Λύσεις Ερωτήσεων Επανάληψης (σελ. 174-175) – ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις Ερωτήσεων Επανάληψης

Ερωτήσεις Επανάληψης κεφαλαίου 10· οι ερωτήσεις 11-12 εξαιρέθηκαν (απαιτούν συγκεκριμένα σχήματα)

Ορίσματα παραμέτρων διαστασιολόγησης (ISO)

Ερώτηση: Δώσατε τα ορίσματα των παρακάτω παραμέτρων διαστασιολόγησης, σύμφωνα με τη διεθνή τυποποίηση ISO: απόστασης της γραμμής διάστασης από τα περιγράμματα των αντικειμένων, του μήκους του βέλους, του ύψους του κειμένου διάστασης και της μετατόπισης της βοηθητικής γραμμής διάστασης.

Απάντηση:

• §10.2. «Οι γραμμές διάστασης πρέπει να βρίσκονται σε τόση απόσταση (περίπου 10mm) από τα περιγράμματα των αντικειμένων...» «Το μήκος του βέλους είναι ίσο με 5d, όπου d είναι η διάμετρος της παχιάς γραμμής. Για d=0.7mm, το μήκος του βέλους ορίζεται 3.5mm.» «...το κείμενο διάστασης αποτελείται από αριθμούς, των οποίων το ύψος πρέπει να είναι 4 ή 5 mm.» «...η μετατόπιση της βοηθητικής γραμμής διάστασης πρέπει να ορίζεται μηδέν (0).»

Σύνοψη: Σύμφωνα με τον κανονισμό του Μηχανολογικού σχεδίου (ISO): α) Η απόσταση της γραμμής διάστασης από τα περιγράμματα των αντικειμένων πρέπει να είναι περίπου 10 mm (οι παράλληλες γραμμές διάστασης πρέπει να απέχουν μεταξύ τους περίπου 7 mm). β) Το μήκος του βέλους είναι ίσο με 5d, όπου d η διάμετρος της παχιάς γραμμής· για d = 0.7 mm, το μήκος του βέλους ορίζεται σε 3.5 mm. γ) Το ύψος του κειμένου διάστασης πρέπει να είναι 4 ή 5 mm. δ) Η μετατόπιση της βοηθητικής γραμμής διάστασης πρέπει να ορίζεται μηδέν (0), αφού οι βοηθητικές γραμμές διάστασης αρχίζουν από τα περιγράμματα του αντικειμένου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Απόσταση γραμμής διάστασης ≈10mm · μήκος βέλους 3.5mm (5d, d=0.7mm) · ύψος κειμένου 4-5mm · μετατόπιση βοηθητικής γραμμής = 0

Βασικότερες εντολές διαστασιολόγησης

Ερώτηση: Αναφέρατε τις βασικότερες εντολές διαστασιολόγησης.

Απάντηση:

• §10.4. «Οι βασικότερες υποεντολές διαστασιολόγησης που χρησιμοποιούνται στα περισσότερα συστήματα σχεδίασης CAD είναι οι εξής: Γραμμική (Linear). Ευθυγραμμισμένη ή Παράλληλη (Aligned ή Parallel). Τεταγμένη (Ordinate). Κυκλική (Circular). Γωνιακή (Angular). Με επίπεδο αναφοράς (Baseline). Συνεχής (Continue).»

Σύνοψη: Οι βασικότερες υποεντολές διαστασιολόγησης που χρησιμοποιούνται στα περισσότερα συστήματα σχεδίασης CAD είναι: Γραμμική (Linear), Ευθυγραμμισμένη ή Παράλληλη (Aligned/Parallel), Τεταγμένη (Ordinate), Κυκλική (Circular), Γωνιακή (Angular), με Επίπεδο αναφοράς (Baseline) και Συνεχής (Continue).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γραμμική, Παράλληλη/Ευθυγραμμισμένη, Τεταγμένη, Κυκλική, Γωνιακή, Baseline, Continue

Εντολές Baseline και Continue

Ερώτηση: Ποια εντολή διαστασιολόγησης χρησιμοποιείται για καταχώρηση διαστάσεων με βάση κάποιο επίπεδο αναφοράς και ποια για καταχώρηση συνεχών διαστάσεων;

