Λύσεις — Κεφάλαιο 5 · Μύκητες (σελ. 149)
Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις επανάληψης του βιβλίου (εννοιολογικές).
Τι είναι ΚΑΙ πού βρίσκονται
Ερώτηση: 1. Τι είναι οι μύκητες ΚΑΙ πού βρίσκονται;
Απάντηση:
- Ευκαρυωτικοί, μονοκυττάριοι ή πολυκυττάριοι οργανισμοί, «κατώτερα φυτά» χωρίς χλωροφύλλη. Βρίσκονται στον αέρα, τα τρόφιμα, το χώμα, τα φυτά ΚΑΙ το νερό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ευκαρυωτικοί μονο-/πολυκυττάριοι οργανισμοί· στον αέρα/τρόφιμα/χώμα/φυτά/νερό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ευκαρυωτικοί + πού απαντούν.
Διαφορά από φυτά
Ερώτηση: 2. Σε τι διαφέρουν οι μύκητες από τα φυτά;
Απάντηση:
- Αν ΚΑΙ θεωρούνται «κατώτερα φυτά», στερούνται χλωροφύλλης, ρίζας, κορμού ΚΑΙ φύλλων — άρα δεν φωτοσυνθέτουν ΚΑΙ τρέφονται ως σαπρόφυτα/παράσιτα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν έχουν χλωροφύλλη/ρίζα/κορμό/φύλλα (δεν φωτοσυνθέτουν).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: έλλειψη χλωροφύλλης/φυτικών οργάνων.
Χρησιμότητα
Ερώτηση: 3. Ποια η χρησιμότητα των μυκήτων για τον άνθρωπο;
Απάντηση:
- Ζυμώσεις (κρασί, ψωμί), παραγωγή χρήσιμων ουσιών (ένζυμα, αμινοξέα, αντιβιοτικά — π.χ. η πενικιλλίνη από το Penicillium notatum).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ζυμώσεις (κρασί/ψωμί) ΚΑΙ παραγωγή ουσιών/αντιβιοτικών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ζυμώσεις + αντιβιοτικά.
Τι προκαλούν
Ερώτηση: 4. Τι προκαλούν συνήθως οι μύκητες στον άνθρωπο;
Απάντηση:
- Ένας μικρός αριθμός (δυνητικά παθογόνοι) προκαλεί μυκητιάσεις: δερματομυκητιάσεις (δέρμα/νύχια/τρίχες), συστηματικές ΚΑΙ ευκαιριακές μυκητιάσεις.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μυκητιάσεις: δερματικές, συστηματικές ΚΑΙ ευκαιριακές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι κατηγορίες μυκητιάσεων.
Δερματοφυτιάσεις
Ερώτηση: 5. Τι γνωρίζετε για τις δερματοφυτιάσεις;
Απάντηση:
- Λοιμώξεις από δερματόφυτα που προσβάλλουν μόνο δέρμα, νύχια ΚΑΙ τρίχες: Μικροσπορίαση (Microsporum), Τριχοφυτίαση (Trichophyton), Επιδερμοφυτίαση (Epidermophyton) — τριχωτό κεφαλής, ψιλό δέρμα, πόδια, όνυχες. Η Malassezia furfur → ποικιλόχρους πιτυρίαση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λοιμώξεις δέρματος/νυχιών/τριχών από δερματόφυτα (Microsporum/Trichophyton/Epidermophyton).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δερματόφυτα + περιοχές + παραδείγματα.
Συστηματικές λοιμώξεις
Ερώτηση: 6. Αναφέρετε μύκητες που προκαλούν συστηματικές λοιμώξεις.
Απάντηση:
- Κρυπτόκοκκος (Cryptococcus neoformans), Κάντιντα (Candida albicans), Βλαστομύκητες, Ιστόπλασμα (Histoplasma capsulatum), Γεώτριχο (Geotrichum candidum).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κρυπτόκοκκος, Κάντιντα, Βλαστομύκητες, Ιστόπλασμα, Γεώτριχο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αναφορά των μυκήτων.
Παθογόνος δράση Κάντιντα
Ερώτηση: 7. Ποια η παθογόνος δράση των Κάντιντα για τον άνθρωπο;
Απάντηση:
- Η Candida albicans προκαλεί κολπίτιδα (γυναίκες), ονυχίες/περιονυχίες, παρατρίμματα, αλλεργική δερματίτιδα, στοματίτιδα/γλωσσίτιδα, οισοφαγίτιδα, γαστρίτιδα, εντερίτιδα, μηνιγγίτιδα, ενδοκαρδίτιδα, πνευμονική καντιντίαση ΚΑΙ σηψαιμία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κολπίτιδα, στοματίτιδα, ονυχίες, οισοφαγίτιδα, μηνιγγίτιδα, σηψαιμία κ.ά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αναφορά εκδηλώσεων (τοπικές ΚΑΙ συστηματικές).
Κρυπτόκοκκος
Ερώτηση: 8. Τι προκαλεί ο κρυπτόκοκκος;
Απάντηση:
- Ο Cryptococcus neoformans προκαλεί λοίμωξη στο ΚΝΣ (συνήθως μηνιγγίτιδα), στους πνεύμονες ΚΑΙ στο δέρμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λοίμωξη ΚΝΣ (μηνιγγίτιδα), πνευμόνων ΚΑΙ δέρματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ΚΝΣ/μηνιγγίτιδα κυρίως.
Ευκαιριακές μυκητιάσεις
Ερώτηση: 9. Τι ονομάζουμε ευκαιριακές μυκητιάσεις;
Απάντηση:
- Τοπικές ή συστηματικές μυκητιάσεις από μύκητες του φυσικού περιβάλλοντος που αποικίζουν παροδικά τον άνθρωπο ΚΑΙ προκαλούν νόσο μόνο όταν μειώνεται η γενική ή τοπική άμυνα του οργανισμού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μυκητιάσεις από περιβαλλοντικούς μύκητες, μόνο σε μειωμένη άμυνα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: προϋπόθεση μειωμένης άμυνας.
Αίτια ευκαιριακών
Ερώτηση: 10. Αναφέρετε μερικά αίτια ευκαιριακών μυκητιάσεων.
Απάντηση:
- Ασπέργιλλοι (Aspergillus), Πενικίλλια (Penicillium), Φυκομύκητες (Rhizopus, Mucor, Absidia).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ασπέργιλλοι, Πενικίλλια, Φυκομύκητες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αναφορά των ευκαιριακών μυκήτων.
Ασπέργιλλοι
Ερώτηση: 11. Τι προκαλούν οι ασπέργιλλοι;
Απάντηση:
- Οι Ασπέργιλλοι (ασκομύκητες/μούχλες του περιβάλλοντος) αποικίζουν τυχαία τον άνθρωπο ΚΑΙ μπορεί να προκαλέσουν πνευμονική ασπεργίλλωση, ασπεργίλλωση του έξω ακουστικού πόρου, των νυχιών κ.ά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πνευμονική ασπεργίλλωση, έξω ακουστικού πόρου, νυχιών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: πνευμονική ασπεργίλλωση κ.ά.