Λύσεις — Κεφάλαιο 9 (Ασκήσεις σελ. 113) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9 (Ασκήσεις σελ. 113)

Ενδεικτικές απαντήσεις στις 3 ασκήσεις του κεφαλαίου 9.

Άσκηση 1 — Τηλεματική σε γαλακτοβιομηχανία που διανέμει φρέσκο γάλα σε σούπερ μάρκετ

Ερώτηση: Μελετάμε τη χρήση τηλεματικών εφαρμογών στην περίπτωση μιας γαλακτοβιομηχανίας που διανέμει το φρέσκο γάλα της σε όλα τα καταστήματα μιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ μιας πόλης. Χωριστείτε σε ομάδες και γράψτε μία έκθεση 300 λέξεων για το πώς οι εφαρμογές αυτές μπορούν να υποστηρίξουν τις εργασίες διανομής.

Απάντηση:

• (Δραστηριότητα — ενδεικτική έκθεση ≈ 300 λέξεων.) Μια γαλακτοβιομηχανία (π.χ. ΔΕΛΤΑ, ΦΑΓΕ, ΜΕΒΓΑΛ, Όλυμπος) διανέμει καθημερινά ευπαθή προϊόντα ψυχρής αλυσίδας (γάλα, γιαούρτι, τυριά) με στόλο φορτηγών-ψυγείων (ΦΙΧ, δι/τριαξονικά με ή χωρίς συρόμενο — σελ. 36, 40) από τα εργοστάσια και τα κέντρα διανομής σε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ, με πολλές στάσεις ανά δρομολόγιο και αυστηρά παράθυρα παράδοσης. Η τηλεματική — «συνδυασμός τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής» για επικοινωνία, έλεγχο και μετάδοση πληροφοριών σχετικά με τη θέση και την κατάσταση των οχημάτων (σελ. 105) — εφαρμόζεται σε τέσσερα επίπεδα: 1. Εντοπισμός οχημάτων (GPS): το γραφείο κίνησης βλέπει σε πραγματικό χρόνο κάθε φορτηγό στον χάρτη, τις στάσεις, τις ταχύτητες, τα χιλιόμετρα (σελ. 106)· ο πελάτης-σούπερ μάρκετ ενημερώνεται για την ώρα άφιξης και ετοιμάζει τη ράμπα παραλαβής. 2. Παρακολούθηση εμπορεύματος — ψυχρή αλυσίδα: αισθητήρες θερμοκρασίας στον θάλαμο και στις πόρτες (και RFID/data loggers στις παλέτες) καταγράφουν συνεχώς ότι το γάλα παραμένει στους +2 ως +6 °C· αν η θερμοκρασία ανέβει (βλάβη ψυκτικού, πόρτα ανοιχτή σε παράδοση) στέλνεται ειδοποίηση (alarm) στον οδηγό και στο γραφείο, ώστε να αποτραπεί αλλοίωση και να υπάρχει τεκμηρίωση HACCP για τον πελάτη-ΕΦΕΤ (σελ. 108-109). 