Απάντηση:

• §10.4. «Διαστασιολόγηση με γραμμή αναφοράς (Baseline)... Αφού καταχωρείται η πρώτη διάσταση, ενεργοποιείται η εντολή Baseline (γραμμή αναφοράς) για την καταχώρηση διαδοχικών διαστάσεων.», «Συνεχής διαστασιολόγηση (Continue)... ενεργοποιείται η υποεντολή διάστασης Continue (συνεχής). Η δεύτερη βοηθητική γραμμή της αρχικής διάστασης θα χρησιμοποιηθεί ως πρώτη βοηθητική γραμμή διάστασης της επόμενης διάστασης.»

Σύνοψη: Για την καταχώρηση διαστάσεων με βάση κάποιο επίπεδο αναφοράς χρησιμοποιείται η εντολή Baseline (Γραμμή/Επίπεδο αναφοράς): αφού καταχωρηθεί η πρώτη διάσταση, όλες οι επόμενες διαδοχικές διαστάσεις της ίδιας κατεύθυνσης ξεκινούν από την πρώτη βοηθητική γραμμή διάστασης της πρώτης διάστασης. Για την καταχώρηση συνεχών (αυξητικών) διαστάσεων χρησιμοποιείται η εντολή Continue (Συνεχής): η δεύτερη βοηθητική γραμμή της προηγούμενης διάστασης γίνεται η πρώτη βοηθητική γραμμή διάστασης της επόμενης, δημιουργώντας μια αλυσιδωτή σειρά διαστάσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επίπεδο αναφοράς → Baseline (κοινή αρχική βοηθητική γραμμή) · Συνεχείς διαστάσεις → Continue (αλυσιδωτές διαδοχικές διαστάσεις)

Τροποποίηση κειμένου σε διάσταση διαμέτρου

Ερώτηση: Σε ποια περίπτωση καταχώρησης διαστασιολόγησης διαμέτρου είναι απαραίτητη η τροποποίηση του κειμένου;

Απάντηση:

• §10.4-10.5. «Σύμφωνα με τον κανονισμό του Μηχανολογικού σχεδίου το χαρακτηριστικό σύμβολο της διαμέτρου δεν τίθεται πριν από τον αριθμό διάστασης στην περίπτωση που ο κύκλος φαίνεται ολόκληρος... Στην περίπτωση που το λογισμικό σχεδίασης δεν υποστηρίζει την παραπάνω άποψη, χρειάζεται επέμβαση στο κείμενο της διάστασης για διόρθωση, την οποία επιτρέπουν τα λογισμικά σχεδίασης (CAD).»

Σύνοψη: Τα λογισμικά σχεδίασης εισάγουν πάντα αυτόματα το σύμβολο διαμέτρου (∅) πριν από τον αριθμό μιας διάστασης διαμέτρου. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κανονισμό του Μηχανολογικού σχεδίου, το σύμβολο ∅ δεν πρέπει να τίθεται στην περίπτωση που ο κύκλος φαίνεται ολόκληρος στη σχεδιασθείσα όψη (αφού είναι ήδη σαφές ότι πρόκειται για κύκλο). Επομένως, η τροποποίηση του κειμένου διάστασης (για να αφαιρεθεί το σύμβολο ∅) είναι απαραίτητη ακριβώς σε αυτή την περίπτωση — όταν το λογισμικό δεν υποστηρίζει αυτόματα αυτόν τον κανόνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Όταν ο κύκλος φαίνεται ολόκληρος στην όψη → πρέπει να αφαιρεθεί το αυτόματα εισαγόμενο σύμβολο ∅

Τροποποιήσεις για διαστάσεις σε ημιτομές

Ερώτηση: Ποιες τροποποιήσεις εισάγονται για την καταχώρηση διαστάσεων σε ημιτομές;

Απάντηση:

• §10.5. «Αφαίρεση βέλους (Suppress dim. line). Μερικές διαστάσεις χρειάζονται μόνο ένα βέλος για την καταχώρηση τους, όπως στην περίπτωση διαστασιολόγησης σε ημιτομές.»
• Σχήμα 10.18 (λεζάντα): «Απόκρυψη μέρους γραμμής διάστασης και της δεύτερης βοηθητικής γραμμής».

