Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Καλλιέργεια ανθοφόρων φυτών σε γλάστρες (σελ. 258) – ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Καλλιέργεια ανθοφόρων φυτών σε γλάστρες

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για την καλλιέργεια, τις συνθήκες ανάπτυξης και τον πολλαπλασιασμό των κυριότερων ανθοφόρων φυτών γλάστρας (αζαλέα, βεγκόνια, γαρδένια, γεράνι, καμέλια, κυκλάμινο, ορτανσία, ποϊνσέτια, σαιντπώλια, σινεράρια).

Καλλιέργεια αζαλέας: εποχή και συνθήκες

Ερώτηση: Πότε καλλιεργείται η αζαλέα και ποιες συνθήκες απαιτούνται για την ανάπτυξή της;

Απάντηση:

• §8.1 Εποχή: η κανονική εποχή άνθησης είναι η άνοιξη (Μάρτιο-Μάιο)· μπορεί όμως να ρυθμισθεί: οι ανθοφόροι οφθαλμοί σχηματίζονται το καλοκαίρι και χρειάζονται μια περίοδο χαμηλής θερμοκρασίας (χειμώνας).
• Για πρώιμη άνθηση τα φυτά τοποθετούνται το φθινόπωρο σε φωτισμένους ψυκτικούς θαλάμους (13°C και μετά 7-10°C, περίπου 4 εβδομάδες) και μεταφέρονται στο θερμοκήπιο σε 15-19°C, όπου ανθίζουν από το Νοέμβριο μέχρι την άνοιξη.
• Συνθήκες: έδαφος όξινο (pH 5,0-6,0), υγρό αλλά στραγγερό, ψυχρό, πολύ καλά αεριζόμενο (μείγμα με καστανόχωμα ή πολλή άμμο ή τύρφη)· αντοχή στο ψύχος (-15°C ή και -40°C, ανάλογα με την ποικιλία), ευαισθησία στο δυνατό ήλιο, την ξηρασία και τους ξηρούς ανέμους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κανονική εποχή άνθησης της αζαλέας είναι η άνοιξη (Μάρτιο-Μάιο). Επειδή οι ανθοφόροι οφθαλμοί σχηματίζονται το καλοκαίρι και χρειάζονται μια περίοδο χαμηλής θερμοκρασίας για να ανθίσουν, μπορούμε να ρυθμίσουμε την ανθοφορία: για πρώιμη άνθηση τα φυτά τοποθετούνται το φθινόπωρο σε φωτισμένους ψυκτικούς θαλάμους (13°C και μετά 7-10°C, για περίπου 4 εβδομάδες) και στη συνέχεια στο θερμοκήπιο σε 15-19°C, όπου ανθίζουν από το Νοέμβριο μέχρι την άνοιξη. Τα ανεπτυγμένα φυτά ευδοκιμούν σε έδαφος όξινο (pH 5,0-6,0), υγρό αλλά στραγγερό, ψυχρό και πολύ καλά αεριζόμενο. Αντέχουν στο ψύχος (ανάλογα με την ποικιλία), είναι όμως ευαίσθητα στο δυνατό ήλιο, στην ξηρασία και στους ξηρούς ανέμους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κανονική άνθηση Μάρτιο-Μάιο· ρύθμιση με περίοδο χαμηλών θερμοκρασιών
• Πρώιμη άνθηση: ψυκτικοί θάλαμοι το φθινόπωρο, θερμοκήπιο 15-19°C
• Όξινο (pH 5,0-6,0), υγρό, στραγγερό, ψυχρό, αεριζόμενο έδαφος
• Ευαίσθητη στο δυνατό ήλιο, την ξηρασία και τους ξηρούς ανέμους

Πολλαπλασιασμός και φροντίδες αζαλέας

Ερώτηση: Πώς πολλαπλασιάζεται η αζαλέα και ποιες είναι οι καλλιεργητικές φροντίδες που απαιτεί;

Απάντηση:

