Λύσεις ασκήσεων κεφ. 8 (σελ. 261) – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφ. 8

Πλήρεις λύσεις των 2 ασκήσεων του κεφαλαίου 8 — τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του τουριστικού προϊόντος της Βόρειας Ευρώπης (§8.1) και η χάραξη διαδρομής που συνδέει χώρες της περιοχής. Η πρώτη απαντάται απευθείας από το κείμενο, η δεύτερη είναι πρακτική άσκηση χαρτογραφικού σχεδιασμού και λύνεται με δύο ενδεικτικές διαδρομές, αντλώντας πόλεις, αξιοθέατα και περιορισμούς μεταφορών από τις §8.2-8.6 (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία, Ισλανδία).

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του τουριστικού προϊόντος της Βόρειας Ευρώπης

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του τουριστικού προϊόντος της Βόρειας Ευρώπης;

Απάντηση:

• Η απάντηση δίνεται κυρίως από την §8.1 «Γενικά» (σελ. 167), που αποτιμά ρητά την τουριστική εξέλιξη της περιοχής, και συμπληρώνεται από τα επιμέρους στοιχεία των §8.2-8.6.
• ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (1) Η μοναδική ποικιλία του τοπίου (σελ. 167): «Το τοπίο των χωρών αυτών ποικίλει»:

     ● ΦΙΟΡΔ στη Νορβηγία και την Ισλανδία — τα δυτικά φιόρδ είναι
       «σημαντικότατη τουριστική περιοχή» με κρουαζιέρες και ιστιοπλοΐα
     ● ΤΟΥΝΔΡΑ και ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ στα βόρεια
     ● ΛΙΜΝΕΣ και ΑΕΙΘΑΛΗ ΔΑΣΗ σε Φινλανδία, Νορβηγία, Σουηδία
     ● ΠΕΔΙΝΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ στη Δανία, με αμμώδεις ακτές
     ● ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΓΕΝΕΣ ΤΟΠΙΟ στην Ισλανδία — «πάνω από τριάντα ενεργά
       ηφαίστεια, θερμοπίδακες και θερμές πηγές»

  (2) Το υψηλό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης: «συντέλεσε στην ενίσχυση και βελτιστοποίηση της τουριστικής ανάπτυξης και του τουριστικού σχεδιασμού». (3) Η «ανακάλυψη» νέων προορισμών: «Η σχετικά πρόσφατη ανακάλυψη νέων ανεξερεύνητων τουριστικών προορισμών αύξησε την τουριστική ζήτηση για τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης». (4) Ισχυρός εσωτερικός τουρισμός: «Η Βόρεια Ευρώπη απαρτίζεται από ιδιαίτερα αποδοτικές οικονομίες και υψηλό βιοτικό επίπεδο, όπου ταυτόχρονα δίνεται μεγάλη κοινωνική έμφαση στον ελεύθερο χρόνο και την ποιότητα ζωής. Όλα αυτά συνεπάγονται και συντελούν σε μια καλά αναπτυγμένη τουριστική βιομηχανία, με υψηλά επίπεδα ζήτησης τόσο για τον διεθνή όσο και για τον εσωτερικό τουρισμό». Παραδείγματα: στη Δανία 60% του πληθυσμού κάνει ≥1 ταξίδι διακοπών ετησίως εντός της χώρας (σελ. 167)· στη Φινλανδία το 50% έκανε διακοπές στο εσωτερικό το 1992 (σελ. 171)· οι Νορβηγοί «σε πολύ μεγάλο βαθμό επιλέγουν τη χώρα τους» (σελ. 168). (5) Μοναδικά φυσικά φαινόμενα και εξειδικευμένα προϊόντα: ο «Ήλιος του Μεσονυχτίου» στο Χάμερφεστ (σελ. 169)· η Λαπωνία ως «γενέτειρα του Άγιου Βασίλη» (σελ. 172)· το Ελσίνκι ως διεθνές συνεδριακό κέντρο από τη δεκαετία του 1990 (σελ. 171)· πλούσιος εναλλακτικός τουρισμός στη Φινλανδία (οικολογικός, χειμερινός, περιπατητικός, αθλητικός, πολιτιστικός).

• ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (1) Το κλίμα και η εποχικότητα — το βασικότερο. Οι κλιματολογικές συνθήκες χαρακτηρίζονται από «δριμείς χειμώνες που διαρκούν μεγάλο χρονικό διάστημα του έτους και δροσερά σύντομα καλοκαίρια»· γι' αυτό «στο παρελθόν, κυρίως λόγω των κλιματολογικών συνθηκών, δεν συνιστούσαν σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς». Συνέπεια η έντονη εποχικότητα:

     ΔΑΝΙΑ      η πλειοψηφία των εισερχόμενων ταξιδεύει μεταξύ Μαΐου και
                Σεπτεμβρίου (σελ. 167)
     ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ  «η εποχικότητα του τουρισμού είναι ΥΨΗΛΗ» — αφίξεις μεταξύ
                Μαΐου και Οκτωβρίου, αιχμή τον Ιούλιο (σελ. 171)
     ΙΣΛΑΝΔΙΑ   «η τουριστική περίοδος εδώ είναι ΣΥΝΤΟΜΗ» (σελ. 172)

  (2) Το κόστος — δηλωμένο ρητά: «το υψηλό κόστος ζωής και τα ισχυρά τοπικά νομίσματα την καθιστούν ΑΚΡΙΒΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ για τον εισερχόμενο τουρισμό». Στην Ισλανδία αυτό είναι ο πρώτος λόγος περιορισμού: «ο εισερχόμενος τουρισμός είναι σχετικά περιορισμένος λόγω του ότι η Ισλανδία είναι ένας ακριβός τουριστικός προορισμός». (3) Η προσβασιμότητα και οι υποδομές:

     ΙΣΛΑΝΔΙΑ   «σχετικά ΔΥΣΚΟΛΑ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΣ»· ΔΕΝ διαθέτει σιδηρόδρομο ή
                πλωτό ποτάμιο δίκτυο· τα λιμάνια εξυπηρετούν «κυρίως τις
                ανάγκες μεταφοράς εμπορευμάτων» (σελ. 172-173)
     ΝΟΡΒΗΓΙΑ   «το ανάγλυφο του εδάφους ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ την ανάπτυξη
                σημαντικού οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου» (σελ. 169)
     ΣΟΥΗΔΙΑ    το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο είναι εκτεταμένα ΜΟΝΟ στη
                Νότια Σουηδία (σελ. 170)

  (4) Η άνιση ποιότητα καταλυμάτων στην περιφέρεια: στην Ισλανδία, ενώ υπάρχουν «ξενοδοχεία πολλών αστέρων στο Ρέικιαβικ», «στις πολύ απομακρυσμένες περιοχές τα καταλύματα απλώς προσφέρουν βασικές υπηρεσίες» (σελ. 172). (5) Η γεωγραφική απομόνωση του βορρά: γι' αυτό «τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες από την κυβέρνηση [της Φινλανδίας] για προσέλκυση τουριστών στις βόρειες επαρχίες με τη δημιουργία της κατάλληλης υποδομής» (σελ. 172) — αναγνώριση ότι η υποδομή εκεί έλειπε.