3. Κατάσταση οχήματος-οδηγού: ώρες οδήγησης-ανάπαυσης (ψηφιακός ταχογράφος), κατανάλωση καυσίμου, απότομα φρεναρίσματα, βλάβες (σελ. 108) → προγραμματισμένη συντήρηση, eco-driving (κεφ. 10), ασφάλεια (e-call — σελ. 109). 4. Διαχείριση στόλου-δρομολόγηση: λογισμικό υπολογίζει βέλτιστες διαδρομές με πολλαπλές στάσεις, ανακατανέμει παραγγελίες σε φορτηγά, αποφεύγει συμφορήσεις (πληροφορίες Αττικής Οδού — σελ. 110), δίνει εντολές αλλαγής πορείας (σελ. 112)· ο οδηγός με φορητό τερματικό επιβεβαιώνει την παράδοση (ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής, υπογραφή, επιστροφές-κενά κιβώτια), ενώ τα στοιχεία περνούν άμεσα στο ERP/WMS και την τιμολόγηση. Οφέλη (σελ. 112): μείωση κόστους (λιγότερα χιλιόμετρα-καύσιμα, καλύτερη χρήση στόλου, λιγότερες φθορές-αλλοιώσεις, αυτόματη καταγραφή αντί χειρόγραφων) και βελτίωση εξυπηρέτησης-ασφάλειας (τήρηση ωρών παράδοσης, πλήρη στοιχεία ψυχρής αλυσίδας, ασφάλεια οδηγού-φορτίου, λιγότερα λάθη)· ωφελούνται υπάλληλος, οδηγός, πελάτης, διαχειριστής (σελ. 112-113). Παράγοντες επιτυχίας: εκπαίδευση οδηγών, αξιόπιστος εξοπλισμός, ενσωμάτωση στα πληροφοριακά συστήματα, προστασία δεδομένων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική έκθεση: γαλακτοβιομηχανία με στόλο φορτηγών-ψυγείων και πολλές παραδόσεις σε σούπερ μάρκετ· τηλεματική = GPS εντοπισμός-πληροφόρηση πελάτη για ώρα άφιξης, αισθητήρες θερμοκρασίας/RFID για ψυχρή αλυσίδα (+2..+6 °C) με alarms και τεκμηρίωση HACCP, παρακολούθηση οχήματος-οδηγού (ταχογράφος, κατανάλωση, βλάβες, e-call), δρομολόγηση-fleet management με εντολές αλλαγής πορείας και ηλεκτρονική επιβεβαίωση παράδοσης· οφέλη: κόστος, εξυπηρέτηση, ασφάλεια για υπάλληλο-οδηγό-πελάτη-διαχειριστή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δραστηριότητα — ενδεικτική έκθεση ≈ 300 λέξεων.

