑΓΙΔΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙΣ
| ⚠️ Στοιχείο | Γιατί ΔΕΝ είναι (Α+Γ) |
|---|---|
| ΤΟ ΚΑΣΚΕΤΟ | το βιβλίο το συνδέει μόνο με ΤΗΝ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ και ΤΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ — δεν αναφέρει γυναίκες |
| ΤΑ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ ΜΕ ΡΕΒΕΡ / ΤΣΑΚΙΣΗ | ανήκουν στην παράγραφο «ΣΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΝΤΥΣΙΜΟ οι αλλαγές…» |
| ΤΟ ΤΑΓΙΕΡ | είναι γυναικείο, παρότι «ΜΕ ΑΝΔΡΙΚΟ ΚΟΨΙΜΟ» — «οι γυναίκες ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ένα ανδρικό ρούχο» |
💡 ΤΟ ΤΑΓΙΕΡ ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΛΕΠΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ: το ΣΑΚΑΚΙ του είναι (Α+Γ), αλλά ΤΟ ΤΑΓΙΕΡ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ (σακάκι + φούστα) είναι ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ. Το βιβλίο το λέει καθαρά: «Το ταγέρ εισήχθη από τον Οίκο Ρέντφερν το 1880 … Οι ΓΥΝΑΙΚΕΣ επέμεναν να φορούν σακάκια με ανδρικό κόψιμο ΚΑΙ ΤΑΓΕΡ».
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΑΡΙΣΤΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Τα δύο (Α+Γ) της άσκησης — ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ και ΤΟ ΜΑΓΙΟ — δεν είναι τυχαία.
| Ρούχο | Γιατί πέρασε και στα δύο φύλα |
|---|---|
| ΣΑΚΑΚΙ | επειδή είναι «ΣΧΕΤΙΚΑ ΟΥΔΕΤΕΡΟ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΩΜΑ» — δεν δηλώνει φύλο |
| ΜΑΓΙΟ | επειδή γεννιέται ΑΠΟ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (κολύμβηση), όχι από την κοινωνική θέση |
Και τα δύο επιβεβαιώνουν ό,τι λέει το κεφάλαιο για τα σπορ: όταν το ρούχο κρίνεται «ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ», η διάκριση των φύλων υποχωρεί.
Σύνοψη: Α (ανδρικά, 5): το σμόκιν («το μαύρο σακάκι και το μαύρο παντελόνι φοριούνταν ως σμόκιν») · το κασκέτο («ήταν απόλυτα δεμένο με την ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ, υιοθετήθηκε και από τους ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ») · παντελόνια με ρεβέρ και παντελόνια με τσάκιση («τότε έκαναν την εμφάνισή τους τα παντελόνια με ρεβέρ στο κάτω μέρος, αλλά και τα παντελόνια με τσάκιση μπροστά», στην παράγραφο για το ανδρικό ντύσιμο) · άσπρο φουλάρι (το σμόκιν «φοριόταν με άσπρη γραβάτα και ΑΣΠΡΟ ΦΟΥΛΑΡΙ»). Γ (γυναικεία, 2): καπέλα με λουλούδια και φτερά στρουθοκαμήλου («τα τεράστια καπέλα γαρνίρονταν με λουλούδια και φτερά στρουθοκαμήλου») · το ταγιέρ («οι γυναίκες επέμεναν να φορούν σακάκια με ανδρικό κόψιμο ΚΑΙ ΤΑΓΕΡ»). Α+Γ (2): ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ — «σήμερα το σακάκι και το παντελόνι … περιλαμβάνονται ΤΟΣΟ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΓΚΑΡΝΤΑΡΟΜΠΑ» και «το σακάκι με ανδρικό κόψιμο ΕΧΕΙ ΥΙΟΘΕΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ»· και ΤΟ ΜΑΓΙΟ — το βιβλίο περιγράφει ξεχωριστά «το ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ κοστούμι μπάνιου, το μαγιό» («κάλυπτε όλο το σώμα με βράκες αλά Μπλούμερ») και «η ιστορία του ΑΝΔΡΙΚΟΥ κοστουμιού για μπάνιο άρχισε το 1840», ενώ «μπάνιο σε λουτρά άρχισαν να κάνουν … ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ». ΜΙΑ ΛΕΠΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ: το σακάκι είναι (Α+Γ), αλλά το ταγιέρ ως σύνολο (σακάκι + φούστα) παραμένει (Γ) — «οι γυναίκες ΟΙΚΕΙΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ένα ανδρικό ρούχο», δεν το μοιράστηκαν.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τα δύο (Α+Γ) είναι ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ και ΤΟ ΜΑΓΙΟ — και για τα δύο το βιβλίο δίνει ρητή τεκμηρίωση, όχι συμπέρασμα.