• Συμπερασματικά: το τουριστικό προϊόν της Βόρειας Ευρώπης στηρίζεται σε μια μοναδική, ανεξερεύνητη φύση και σε άρτιες υποδομές και σχεδιασμό που χρηματοδοτεί η υψηλή οικονομική ανάπτυξη, αλλά περιορίζεται από σύντομη τουριστική περίοδο, υψηλό κόστος και δύσκολη πρόσβαση στις απομακρυσμένες περιοχές. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ίδιο στοιχείο — το κλίμα — λειτουργεί και ως μειονέκτημα και ως πλεονέκτημα: περιορίζει τη θερινή περίοδο, αλλά δημιουργεί τον χειμερινό τουρισμό, τον Ήλιο του Μεσονυχτίου και τη Λαπωνία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: η μοναδική ποικιλία του τοπίου (φιόρδ, τούνδρα και παγετώνες, λίμνες και αειθαλή δάση, πεδινές εκτάσεις στη Δανία, ηφαιστειογενές τοπίο με θερμοπίδακες στην Ισλανδία), το υψηλό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης που ενίσχυσε και βελτιστοποίησε την τουριστική ανάπτυξη και τον σχεδιασμό, η πρόσφατη ανακάλυψη νέων ανεξερεύνητων προορισμών που αύξησε τη ζήτηση, και οι αποδοτικές οικονομίες με υψηλό βιοτικό επίπεδο και έμφαση στον ελεύθερο χρόνο, που στηρίζουν καλά αναπτυγμένη τουριστική βιομηχανία και ισχυρό εσωτερικό τουρισμό. Μειονεκτήματα: οι δριμείς χειμώνες μεγάλης διάρκειας και τα δροσερά σύντομα καλοκαίρια, που περιορίζουν την τουριστική περίοδο και προκαλούν υψηλή εποχικότητα, το υψηλό κόστος ζωής με τα ισχυρά τοπικά νομίσματα που καθιστούν την περιοχή ακριβό προορισμό για τον εισερχόμενο τουρισμό, η δύσκολη προσβασιμότητα (ιδίως της Ισλανδίας, που δεν διαθέτει σιδηρόδρομο, και της Νορβηγίας, όπου το ανάγλυφο δεν επιτρέπει σημαντικό οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο) και οι βασικές μόνο υπηρεσίες των καταλυμάτων στις πολύ απομακρυσμένες περιοχές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση γνώσης — η απάντηση αντλείται κυρίως από την §8.1 (σελ. 167) και συμπληρώνεται από τα επιμέρους στοιχεία εποχικότητας, κόστους και υποδομών των §8.2-8.6.

Διαδρομή που συνδέει χώρες της Βόρειας Ευρώπης

Ερώτηση: Χαράξτε με τη βοήθεια του χάρτη μια διαδρομή που να συνδέει κάποιες από τις χώρες της βόρειας Ευρώπης που θα θέλατε να επισκεφτείτε.

Απάντηση:

• ⚠️ Πρακτική άσκηση χαρτογραφικού σχεδιασμού — η απάντηση είναι ενδεικτική (η εκφώνηση λέει ρητά «που θα θέλατε να επισκεφτείτε»). Ζητούμενο είναι μια γεωγραφικά συνεκτική διαδρομή πάνω στον Χάρτη Βόρειας Ευρώπης (Εικόνα 8.1, σελ. 166), με πόλεις και αξιοθέατα από το ίδιο το κεφάλαιο.

• Οι πόλεις που δίνει το κεφάλαιο, ανά χώρα:

     ΔΑΝΙΑ       Κοπεγχάγη (+ χερσόνησος Γιουτλάνδης, Δανέζικο Αρχιπέλαγος)
     ΝΟΡΒΗΓΙΑ    Όσλο, Μπέργκεν, Τροντχάιμ, Χάμερφεστ (+ δυτικά φιόρδ)
     ΣΟΥΗΔΙΑ     Στοκχόλμη, Ουψάλα (+ Γκέτενμποργκ, Μάλμο ως αεροπορικές
                 πύλες· νησιά Γκότλαντ και Όλαντ)
     ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ   Ελσίνκι (+ Λαπωνία στις βόρειες επαρχίες)
     ΙΣΛΑΝΔΙΑ    Ρέικιαβικ, Ακουρέιρι

  Οι υποδομές που καθιστούν τη διαδρομή εφικτή (§8.2.3, §8.3.3, §8.4.3): το Scandinavian Airlines System συνδέει Δανία, Νορβηγία και Σουηδία, με τα αεροδρόμια Kastrup (Κοπεγχάγη), Όσλο και Arlanda (Στοκχόλμη) ως κόμβους· στη Δανία «ένα σύστημα πορθμείων και γεφυρών» ενώνει το ηπειρωτικό με το νησιωτικό τμήμα· στη Σουηδία το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο είναι εκτεταμένα στα νότια· στη Νορβηγία κυριαρχεί το θαλάσσιο δίκτυο.

• ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ Α — «Κυκλική Σκανδιναβία» (νότος → βορρά → νότος), 4 χώρες:

  1. ΚΟΠΕΓΧΑΓΗ (Δανία) — αφετηρία, άφιξη στο Kastrup.
     «Το κεντρικό σημείο προσέλκυσης εξωτερικού τουρισμού» της Δανίας:
     ανάκτορα Amalienborg και Charlottenborg, παλάτι Prinsens, καθεδρικός
     ναός της Παναγίας του 12ου αι., κήποι ΤΙΒΟΛΙ («από τα παλαιότερα
     πάρκα αναψυχής στην Ευρώπη») και το ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΓΟΡΓΟΝΑΣ, σύμβολο της
     πόλης, εμπνευσμένο από τον Άντερσεν.
     Παρέκκλιση: χερσόνησος ΓΙΟΥΤΛΑΝΔΗΣ με τα δάση πεύκων, ή το ΔΑΝΕΖΙΚΟ
     ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ για ιστιοπλοΐα.
  
  2. ΣΤΟΚΧΟΛΜΗ (Σουηδία) — βορειοανατολικά, «όπου συγκεντρώνεται η κύρια
     τουριστική ζήτηση» της χώρας. Η «ΒΕΝΕΤΙΑ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ», χτισμένη σε
     δεκατέσσερα νησιά της λίμνης Μελάρεν: παλιά πόλη με αρτ νουβώ κτίρια,
     ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ (απονομές ΝΟΜΠΕΛ), Βασιλικά Ανάκτορα 17ου-18ου αι.,
     καθεδρικός Αγίου Νικολάου 13ου αι., μουσείο Nordisk.
     Παρέκκλιση: ΟΥΨΑΛΑ, με καθεδρικό του 1289-1435 (στέψεις Σουηδών
     βασιλέων) και το Σεισμολογικό Ινστιτούτο.
  
  3. ΕΛΣΙΝΚΙ (Φινλανδία) — ανατολικά, ακτοπλοϊκά ή αεροπορικά.
     «Πόλη ισχυρού τουριστικού ενδιαφέροντος», διεθνές συνεδριακό κέντρο
     από τη δεκαετία του 1990: ορθόδοξη εκκλησία της Κοίμησης της
     Θεοτόκου, πλατεία της αγοράς, πλατεία της Γερουσίας, εκκλησία της
     Παναγιάς των Βράχων, οχυρό Suomelina του 18ου αι., πάρκο Σιμπέλιους.
     Παρέκκλιση (χειμώνας): ΛΑΠΩΝΙΑ στις βόρειες επαρχίες, «η γενέτειρα
     του Άγιου Βασίλη».
  
  4. ΟΣΛΟ (Νορβηγία) — δυτικά, «συγκεντρώνει πρώτιστα το ενδιαφέρον των
     τουριστών»: Εθνικό Θέατρο με το άγαλμα του Ερρίκου Ίψεν, ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ
     ΒΙΚΙΝΓΚΣ με τα πλοία των θαλασσοπόρων του 8ου αι., πάρκο Φρόγκνερ.
  
  5. ΜΠΕΡΓΚΕΝ και ΔΥΤΙΚΑ ΦΙΟΡΔ (Νορβηγία) — το αποκορύφωμα.
     Το Μπέργκεν με τα πολύχρωμα ΧΑΝΣΕΑΤΙΚΑ σπίτια· τα δυτικά φιόρδ είναι
     «σημαντικότατη τουριστική περιοχή», όπου «από τα λιμάνια τους
     οργανώνονται επίσης κρουαζιέρες και ναυλώνονται σκάφη για ιστιοπλοΐα».
     Η μετακίνηση γίνεται θαλασσίως, αφού το ανάγλυφο δεν επιτρέπει
     σημαντικό οδικό δίκτυο.
  