Άσκηση 2 — Τηλεματική στον ΟΑΣΘ

Ερώτηση: Αναζητήστε πληροφορίες στο Διαδίκτυο για το Ολοκληρωμένο Σύστημα Τηλεματικής στον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ). Χωριστείτε σε ομάδες και γράψτε μία έκθεση 300 λέξεων παρουσιάζοντας τα κύρια σημεία του συστήματος (παρεχόμενες υπηρεσίες, τεχνολογίες, οφέλη και προκλήσεις).

Απάντηση:

• (Δραστηριότητα — ενδεικτική έκθεση.) Το βιβλίο αναφέρει τον ΟΑΣΘ ως παράδειγμα εντοπισμού θέσης οχημάτων: «τα αστικά λεωφορεία της Θεσσαλονίκης διαθέτουν συστήματα GPS… ο επιβάτης πληροφορείται σε κάθε στάση σε πόσα λεπτά θα φθάσει το λεωφορείο… ακόμη και με SMS» (σελ. 106-107). Το σύστημα τηλεματικής του ΟΑΣΘ (εγκατεστημένο 2007-2009, αναβαθμισμένο 2015-2018 με χρηματοδότηση ΕΣΠΑ) περιλαμβάνει: 1. Επί των οχημάτων: δέκτη GPS και μονάδα επικοινωνίας (GPRS/4G) σε ≈ 600 λεωφορεία, που στέλνουν θέση-ταχύτητα κάθε λίγα δευτερόλεπτα στο Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας· υπολογιστή οδηγού, ηχητικές-οπτικές αναγγελίες επόμενης στάσης μέσα στο λεωφορείο, μετρητές επιβατών, κάμερες, κουμπί πανικού. 2. Στις στάσεις: ≈ 300 «έξυπνες στάσεις» με ηλεκτρονικές πινακίδες που δείχνουν τις επόμενες αφίξεις ανά γραμμή σε λεπτά. 3. Στον επιβάτη: εφαρμογή OASTH mobile / «Telematics» και ιστοσελίδα με χάρτη πραγματικού χρόνου, σχεδιασμό διαδρομής, ενημέρωση για καθυστερήσεις, αρχικά και SMS με τον κωδικό στάσης (σελ. 107). 4. Στο Κέντρο Ελέγχου: παρακολούθηση τήρησης δρομολογίων, ανακατανομή λεωφορείων σε συμφόρηση-βλάβη, επικοινωνία με οδηγούς, στατιστικά (επιβατική κίνηση, χρόνοι διαδρομής), προτεραιότητα λεωφορείων στους φωτεινούς σηματοδότες σε λεωφορειολωρίδες, ενσωμάτωση με το ηλεκτρονικό εισιτήριο. Οφέλη (κατά τα δύο πλεονεκτήματα του βιβλίου, σελ. 112): (α) μείωση κόστους — βέλτιστη χρήση στόλου, λιγότερα νεκρά χιλιόμετρα-καύσιμα, προγραμματισμένη συντήρηση, μετρήσιμη απόδοση οδηγών· (β) βελτίωση εξυπηρέτησης-ασφάλειας — αξιόπιστη πληροφόρηση επιβατών (λιγότερη αναμονή, προσέλκυση επιβατών από το ΙΧ → αποσυμφόρηση-λιγότεροι ρύποι, κεφ. 10), ασφάλεια οδηγών-επιβατών (κάμερες, πανικός), εξυπηρέτηση ΑμεΑ (αναγγελίες). Χρήστες: υπάλληλος κέντρου ελέγχου, οδηγός, επιβάτης-πελάτης, διοίκηση (σελ. 112-113). Προβλήματα-εξέλιξη: παλαίωση εξοπλισμού και ελλιπής συντήρηση σε περιόδους οικονομικής κρίσης του οργανισμού (ανακριβείς χρόνοι), αναβάθμιση από τον ΟΣΕΘ/ΟΑΣΘ με νέα εφαρμογή και ηλεκτρονικό εισιτήριο· σύγκριση με ΟΑΣΑ (Αθήνα — «Telematics OASA», σελ. 107) και με εφαρμογές χαρτών (Google Maps live transit).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική έκθεση: ΟΑΣΘ = παράδειγμα του βιβλίου (GPS στα λεωφορεία, λεπτά ως την άφιξη στη στάση, SMS)· σύστημα: GPS-επικοινωνία σε ≈ 600 λεωφορεία, αναγγελίες στάσεων, έξυπνες στάσεις με πινακίδες αφίξεων, εφαρμογή-ιστοσελίδα πραγματικού χρόνου, Κέντρο Ελέγχου με τήρηση δρομολογίων-ανακατανομή-επικοινωνία-στατιστικά, ηλεκτρονικό εισιτήριο· οφέλη: μείωση κόστους στόλου-καυσίμων και βελτίωση εξυπηρέτησης-ασφάλειας επιβατών (λιγότερη αναμονή, προσέλκυση από ΙΧ)· προβλήματα συντήρησης-αναβάθμιση, σύγκριση με ΟΑΣΑ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δραστηριότητα — ενδεικτική έκθεση.

Άσκηση 3 — Υπηρεσίες δικτυακού τόπου εταιρείας ταχυμεταφορών

Ερώτηση: Επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο μιας εταιρείας ταχυμεταφορών. Χωριστείτε σε ομάδες και γράψτε μία σύντομη έκθεση παρουσιάζοντας και περιγράφοντας τις παρεχόμενες υπηρεσίες σε καταναλωτές ή εταιρείες που αναθέτουν τη μεταφορά των δεμάτων τους σε αυτές.

Απάντηση:

• (Δραστηριότητα περιήγησης — ενδεικτική καταγραφή, π.χ. ACS, ΕΛΤΑ Courier, Speedex, Γενική Ταχυδρομική, DHL, UPS.) Οι εταιρείες courier μεταφέρουν «κυρίως μικροδέματα» πόρτα-πόρτα, με τακτικές γραμμές ή δικά τους φορτηγά-αεροσκάφη (σελ. 81, 87), και είναι από τις πρώτες που αξιοποίησαν την τηλεματική-διαδίκτυο (shipment tracking — σελ. 86). Υπηρεσίες μέσω του δικτυακού τόπου: 1. Παρακολούθηση αποστολής (tracking): με τον αριθμό αποστολής (voucher) ιστορικό κινήσεων (παραλαβή, hub διαλογής, «σε διανομή», παράδοση με όνομα παραλήπτη), εκτιμώμενη ώρα, ειδοποιήσεις SMS/e-mail/push — εφαρμογή του εντοπισμού GPS-τερματικών οδηγών (σελ. 106, 112). 2. Δημιουργία αποστολής online / ηλεκτρονική φορτωτική (e-voucher): στοιχεία αποστολέα-παραλήπτη, βάρος-διαστάσεις (ογκομετρικό βάρος — σελ. 85), αντικαταβολή, ασφάλιση, εκτύπωση ετικέτας με barcode. 3. Υπολογισμός κόστους και χρόνου παράδοσης (εντός πόλης/χερσαίοι-νησιωτικοί προορισμοί/εξωτερικό, επόμενη ημέρα, Σάββατο, ώρα-παράδοσης). 4. Αίτημα παραλαβής (pick-up) από τη διεύθυνση του πελάτη με επιλογή ημέρας-ώρας — προγραμματίζεται στη δρομολόγηση των οχημάτων (fleet management, σελ. 111). 5. Εύρεση καταστημάτων-σημείων (drop points), αυτόματων θυρίδων (lockers) με χάρτη-ωράρια. 6. Επιχειρηματικές υπηρεσίες B2B: επιστροφές e-shop, μαζικές αποστολές με αρχείο-API, ενσωμάτωση με πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, αντικαταβολές-εκκαθαρίσεις, αποθήκευση-fulfilment (logistics), διανομή εγγράφων-δειγμάτων, ειδικές μεταφορές (ευπαθή-φάρμακα με ψυχρή αλυσίδα, σελ. 108). 7. Διεθνείς αποστολές: τιμοκατάλογοι ανά ζώνη, τελωνειακά έγγραφα-οδηγίες (εμπορικό τιμολόγιο, HS codes), απαγορευμένα-επικίνδυνα είδη (IATA DGR, σελ. 82), ασφάλιση. 8. Λογαριασμός πελάτη (my account): ιστορικό, τιμολόγια, στατιστικά, διαχείριση διευθύνσεων, «αλλαγή παράδοσης» (αναδρομολόγηση, αλλαγή ημέρας-διεύθυνσης — τροποποιητικές εντολές στον οδηγό, σελ. 35). 9. Εξυπηρέτηση: chat/bot, φόρμα παραπόνων-αναζήτησης απολεσθέντος, όροι μεταφοράς-ευθύνη, FAQ, οδηγίες συσκευασίας. 10. Λοιπά: καριέρα, εταιρική κοινωνική ευθύνη (πράσινες μεταφορές — ηλεκτρικά οχήματα, ανθρακικό αποτύπωμα, κεφ. 10). Παρατήρηση: όλα βασίζονται σε barcode-scanning σε κάθε στάδιο, GPS-τερματικά οδηγών και κεντρικά συστήματα — η τηλεματική «ως αυτόνομη μονάδα» των logistics (σελ. 106).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική καταγραφή (π.χ. ACS/ΕΛΤΑ Courier/Speedex/DHL): tracking με ειδοποιήσεις SMS/e-mail, online δημιουργία αποστολής-ετικέτας (βάρος-διαστάσεις, αντικαταβολή, ασφάλιση), υπολογισμός κόστους-χρόνου, αίτημα παραλαβής, εύρεση καταστημάτων-θυρίδων, B2B (επιστροφές e-shop, μαζικές αποστολές-API, fulfilment, ψυχρή αλυσίδα), διεθνείς αποστολές-τελωνειακά-απαγορευμένα είδη, λογαριασμός πελάτη με αναδρομολόγηση, εξυπηρέτηση-παράπονα, πράσινες δράσεις· βάση: barcode, GPS-τερματικά, κεντρικά συστήματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δραστηριότητα — ενδεικτική.