- ⚠️ Μη μπερδέψεις το ΣΑΚΑΚΙ με το ΤΑΓΙΕΡ: το σακάκι είναι (Α+Γ), το ταγιέρ ως σύνολο είναι (Γ).
- Ο γρήγορος κανόνας: ό,τι ανήκει στην παράγραφο για το ανδρικό ντύσιμο (σμόκιν, ρεβέρ, τσάκιση, φουλάρι, κασκέτο) ➜ Α · ό,τι ανήκει στα γυναικεία αξεσουάρ ➜ Γ.
Άσκηση 19 (σελ. 210) — (Π) πριν και (Μ) μετά το 1908
Ερώτηση: Σημείωσε (Π) και (Μ) για τα χαρακτηριστικά της γυναικείας ενδυμασίας πριν και μετά το 1908:
Οι κορσέδες ……, τουνίκες ……, δαντελένιες μπλούζες με ψηλό γιακά ……, φούστες σωλήνας ……, ίσιες γραμμές και ψηλή μέση ……, λενζερί σε παστέλ χρώματα ……, φούστες εβαζέ ή λοξές ή πλισέ μέχρι το έδαφος ……, κορσάζ με κόψιμο ιαπωνικού κιμονό ……
Απάντηση:
-
Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΥΟ
«ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1908, Η ΓΡΑΜΜΗ ΑΥΤΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ. Οι σχεδιαστές μόδας, ΑΦΑΙΡΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΤΥΠΟ ΕΚΕΙΝΟ ΤΟΥ ΚΟΡΣΕ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ S, ΕΙΣΗΓΑΓΑΝ ΤΙΣ ΙΣΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ, ΠΟΥ ΘΥΜΙΖΑΝ ΤΟ ΣΤΥΛ ΑΜΠΙΡ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ.»
Το 1908 είναι η τομή. Ό,τι ανήκει στη ΓΡΑΜΜΗ S είναι ΠΡΙΝ · ό,τι ανήκει στις ΙΣΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ είναι ΜΕΤΑ.
ΟΙ ΟΚΤΩ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
| # | Χαρακτηριστικό | Π / Μ | Τεκμηρίωση |
|---|---|---|---|
| 1 | οι κορσέδες | Π | «οι κορσέδες ήταν ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ, αφού κύριο χαρακτηριστικό … ήταν Η ΓΡΑΜΜΗ S»· το 1908 «ΑΦΑΙΡΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΤΥΠΟ ΕΚΕΙΝΟ ΤΟΥ ΚΟΡΣΕ» |
| 2 | τουνίκες | Μ | «ένας άλλος τύπος φορέματος ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ήταν Η ΤΟΥΝΙΚΑ, που σαν δεύτερη φούστα έπεφτε μέχρι το γόνατο» |
| 3 | δαντελένιες μπλούζες με ψηλό γιακά | Π | «φοριούνταν μπλούζες φτιαγμένες από δαντέλα, που είχαν ΨΗΛΟ ΓΙΑΚΑ … ΜΕ ΜΠΑΛΑΙΝΑ» (στην παράγραφο της γραμμής S) |
| 4 | φούστες σωλήνας | Μ | «οι γυναίκες που φορούσαν αυτές τις ΦΟΥΣΤΕΣ ΣΩΛΗΝΑ …» — αμέσως μετά την πρόταση για το 1908 |
| 5 | ίσιες γραμμές και ψηλή μέση | Μ | «εισήγαγαν ΤΙΣ ΙΣΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ» — κατά λέξη |
| 6 | λενζερί σε παστέλ χρώματα | Π | «η ΓΡΑΜΜΗ ΛΕΝΖΕΡΙ … που είχαν ΠΑΣΤΕΛ ΧΡΩΜΑΤΑ»· και αμέσως μετά: «ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1908, Η ΓΡΑΜΜΗ ΑΥΤΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ» |
| 7 | φούστες εβαζέ ή λοξές ή πλισέ μέχρι το έδαφος | Π | «όταν μπήκε ο 20ός αιώνας … οι φούστες έπεφταν ΕΒΑΖΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, ΛΟΞΕΣ, ΠΛΙΣΕ ή σε σχήμα καμπάνας» |
| 8 | κορσάζ με κόψιμο ιαπωνικού κιμονό | Μ | «Της μόδας ήταν ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ και τα κορσάζ με κόψιμο ιαπωνικού κιμονό» — στην ίδια παράγραφο με την τουνίκα |
Συνοπτικά: Π = 1, 3, 6, 7 · Μ = 2, 4, 5, 8. Τέσσερα και τέσσερα — ισορροπημένη άσκηση.