Σύνοψη: Στη διαστασιολόγηση ημιτομών εισάγονται δύο τροποποιήσεις: α) Αφαίρεση ενός βέλους (Suppress dim. line) — αφού φαίνεται μόνο η μισή διάσταση, χρειάζεται μόνο ένα βέλος, όχι δύο. β) Απόκρυψη μέρους της γραμμής διάστασης και της δεύτερης βοηθητικής γραμμής διάστασης, αφού η ημιτομή δεν παρουσιάζει ολόκληρο το τεμάχιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αφαίρεση ενός βέλους (μένει μόνο ένα) + απόκρυψη μέρους γραμμής διάστασης και της 2ης βοηθητικής γραμμής

Είδη ανοχής διάστασης

Ερώτηση: Αναφέρατε τα είδη της ανοχής διάστασης και τις μεταβλητές κάθε είδους.

Απάντηση:

• §10.6.1. «Οι μεταβλητές της ανοχής διάστασης... είναι οι εξής: Άνω όριο (Upper Value)... Κάτω όριο (Lower Value)... Θέση (Justification)... Ύψος (Height)...» «Τα είδη ανοχών διάστασης... είναι τα ακόλουθα: Συμμετρικές (Symmetrical)... Απόκλιση (Deviation)... Όρια (Limits)... Βάση (Basic)...»

Σύνοψη: Οι κοινές μεταβλητές κάθε ανοχής διάστασης είναι: Άνω όριο (Upper Value), Κάτω όριο (Lower Value), Θέση (Justification) της τιμής ως προς τον αριθμό διάστασης και Ύψος (Height) της τιμής ανοχής. Τα είδη ανοχής διάστασης είναι: α) Συμμετρικές (Symmetrical): η μέγιστη και η ελάχιστη ανοχή είναι συμμετρικές ως προς την ονομαστική διάσταση — ενεργοποιείται μόνο το άνω όριο, απαιτείται μία μόνο τιμή (π.χ. 100 ± 0.05). β) Απόκλιση (Deviation): τα δύο όρια της ανοχής έχουν διαφορετικές τιμές· και τα δύο είναι ενεργά (π.χ. 100 +0.04/-0.02). γ) Όρια (Limits): δεν καταχωρείται ονομαστική διάσταση — γράφονται απευθείας η ελάχιστη και η μέγιστη τιμή της διάστασης· και τα δύο όρια πρέπει να είναι ενεργά. δ) Βάση (Basic): αναφέρεται σε γενική ανοχή, που αναγράφεται στο υπόμνημα του σχεδίου· ο αριθμός διάστασης γράφεται μέσα σε πλαίσιο και δείχνει την ονομαστική διάσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μεταβλητές: Άνω όριο, Κάτω όριο, Θέση, Ύψος · Είδη: Συμμετρικές (μία τιμή), Απόκλιση (δύο ενεργά όρια), Όρια (χωρίς ονομαστική διάσταση), Βάση (αριθμός σε πλαίσιο, γενική ανοχή στο υπόμνημα)

Ανοχές μορφής και τρόπος καταχώρησής τους

Ερώτηση: Ονομάσατε τις ανοχές μορφής και τον τρόπο καταχώρησής τους.

Απάντηση:

• §10.6.1, Πίνακας 10.2. «Ευθυγραμμότητα (Straightness)... Επιπεδότητα (Flatness)... Κυκλικότητα (Circularity)... Κυλινδρικότητα (Cylindricity)... Μορφή Γραμμής (Profile any line)... Μορφή Επιφάνειας (Profile of any surface)...»
• «Για την καταχώρηση των ανοχών μορφής και θέσης χρησιμοποιείται το πλαίσιο ανοχής με τρεις χώρους και βέλος αναφοράς, που δείχνει το στοιχείο στο οποίο αναφέρεται η ανοχή.»

