Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 10 (σελ. 262) – ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 10

Πλήρεις λύσεις των 5 ερωτήσεων-ασκήσεων του κεφαλαίου 10 — οι λόγοι της περιορισμένης τουριστικής ανάπτυξης στην Κεντρική και Νότια Αμερική, το τουριστικό προϊόν του Μεξικού, ο χαρακτήρας του τουριστικού προϊόντος της Καραϊβικής και το κοινό της, τα κύρια αξιοθέατα της Νότιας Αμερικής, και προτάσεις εκδρομών για τρεις ομάδες πελατών με διαφορετικά ενδιαφέροντα. Η τελευταία άσκηση, με τα τρία υπο-ερωτήματά της, λύνεται με ενδεικτικά προγράμματα χτισμένα αποκλειστικά από προορισμούς και αξιοθέατα του ίδιου του κεφαλαίου, με εποχικό προγραμματισμό και ρητά κριτήρια αξιολόγησης.

Οι λόγοι της περιορισμένης τουριστικής ανάπτυξης στην Κεντρική και Νότια Αμερική

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι λόγοι για τους οποίους δεν είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη η τουριστική βιομηχανία της κεντρικής και της Νότιας Αμερικής;

Απάντηση:

• Οι τρεις βασικοί λόγοι δίνονται αυτούσιοι στην §10.1 (σελ. 187):

  1) Οι χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, από οικονομική άποψη,
     ανήκουν στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.
  
  2) Οι τουριστικοί προορισμοί της περιοχής αυτής βρίσκονται ΠΟΛΥ ΜΑΚΡΙΑ
     ΑΠΟ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΩΝ.
  
  3) Οι ΑΣΤΑΘΕΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ που επικρατούν.

• Πώς εξειδικεύονται οι τρεις αυτοί λόγοι στο υπόλοιπο κεφάλαιο: (α) Η οικονομική περιφέρεια — «οι κάτοικοι των χωρών της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής είναι στη μεγάλη πλειοψηφία τους χαμηλών εισοδημάτων» και «οι οικονομίες των χωρών της περιοχής υποφέρουν από τον υψηλό πληθωρισμό (ήδη από τη δεκαετία του 1980) και από τα τεράστια εξωτερικά χρέη» (σελ. 189). Γι' αυτό και ο εξερχόμενος τουρισμός είναι «ιδιαίτερα περιορισμένος», ενώ ο εισερχόμενος «προέρχεται πρώτιστα από την ίδια τη περιφέρεια» — δηλαδή από εξίσου φτωχές αγορές. (β) Η απόσταση — «τα τοπία απέχουν πολύ από τους κυριότερους τόπους προέλευσης τουριστών» (σελ. 189). Η ίδια διαπίστωση εξηγεί και γιατί έχει αρχίσει προσπάθεια ανάπτυξης οικολογικού τουρισμού: είναι το μόνο κίνητρο αρκετά ισχυρό ώστε να δικαιολογήσει τόσο μακρινό ταξίδι από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. (γ) Η πολιτική αστάθεια — «η πολιτική αστάθεια που χαρακτηρίζει μερικές από τις χώρες της περιοχής υπήρξε ο βασικός ανασταλτικός παράγοντας για ανάπτυξη του τουρισμού» (σελ. 189). Για την Κεντρική Αμερική: οι χώρες «απέκτησαν την ανεξαρτησία τους κατά τις δεκαετίες 1820-1830 και οι περισσότερες είχαν ταραχώδη πολιτικό βίο καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, με αποτέλεσμα να αναπτυχθεί ο τουρισμός τους σε μικρή κλίμακα» (σελ. 188).

• Ένας τέταρτος λόγος που προσθέτει το ίδιο το κείμενο (σελ. 189): «Άλλος ανασταλτικός παράγοντας για ανάπτυξη του τουρισμού στη περιοχή είναι η έλλειψη τουριστικών υποδομών (ξενοδοχειακές μονάδες, ανεπτυγμένο συγκοινωνιακό δίκτυο κ.τ.λ.).»

• Συγκεκριμένα παραδείγματα ανά χώρα, από τις επιμέρους ενότητες:

  ΜΕΞΙΚΟ    «οι οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις δεν είναι ιδιαίτερα
            αναπτυγμένες, ειδικά στο δυτικό τμήμα της χώρας, εξαιτίας του
            δύσβατου του εδάφους» (σελ. 190)
  ΠΕΡΟΥ     «εγκληματικότητα, πολιτική αστάθεια, έλλειψη τουριστικών
            υποδομών και κυρίως μεταφορικού δικτύου… οι βασικοί λόγοι για
            τον χαμηλό αριθμό εισερχόμενων τουριστών» (σελ. 196)
  ΒΡΑΖΙΛΙΑ  «έλλειψη ασφάλειας, χαμηλή ποιότητα των παρεχόμενων δημόσιων
            υπηρεσιών, έλλειψη τουριστικής προβολής αλλά και έλλειψη
            υποδομών»· το σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο δεν καλύπτουν τις
            ανάγκες του επιβατικού κοινού (σελ. 198)
  ΚΟΥΒΑ     το εμπάργκο των Η.Π.Α. μετά την άνοδο του κομμουνισμού — «η
            τουριστική βιομηχανία της Κούβας υπέστη σοβαρό πλήγμα»
            (σελ. 195)
  ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ «οι σιδηροδρομικές συνδέσεις με τις γειτονικές χώρες είναι
            ικανοποιητικές, ενώ δεν ισχύει το ίδιο και για το οδικό δίκτυο»
            (σελ. 199)

• ⚠️ Το παράδοξο που αξίζει να τονιστεί: η έλλειψη ανάπτυξης δεν οφείλεται σε έλλειψη πόρων. Αντίθετα, «όλη αυτή η περιοχή διαθέτει μία πληθώρα τουριστικών πόρων» (σελ. 187) — κοραλλιογενείς υφάλους, τροπικά δάση, τις περιοχές των Μάγια και των Ίνκας, τις Άνδεις, τον Αμαζόνιο, τα τοπία της Παταγονίας. Πρόκειται δηλαδή για θεσμικό, οικονομικό και γεωγραφικό εμπόδιο, όχι για έλλειψη ελκυστικότητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι λόγοι που δίνει το βιβλίο είναι τρεις: (1) οι χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής ανήκουν, από οικονομική άποψη, στην οικονομική περιφέρεια του κόσμου, με κατοίκους χαμηλών εισοδημάτων, υψηλό πληθωρισμό και τεράστια εξωτερικά χρέη· (2) οι τουριστικοί προορισμοί της περιοχής βρίσκονται πολύ μακριά από τις χώρες προέλευσης των τουριστών· (3) επικρατούν ασταθείς τοπικές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες, με τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής να έχουν ταραχώδη πολιτικό βίο καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Το κείμενο προσθέτει και τέταρτο ανασταλτικό παράγοντα, την έλλειψη τουριστικών υποδομών, δηλαδή ξενοδοχειακών μονάδων και ανεπτυγμένου συγκοινωνιακού δικτύου. Το παράδοξο είναι ότι η περιοχή διαθέτει πληθώρα τουριστικών πόρων — κοραλλιογενείς υφάλους, τροπικά δάση, τις περιοχές των Μάγια και των Ίνκας — οπότε το εμπόδιο δεν είναι η ελκυστικότητα αλλά οι οικονομικές, πολιτικές και γεωγραφικές συνθήκες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι τρεις λόγοι δίνονται αριθμημένοι και αυτούσιοι στην αρχή της §10.1 (σελ. 187).