Ο ΓΡΗΓΟΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΝΑ ΤΗ ΛΥΣΕΙΣ
Ρώτα τον εαυτό σου ένα πράγμα: ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΟΡΣΕ;
| Αν το στοιχείο… | Τότε |
|---|---|
| προϋποθέτει ΣΦΙΓΜΕΝΗ ΜΕΣΗ ή ΚΑΛΥΜΜΕΝΟ ΛΑΙΜΟ (κορσές, ψηλός γιακάς) | Π |
| προϋποθέτει ΙΣΙΑ ΓΡΑΜΜΗ (ψηλή μέση, φούστα σωλήνας, τουνίκα, κιμονό) | Μ |
| είναι ΦΑΡΔΥ ΚΑΙ ΑΕΡΙΝΟ (λενζερί, φούστες εβαζέ) | Π |
💡 ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ΠΡΙΝ = ΚΑΜΠΥΛΗ ΚΑΙ ΟΓΚΟΣ (γραμμή S). ΜΕΤΑ = ΕΥΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΕΝΟΤΗΤΑ (στυλ Αμπίρ).
ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Η αλλαγή του 1908 ΔΕΝ είναι πλήρης απελευθέρωση — και το βιβλίο το λέει καθαρά:
«Διάφορα φορέματα είχαν κάτω από τις φούστες ΜΙΑ ΛΩΡΙΔΑ ΠΟΥ ΣΑΝ ΚΑΛΤΣΟΔΕΤΑ ΣΥΓΚΡΑΤΟΥΣΕ ΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΩΝ ΠΟΔΙΩΝ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΒΑΔΙΣΜΑ ΔΥΣΚΟΛΟ. Οι γυναίκες που φορούσαν αυτές τις φούστες σωλήνα ΗΤΑΝ ΣΑΝ ΝΑ ΕΙΧΑΝ ΔΕΜΕΝΑ ΤΑ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΟΥΣΑΝ ΜΕ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΓΚΕΪΣΑΣ.»
Ο ΚΟΡΣΕΣ ΕΦΥΓΕ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΣΗ — ΚΑΙ ΠΗΓΕ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ. Αν το γράψεις αυτό, δείχνεις ότι κατάλαβες τι πραγματικά άλλαξε το 1908 και τι όχι.
Και το πλαίσιο της αλλαγής: «οι σχεδιαστές … εισήγαγαν τις ίσιες γραμμές και την ψηλή μέση, ΠΟΥ ΘΥΜΙΖΑΝ ΤΟ ΣΤΥΛ ΑΜΠΙΡ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ» — δηλαδή ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, όπως ακριβώς στο κεφ. 6.