     (προαιρετική επέκταση) 6. ΤΡΟΝΤΧΑΪΜ, με έναν από τους αρχαιότερους
     ναούς της Σκανδιναβίας, και ΧΑΜΕΡΦΕΣΤ στη Βόρεια Νορβηγία, για το
     φαινόμενο του «ΗΛΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΣΟΝΥΧΤΙΟΥ».

• ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ Β — «Νησιά της φωτιάς και του πάγου» (για ταξιδιώτη με έμφαση στη φύση):

  ΚΟΠΕΓΧΑΓΗ → ΡΕΪΚΙΑΒΙΚ (Ισλανδία, με Icelandair) → ΑΚΟΥΡΕΪΡΙ
  
    ΡΕΪΚΙΑΒΙΚ — πρωτεύουσα και κυριότερο λιμάνι, όπου «οι θερμές πηγές
      χρησιμοποιούνται για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες θέρμανσης των
      κατοίκων»: εκκλησία Hallgrimskirkja, πανεπιστήμιο του 1911, Μέγαρο
      Μουσικής, Κοινοβούλιο, Εθνικό Μουσείο, Εθνική Πινακοθήκη
    ΕΝΔΟΧΩΡΑ — «απόκρημνα βουνά και υψηλά οροπέδια ύψους περίπου 500
      μέτρων», με πάνω από διακόσια ηφαίστεια (τα τριάντα ενεργά), θερμές
      πηγές και θερμοπίδακες (γκέυζερ)· πεζοπορία, κατασκήνωση στην εξοχή
      και φωτογραφικά σαφάρι
    ΑΚΟΥΡΕΪΡΙ — δεύτερη μεγάλη πόλη «σε ένα από τα ομορφότερα φιόρδ», με
      βουνά πάντα χιονισμένα για χειμερινό αθλητικό τουρισμό, Ιστορικό και
      Λαογραφικό Μουσείο και βοτανικούς κήπους με πάνω από 2.000 είδη

  ⚠️ Πρακτικός περιορισμός που πρέπει να ληφθεί υπόψη: η Ισλανδία «δεν διαθέτει σιδηρόδρομο ή πλωτό ποτάμιο δίκτυο» και το οδικό δίκτυο είναι ικανοποιητικό κυρίως στις παράκτιες περιοχές — η διαδρομή πρέπει να ακολουθεί την ακτή ή να γίνει αεροπορικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδρομή «Κυκλική Σκανδιναβία»: Κοπεγχάγη, με τους κήπους Τίβολι, τα ανάκτορα Amalienborg και το άγαλμα της γοργόνας, έπειτα Στοκχόλμη, η Βενετία του Βορρά στα δεκατέσσερα νησιά της λίμνης Μελάρεν, με το Δημαρχείο των βραβείων Νόμπελ και παρέκκλιση στην Ουψάλα, στη συνέχεια Ελσίνκι με το οχυρό Suomelina και το πάρκο Σιμπέλιους και προαιρετικά τη Λαπωνία, μετά Όσλο με το Μουσείο των Βίκινγκς και το άγαλμα του Ίψεν, και τέλος Μπέργκεν με τα χανσεατικά σπίτια και κρουαζιέρα στα δυτικά φιόρδ, με προαιρετική επέκταση ως το Τροντχάιμ και το Χάμερφεστ για τον Ήλιο του Μεσονυχτίου. Εναλλακτικά, διαδρομή με έμφαση στη φύση: Κοπεγχάγη - Ρέικιαβικ - Ακουρέιρι, με τα ηφαίστεια, τους θερμοπίδακες και τα οροπέδια της Ισλανδίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο αξιολόγησης: η διαδρομή να είναι γεωγραφικά συνεκτική πάνω στον Χάρτη της Εικόνας 8.1, να περιλαμβάνει πόλεις και αξιοθέατα που αναφέρει ρητά το κεφάλαιο 8, και να λαμβάνει υπόψη τους περιορισμούς μεταφορών που περιγράφει το βιβλίο (θαλάσσιο δίκτυο στη Νορβηγία, οδικό μόνο παράκτια στην Ισλανδία, εκτεταμένα δίκτυα μόνο στη Νότια Σουηδία).