Τι έχει να προσφέρει το Μεξικό στον τουρίστα

Ερώτηση: Τι έχει να προσφέρει το Μεξικό στον τουρίστα που θα αποφασίσει να το επισκεφτεί;

Απάντηση:

• Το πλαίσιο (§10.2, σελ. 189): το Μεξικό είναι «η μεγαλύτερη χώρα της Κεντρικής Αμερικής», με υποτροπικό κλίμα και περιορισμένες βροχοπτώσεις από Μάιο έως Οκτώβριο. «Ο τουρισμός θεωρείται εξαιρετικά σημαντικός για την οικονομία του Μεξικού, προσφέροντας απασχόληση και εισροή ξένου συναλλάγματος» (σελ. 190).
• Α. ΑΡΧΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ — το ισχυρότερο θέλγητρο. Η περιοχή είναι γνωστή «για τον περίφημο πολιτισμό της αυτοκρατορίας των Μάγια που άκμασε περίπου στο τέλος της πρώτης χιλιετίας μ.Χ.» και εκτείνεται «έως τη χερσόνησο του Γιουκατάν στο Μεξικό, όπου σήμερα πολλά ερείπια ναών, πυραμίδων και άλλων κτιρίων μαρτυρούν την ύπαρξή τους» (σελ. 187-188).

  ΤΕΟΤΙΟΥΑΚΑΝ (βορειοανατολικά της πρωτεύουσας, υψόμετρο 2000 μ.)
    Άκμασε ΠΡΙΝ την αυτοκρατορία των Αζτέκων· «θεωρείται το ΠΡΩΤΟ ΑΣΤΙΚΟ
    ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ». Σώζονται οι πυραμίδες του ΗΛΙΟΥ, της
    ΣΕΛΗΝΗΣ και του ΦΤΕΡΩΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ — UNESCO 1987
  ΤΟΥΛΑ (βόρεια) — ερείπια του πολιτισμού των ΤΟΛΤΕΚΩΝ 10ου-13ου αι.:
    το ανάκτορο και τρεις ναοί, ο ένας από τους οποίους στηρίζεται σε
    κολώνες με τη μορφή ΓΙΓΑΝΤΙΩΝ ΠΕΤΡΙΝΩΝ ΠΟΛΕΜΙΣΤΩΝ
  ΧΟΤΣΙΜΙΛΚΟ (νοτιοανατολικά) — κανάλια, πάρκα, τεχνητά νησάκια και
    πλωτοί κήποι· μαρτυρούν «το εξαιρετικά αναπτυγμένο λιμναίο αρδευτικό
    σύστημα των ΑΖΤΕΚΩΝ» — UNESCO 1987
  ΠΑΛΕΝΚΕ (ανατολικά, Γιουκατάν) — πόλη και Εθνικό Πάρκο «στα βάθη
    τροπικού δάσους», δείγμα του πολιτισμού των ΜΑΓΙΑ — UNESCO 1987
  ΤΣΙΤΣΕΝ ΙΝΤΖΑ (Γιουκατάν) — «κτίσματα χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής
    των ΜΑΓΙΑ και των ΤΟΛΤΕΚΩΝ» — UNESCO 1988

• Β. Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΞΙΚΟΥ — «από τους σημαντικότερους πόλους προσέλκυσης τουρισμού», πρωτεύουσα και «η δεύτερη πόλη σε πληθυσμό στον κόσμο μετά το Τόκιο». Απομεινάρια του Μεγάλου Ναού μαρτυρούν τον πολιτισμό των Αζτέκων (14ος αι.), «του οποίου τα σημάδια οι Ισπανοί προσπάθησαν να εξαλείψουν εντελώς μέσω του εκχριστιανισμού».

  ● Μητροπολιτικός Καθεδρικός Ναός στην κεντρική πλατεία ΖΟΚΑΛΟ — η
    κατασκευή του διήρκεσε ΤΡΕΙΣ ΑΙΩΝΕΣ και ενσωματώνει διάφορους τύπους
    αρχιτεκτονικών ρυθμών (UNESCO 1987)
  ● Πλατεία των τριών πολιτισμών — ερείπια Αζτέκων, ισπανική εκκλησία της
    περιόδου της κατάκτησης και σύγχρονα κτίρια μαζί
  ● Εθνικό Παλάτι — στο σημείο του παλατιού του Μοντεζούμα, ισπανικός
    ρυθμός με εσωτερική αυλή και τοιχογραφίες του ΝΤΙΕΓΚΟ ΡΙΒΙΕΡΑ
  ● Παλάτι των Καλών Τεχνών — μαρμάρινο, με συλλογές γνωστών καλλιτεχνών·
    «το σαθρό έδαφος δημιουργεί ΚΑΘΙΖΗΣΗ στο κτίριο»
  ● Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στο κάστρο Τσαπουλτεπέκ — εκθέματα από
    πολιτισμούς ΠΡΙΝ την ισπανική κατάκτηση
  ● Εθνικό Ανθρωπολογικό Μουσείο — Μάγια και Αζτέκοι
  ● Παναγία της Γουαδελούπης — προστάτιδα αγία του Μεξικού

• Γ. ΑΠΟΙΚΙΑΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ: η Γκουερναβάκα, όπου «σώζεται ανάκτορο του Ισπανού κατακτητή Κορτέζ με τοιχογραφίες του Ντιέγκο Ριβιέρα», και το Τάξκο νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας, με «αποικιακού ρυθμού κτίρια, στενά δαιδαλώδη πλακόστρωτα δρομάκια και τον καθεδρικό ναό της Παναγίας».
• Δ. ΘΑΛΑΣΣΑ, ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΠΟΡ ΚΑΙ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΖΩΗ: «Οι ακτές του Ειρηνικού αποτελούν και αυτές σημαντικούς πόλους έλξης τουριστών. Η πιο τουριστική πόλη από αυτές είναι το ΑΚΑΠΟΥΛΚΟ στα νότια». Διαθέτει οχυρό που κατασκευάστηκε για να προστατεύει τα μεταφορικά πλοία, παραλίες πολλών χιλιομέτρων, και «προσελκύει τουρίστες που επιζητούν θαλάσσια σπορ και κοσμική νυχτερινή ζωή» (σελ. 192). Γενικότερα, οι παραλίες της Κεντρικής Αμερικής «καλύπτουν όλες τις τουριστικές προτιμήσεις, από ήρεμες θάλασσες (Καραϊβική) έως αυτές με μεγάλα κύματα και κοραλλιογενείς υφάλους (Ειρηνικός)» (σελ. 187).
• Ε. ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗ ΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΖΩΝΗ: «Οι πόλεις στη ζώνη αυτή προσελκύουν τους επισκέπτες τους με καταστήματα τουριστικών ειδών και καταστήματα με τυχερά παιχνίδια» (σελ. 190) — η προσφορά για τους ημερήσιους εκδρομείς από τις Η.Π.Α., που ταξιδεύουν με αυτοκίνητο.
• ΣΤ. ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ (§10.2.3): «οι αεροπορικές συνδέσεις είναι σημαντικά αναπτυγμένες» (Aeromexico, Compania Mexicana de Aviacion), με κυριότερο διεθνές αεροδρόμιο αυτό της πόλης του Μεξικού· υπάρχουν σημαντικά λιμάνια στον Ατλαντικό (Ταμπίκο, Βερακρούζ) και τον Ειρηνικό (Ακαπούλκο, Μαζατλάν, Σαλίνα Κρουζ) «που φιλοξενούν μεγάλο αριθμό τουριστικών κρουαζιερόπλοιων». ⚠️ Αντίθετα, «οι οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένες, ειδικά στο δυτικό τμήμα της χώρας, εξαιτίας του δύσβατου του εδάφους» — περιορισμός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό.
• Στοιχεία από το Παράρτημα Α΄ (σελ. 267): Μεξικό — έκταση 1.972.547 km², πληθυσμός 81.249.600, πρωτεύουσα Μεξικό, επίσημη γλώσσα Ισπανική, κύρια θρησκεία Καθολικοί, νόμισμα Πέσο. Χρήσιμα δεδομένα για την πρακτική προετοιμασία ενός ταξιδιού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το Μεξικό προσφέρει στον τουρίστα: (1) αρχαίους πολιτισμούς — τις πυραμίδες του Ηλίου, της Σελήνης και του Φτερωτού Φιδιού στο Τεοτιουακάν, το πρώτο αστικό κέντρο στο δυτικό ημισφαίριο, τα ερείπια των Τολτέκων στην Τούλα, το λιμναίο αρδευτικό σύστημα των Αζτέκων στο Χοτσιμίλκο, και τα μνημεία των Μάγια στο Παλένκε και το Τσίτσεν Ίντζα στο Γιουκατάν, όλα υπό την προστασία της UNESCO· (2) την πόλη του Μεξικού, δεύτερη σε πληθυσμό στον κόσμο μετά το Τόκιο, με τον Μητροπολιτικό Καθεδρικό Ναό στη Ζόκαλο, την πλατεία των τριών πολιτισμών, το Εθνικό Παλάτι με τις τοιχογραφίες του Ντιέγκο Ριβιέρα, το Παλάτι των Καλών Τεχνών, το Εθνικό Ανθρωπολογικό Μουσείο και την Παναγία της Γουαδελούπης· (3) αποικιακές πόλεις όπως η Γκουερναβάκα με το ανάκτορο του Κορτέζ και το Τάξκο· (4) θάλασσα και νυχτερινή ζωή, με κορυφαίο το Ακαπούλκο στις ακτές του Ειρηνικού, που προσελκύει όσους επιζητούν θαλάσσια σπορ και κοσμική ζωή, ενώ οι παραλίες καλύπτουν όλες τις προτιμήσεις, από ήρεμες θάλασσες έως μεγάλα κύματα και κοραλλιογενείς υφάλους· (5) αγορές και τυχερά παιχνίδια στη συνοριακή ζώνη με τις Η.Π.Α.· και (6) κρουαζιέρες από τα λιμάνια του Ατλαντικού και του Ειρηνικού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η απάντηση αντλείται από την §10.2 (σελ. 189-192) και τα γενικά στοιχεία της §10.1 για την Κεντρική Αμερική.

Ο χαρακτήρας του τουριστικού προϊόντος της Καραϊβικής και οι τουρίστες της

Ερώτηση: Ποιος είναι ο βασικός χαρακτήρας του τουριστικού προϊόντος των νησιών της Καραϊβικής; Ποιους τουρίστες κυρίως προσελκύουν;

Απάντηση:

• ΠΡΩΤΟ ΣΚΕΛΟΣ — Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. «Η λεκάνη της Καραϊβικής είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο» (σελ. 193). Τα τρία συστατικά που δίνει το βιβλίο:

  ① ΟΙ ΑΚΤΕΣ «με το υπέροχο φυσικό τοπίο»
  ② ΟΙ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ «με την ΑΠΟΙΚΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ»
  ③ ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ «των διαφόρων ΕΘΝΟΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ»

  Δηλαδή ο χαρακτήρας είναι κατεξοχήν παράκτιος-θαλάσσιος (ήλιος, θάλασσα, παραλία), εμπλουτισμένος με αποικιακό και εθνοτικό-πολιτισμικό στοιχείο.

• Η αντίληψη των κυβερνήσεων επιβεβαιώνει τον χαρακτήρα αυτό: «Ο τουρισμός αποτελεί την κύρια οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων της Καραϊβικής. Η τουριστική ανάπτυξη ενθαρρύνεται από τις περισσότερες κυβερνήσεις των νησιών αυτών, που θεωρούν ότι οι παραλίες, ο ήλιος και το φυσικό τοπίο θα τους εξασφαλίσουν την επιθυμητή οικονομική άνθηση» (σελ. 193).

• ⚠️ Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — δεν πρέπει να λείπει από την απάντηση (σελ. 195):

  «Οι ξένοι τουριστικοί πράκτορες προβάλλουν τα νησιά της Καραϊβικής ως ομοιογενή τουριστικά προϊόντα που αποτελούνται μόνο από παραλίες και υποδομές διασκέδασης. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η κάθε περιοχή διαφέρει σημαντικά ως προς το φυσικό τοπίο και το πολιτισμικό της χαρακτήρα έναντι των άλλων.»

  Γι' αυτό «οι τοπικοί τουριστικοί οργανισμοί των νησιών καταβάλλουν προσπάθειες να προωθήσουν τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου». Οι διαφορές είναι πραγματικές:

  ΜΠΑΧΑΜΕΣ      επίπεδα νησιά, κλίμα ΠΙΟ ΔΡΟΣΕΡΟ, ΞΗΡΟ και με ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ
                ΗΛΙΟΦΑΝΕΙΑ από τα άλλα· καταδύσεις, κολύμπι, ψάρεμα,
                ιστιοπλοΐα, αγορές, διασκέδαση, τυχερά παιχνίδια
  ΚΟΥΒΑ         ΟΡΕΙΝΗ ενδοχώρα με δάση για τουρισμό περιπέτειας
                (κατασκήνωση, αναρρίχηση, ιππασία) και οικολογικό
                τουρισμό· ΕΞΙ εθνικά πάρκα· υποδομές ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ·
                ισπανική αποικιακή Αβάνα του 1519 (UNESCO 1982)
  ΔΟΜΙΝΙΚΑΝΗ    οροπέδια και βουνά, αλλά κύριοι πόλοι οι ΠΑΡΘΕΝΕΣ ΠΑΡΑΛΙΕΣ·
                Σάντο Ντομίνγκο με αποικιακό παλιό τμήμα και καζίνο στο νέο
  ΤΖΑΜΑΪΚΑ      παραλίες λευκής άμμου, ύφαλοι, νυχτερινή ζωή· ενδοχώρα με
                δασώδη βουνά, σπηλιές και καταρράκτες
  ΝΗΣΙΑ ΚΕΫΜΑΝ  «ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΑΤΡΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ»
  ΜΙΚΡΕΣ ΑΝΤΙΛΛΕΣ  ορεινά νησιά, σε τμήμα τους ΑΚΟΜΗ ΕΝΕΡΓΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ

• ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ — ΠΟΙΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΤΕΣ ΠΡΟΣΕΛΚΥΟΥΝ. (1) Κατά κύριο λόγο ΒΟΡΕΙΟΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ. «Λόγω της γειτνίασης με τη Βόρεια Αμερική η τουριστική αγορά των νησιών εξαρτάται κατά πολύ από την αγορά αυτή» (σελ. 193). Γι' αυτό και «οι αφίξεις τουριστών συγκεντρώνονται κυρίως στα βόρεια νησιά της Καραϊβικής εξαιτίας της εγγύτητάς τους με τη Βόρεια Αμερική» (σελ. 194). (2) ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥΣ παραθεριστές. «Η περίοδος τουριστικής αιχμής στην Καραϊβική εκτείνεται, κυρίως, στη διάρκεια των χειμερινών μηνών (Ιανουάριος-Απρίλιος)» — δηλαδή τουρίστες που δραπετεύουν από τον χειμώνα του βόρειου ημισφαιρίου. (Το κεφ. 9 το επιβεβαιώνει: οι Καναδοί υψηλών εισοδημάτων επισκέπτονται «τα νησιά της Καραϊβικής… εκδηλώνοντας σαφή προτίμηση σε προορισμούς όπου επικρατεί ηλιοφάνεια τόσο το καλοκαίρι όσο και τον χειμώνα».) (3) ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑΣ — μια ολόκληρη κατηγορία με τρεις υποτύπους (σελ. 194):

  ΣΥΝΤΟΜΕΣ (1-4 ημέρες)  Μαϊάμι → Μπαχάμες · Πουέρτο Ρίκο → Παρθένες Νήσοι
                         των Η.Π.Α.
  ΜΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ         Μαϊάμι → νησιά βόρειας Καραϊβικής και Γιουκατάν ·
                         Πουέρτο Ρίκο → Μικρές Αντίλλες και βόρεια Ν. Αμερική
  ΔΥΟ ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ          Φλόριντα → το σύνολο των νησιών της Καραϊβικής

  (4) Κατά τόπους, ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ: τα νησιά Κέυμαν «προσελκύουν τουρίστες υψηλών εισοδηματικών κατηγοριών» και λάτρεις των καταδύσεων· τη Δομινικανή Δημοκρατία επισκέπτονται «κυρίως Ισπανοί και Βορειοαμερικανοί»· την Κούβα, πριν το εμπάργκο, προσείλκυε ο τζόγος και η νυχτερινή ζωή της Αβάνας «πολλούς επισκέπτες από τις Η.Π.Α.».

• ⚠️ Δύο προβλήματα που το βιβλίο συνδέει με αυτό το μοντέλο και αξίζει να αναφερθούν: (α) Διαρροή εσόδων: «Τα έσοδα που προκύπτουν από τον τουρισμό δεν παραμένουν στο σύνολό τους στην τοπική οικονομία», αφού ένα μεγάλο μέρος διατίθεται για εισαγωγές τροφίμων και εξοπλισμού και ένα άλλο «διοχετεύεται απευθείας στις χώρες των εταιρειών που έχουν επενδύσει σε τουριστικές υποδομές στα νησιά» (σελ. 195). (β) Συνέπειες: «ρύπανση του περιβάλλοντος σε ορισμένα παραλιακά θέρετρα, αλλοίωση των πολιτισμικών χαρακτηριστικών των ντόπιων κοινωνιών και δυσαρέσκεια των φτωχότερων κατοίκων για τις ανισότητες που δημιουργούνται με την παρουσία των εύπορων τουριστών στον τόπο τους» (σελ. 195). (γ) Περιορισμοί: υπάρχουν «πολλοί μικροί τοπικοί αερομεταφορείς στην Καραϊβική αλλά λίγα αεροδρόμια», ενώ η περιοχή «είναι σεισμογενής και πλήττεται κατά τους μήνες Ιούλιο έως Οκτώβριο από τυφώνες».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο βασικός χαρακτήρας του τουριστικού προϊόντος της Καραϊβικής είναι παράκτιος-θαλάσσιος, με τρία συστατικά που δίνει το βιβλίο: τις ακτές με το υπέροχο φυσικό τοπίο, τις γραφικές πόλεις με την αποικιακή αρχιτεκτονική και τις παραδόσεις των διαφόρων εθνοτικών ομάδων. Ο τουρισμός είναι η κύρια οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων και οι κυβερνήσεις τον ενθαρρύνουν, θεωρώντας ότι οι παραλίες, ο ήλιος και το φυσικό τοπίο θα τους εξασφαλίσουν οικονομική άνθηση. Το βιβλίο όμως επισημαίνει ότι οι ξένοι πράκτορες προβάλλουν τα νησιά ως ομοιογενές προϊόν με μόνο παραλίες και διασκέδαση, ενώ στην πραγματικότητα κάθε περιοχή διαφέρει σημαντικά σε φυσικό τοπίο και πολιτισμικό χαρακτήρα. Προσελκύουν κυρίως Βορειοαμερικανούς, αφού λόγω γειτνίασης η αγορά των νησιών εξαρτάται κατά πολύ από αυτήν και οι αφίξεις συγκεντρώνονται στα βόρεια νησιά· πρόκειται για χειμερινούς παραθεριστές, με περίοδο αιχμής τον Ιανουάριο-Απρίλιο· και για επιβάτες κρουαζιέρας, με τρεις τύπους διαδρομών από το Μαϊάμι, το Πουέρτο Ρίκο και τη Φλόριντα. Κατά τόπους προσελκύονται και ειδικές αγορές, όπως οι τουρίστες υψηλών εισοδημάτων και οι δύτες στα νησιά Κέυμαν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η ερώτηση έχει δύο σκέλη — χαρακτήρας του προϊόντος και κοινό· η απάντηση καλύπτει και τα δύο, με την επιφύλαξη του βιβλίου για την ψευδή ομοιογένεια (σελ. 195).

Τα κύρια αξιοθέατα της Νότιας Αμερικής

Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια αξιοθέατα της Νότιας Αμερικής;

Απάντηση:

• Το γενικό πλαίσιο (§10.1, σελ. 189): «Αξιόλογα φυσικά τοπία από τουριστικής άποψης είναι οι ορεινοί όγκοι των Άνδεων, τα τροπικά δάση του Αμαζονίου, οι καταρράκτες και οι παραλίες της Βενεζουέλας, της Βραζιλίας και της Αργεντινής.» Οι χώρες κατηγοριοποιούνται σε τρεις ομάδες «καθεμιά από τις οποίες έχει διακριτό φυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό χαρακτήρα»: οι χώρες των Άνδεων (Εκουαδόρ, Περού, Βολιβία) με τα στοιχεία του πολιτισμού των Ίνκας, οι χώρες του νότου (Χιλή, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη), και η Βραζιλία, Βενεζουέλα, Κολομβία ως «οι πιο κοσμοπολίτικοι προορισμοί».
• Α. ΤΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΙΝΚΑΣ — ΠΕΡΟΥ (§10.5.4, σελ. 196-197):