Σύνοψη: Η ΤΟΜΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ 1908: «γύρω στο 1908, η γραμμή αυτή ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ. Οι σχεδιαστές μόδας, ΑΦΑΙΡΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΤΥΠΟ ΕΚΕΙΝΟ ΤΟΥ ΚΟΡΣΕ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ S, ΕΙΣΗΓΑΓΑΝ ΤΙΣ ΙΣΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΗΛΗ ΜΕΣΗ, που θύμιζαν το στυλ Αμπίρ». (Π) ΠΡΙΝ ΤΟ 1908 — τέσσερα: οι κορσέδες («ήταν ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ, αφού κύριο χαρακτηριστικό της γυναικείας ενδυμασίας ήταν Η ΓΡΑΜΜΗ S») · δαντελένιες μπλούζες με ψηλό γιακά («που είχαν ψηλό γιακά ο οποίος τύλιγε τον λαιμό και στεκόταν όρθιος ΜΕ ΜΠΑΛΑΙΝΑ») · λενζερί σε παστέλ χρώματα («η γραμμή λενζερί … που είχαν ΠΑΣΤΕΛ ΧΡΩΜΑΤΑ και έδιναν την αίσθηση του αέρινου» — και αμέσως μετά «γύρω στο 1908, Η ΓΡΑΜΜΗ ΑΥΤΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ») · φούστες εβαζέ ή λοξές ή πλισέ μέχρι το έδαφος («όταν μπήκε ο 20ός αιώνας … οι φούστες έπεφταν ΕΒΑΖΕ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, ΛΟΞΕΣ, ΠΛΙΣΕ ή σε σχήμα καμπάνας»). (Μ) ΜΕΤΑ ΤΟ 1908 — τέσσερα: ίσιες γραμμές και ψηλή μέση (κατά λέξη η πρόταση του 1908) · φούστες σωλήνας («οι γυναίκες που φορούσαν αυτές τις φούστες σωλήνα ήταν σαν να είχαν δεμένα τα πόδια») · τουνίκες («ένας άλλος τύπος φορέματος ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ήταν Η ΤΟΥΝΙΚΑ, που σαν δεύτερη φούστα έπεφτε μέχρι το γόνατο») · κορσάζ με κόψιμο ιαπωνικού κιμονό («της μόδας ήταν ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ και τα κορσάζ με κόψιμο ιαπωνικού κιμονό»). ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΚΟ: ΠΡΙΝ = ΚΑΜΠΥΛΗ ΚΑΙ ΟΓΚΟΣ (γραμμή S) · ΜΕΤΑ = ΕΥΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΕΝΟΤΗΤΑ (στυλ Αμπίρ). ⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: η αλλαγή δεν ήταν πλήρης απελευθέρωση — «μια λωρίδα που σαν καλτσοδέτα ΣΥΓΚΡΑΤΟΥΣΕ ΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΩΝ ΠΟΔΙΩΝ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΒΑΔΙΣΜΑ ΔΥΣΚΟΛΟ», ώστε οι γυναίκες «προχωρούσαν με ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΓΚΕΪΣΑΣ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ο κανόνας σε μία γραμμή: ΠΡΙΝ = ΚΑΜΠΥΛΗ (γραμμή S) · ΜΕΤΑ = ΕΥΘΕΙΑ (στυλ Αμπίρ). Ρώτα κάθε στοιχείο: χρειάζεται κορσέ;
- Τέσσερα και τέσσερα — αν σου βγαίνουν 6-2, ξανακοίταξε τη λενζερί (Π, «εξαφανίστηκε γύρω στο 1908») και την τουνίκα (Μ, «λίγο πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο»).
- Κλείσε με την επιφύλαξη: η φούστα σωλήνας «έκανε το βάδισμα δύσκολο» — ο κορσές έφυγε από τη μέση και πήγε στα πόδια.
Άσκηση 20 (σελ. 210) — Βάλε σε χρονολογική σειρά
Ερώτηση: Βάλε σε χρονολογική σειρά απαριθμώντας 1, 2, 3:
Α. Εξέλιξη του μαγιό: σε γραμμή σορτς στενά στους γοφούς, ή πιο χαλαρά (μπόξερ) …… , ντε πιες με προσθαφαιρούμενο πάνω μέρος …… , μαγιό από λίκρα και νάυλον …… , ολόσωμα μαγιό φτιάχνονταν από φανέλα ή ζέρσεϊ ……
Β. Εξέλιξη του τζιν παντελονιού ως ένδυμα: εργατών …… , υψηλής ραπτικής γνωστών οίκων μόδας …… , καουμπόηδων …… , κάζουαλ και για τα δύο φύλα ……
Απάντηση:
-
⚠️ ΠΡΩΤΑ ΕΝΑ ΛΑΘΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ
⚠️⚠️ Η εκφώνηση λέει «απαριθμώντας 1, 2, 3» — ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΛΙΣΤΕΣ ΕΧΟΥΝ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ.