• §8.1 Πολλαπλασιασμός: με επάκρια θερινά μοσχεύματα, με σπόρο και με υπόγειες ή εναέριες καταβολάδες.
• Τα μοσχεύματα (5-10 εκ., λοξή τομή) κόβονται στο τέλος της άνοιξης και το καλοκαίρι, βυθίζονται σε ορμόνη ριζοβολίας και τοποθετούνται σε τύρφη ή τύρφη-άμμο/περλίτη με υδρονέφωση, όπου ριζοβολούν σε 4-8 εβδομάδες· τα φυτά χρειάζονται 16-20 μήνες καλλιέργειας.
• Η σπορά γίνεται άνοιξη ή φθινόπωρο σε τύρφη-φυλλόχωμα-άμμο· τα σπορόφυτα κορυφολογούνται τρεις μήνες μετά τη βλάστηση.
• Φροντίδες: τακτικά ποτίσματα (λεπτές επιφανειακές ρίζες), με νερό χωρίς άλατα για τα σπορόφυτα· λίγα λιπάσματα (1 κιλό υπερφωσφορικού ανά κυβικό μέτρο, υδρολίπανση με νιτρικό κάλιο 2-3 φορές το μήνα, αραιά σίδηρος)· κορυφολόγημα των νεαρών φυτών· κλάδεμα αραιώματος την άνοιξη μετά την άνθηση· κάλυψη του εδάφους γύρω από το φυτό για προστασία των ριζών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αζαλέα πολλαπλασιάζεται με επάκρια θερινά μοσχεύματα, με σπόρο και με υπόγειες ή εναέριες καταβολάδες. Τα μοσχεύματα, μήκους 5-10 εκ., κόβονται στο τέλος της άνοιξης και το καλοκαίρι, βυθίζονται σε ορμόνη ριζοβολίας και ριζοβολούν σε 4-8 εβδομάδες σε φυτώρια με υδρονέφωση. Η σπορά γίνεται άνοιξη ή φθινόπωρο. Οι καλλιεργητικές φροντίδες είναι: τακτικά ποτίσματα, ώστε το έδαφος να μένει υγρό και να μην υποφέρουν οι λεπτές επιφανειακές ρίζες· λίγη λίπανση (υπερφωσφορικό στο μείγμα, υδρολιπάνσεις με νιτρικό κάλιο 2-3 φορές το μήνα και αραιά σίδηρος)· κορυφολόγημα των νεαρών φυτών για περισσότερους βλαστούς και στρογγυλό σχήμα· κλάδεμα για αραίωμα την άνοιξη μετά την άνθηση· και κάλυψη του εδάφους γύρω από το φυτό με φυλλόχωμα ή ρινίσματα ξύλου για προστασία των ριζών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επάκρια θερινά μοσχεύματα, σπόρος, υπόγειες ή εναέριες καταβολάδες
• Μοσχεύματα με ορμόνη ριζοβολίας και υδρονέφωση, ριζοβολία σε 4-8 εβδομάδες
• Τακτικό πότισμα, λίγα λιπάσματα, κορυφολόγημα, κλάδεμα, κάλυψη εδάφους

Πολλαπλασιασμός και χρήση βεγκόνιας

Ερώτηση: Πώς πολλαπλασιάζεται η βεγκόνια και πώς χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• §8.2 Πολλαπλασιασμός: συνήθως με σπόρο, Ιανουάριο-Φεβρουάριο, σε φωτεινά θερμοσπορεία στους 20°C· οι μικροσκοπικοί σπόροι σκορπίζονται αραιά χωρίς να σκεπαστούν και τα σπορεία καλύπτονται με πλαστικό ή γυαλί· βλαστάνουν σε 15-20 ημέρες και μένουν σε γλαστράκια στο θερμοκήπιο μέχρι το Μάιο.
• Γίνεται και υπαίθρια σπορά τον Απρίλιο (χωρίς μεγάλη επιτυχία) και πολλαπλασιασμός με μοσχεύματα φύλλων ή ετήσιων βλαστών· οι κονδυλώδεις βεγκόνιες πολλαπλασιάζονται με κονδύλους.
• Χρήση: φυτεύεται κυρίως σε γλάστρες και διακοσμεί εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους· φυτεύεται και σε κήπους και πάρκα, όπου σχηματίζει ανθισμένες κηλίδες και μπορντούρες σε σκιαζόμενες περιοχές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βεγκόνια πολλαπλασιάζεται συνήθως με σπόρο, που σπέρνεται Ιανουάριο-Φεβρουάριο σε φωτεινά θερμοσπορεία στους 20°C. Επειδή οι σπόροι είναι μικροσκοπικοί, σκορπίζονται αραιά χωρίς να σκεπαστούν με χώμα και τα σπορεία καλύπτονται με πλαστικό ή γυάλινο σκέπαστρο· τα σπορόφυτα βλαστάνουν σε 15-20 ημέρες και μεταφυτεύονται σε γλαστράκια. Πολλαπλασιάζεται επίσης με μοσχεύματα φύλλων ή ετήσιων βλαστών, ενώ οι κονδυλώδεις βεγκόνιες με κονδύλους. Φυτεύεται κυρίως σε γλάστρες και διακοσμεί εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους· μπορεί να φυτευθεί και σε κήπους και πάρκα, όπου σχηματίζει ανθισμένες κηλίδες και μπορντούρες σε σκιαζόμενες περιοχές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σπόρος Ιανουάριο-Φεβρουάριο σε θερμοσπορείο 20°C, χωρίς κάλυψη με χώμα
• Και μοσχεύματα φύλλων ή ετήσιων βλαστών
• Γλάστρες εσωτερικών/εξωτερικών χώρων· κηλίδες και μπορντούρες σε σκιαζόμενες θέσεις