  ΜΑΤΣΟΥ ΠΙΤΣΟΥ — «η ΧΑΜΕΝΗ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΙΝΚΑΣ», «ο ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ
    ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΟΥ». Χτισμένη στις Άνδεις μέσα σε τροπικό δάσος· «η
    γεωγραφική της θέση τη βοήθησε να αποφύγει την καταστροφική μανία των
    Ισπανών και να παραμείνει ΑΝΕΠΑΦΗ μέχρι σήμερα». Ενδιαφέρον: το σύστημα
    των καλλιεργούμενων αναβαθμίδων, το αρδευτικό σύστημα και τα θρησκευτικά
    και διοικητικά οικοδομήματα — UNESCO 1983
  ΚΟΥΣΚΟ — θρησκευτικό και διοικητικό κέντρο της αυτοκρατορίας των Ίνκας
    (14ος-15ος αι.), στις Άνδεις. Τον 16ο αι. κατακτήθηκε από τους Ισπανούς
    και τον Φρανσίσκο Πιζάρο, που πάνω στα ερείπια ανέγειραν εκκλησίες και
    παλάτια σε ρυθμό ΜΠΑΡΟΚ — σώζονται ο καθεδρικός ναός και η εκκλησία
    La Merced — UNESCO 1983
  ΛΙΜΑ — ιδρύθηκε από τους Ισπανούς το 1535· «η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΗ ΙΣΠΑΝΙΚΗ
    ΑΠΟΙΚΙΑ στη νοτιο-αμερικάνικη ήπειρο». Μουσείο Χρυσού, Μουσείο Τέχνης,
    Αρχαιολογικό Μουσείο, Εθνικό Μουσείο Ανθρωπολογίας και Αρχαιολογίας —
    UNESCO 1988, 1991

• Β. ΟΙ ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ — ΒΡΑΖΙΛΙΑ (§10.6.4, σελ. 198-199):

  ΡΙΟ ΝΤΕ ΤΖΑΝΕΪΡΟ — «σημαντικό πολιτισμικό και τουριστικό κέντρο», «μία
    από τις μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου, χτισμένη στην καταπληκτική
    φυσική τοποθεσία του κόλπου ΓΚΟΥΑΝΑΜΠΑΡΑ». Παγκόσμια γνωστή για τις
    παραλίες ΚΟΠΑΚΑΜΠΑΝΑ, ΙΠΑΝΕΜΑ και ΛΕΜΠΛΟΝ και για το ΕΤΗΣΙΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ
    της, «τα οποία προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο».
    ● Βοτανικοί Κήποι με φυτά του Αμαζονίου · Μουσείο της Δημοκρατίας ·
      Εθνικό Ιστορικό Μουσείο · Ναυτικό και Ωκεανογραφικό Μουσείο ·
      Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης · Ινδιάνικο Μουσείο
    ● το ΓΙΓΑΝΤΙΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΟΥ ΛΥΤΡΩΤΗ ΧΡΙΣΤΟΥ στον λόφο ΚΟΡΚΟΒΑΝΤΟ
  ΣΑΝ ΠΑΟΛΟ — «η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ της χώρας και της Νότιας Αμερικής»· Δημοτικό
    Θέατρο, Μουσείο Τέχνης, Ινστιτούτο Butanta (ερευνητικό κέντρο
    δηλητηριωδών φιδιών), Κολέγιο του 16ου αι., Ζωολογικός Κήπος
  ΜΠΡΑΖΙΛΙΑ — η πρωτεύουσα, στον Κατάλογο της UNESCO από το 1987
  ΣΑΛΒΑΔΟΡ ΝΤΕ ΜΠΑΪΑ (UNESCO 1985) — «υπήρξε η ΠΡΩΤΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ
    ΒΡΑΖΙΛΙΑΣ και το ΠΡΩΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ ΣΚΛΑΒΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΚΟΣΜΟ»·
    αποικιακή αρχιτεκτονική, εκκλησίες, κάστρα, παραλίες και ΦΗΜΙΣΜΕΝΟ
    ΕΤΗΣΙΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

• Γ. ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ — ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ (§10.7.4, σελ. 199-200): «μία από τις μεγάλες κοσμοπολίτικες και πυκνοκατοικημένες πόλεις του κόσμου», όπου κατοικεί το 1/3 του πληθυσμού της χώρας, στις όχθες του Ρίο ντε λα Πλάτα.

  ● πλατεία ΜΑΓΙΟ — Κοινοβούλιο, Δημαρχείο, καθεδρικός μητροπολιτικός ναός
  ● θέατρο ΚΟΛΟΝ — «στεγάζει μία από τις ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΟΠΕΡΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ»
  ● ΡΕΚΟΛΕΤΑ — «η πιο τουριστική και αριστοκρατική συνοικία της πόλης»,
    στο κοιμητήριο της οποίας βρίσκεται ο ΤΑΦΟΣ ΤΗΣ ΕΥΑΣ ΠΕΡΟΝ
  ● ΣΑΝ ΤΕΛΜΟ — γραφική συνοικία με διατηρημένα σπίτια αποικιακού ρυθμού
  ● ΛΑ ΜΠΟΚΑ — κοντά στο λιμάνι, πολύχρωμα χαμηλά σπίτια από ξύλο και
    μέταλλο «που παραπέμπουν στη Σκανδιναβική αρχιτεκτονική»
  ● Εθνικό Μουσείο Καλών Τεχνών · Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

• Δ. ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΦΥΣΙΚΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ:

  ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΙΓΚΟΥΑΣΟΥ (σύνορα Βραζιλίας-Αργεντινής) — τροπικό δάσος «με
    ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟΥΣ ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΕΣ» και πολυάριθμα είδη χλωρίδας και πανίδας —
    UNESCO 1984. Το βιβλίο το αναφέρει και στα δύο κεφάλαια χωρών.
  ΑΜΑΖΟΝΙΟΣ — καλύπτει τη μισή βόρεια Βραζιλία· «η τροπική ζούγκλα και η
    άγρια ζωή προσελκύουν επισκέπτες που ενδιαφέρονται για τον ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ
    ΤΟΥΡΙΣΜΟ». Αφετηρία η πόλη ΜΑΝΑΟΥΣ, «γνωστή για το θέατρο όπερας σε
    Ιταλικό αναγεννησιακό ρυθμό». ⚠️ «εύθραυστο οικοσύστημα το οποίο θα
    πρέπει να προστατευθεί». Στο Περού, ο Αμαζόνιος διαμορφώνει «μία μεγάλη
    τροπική ζούγκλα… που σε ορισμένες ζώνες έχει παραμείνει ΑΝΕΞΕΡΕΥΝΗΤΗ»
  ΔΕΛΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΝΑ (Αργεντινή) — βιότοπος με πολλά είδη ζώων και φυτών
  ΠΑΤΑΓΟΝΙΑ — «μεγάλη ποικιλία στο τοπίο… από μεγάλες οροσειρές και
    δασώδεις εκτάσεις μέχρι αμμώδεις παραλίες στις ακτές του Ατλαντικού».
    Εθνικά πάρκα: των ΠΑΓΕΤΩΝΩΝ (UNESCO 1981), Φρανσίσκο Περίτο Μορένο,
    της ΛΕΥΚΗΣ ΛΙΜΝΗΣ (σπάνιοι μαύροι κύκνοι, φλαμίγκος), ΠΟΥΝΤΑ ΤΟΜΠΟ
    (πιγκουΐνοι, κορμοράνοι, γλάροι, θαλασσοπούλια)
  ΓΗ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ — «στο ΝΟΤΙΟΤΕΡΟ ΑΚΡΟ της αμερικανικής ηπείρου»· στο εθνικό
    πάρκο της συναντώνται σπάνια είδη πουλιών και φώκιας
  ΛΙΜΝΗ ΤΙΤΙΚΑΚΑ (Περού, σύνορα με Βολιβία)
  ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ (Χιλή) — «μετά το Σαντιάγκο, η περιοχή που συγκεντρώνει
    τον ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΡΙΘΜΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ»· γιγάντια προϊστορικά πέτρινα
    αγάλματα, τα «ΜΟΑΪ», και το Εθνικό Πάρκο ΡΑΠΑ ΝΟΥΙ — UNESCO 1995
  ΝΟΤΙΑ ΧΙΛΗ — έντονη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα, πολλές λίμνες
    και «καταπληκτικά τοπία ΦΙΟΡΔ και ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΛΙΜΝΩΝ»
  ΕΡΗΜΟΣ ΑΤΑΚΑΜΑ (βόρεια Χιλή) — «εξαιρετικά άνυδρες» περιοχές