Σύνοψη: Οι ανοχές μορφής είναι: Ευθυγραμμότητα (Straightness), Επιπεδότητα (Flatness), Κυκλικότητα (Circularity), Κυλινδρικότητα (Cylindricity), Μορφή γραμμής (Profile of any line) και Μορφή επιφάνειας (Profile of any surface). Οριοθετούν τις επιτρεπόμενες αποκλίσεις ενός στοιχείου από την ιδανική γεωμετρική του μορφή, χωρίς να απαιτείται στοιχείο αναφοράς (datum). Καταχωρούνται με το πλαίσιο ανοχής (σύμβολο γεωμετρικής ανοχής + τιμή ανοχής) και ένα βέλος αναφοράς που δείχνει το στοιχείο (επιφάνεια, γραμμή, άξονα ή επίπεδο συμμετρίας) στο οποίο αναφέρεται η ανοχή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ευθυγραμμότητα, Επιπεδότητα, Κυκλικότητα, Κυλινδρικότητα, Μορφή γραμμής, Μορφή επιφάνειας — πλαίσιο ανοχής (σύμβολο+τιμή) + βέλος αναφοράς στο στοιχείο, χωρίς datum

Ανοχές θέσης και τρόπος καταχώρησής τους

Ερώτηση: Ονομάσατε τις ανοχές θέσης και τον τρόπο καταχώρησής τους.

Απάντηση:

• §10.6.1, Πίνακας 10.2. «Παραλληλότητα (Parallelism)... Καθετότητα (Perpendicularity)... Κλίση (Angularity)... Θέση (Position)... Ομοκεντρικότητα (Concentricity)... Συμμετρία (Symmetry)... Κίνηση (Runout)...»
• «Οι ανοχές θέσης μπορεί να αναφέρονται στην τοποθέτηση, στην κλίση, όπως και στις τροχιακές καμπύλες ενός στοιχείου... Οριοθετούν τις επιτρεπόμενες αποκλίσεις δύο ή περισσοτέρων τεμαχίων από την ιδανική γεωμετρική θέση. Εν προκειμένω, ένα από τα τεμάχια αυτά χρησιμοποιείται ως στοιχείο αναφοράς.»

Σύνοψη: Οι ανοχές θέσης διακρίνονται σε: ανοχές κατεύθυνσης — Παραλληλότητα (Parallelism), Καθετότητα (Perpendicularity), Κλίση (Angularity)· ανοχές θέσης (κυρίως) — Θέση (Position), Ομοκεντρικότητα (Concentricity), Συμμετρία (Symmetry)· και ανοχή κίνησης — Κίνηση (Runout). Οριοθετούν τις επιτρεπόμενες αποκλίσεις δύο ή περισσοτέρων τεμαχίων από την ιδανική γεωμετρική θέση, με ένα από αυτά ως στοιχείο αναφοράς (datum). Καταχωρούνται με το πλαίσιο ανοχής (σύμβολο γεωμετρικής ανοχής, τιμή ανοχής και γράμμα στοιχείου αναφοράς) και βέλος αναφοράς που δείχνει το στοιχείο στο οποίο αναφέρεται η ανοχή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κατεύθυνσης: Παραλληλότητα, Καθετότητα, Κλίση · Θέσης: Θέση, Ομοκεντρικότητα, Συμμετρία · Κίνησης: Κίνηση — πλαίσιο ανοχής (σύμβολο+τιμή+γράμμα datum) + βέλος αναφοράς

Σύμβολα ποιότητας κατεργασίας

Ερώτηση: Αναφέρατε τα σύμβολα ποιότητας κατεργασίας και τον τρόπο καταχώρησής τους.

Απάντηση:

• §10.6.2. «Το βασικό σύμβολο αποτελείται από δύο σκέλη διαφορετικού μήκους, που έχουν κλίση 60° ως προς τη γραμμή η οποία απεικονίζει την επιφάνεια του τεμαχίου... Όταν απαιτείται κατεργασία με αφαίρεση υλικού, τότε προστίθεται μία οριζόντια γραμμή στο βασικό σύμβολο... Όταν απαγορεύεται η κατεργασία με αφαίρεση υλικού, τότε προστίθεται ένας κύκλος στο βασικό σύμβολο.»
• «...α = Τιμή ή ποιότητα τραχύτητας Ra... Από τα δεδομένα του σύμβολου ποιότητας επιφανείας μπορεί να καταχωρηθεί μόνο η τιμή της τραχύτητας.»