Άρα η σωστή αρίθμηση είναι ΑΠΟ 1 ΩΣ 4. Μη νομίσεις ότι πρέπει να αφήσεις ένα έξω — όλα μπαίνουν σε σειρά.
Α. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΓΙΟ
| Σειρά | Στάδιο | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΟΛΟΣΩΜΑ ΜΑΓΙΟ ΑΠΟ ΦΑΝΕΛΑ Ή ΖΕΡΣΕΪ | «ΤΟ 1880 ολόσωμα μαγιό φτιάχνονταν ΑΠΟ ΦΑΝΕΛΑ και αργότερα ΑΠΟ ΖΕΡΣΕΪ» |
| 2 | ΝΤΕ ΠΙΕΣ ΜΕ ΠΡΟΣΘΑΦΑΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ | «τότε … πρωτοκυκλοφόρησε ένα μαγιό ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΦΑΙΡΕΘΕΙ» |
| 3 | ΣΕ ΓΡΑΜΜΗ ΣΟΡΤΣ (ή μπόξερ) | «Προς το τέλος της δεκαετίας ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ ΕΜΕΙΝΕ ΑΚΑΛΥΠΤΟ και έτσι ΤΑ ΣΟΡΤΣ ΕΓΙΝΑΝ ΤΟ ΤΥΠΙΚΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΜΑΓΙΟ. Ήταν ΣΤΕΝΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΦΟΥΣ, παρόλο που υπήρχε η δυνατότητα για πιο χαλαρά, ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΜΠΟΞΕΡ» |
| 4 | ΜΑΓΙΟ ΑΠΟ ΛΙΚΡΑ ΚΑΙ ΝΑΫΛΟΝ | «τα υλικά που επικράτησαν ήταν ΤΟ ΝΑΫΛΟΝ ΚΑΙ Η ΛΙΚΡΑ (lycra)» |
Συνοπτικά: σορτς = 3 · ντε πιες = 2 · λίκρα/νάυλον = 4 · ολόσωμα από φανέλα/ζέρσεϊ = 1.
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: Η ΣΩΣΤΗ ΣΕΙΡΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΤΥΠΩΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Το τελευταίο στη λίστα (ολόσωμα) είναι ΤΟ ΠΡΩΤΟ χρονολογικά.
⚠️ ΔΥΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ
⚠️⚠️ ΛΑΘΟΣ 1 — «Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1830»
⚠️ Το βιβλίο γράφει, μέσα σε τρεις σειρές:
«Η ιστορία του ανδρικού κοστουμιού για μπάνιο ΑΡΧΙΣΕ ΤΟ 1840. ΤΟ 1880 ολόσωμα μαγιό φτιάχνονταν από φανέλα … ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1830 οι άνδρες φορούσαν ολόσωμα κοστούμια μπάνιου.»
Το «1830» ΕΙΝΑΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ «1840» με το οποίο αρχίζει η ίδια η ιστορία. Πρόκειται για προφανές τυπογραφικό — εννοεί ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1930.
⚠️⚠️ ΛΑΘΟΣ 2 — «Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1860»
⚠️ «Στη δεκαετία ΤΟΥ 1860, τα υλικά που επικράτησαν ήταν ΤΟ ΝΑΫΛΟΝ ΚΑΙ Η ΛΙΚΡΑ (lycra). Στο τέλος της δεκαετίας ΤΟΥ 1860 τα μαγιό είχαν πάνελ από ΔΙΧΤΥ Ή ΠΛΑΣΤΙΚΟ.»