• Ε. ΣΑΝΤΙΑΓΚΟ ΚΑΙ Η ΥΠΑΙΘΡΟΣ: το Σαντιάγκο, στους πρόποδες των Άνδεων, είναι «μία από τις πιο όμορφες πρωτεύουσες της Λατινικής Αμερικής», με τον καθεδρικό ναό, το κτίριο της Αρχιεπισκοπής, το παλάτι De la Real Andiencia, το Ιστορικό Μουσείο και το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας (σελ. 202). Τέλος, ο επίσημος τουριστικός οργανισμός της Αργεντινής «προβάλλει την αχανή ύπαιθρο της χώρας με τις απέραντες πάμπας, τις χασιέντας (μεγάλα αγροκτήματα) και τους γκάουτσος (τους ντόπιους κτηνοτρόφους, αντίστοιχους των κάου-μπόυς της Βόρειας Αμερικής)» (σελ. 201).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κύρια αξιοθέατα της Νότιας Αμερικής είναι: (1) του πολιτισμού των Ίνκας στο Περού — το Μάτσου Πίτσου, η χαμένη πόλη των Ίνκας και ο πιο δημοφιλής προορισμός της χώρας, που παρέμεινε ανέπαφη από τους Ισπανούς, το Κούσκο με τα ισπανικά μπαρόκ κτίσματα πάνω στα ερείπια των Ίνκας, και η Λίμα με το Μουσείο Χρυσού, όλα υπό την προστασία της UNESCO· (2) οι κοσμοπολίτικες πόλεις — το Ρίο ντε Τζανέιρο με τον κόλπο Γκουαναμπάρα, τις παραλίες Κοπακαμπάνα, Ιπανέμα και Λεμπλόν, το ετήσιο καρναβάλι και το άγαλμα του λυτρωτή Χριστού στον Κορκοβάντο, το Σαν Πάολο, η Μπραζίλια, ο Σαλβαδόρ ντε Μπαΐα με το φημισμένο καρναβάλι του, και το Μπουένος Άιρες με την πλατεία Μάγιο, το θέατρο Κολόν, τη Ρεκολέτα με τον τάφο της Εύας Περόν, το Σαν Τέλμο και τη Λα Μπόκα· (3) τα μεγάλα φυσικά αξιοθέατα — το Εθνικό Πάρκο Ιγκουασού με τους εντυπωσιακούς καταρράκτες στα σύνορα Βραζιλίας-Αργεντινής, ο Αμαζόνιος με αφετηρία τη Μανάους, το Δέλτα του Παρανά, η Παταγονία με τα εθνικά της πάρκα, η Γη του Πυρός στο νοτιότερο άκρο της ηπείρου, η λίμνη Τιτικάκα, το Νησί του Πάσχα με τα μοάι και το πάρκο Ράπα Νούι, και τα φιόρδ της νότιας Χιλής· (4) το Σαντιάγκο, μία από τις πιο όμορφες πρωτεύουσες της Λατινικής Αμερικής, και η αργεντίνικη ύπαιθρος με τις πάμπας, τις χασιέντας και τους γκάουτσος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η απάντηση συνθέτει τις §10.5 έως §10.8 (σελ. 196-202) και τα γενικά της §10.1 για τα φυσικά τοπία.

Προτάσεις εκδρομών σε τρεις ομάδες πελατών με διαφορετικά ενδιαφέροντα

Ερώτηση: Κάποιοι πελάτες ζητούν να οργανώσετε για λογαριασμό τους ένα ταξίδι στη Κεντρική ή στη Νότια Αμερική. Προτείνετέ τους εκδρομές ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους. Α. Η πρώτη ομάδα αποτελείται από άτομα με κυριότερο ενδιαφέρον τους την ορειβασία αλλά και τις καταδύσεις. Β. Η δεύτερη ομάδα αποτελείται από ζευγάρια συνταξιούχων που επιθυμούν χαλαρές διακοπές, ήλιο και θάλασσα σε ήσυχο και εξωτικό περιβάλλον. Γ. Η τρίτη ομάδα είναι άτομα με πολιτιστικά ενδιαφέροντα κυρίως γύρω από την ιστορία, τις τέχνες αλλά που τους αρέσει επίσης η νυκτερινή ζωή και εκδηλώσεις όπως είναι για παράδειγμα το καρναβάλι.

Απάντηση:

• ⚠️ Πρακτική άσκηση σχεδιασμού με τρία υπο-ερωτήματα — η απάντηση είναι ενδεικτική. Κάθε πρόταση είναι αποδεκτή εφόσον (α) ταιριάζει τα ενδιαφέροντα της ομάδας με προορισμούς και αξιοθέατα που δίνει το ίδιο το κεφάλαιο και (β) είναι γεωγραφικά και εποχικά συνεπής. Βάση σχεδιασμού: το Παράρτημα Γ΄ (σελ. 288-298) δίνει τη δομή των προγραμμάτων ανά ημέρα (πρωί / απόγευμα / βράδυ)· δεν περιέχει όμως πρόγραμμα για την Αμερική, οπότε τα παρακάτω χτίζονται από τα αξιοθέατα του κεφ. 10.

• ΟΜΑΔΑ Α — ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΔΥΣΕΙΣ Το ζητούμενο είναι ένας συνδυασμός βουνού και υποβρύχιας δραστηριότητας — άρα ένα ταξίδι δύο σκελών.

  ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ — «ΑΝΔΕΙΣ ΚΑΙ ΥΦΑΛΟΙ» (περ. 12 ημέρες)
  
  ΣΚΕΛΟΣ 1 — ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΕΡΟΥ (6 ημέρες)
    ● Άφιξη στη ΛΙΜΑ (διεθνές αεροδρόμιο· εθνικός αερομεταφορέας Aeroperu)
    ● Πτήση ή σιδηρόδρομος στο ΚΟΥΣΚΟ — «οι σιδηροδρομικές συνδέσεις είναι
      ικανοποιητικές και εξυπηρετούν ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΡΕΙΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΩΝ
      ΑΝΔΕΩΝ» (σελ. 196). Το Κούσκο έχει και δικό του διεθνές αεροδρόμιο.
    ● Πεζοπορία/ορειβασία στις ΑΝΔΕΙΣ προς το ΜΑΤΣΟΥ ΠΙΤΣΟΥ, «χτισμένη στις
      Άνδεις και μέσα σε ένα τροπικό δάσος» — συνδυάζει ορειβατική
      πρόκληση με κορυφαίο αρχαιολογικό έπαθλο
    ● Εθνικά πάρκα «στην οροσειρά των Άνδεων στην ενδοχώρα» και η ΛΙΜΝΗ
      ΤΙΤΙΚΑΚΑ στα σύνορα με τη Βολιβία
    ⚠️ ΚΛΙΜΑ: «από ΑΡΚΤΙΚΟ στις κορυφές των Άνδεων μέχρι ΤΡΟΠΙΚΟ» —
      απαιτείται κατάλληλος εξοπλισμός για μεγάλο εύρος θερμοκρασιών
  
  ΣΚΕΛΟΣ 2 — ΚΑΤΑΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ (6 ημέρες)
    ● ΝΗΣΙΑ ΚΕΫΜΑΝ — «Τα νησιά αυτά είναι ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΑΤΡΕΙΣ ΤΩΝ
      ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ» (σελ. 195)· «μερικά από τα ωραιότερα νησιά της
      Καραϊβικής». Πρόσβαση μέσω Τζαμάικα (Montego Bay, διεθνές αεροδρόμιο)
    ● Εναλλακτικά ή συμπληρωματικά: ΜΠΑΧΑΜΕΣ — «κοραλλιογενείς ύφαλοι και
      αμμώδεις παραλίες με νερά ζεστά, καθαρά και ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΓΙΑ ΚΑΤΑΔΥΣΕΙΣ,
      κολύμπι, ψάρεμα και ιστιοπλοΐα» (σελ. 194)

  Εναλλακτική πρόταση μονού προορισμού — ΚΟΥΒΑ: συνδυάζει και τα δύο σε μία χώρα. «Η ενδοχώρα χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ορεινή με δάση… κατάλληλα για τουρισμό περιπέτειας (κατασκήνωση, ΑΝΑΡΡΙΧΗΣΗ, ιππασία)» και ταυτόχρονα οι πόλοι της περιλαμβάνουν «αμμώδεις παραλίες, κοραλλιογενείς υφάλους, δυνατότητες για θαλάσσια σπορ»· διαθέτει και έξι εθνικά πάρκα (σελ. 195).

• ΟΜΑΔΑ Β — ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ, ΧΑΛΑΡΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ, ΗΛΙΟΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ ΣΕ ΗΣΥΧΟ ΚΑΙ ΕΞΩΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το κλειδί είναι το «ήσυχο» — άρα αποκλείονται οι κοσμικοί και πολύβουοι προορισμοί (Ακαπούλκο με την «κοσμική νυχτερινή ζωή», Νέα Προβηγκία των Μπαχαμών με τα τυχερά παιχνίδια).

  ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ — «ΗΣΥΧΗ ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ» (10-14 ημέρες)
  
  ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ: ΔΟΜΙΝΙΚΑΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
    «Οι κύριοι πόλοι έλξης των τουριστών εντοπίζονται στις ΠΑΡΘΕΝΕΣ
    ΠΑΡΑΛΙΕΣ των βόρειων και νοτιοανατολικών ακτών» (σελ. 195) — ακριβώς
    το ζητούμενο «ήσυχο και εξωτικό» περιβάλλον. Για μια ημέρα πολιτισμού
    χωρίς κόπωση: το ΣΑΝΤΟ ΝΤΟΜΙΝΓΚΟ, με το παλιό τμήμα σε αποικιακή
    αρχιτεκτονική.
  
  ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ: ΜΠΑΧΑΜΕΣ, στα ΜΙΚΡΑ νησιά
    «Πάνω από 700 μικρά νησιά»· το κλίμα «διαμορφώνεται περισσότερο
    ΔΡΟΣΕΡΟ, ΞΗΡΟ και με ΗΛΙΟΦΑΝΕΙΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ από ό,τι στα άλλα νησιά της
    Καραϊβικής» — ιδανικό για ηλικιωμένους επισκέπτες, που δυσανασχετούν
    με την υγρασία. ⚠️ Αποφεύγουμε τη Νέα Προβηγκία και τη Μεγάλη Μπαχάμα,
    που συγκεντρώνουν το 54% και 31% των τουριστών αντίστοιχα.
  
  ΤΡΙΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ: ΝΗΣΙΑ ΚΕΫΜΑΝ
    «Προσελκύουν τουρίστες ΥΨΗΛΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ. Πρόκειται για
    μερικά από τα ΩΡΑΙΟΤΕΡΑ νησιά της Καραϊβικής» — αν το εισόδημα το
    επιτρέπει, ήσυχη πολυτέλεια.
  
  ⚠️ ΕΠΟΧΗ — ΚΡΙΣΙΜΗ ΣΥΣΤΑΣΗ: το ταξίδι να γίνει στην περίοδο
    ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΑΠΡΙΛΙΟΥ, που είναι και η αιχμή της Καραϊβικής, ΚΑΙ ΝΑ
    ΑΠΟΦΕΥΧΘΕΙ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ το διάστημα ΙΟΥΛΙΟΥ-ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ: «η περιοχή είναι
    σεισμογενής και πλήττεται κατά τους μήνες Ιούλιο έως Οκτώβριο από
    ΤΥΦΩΝΕΣ» (σελ. 192) — απαγορευτικό για ηλικιωμένους ταξιδιώτες.
  ⚠️ ΠΡΟΣΒΑΣΗ: «υπάρχουν πολλοί μικροί τοπικοί αερομεταφορείς στην
    Καραϊβική αλλά ΛΙΓΑ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ» — για ηλικιωμένους προτιμήστε νησί με
    ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ πρόσβαση, ή ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ, που λύνει και τη μετακίνηση και τη
    διαμονή: η κρουαζιέρα «μίας εβδομάδας από το Μαϊάμι στα νησιά της
    βόρειας Καραϊβικής» ή «δύο εβδομάδων από τη Φλόριντα» (σελ. 194).

• ΟΜΑΔΑ Γ — ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΕΧΝΕΣ, ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ Εδώ η επιλογή είναι σχεδόν μονοσήμαντη: η Βραζιλία συνδυάζει και τα τέσσερα, με τη Βραζιλία, Βενεζουέλα και Κολομβία να χαρακτηρίζονται ρητά «οι πιο κοσμοπολίτικοι προορισμοί της περιοχής» (σελ. 189).

  ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ — «ΒΡΑΖΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ» (10 ημέρες)
  
  ⚠️ ΕΠΟΧΗ: ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ. «Ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος
    παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη τουριστική κίνηση, που ΣΥΜΠΙΠΤΕΙ ΜΕ ΤΗΝ
    ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ» (σελ. 198) — άρα απαιτείται έγκαιρη κράτηση.
  