Καλλιέργεια γαρδένιας: εποχή, κλίμα, πολλαπλασιασμός

Ερώτηση: Πότε καλλιεργείται η γαρδένια και ποιο είναι το κλίμα και το έδαφος που απαιτεί; Πώς πολλαπλασιάζεται;

Απάντηση:

• §8.3 Εποχή: στην ερασιτεχνική καλλιέργεια η ανθοφορία ξεκινά από το Νοέμβριο για τα πρωιμότερα φυτά και συνεχίζεται όλη την άνοιξη.
• Κλίμα: υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία και ήπιος χειμώνας (σχετική αντοχή στο κρύο)· ιδανική θερμοκρασία 16°C κατά την ανάπτυξη των ανθοφόρων οφθαλμών· σε κρύο χειμώνα μεταφέρεται σε φωτεινούς εσωτερικούς χώρους 10-12°C· το καλοκαίρι ελαφρά σκίαση και ψεκασμοί με νερό.
• Έδαφος: όξινο (pH 5,5-6,0), ελαφρύ, απολυμασμένο, με καλή αποστράγγιση· στην Ελλάδα καστανόχωμα με φυλλόχωμα, άμμο ή τύρφη.
• Πολλαπλασιασμός: με φυλλοφόρα μοσχεύματα κορυφής 10-15 εκ. (συνήθως 4 φύλλα), προτιμότερα Νοέμβριο-άνοιξη, σε θερμαινόμενο χώρο (25-30°C) με υδρονέφωση· ριζοβολούν σε περίπου 40 ημέρες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ανθοφορία της γαρδένιας ξεκινά από το Νοέμβριο για τα πρωιμότερα φυτά και συνεχίζεται όλη την άνοιξη. Απαιτεί κλίμα με υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία και ήπιο χειμώνα, αν και έχει σχετική αντοχή στο κρύο· κατά την ανάπτυξη των ανθοφόρων οφθαλμών ιδανική θερμοκρασία είναι οι 16°C, σε περιοχές με κρύο χειμώνα μεταφέρεται σε φωτεινούς εσωτερικούς χώρους (10-12°C), ενώ το καλοκαίρι χρειάζεται ελαφρά σκίαση και ψεκασμούς με νερό. Αναπτύσσεται καλά σε όξινο έδαφος (pH 5,5-6,0), ελαφρύ, απολυμασμένο και με καλή αποστράγγιση. Πολλαπλασιάζεται με φυλλοφόρα μοσχεύματα κορυφής μήκους 10-15 εκ., που ριζοβολούν σε θερμαινόμενο χώρο με υδρονέφωση σε περίπου 40 ημέρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ανθοφορία από Νοέμβριο και όλη την άνοιξη
• Υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία, ήπιος χειμώνας, 16°C για τους ανθοφόρους οφθαλμούς
• Όξινο (pH 5,5-6,0), ελαφρύ, στραγγερό έδαφος
• Φυλλοφόρα μοσχεύματα κορυφής 10-15 εκ.

Φροντίδες και προβλήματα γαρδένιας

Ερώτηση: Ποιες είναι οι καλλιεργητικές φροντίδες που απαιτούνται για την καλλιέργεια της γαρδένιας και ποια προβλήματα μπορούν να δημιουργηθούν;

Απάντηση:

• §8.3 Πότισμα: η έλλειψη νερού και η υπερβολική υγρασία ταλαιπωρούν τις ρίζες· συχνότερα την άνοιξη και το καλοκαίρι, λιγότερα το χειμώνα, με νερό χωρίς πολλά άλατα και ασβέστιο.
• Λίπανση: λίγο θειϊκό κάλιο και φωσφορικό στο μείγμα· υδρολιπάνσεις κάθε 20-30 ημέρες με μεικτό λίπασμα και θειϊκή αμμωνία εναλλάξ και κατά διαστήματα θειϊκός σίδηρος για όξινο έδαφος.
• Άλλες φροντίδες: νανοποίηση, αλλαγή γλάστρας κάθε 2-3 χρόνια, υποστύλωση των νέων φυτών, ραντίσματα των φύλλων με νερό.
• Προβλήματα: χλώρωση (αλκαλικό ή πολύ υγρό μείγμα, χαμηλή θερμοκρασία ριζών, πολλά άλατα)· ξήρανση των άκρων των φύλλων με μικροφυλλία (άλατα)· πέσιμο των μπουμπουκιών (ακανόνιστα ποτίσματα, υπερβολική λίπανση, υψηλή θερμοκρασία με λίγο φως, πολύ ξηρή ή πολύ υγρή ατμόσφαιρα)· ασθένειες κηλίδωση φύλλων και φόμοψη· εχθροί αφίδες, θρίπες, ακάρεα, νηματώδεις, κοκκοειδή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γαρδένια χρειάζεται ποτίσματα συχνότερα την άνοιξη και το καλοκαίρι και λιγότερα το χειμώνα, με νερό χωρίς πολλά άλατα και ασβέστιο, γιατί τόσο η έλλειψη νερού όσο και η υπερβολική υγρασία ταλαιπωρούν τις ρίζες. Στο μείγμα προστίθεται λίγο θειϊκό κάλιο και φωσφορικό λίπασμα και κατά τη βλαστική περίοδο γίνονται υδρολιπάνσεις κάθε 20-30 ημέρες με μεικτό λίπασμα και θειϊκή αμμωνία εναλλάξ, καθώς και θειϊκός σίδηρος για να διατηρείται όξινο το έδαφος. Άλλες φροντίδες είναι η νανοποίηση, η αλλαγή γλάστρας κάθε 2-3 χρόνια, η υποστύλωση των νέων φυτών και τα ραντίσματα των φύλλων με νερό. Προβλήματα που μπορούν να δημιουργηθούν είναι η χλώρωση των φύλλων, η ξήρανση των άκρων τους από συσσώρευση αλάτων και το πέσιμο των μπουμπουκιών· επίσης ασθένειες όπως η κηλίδωση των φύλλων και η φόμοψη και εχθροί όπως οι αφίδες, οι θρίπες, τα ακάρεα, οι νηματώδεις και τα κοκκοειδή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πότισμα με νερό χωρίς άλατα και ασβέστιο, λιγότερο το χειμώνα
• Υδρολιπάνσεις κάθε 20-30 ημέρες, θειϊκός σίδηρος για όξινο έδαφος
• Νανοποίηση, αλλαγή γλάστρας, υποστύλωση, ραντίσματα
• Χλώρωση, ξήρανση άκρων φύλλων, πέσιμο μπουμπουκιών· κηλίδωση, φόμοψη, κοκκοειδή

Είδη και συνθήκες ανάπτυξης γερανιού

Ερώτηση: Ποια είναι τα καλλιεργούμενα είδη του γερανιού και ποιες οι συνθήκες ανάπτυξής του; Πού χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• §8.4 Καλλιεργούμενα είδη (γένος Pelargonium): P. zonale (κοινώς γεράνι), P. grandiflorum (πελαργόνι), P. peltatum (βαμβακούλα, με κρεμαστούς βλαστούς) και P. capitatum (αρμπαρόρριζα, με πολύ εύοσμα φύλλα).
• Συνθήκες: ελαφρύ αμμοπηλώδες, πλούσιο και στραγγερό έδαφος με pH περίπου 6,5 (το γεράνι και η αρμπαρόρριζα λιγότερο απαιτητικά)· ζεστές περιοχές, αντέχουν για λίγο τις χαμηλές θερμοκρασίες γιατί είναι ευαίσθητα στο κρύο· θέσεις ηλιαζόμενες.
• Χρήση: σε γλάστρες διακοσμούν βεράντες, αυλές, κήπους, πλατείες· σε κήπους ή πάρκα ομαδικά σε παρτέρια ή με άλλα ποώδη και για ανθισμένες κηλίδες σε χλοοτάπητες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα καλλιεργούμενα είδη του γερανιού ανήκουν στο γένος Pelargonium· τα σημαντικότερα είναι το P. zonale (κοινώς γεράνι), το P. grandiflorum (πελαργόνι), το P. peltatum (βαμβακούλα), με κρεμαστούς βλαστούς, και το P. capitatum (αρμπαρόρριζα), με πολύ εύοσμα φύλλα. Τα ανεπτυγμένα φυτά προτιμούν ελαφρύ αμμοπηλώδες, πλούσιο και στραγγερό έδαφος με pH περίπου 6,5. Ευδοκιμούν σε ζεστές περιοχές και αντέχουν μόνο για μικρό διάστημα τις χαμηλές θερμοκρασίες, γιατί είναι ευαίσθητα στο κρύο· προτιμούν θέσεις ηλιαζόμενες. Φυτεμένα σε γλάστρες διακοσμούν βεράντες, αυλές, κήπους και πλατείες, ενώ σε κήπους και πάρκα φυτεύονται ομαδικά σε παρτέρια, σε συνδυασμό με άλλα ποώδη ή για δημιουργία ανθισμένων κηλίδων σε χλοοτάπητες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• P. zonale (γεράνι), P. grandiflorum (πελαργόνι), P. peltatum (βαμβακούλα), P. capitatum (αρμπαρόρριζα)
• Ελαφρύ αμμοπηλώδες, στραγγερό έδαφος, pH περίπου 6,5
• Ζεστές περιοχές, ευαίσθητα στο κρύο, ηλιαζόμενες θέσεις
• Βεράντες, αυλές, πλατείες, παρτέρια, χλοοτάπητες