Σύνοψη: Τα σύμβολα ποιότητας κατεργασίας επιφανείας είναι: α) Βασικό σύμβολο — δύο σκέλη διαφορετικού μήκους, με κλίση 60° ως προς την επιφάνεια του τεμαχίου. β) Σύμβολο με οριζόντια γραμμή πάνω στο βασικό σύμβολο — δηλώνει ότι απαιτείται κατεργασία με αφαίρεση υλικού. γ) Σύμβολο με κύκλο πάνω στο βασικό σύμβολο — δηλώνει ότι απαγορεύεται η κατεργασία με αφαίρεση υλικού. Στο βασικό ενδεικτικό σύμβολο μπορούν να καταχωρηθούν επιπλέον δεδομένα (τιμή τραχύτητας Ra, μέθοδος κατεργασίας, διάστημα αναφοράς, κατεύθυνση ιχνών, χάρη κατεργασίας κ.ά.), αλλά στην πράξη συνήθως καταχωρείται μόνο η τιμή της τραχύτητας. Το σύμβολο μπορεί, όταν χρειάζεται, να συνδεθεί με τη σχετική επιφάνεια μέσω μιας γραμμής αναφοράς που καταλήγει σε βέλος εφαπτόμενο στην επιφάνεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Βασικό σύμβολο 60° · +οριζόντια γραμμή = αφαίρεση υλικού απαιτείται · +κύκλος = απαγόρευση αφαίρεσης · καταχωρείται συνήθως μόνο η τιμή τραχύτητας, προαιρετική σύνδεση με γραμμή αναφοράς/βέλος

Σύμβολο καταχώρησης συγκολλήσεων

Ερώτηση: Εξηγήσατε το σύμβολο καταχώρησης συγκολλήσεων.

Απάντηση:

• §10.6.3. «Το σύμβολο συγκολλήσεων αποτελείται κυρίως από τη γραμμή αναφοράς και την ενδεικτική γραμμή.» «Η γραμμή αναφοράς σχεδιάζεται στη θέση ανάγνωσης του σχεδίου δηλ. οριζόντια ή, όταν αυτό δεν είναι δυνατόν, κατακόρυφα. Η ενδεικτική γραμμή σχεδιάζεται κεκλιμένη ως προς τη γραμμή αναφοράς με κατεύθυνση προς την περιοχή της συγκόλλησης.»
• «Το σύμβολο της συγκόλλησης τοποθετείται πάνω από τη γραμμή αναφοράς, εάν το βέλος της ενδεικτικής γραμμής δείχνει την πλευρά αναφοράς και κάτω από τη γραμμή αναφοράς, εάν δείχνει την απέναντι πλευρά.»

Σύνοψη: Το σύμβολο καταχώρησης συγκολλήσεων αποτελείται κυρίως από: α) τη γραμμή αναφοράς, που σχεδιάζεται στη θέση ανάγνωσης του σχεδίου (οριζόντια, ή κατακόρυφα όταν αυτό δεν είναι δυνατό), και β) την ενδεικτική γραμμή, που σχεδιάζεται κεκλιμένη ως προς τη γραμμή αναφοράς, με κατεύθυνση προς την περιοχή της συγκόλλησης. Πάνω στη γραμμή αναφοράς τοποθετούνται τα βασικά σύμβολα ειδών συγκόλλησης (π.χ. Ραφή-V, Ραφή-HV, Εξωραφή)· η περιφερειακή ραφή και οι ραφές συναρμολόγησης δηλώνονται με συμπληρωματικά σύμβολα. Σε κάθε ραφή διακρίνεται η πλευρά αναφοράς (όπου βρίσκεται το υλικό της συγκόλλησης) από την απέναντι πλευρά· το βέλος της ενδεικτικής γραμμής κατευθύνεται προς την πλευρά αναφοράς. Το σύμβολο συγκόλλησης τοποθετείται πάνω από τη γραμμή αναφοράς όταν το βέλος δείχνει την πλευρά αναφοράς, και κάτω από αυτή όταν δείχνει την απέναντι πλευρά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γραμμή αναφοράς (οριζόντια/κατακόρυφη) + ενδεικτική γραμμή (κεκλιμένη, βέλος→πλευρά αναφοράς) · σύμβολα ραφής πάνω στη γραμμή αναφοράς · θέση συμβόλου: πάνω=πλευρά αναφοράς, κάτω=απέναντι πλευρά