ΤΟ ΝΑΫΛΟΝ ΚΑΙ Η ΛΙΚΡΑ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΑΝ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ. Πρόκειται πάλι για τυπογραφικό: εννοεί ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1960. Και το επιβεβαιώνει η ίδια η ροή: αμέσως μετά το βιβλίο λέει «ΠΡΟΣΦΑΤΑ στον χώρο της επαγγελματικής κολύμβησης σημειώθηκε μια επιστροφή σε ΟΛΟΣΩΜΕΣ ΦΟΡΜΕΣ, κατασκευασμένες ΑΠΟ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΥΛΙΚΑ».
✅ Η ΣΕΙΡΑ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ: με «1930» και «1960» οι τέσσερις σταθμοί μπαίνουν σε απόλυτα λογική διαδοχή — 1880 → 1930 → τέλη 1930 → 1960.
Β. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΤΖΙΝ
| Σειρά | Στάδιο | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΕΡΓΑΤΩΝ | «από τον 19ο ως τα μέσα περίπου του 20ού αιώνα χρησιμοποιούνταν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΩΣ ΡΟΥΧΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ και ήταν γνωστά ως «WAIST OVERALLS»» |
| 2 | ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΩΝ | «Τα αμερικάνικα «waist overalls», ΑΠΟ ΡΟΥΧΑ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΑΣΑΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΕΣ» |
| 3 | ΚΑΖΟΥΑΛ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ | «η εδραίωση του τζιν ως ΚΑΖΟΥΑΛ ρούχου … έγινε χάρη στους αστέρες του αμερικάνικου κινηματογράφου»· «από τη δεκαετία του '60 … ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΚΑΖΟΥΑΛ ΕΝΔΥΜΑ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ» |
| 4 | ΥΨΗΛΗΣ ΡΑΠΤΙΚΗΣ | «Το τζιν ΠΕΡΑΣΕ ΚΑΙ στον κόσμο της υψηλής ραπτικής μέσα από τις συλλογές ΠΡΕΤ Α ΠΟΡΤΕ γνωστών Οίκων Μόδας. ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ '80 τζιν ενδύματα παρουσίασαν οι σχεδιαστές Fiorucci, Calvin Klein και Giorgio Armani» |
Συνοπτικά: εργατών = 1 · υψηλής ραπτικής = 4 · καουμπόηδων = 2 · κάζουαλ = 3.
⚠️ ΚΑΙ ΕΔΩ Η ΤΥΠΩΜΕΝΗ ΣΕΙΡΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΗ: η «υψηλή ραπτική» τυπώνεται ΔΕΥΤΕΡΗ ενώ είναι ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ.
💡 ΤΟ ΝΗΜΑ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΣΕΙΡΕΣ
Πρόσεξε ότι ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΡΟΥΧΑ ΑΝΕΒΑΙΝΟΥΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ:
| Ρούχο | Πού ξεκινά | ➜ | Πού καταλήγει |
|---|---|---|---|
| ΤΖΙΝ | ρούχο ΕΡΓΑΣΙΑΣ | ➜ | ΥΨΗΛΗ ΡΑΠΤΙΚΗ |
| ΜΑΓΙΟ | ολόσωμο, από ΣΕΜΝΟΤΥΦΙΑ | ➜ | ΕΛΑΧΙΣΤΟ, ΑΠΟ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΥΛΙΚΑ |
Το τζιν ανεβαίνει ΤΑΞΙΚΑ · το μαγιό ΜΙΚΡΑΙΝΕΙ. Και τα δύο ακολουθούν τον ίδιο κανόνα που διατρέχει το κεφάλαιο: ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΝΙΚΑΕΙ.
💡 Και το βιβλίο δίνει τον λόγο για το μαγιό: «προέκυψε η ανάγκη για ένα ειδικό κοστούμι, ΠΟΥ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕΜΝΟ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΝΑ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ» — δύο απαιτήσεις που τραβούν αντίθετα, και τελικά κερδίζει η δεύτερη: «η αλλαγή σηματοδότησε την εξέλιξη του γυναικείου μαγιό, ΠΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ».
