Λύσεις — Κεφάλαιο 14 · Χρώσεις Επιχρισμάτων (σελ. 254) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Ι Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 14 · Χρώσεις Επιχρισμάτων (σελ. 254)

Απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις του βιβλίου (εργαστηριακό μέρος).

Κατηγορίες χρωστικών

Ερώτηση: 1. Ποιες κατηγορίες χρωστικών γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Φυσικές (ζωικής/φυτικής προέλευσης, π.χ. αιματοξυλίνη — ελάχιστη χρήση) ΚΑΙ τεχνητές (άλατα). Οι τεχνητές: βασικές (κυανό μεθυλενίου, φουξίνη, κρυσταλλικό ιώδες, σαφρανίνη — οι κυρίως χρησιμοποιούμενες), όξινες (ηωσίνη) ΚΑΙ ουδέτερες (Giemsa).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσικές ΚΑΙ τεχνητές· οι τεχνητές: βασικές/όξινες/ουδέτερες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: φυσικές/τεχνητές + βασικές/όξινες/ουδέτερες.

Κατηγορίες χρώσεων

Ερώτηση: 2. Ποιες κατηγορίες χρώσεων γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Αρνητικές (χρωματίζεται το περιβάλλον, το κύτταρο μένει άχρωμο) ΚΑΙ θετικές (χρωματίζονται τα κύτταρα). Οι θετικές διακρίνονται σε απλές (μία χρωστική) ΚΑΙ σύνθετες (δύο ή περισσότερες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρνητικές (περιβάλλον) ΚΑΙ θετικές (κύτταρα· απλές/σύνθετες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αρνητικές/θετικές + απλές/σύνθετες.

Χρώσεις vs χρωστικές

Ερώτηση: 3. Σε τι διαφέρουν οι χρώσεις από τις χρωστικές;

Απάντηση:

• Οι χρωστικές είναι οι ουσίες (σκόνες/κρύσταλλοι/διαλύματα) που δίνουν χρώμα. Η χρώση είναι η διαδικασία/τεχνική με την οποία εφαρμόζουμε τις χρωστικές στο παρασκεύασμα για να βάψουμε ΚΑΙ να μελετήσουμε τα μικρόβια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρωστική=η ουσία· χρώση=η τεχνική/διαδικασία βαφής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ουσία vs διαδικασία.

Μπλε μεθυλενίου

Ερώτηση: 4. Τεχνική της χρώσης μπλε του μεθυλενίου – αποτελέσματα.

Απάντηση:

• Απλή θετική χρώση. (α) Καλύπτουμε το παρασκεύασμα με υδατικό διάλυμα μπλε μεθυλενίου για 1 λεπτό, (β) ξεπλένουμε με νερό, (γ) στεγνώνουμε.
• Αποτέλεσμα: βάφονται όλα τα βακτήρια κυανά· αν είναι σπορογόνο, το σώμα βάφεται κυανό ΚΑΙ ο σπόρος μένει άχρωμος (φαίνεται σαν κενός χώρος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1 λεπτό μπλε μεθυλενίου → όλα τα βακτήρια κυανά (σπόρος άχρωμος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: απλή θετική + όλα κυανά + σπόρος άχρωμος.

Αντιδραστήρια Gram

Ερώτηση: 5. Χρωστικές – αντιδραστήρια ΚΑΙ σκοπιμότητα αυτών στη χρώση Gram.

Απάντηση:

• 1) Κρυσταλλικό ιώδες (μπλε χρωστική). 2) Lugol (ιώδιο + ιωδιούχο κάλιο): για κατακράτηση της μπλε χρωστικής. 3) Μίγμα αιθυλικής αλκοόλης ΚΑΙ ακετόνης: για αποχρωματισμό όσων κυττάρων δεν κατακρατούν το ιώδες. 4) Σαφρανίνη (κόκκινη χρωστική): βάφει τα αποχρωματισμένα (Gram−).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κρυσταλλικό ιώδες, Lugol (κατακράτηση), αλκοόλη-ακετόνη (αποχρωματισμός), σαφρανίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα 4 αντιδραστήρια + ρόλος (Lugol/αποχρωματιστής).

Χρώση Gram

Ερώτηση: 6. Τεχνική ΚΑΙ αποτελέσματα της χρώσης Gram.

Απάντηση:

• Τεχνική: κρυσταλλικό ιώδες (1′) → ξέπλυμα → Lugol (1′) → ξέπλυμα → αποχρωματισμός με αλκοόλη-ακετόνη → ξέπλυμα → σαφρανίνη (20-40″) → ξέπλυμα.
• Αποτέλεσμα: τα Gram θετικά κατακρατούν την πρώτη χρωστική ΚΑΙ εμφανίζονται κυανά· τα Gram αρνητικά αποχρωματίζονται ΚΑΙ βάφονται κόκκινα με τη σαφρανίνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ιώδες→Lugol→αποχρωματισμός→σαφρανίνη· Gram+ κυανά, Gram− κόκκινα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η σειρά + αποτέλεσμα (θετικά κυανά/αρνητικά κόκκινα).

Χρώση Ziehl-Neelsen

Ερώτηση: 7. Τεχνική ΚΑΙ αποτελέσματα της χρώσης Ziehl-Neelsen.

Απάντηση:

• Τεχνική: κάλυψη με πυκνή φαινικούχο φουξίνη ΚΑΙ θέρμανση μέχρι ατμών (δράση 5′) → ξέπλυμα → αποχρωματισμός με οξυνισμένη αλκοόλη (3% HCl) μέχρι να φύγει το κόκκινο → ξέπλυμα → κυανό μεθυλενίου Loeffler (1′) → ξέπλυμα.
• Αποτέλεσμα: τα οξεάντοχα βακτήρια (μυκοβακτηρίδια) βάφονται κόκκινα, ενώ τα άλλα βακτήρια ΚΑΙ τα κύτταρα των ιστών κυανά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φαινικούχος φουξίνη(θέρμανση)→οξυνισμένη αλκοόλη→κυανό μεθυλενίου· οξεάντοχα κόκκινα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: θέρμανση φουξίνης + οξεάντοχα κόκκινα.

Χρώση Albert

Ερώτηση: 8. Τεχνική ΚΑΙ αποτελέσματα της χρώσης κατά Albert.

Απάντηση:

• Τεχνική: κάλυψη με χρωστικό διάλυμα Albert (3-5′) → ξέπλυμα/ξήρανση → Lugol (1′) → ξέπλυμα.
• Αποτέλεσμα: για τα Κορυνοβακτηρίδια — το κυτταρόπλασμα βάφεται πράσινο ΚΑΙ τα μεταχρωματικά (αλλόχρωμα) κοκκία κυανομέλανα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρωστικό Albert→Lugol· κορυνοβακτηρίδια: πλάσμα πράσινο, κοκκία κυανομέλανα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: κορυνοβακτηρίδια + πράσινο πλάσμα/κυανομέλανα κοκκία.