Καλλιέργεια καμέλιας: εποχή, κλίμα, χρήση

Ερώτηση: Πότε καλλιεργείται η καμέλια και ποιο είναι το κλίμα και το έδαφος που απαιτεί; Πού χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• §8.5 Εποχή: φυτό αργής ανάπτυξης· η εποχή άνθησης εξαρτάται από την ποικιλία (Οκτώβριο-Ιανουάριο, Ιανουάριο-Μάρτιο ή Μάρτιο-Μάιο)· είναι από τα λίγα φυτά που ανθίζουν κανονικά το χειμώνα.
• Κλίμα: χώροι ημισκιεροί, απάνεμοι, με σχετικά υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία· αντέχει μέχρι -10°C· για να ανθοφορήσει χρειάζεται χαμηλές θερμοκρασίες, όχι όμως κάτω από 6°C.
• Έδαφος: οξύφιλο φυτό, έδαφος πλούσιο σε οργανική ουσία με pH 5,0-6,0 (μείγματα με καστανόχωμα ή ερεικόχωμα ή τύρφη).
• Χρήση: σε γλάστρες σε εσωτερικούς, φωτεινούς, δροσερούς χώρους και σε βεράντες ή κήπους σε ημισκιαζόμενες, απάνεμες θέσεις· οι ποικιλίες υψηλής ανάπτυξης διαμορφώνονται σε δένδρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καμέλια είναι φυτό αργής ανάπτυξης και η εποχή άνθησής της εξαρτάται από την ποικιλία: άλλες ανθίζουν Οκτώβριο-Ιανουάριο, άλλες Ιανουάριο-Μάρτιο και άλλες Μάρτιο-Μάιο· είναι από τα λίγα φυτά που ανθίζουν κανονικά το χειμώνα. Προτιμά χώρους ημισκιερούς, απάνεμους, με σχετικά υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία, αντέχει μέχρι -10°C και για να ανθοφορήσει χρειάζεται χαμηλές θερμοκρασίες, όχι όμως κάτω από 6°C. Είναι οξύφιλο φυτό και αναπτύσσεται σε έδαφος πλούσιο σε οργανική ουσία, με pH 5,0-6,0. Τοποθετείται σε γλάστρες σε εσωτερικούς, φωτεινούς και δροσερούς χώρους, καθώς και σε βεράντες ή κήπους, σε ημισκιαζόμενες και απάνεμες θέσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Άνθηση ανάλογα με την ποικιλία, από Οκτώβριο έως Μάιο· ανθίζει κανονικά το χειμώνα
• Ημισκιά, απάνεμες θέσεις, υψηλή υγρασία· αντέχει μέχρι -10°C, χρειάζεται χαμηλές θερμοκρασίες όχι κάτω από 6°C
• Οξύφιλο: pH 5,0-6,0, πλούσιο σε οργανική ουσία
• Γλάστρες εσωτερικών χώρων, βεράντες, κήποι

Έδαφος, κλίμα, φροντίδες και ασθένειες κυκλάμινου

Ερώτηση: Τι έδαφος και τι κλίμα απαιτεί το κυκλάμινο; Ποιες καλλιεργητικές φροντίδες απαιτεί και από ποιες ασθένειες προσβάλλεται;

Απάντηση:

• §8.6 Έδαφος: ελαφρύ, πορώδες, με καλή αποστράγγιση, πλούσιο σε οργανική ουσία, όξινο (pH 6,0-6,5)· σε γλάστρες μείγμα κοπριά-φυλλόχωμα-άμμος 1:1:1 ή τύρφη-φυλλόχωμα-άμμος.
• Κλίμα: δροσερό και υγρό· δεν αντέχει κάτω από 0°C ούτε τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού (όρια 18°C ημερήσια, 13°C νυχτερινή)· προτιμά έμμεσο φωτισμό, γι' αυτό από την άνοιξη σκιάζεται.
• Φροντίδες: κανονικά ποτίσματα χωρίς υπερβολική υγρασία, διακοπή όταν ξεραθούν τα φύλλα (Ιούνιο) και επανάληψη Αύγουστο-Σεπτέμβριο· λίπανση με φωσφορικό ή σύνθετο και πλήρες λίπασμα κάθε 15-20 ημέρες· σκίαση Ιούνιο-Αύγουστο· εκρίζωση των κονδύλων όταν ξεραθούν τα φύλλα.
• Ασθένειες: βοτρύτης, σήψεις βολβών, σηψηρριζίες και κηλιδώσεις των φύλλων (μέτρα υγιεινής, ψεκασμοί, απολύμανση εδάφους και βολβών)· εχθροί κυρίως το άκαρι του κυκλάμινου, καθώς και αφίδες, θρίπες, τετράνυχοι, νηματώδεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κυκλάμινο προτιμά εδάφη ελαφρά, πορώδη, με καλή αποστράγγιση, πλούσια σε οργανική ουσία και όξινα (pH 6,0-6,5). Ευδοκιμεί σε κλίμα δροσερό και υγρό και δεν αντέχει ούτε τις θερμοκρασίες κάτω από 0°C ούτε τις υψηλές του καλοκαιριού· είναι ευπαθές στην έντονη ηλιοφάνεια και προτιμά τον έμμεσο φωτισμό. Απαιτεί κανονικά και τακτικά ποτίσματα χωρίς υπερβολική υγρασία, που σταματούν μετά την άνθηση όταν ξεραθούν τα φύλλα και ξαναρχίζουν Αύγουστο-Σεπτέμβριο, λίπανση με φωσφορικό ή σύνθετο λίπασμα και πλήρες λίπασμα στο νερό κάθε 15-20 ημέρες, σκίαση το καλοκαίρι και εκρίζωση των κονδύλων όταν ξεραθούν τα φύλλα. Προσβάλλεται συνήθως από το βοτρύτη, σήψεις βολβών, σηψηρριζίες και κηλιδώσεις των φύλλων, ενώ από τους ζωικούς εχθρούς σοβαρότερες ζημιές προκαλεί το άκαρι του κυκλάμινου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ελαφρύ, πορώδες, στραγγερό, όξινο έδαφος (pH 6,0-6,5)
• Δροσερό υγρό κλίμα, όχι κάτω από 0°C ούτε υψηλές θερμοκρασίες· έμμεσος φωτισμός
• Πότισμα, λίπανση, σκίαση, εκρίζωση κονδύλων
• Βοτρύτης, σήψεις, σηψηρριζίες, κηλιδώσεις· άκαρι του κυκλάμινου

Φροντίδες και προβλήματα ορτανσίας

Ερώτηση: Ποιες καλλιεργητικές φροντίδες απαιτεί η ορτανσία και ποια προβλήματα μπορούν να δημιουργηθούν κατά την καλλιέργειά της;

Απάντηση:

• §8.7 Πότισμα: συχνά ποτίσματα, γιατί τα φύλλα μαραίνονται γρήγορα· σταματούν Σεπτέμβριο-Οκτώβριο.
• Λίπανση: για άσπρα και ρόδινα άνθη φωσφορικό στο μείγμα και υδρολιπάνσεις με πλήρες λίπασμα κάθε 15-20 ημέρες· για μπλε άνθη νιτρική και θειϊκή αμμωνία· τα άνθη γίνονται μπλε (μόνο σε ροδανθείς ποικιλίες) σε όξινο έδαφος (pH 4,5-5,5) ή με πολύ αλουμίνιο, με θειϊκή αμμωνία, θειϊκό σίδηρο ή θειϊκό αργίλιο στο νερό ποτίσματος.
• Κορυφολόγημα των νέων φυτών για τουλάχιστον τρεις βλαστούς· κλάδεμα μετά την άνθηση χαμηλά στους βλαστούς που ανθοφόρησαν, διατηρώντας τους ετήσιους βλαστούς με τα ωοειδή μπουμπούκια, και τον Ιανουάριο αφαίρεση των ξερών κλαδιών.
• Προβλήματα: χλώρωση του φυλλώματος από υπερβολική εδαφική υγρασία ή αλκαλικό έδαφος· έλλειψη ανθοφορίας από υψηλές θερμοκρασίες την εποχή σχηματισμού των οφθαλμών, όψιμο κορυφολόγημα ή υπερβολική σκίαση το καλοκαίρι· ασθένειες βοτρύτης και ωίδιο, εχθροί αφίδες, θρίπες, ακάρεα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ορτανσία απαιτεί συχνά ποτίσματα, γιατί τα φύλλα της μαραίνονται γρήγορα, τα οποία σταματούν Σεπτέμβριο-Οκτώβριο. Στα φυτά με άσπρα και ρόδινα άνθη χρησιμοποιείται φωσφορικό λίπασμα στο μείγμα και υδρολιπάνσεις με πλήρες λίπασμα κάθε 15-20 ημέρες, ενώ για μπλε άνθη χρησιμοποιούνται ποικιλίες με ρόδινα άνθη σε όξινο έδαφος (pH 4,5-5,5) ή με πολύ αλουμίνιο, με θειϊκή αμμωνία, θειϊκό σίδηρο ή θειϊκό αργίλιο στο νερό ποτίσματος. Χρειάζεται κορυφολόγημα των νέων φυτών για να αποκτήσουν τουλάχιστον τρεις βλαστούς και κλάδεμα μετά την άνθηση, ώστε να αναπτυχθούν νέοι ανθοφόροι βλαστοί. Προβλήματα που μπορούν να δημιουργηθούν είναι η χλώρωση του φυλλώματος από υπερβολική εδαφική υγρασία ή αλκαλικό έδαφος και η έλλειψη ανθοφορίας από υψηλές θερμοκρασίες την εποχή σχηματισμού των ανθοφόρων οφθαλμών, όψιμο κορυφολόγημα ή υπερβολική σκίαση το καλοκαίρι· επίσης ασθένειες (βοτρύτης, ωίδιο) και εχθροί (αφίδες, θρίπες, ακάρεα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συχνά ποτίσματα, διακοπή Σεπτέμβριο-Οκτώβριο
• Λίπανση ανάλογα με το χρώμα· μπλε άνθη σε όξινο έδαφος ή με αλουμίνιο
• Κορυφολόγημα και κλάδεμα μετά την άνθηση
• Χλώρωση, έλλειψη ανθοφορίας με τις αιτίες τους· βοτρύτης, ωίδιο

Περιγραφή και καλλιέργεια ποϊνσέτιας

Ερώτηση: Περιγράψτε την ποϊνσέτια. Ποιες είναι οι συνθήκες ανάπτυξής της και πότε καλλιεργείται;

Απάντηση:

• §8.8 Περιγραφή: η ποϊνσέτια (Αλεξανδρινό) είναι πολυετές φυτό με ξυλώδεις βλαστούς, μεγάλα έλλοβα φύλλα ζωηρού πράσινου χρώματος και μικρά κίτρινα άνθη, που περιστοιχίζονται από μεγάλα βράκτια φύλλα με έντονο κόκκινο χρώμα κατά την άνθηση· οι ποικιλίες διαφέρουν στο χρώμα (κόκκινο, ροζ, λευκό, κρεμ) και στο μέγεθος των βρακτίων.
• Συνθήκες: φυτό μικρής ημέρας, για να ανθίσει πρέπει να δέχεται φως λιγότερο από 12 ώρες το 24ωρο· στην άνθηση 21-24°C την ημέρα και 18°C τη νύχτα· ελαφρά, υγρά αλλά στραγγερά, καλά αεριζόμενα εδάφη (τύρφη-περλίτης-κηπόχωμα 1:1:1, pH 4,5-5,5)· ευαίσθητη στον παγετό.
• Πότε: η κανονική εποχή άνθησης είναι ο Δεκέμβριος, μπορεί όμως να μεταβληθεί με ρύθμιση της διάρκειας φωτισμού· διατίθεται κυρίως τις εορτές των Χριστουγέννων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ποϊνσέτια (Αλεξανδρινό) είναι πολυετές φυτό με ξυλώδεις βλαστούς, μεγάλα έλλοβα φύλλα ζωηρού πράσινου χρώματος και μικρά κίτρινα άνθη, που περιστοιχίζονται από μεγάλα βράκτια φύλλα, τα οποία κατά την άνθηση αποκτούν έντονο κόκκινο χρώμα (ή ροζ, λευκό, κρεμ ανάλογα με την ποικιλία). Είναι φυτό μικρής ημέρας: για να ανθίσει πρέπει να δέχεται φως λιγότερο από 12 ώρες το 24ωρο. Την εποχή της άνθησης απαιτεί 21-24°C την ημέρα και 18°C τη νύχτα. Ευδοκιμεί σε ελαφρά, υγρά αλλά στραγγερά εδάφη με καλό αερισμό (pH 4,5-5,5) και είναι ευαίσθητη στον παγετό. Η κανονική εποχή άνθησης είναι ο Δεκέμβριος, μπορεί όμως να μεταβληθεί με ρύθμιση της διάρκειας φωτισμού· οι ανθισμένες γλάστρες διατίθενται κυρίως τις εορτές των Χριστουγέννων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μικρά κίτρινα άνθη με μεγάλα έγχρωμα βράκτια φύλλα
• Φυτό μικρής ημέρας (φως λιγότερο από 12 ώρες)
• 21-24°C ημέρα, 18°C νύχτα· ελαφρά στραγγερά εδάφη pH 4,5-5,5· ευαίσθητη στον παγετό
• Άνθηση Δεκέμβριο, διάθεση τα Χριστούγεννα