  1η-4η ημέρα  ΡΙΟ ΝΤΕ ΤΖΑΝΕΪΡΟ (άφιξη στο διεθνές αεροδρόμιο)
    ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ — το ετήσιο καρναβάλι της πόλης, που μαζί με τις παραλίες
      «προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο»
    ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ — Μουσείο της Δημοκρατίας, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο,
      Ναυτικό και Ωκεανογραφικό Μουσείο, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης,
      Ινδιάνικο Μουσείο, «κτίσματα και εκκλησίες της αποικιακής περιόδου»
    ΤΟΠΙΟ — ο κόλπος Γκουαναμπάρα, το γιγάντιο άγαλμα του λυτρωτή Χριστού
      στον λόφο Κορκοβάντο, οι Βοτανικοί Κήποι με φυτά του Αμαζονίου
    ΠΑΡΑΛΙΕΣ/ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΖΩΗ — Κοπακαμπάνα, Ιπανέμα, Λεμπλόν
  
  5η-6η ημέρα  ΣΑΛΒΑΔΟΡ ΝΤΕ ΜΠΑΪΑ (UNESCO 1985)
    «Υπήρξε η ΠΡΩΤΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ ΒΡΑΖΙΛΙΑΣ και το ΠΡΩΤΟ ΚΕΝΤΡΟ
    ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ ΣΚΛΑΒΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΚΟΣΜΟ» — ισχυρότατο ιστορικό περιεχόμενο.
    «Ελκυστική πόλη σε αποικιακή αρχιτεκτονική με πολλές εκκλησίες, κάστρα,
    ιστορικά κτίρια, όμορφες παραλίες και ΦΗΜΙΣΜΕΝΟ ΕΤΗΣΙΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ» —
    δεύτερο καρναβάλι στο ίδιο ταξίδι.
  
  7η-8η ημέρα  ΣΑΝ ΠΑΟΛΟ (συχνές αεροπορικές συνδέσεις με το Ρίο)
    Δημοτικό Θέατρο, Μουσείο Τέχνης, Κολέγιο του 16ου αι., Ινστιτούτο
    Butanta, Ζωολογικός Κήπος, εμπορική αγορά και «γραφικά χωριά στην
    ευρύτερη περιοχή».
  
  9η-10η ημέρα  ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ (Αργεντινή) — προαιρετική επέκταση
    Για τις ΤΕΧΝΕΣ: το θέατρο ΚΟΛΟΝ, «μία από τις μεγαλύτερες όπερες στον
    κόσμο», το Εθνικό Μουσείο Καλών Τεχνών, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.
    Για την ΙΣΤΟΡΙΑ και το ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ: η πλατεία Μάγιο, η ΡΕΚΟΛΕΤΑ με τον
    τάφο της Εύας Περόν, το ΣΑΝ ΤΕΛΜΟ με τα σπίτια αποικιακού ρυθμού και
    η ΛΑ ΜΠΟΚΑ με τα πολύχρωμα σπίτια.

  Εναλλακτική για όσους προτιμούν αρχαίους πολιτισμούς: συνδυασμός Μεξικού (πόλη του Μεξικού με τα μουσεία και τη Ζόκαλο, Τεοτιουακάν, Τσίτσεν Ίντζα) και Ακαπούλκο για τη νυχτερινή ζωή — το Ακαπούλκο «προσελκύει τουρίστες που επιζητούν θαλάσσια σπορ και κοσμική νυχτερινή ζωή» (σελ. 192).

• Κριτήριο αξιολόγησης: κάθε μία από τις τρεις προτάσεις να (α) ονομάζει συγκεκριμένους προορισμούς που αναφέρει το κεφάλαιο, όχι γενικά «η Καραϊβική» ή «η Νότια Αμερική», (β) αιτιολογεί την επιλογή με χαρακτηρισμό ή αξιοθέατο του βιβλίου που ταιριάζει στο δηλωμένο ενδιαφέρον της ομάδας, (γ) λαμβάνει υπόψη την κατάλληλη εποχή (καρναβάλι Ιανουάριο-Φεβρουάριο στη Βραζιλία, αιχμή Ιανουαρίου-Απριλίου και τυφώνες Ιουλίου-Οκτωβρίου στην Καραϊβική) και (δ) για την ομάδα Β, σέβεται ρητά το αίτημα για ήσυχο περιβάλλον, αποκλείοντας τους πολύβουους προορισμούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτικές προτάσεις. Ομάδα Α (ορειβασία και καταδύσεις): ταξίδι δύο σκελών — πρώτα ορειβασία στις Άνδεις του Περού, με βάση το Κούσκο και προορισμό το Μάτσου Πίτσου, χτισμένο στις Άνδεις μέσα σε τροπικό δάσος, αξιοποιώντας τις ικανοποιητικές σιδηροδρομικές συνδέσεις που φτάνουν μέχρι τις ορεινές περιοχές· και στη συνέχεια καταδύσεις στα νησιά Κέυμαν, που το βιβλίο χαρακτηρίζει παράδεισο για τους λάτρεις των καταδύσεων, ή στις Μπαχάμες με τους κοραλλιογενείς υφάλους. Εναλλακτικά, η Κούβα συνδυάζει και τα δύο σε μία χώρα, με ορεινή ενδοχώρα κατάλληλη για αναρρίχηση και κοραλλιογενείς υφάλους για θαλάσσια σπορ. Ομάδα Β (συνταξιούχοι, ήσυχο και εξωτικό περιβάλλον): οι παρθένες παραλίες των βόρειων και νοτιοανατολικών ακτών της Δομινικανής Δημοκρατίας, ή τα μικρά νησιά των Μπαχαμών, όπου το κλίμα είναι πιο δροσερό, ξηρό και με μεγαλύτερη ηλιοφάνεια από τα άλλα νησιά — αποφεύγοντας τη Νέα Προβηγκία και τη Μεγάλη Μπαχάμα που συγκεντρώνουν το 85% των τουριστών. Απαραίτητη σύσταση: ταξίδι Ιανουάριο-Απρίλιο και αποφυγή του Ιουλίου-Οκτωβρίου λόγω τυφώνων· η κρουαζιέρα λύνει μαζί μετακίνηση και διαμονή. Ομάδα Γ (ιστορία, τέχνες, νυχτερινή ζωή, καρναβάλι): Βραζιλία τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο, που συμπίπτει με το καρναβάλι — Ρίο ντε Τζανέιρο με το καρναβάλι, τα μουσεία, το άγαλμα του λυτρωτή Χριστού και τις παραλίες Κοπακαμπάνα, Ιπανέμα και Λεμπλόν· Σαλβαδόρ ντε Μπαΐα, πρώτη πρωτεύουσα της χώρας με αποικιακή αρχιτεκτονική και δεύτερο φημισμένο καρναβάλι· Σαν Πάολο με το Δημοτικό Θέατρο και το Μουσείο Τέχνης· και προαιρετικά Μπουένος Άιρες με το θέατρο Κολόν, τη Ρεκολέτα και το Σαν Τέλμο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Άσκηση σχεδιασμού με τρία υπο-ερωτήματα — η απάντηση είναι ενδεικτική· κρίνεται η αντιστοίχιση κάθε ομάδας με προορισμούς και αξιοθέατα του κεφαλαίου, μαζί με τον εποχικό προγραμματισμό.