Σύνοψη: Α. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΓΙΟ: 1. ΟΛΟΣΩΜΑ ΜΑΓΙΟ ΑΠΟ ΦΑΝΕΛΑ Ή ΖΕΡΣΕΪ — «το 1880 ολόσωμα μαγιό φτιάχνονταν από ΦΑΝΕΛΑ και αργότερα από ΖΕΡΣΕΪ»· 2. ΝΤΕ ΠΙΕΣ ΜΕ ΠΡΟΣΘΑΦΑΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ — «τότε … πρωτοκυκλοφόρησε ένα μαγιό που ΤΟ ΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΦΑΙΡΕΘΕΙ»· 3. ΣΕ ΓΡΑΜΜΗ ΣΟΡΤΣ (ή μπόξερ) — «προς το τέλος της δεκαετίας το στήθος έμεινε ακάλυπτο και έτσι ΤΑ ΣΟΡΤΣ ΕΓΙΝΑΝ ΤΟ ΤΥΠΙΚΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΜΑΓΙΟ. Ήταν στενά στους γοφούς, παρόλο που υπήρχε η δυνατότητα για πιο χαλαρά, στη γραμμή ΜΠΟΞΕΡ»· 4. ΜΑΓΙΟ ΑΠΟ ΛΙΚΡΑ ΚΑΙ ΝΑΫΛΟΝ — «τα υλικά που επικράτησαν ήταν ΤΟ ΝΑΫΛΟΝ ΚΑΙ Η ΛΙΚΡΑ». Β. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΤΖΙΝ: 1. ΕΡΓΑΤΩΝ — «χρησιμοποιούνταν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ως ρούχα εργασίας και ήταν γνωστά ως «waist overalls»»· 2. ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΩΝ — «από ρούχα στους χώρους εργασίας ΠΕΡΑΣΑΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΟΥΜΠΟΗΔΕΣ»· 3. ΚΑΖΟΥΑΛ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ — «η εδραίωση του τζιν ως κάζουαλ ρούχου … έγινε χάρη στους αστέρες του αμερικάνικου κινηματογράφου», και «από τη δεκαετία του '60 … το βασικό κάζουαλ ένδυμα στον δυτικό κόσμο»· 4. ΥΨΗΛΗΣ ΡΑΠΤΙΚΗΣ — «το τζιν πέρασε ΚΑΙ στον κόσμο της υψηλής ραπτικής μέσα από τις συλλογές πρετ α πορτέ … ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ '80». ⚠️ ΤΡΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. (α) Η εκφώνηση λέει «απαριθμώντας 1, 2, 3», αλλά και οι δύο λίστες έχουν ΤΕΣΣΕΡΑ στοιχεία — η σωστή αρίθμηση είναι 1 ως 4. (β) Στη ροή του κειμένου για το ανδρικό μαγιό υπάρχει προφανές τυπογραφικό: «μέχρι τη δεκαετία ΤΟΥ 1830 οι άνδρες φορούσαν ολόσωμα κοστούμια μπάνιου», ενώ τρεις σειρές πιο πάνω «η ιστορία του ανδρικού κοστουμιού για μπάνιο ΑΡΧΙΣΕ ΤΟ 1840» — εννοεί 1930. (γ) Ομοίως «στη δεκαετία ΤΟΥ 1860 τα υλικά που επικράτησαν ήταν το ΝΑΫΛΟΝ ΚΑΙ Η ΛΙΚΡΑ» — υλικά που δεν υπήρχαν τον 19ο αιώνα· εννοεί 1960. Η σειρά πάντως δεν αλλάζει.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ Η εκφώνηση λέει «1, 2, 3» αλλά τα στοιχεία είναι ΤΕΣΣΕΡΑ και στις δύο λίστες. Αρίθμησε 1 ως 4 — δεν περισσεύει κανένα.
- ⚠️ Η τυπωμένη σειρά είναι παραπλανητική: στο Α΄ το τελευταίο (ολόσωμα) είναι πρώτο· στο Β΄ το δεύτερο (υψηλή ραπτική) είναι τελευταίο.
- ⚠️ Δύο χρονολογίες του βιβλίου είναι τυπογραφικά λάθη: «δεκαετία του 1830» (εννοεί 1930) και «δεκαετία του 1860» για νάυλον και λίκρα (εννοεί 1960).