Περιγραφή, συνθήκες και πολλαπλασιασμός σαιντπώλιας

Ερώτηση: Περιγράψτε την σαιντπώλια. Ποιες είναι οι συνθήκες ανάπτυξής της και πώς πολλαπλασιάζεται;

Απάντηση:

• §8.9 Περιγραφή: η σαιντπώλια ή αφρικανική βιολέτα είναι πολυετές ποώδες φυτό, ύψους 10-15 εκ., χωρίς βλαστό, με φύλλα παχιά, χνουδωτά, σκούρα πράσινα, με μακρύ μίσχο, και άνθη σε ταξιανθία, ροζ, μπλε-βιολέ, μωβ ή άσπρα, μονά ή διπλά.
• Συνθήκες: έδαφος πλούσιο σε οργανική ουσία, ελαφρύ, στραγγερό και καλά αεριζόμενο (τύρφη-φυλλόχωμα ή τύρφη-περλίτης, pH 6,0-6,5)· θερμοκρασία 15-24°C (σε χαμηλότερες κιτρινίζουν τα φύλλα)· ρύθμιση φωτισμού, γιατί σε έντονο φως τα φύλλα αποχρωματίζονται ή καίγονται και σε μειωμένο δεν ανθίζει.
• Πολλαπλασιασμός: συνήθως με μοσχεύματα φύλλων με μίσχο 1,5-2 εκ. σε θερμαινόμενο υπόστρωμα (18°C)· με σπόρο για νέες ποικιλίες· ερασιτεχνικά με αποχωρισμό παραφυάδων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σαιντπώλια ή αφρικανική βιολέτα είναι πολυετές ποώδες φυτό, ύψους 10-15 εκ., χωρίς βλαστό, με φύλλα παχιά, χνουδωτά, σκούρα πράσινα, με μακρύ μίσχο, και άνθη σε ταξιανθία, μονά ή διπλά, ροζ, μπλε-βιολέ, μωβ ή άσπρα. Απαιτεί έδαφος πλούσιο σε οργανική ουσία, ελαφρύ, στραγγερό και καλά αεριζόμενο, με pH 6,0-6,5, θερμοκρασία από 15°C μέχρι 24°C και ρυθμισμένο φωτισμό, γιατί σε έντονο φως τα φύλλα αποχρωματίζονται ή παθαίνουν εγκαύματα, ενώ σε μειωμένο το φυτό δεν ανθίζει. Πολλαπλασιάζεται συνήθως με μοσχεύματα φύλλων, που κόβονται με μίσχο 1,5-2 εκ. και φυτεύονται σε θερμαινόμενο υπόστρωμα, αλλά και με σπόρο (για νέες ποικιλίες) ή, ερασιτεχνικά, με αποχωρισμό των παραφυάδων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φυτό χωρίς βλαστό, χνουδωτά φύλλα με μακρύ μίσχο, άνθη σε ταξιανθία
• Έδαφος πλούσιο, ελαφρύ, στραγγερό, pH 6,0-6,5· 15-24°C· ρύθμιση φωτισμού
• Μοσχεύματα φύλλων, σπόρος, παραφυάδες

Καλλιέργεια, συνθήκες και πολλαπλασιασμός σινεράριας

Ερώτηση: Πότε καλλιεργείται η σινεράρια; Ποιες είναι οι συνθήκες ανάπτυξής της και πώς πολλαπλασιάζεται;

Απάντηση:

• §8.10 Πότε: σπορά Ιούλιο-Αύγουστο· τα φυτά ανθίζουν από το τέλος του χειμώνα μέχρι αργά την άνοιξη και διατηρούνται ανθισμένα περισσότερο από 1,5 μήνα.
• Συνθήκες: μείγματα πλούσια σε οργανική ουσία, ελαφρά, με καλή αποστράγγιση (τύρφη ή κοπριά ή φυλλόχωμα)· ευαίσθητη στον παγετό (δεν επιζεί κάτω από 0°C), αλλά χρειάζεται χαμηλές θερμοκρασίες (7-15°C) για το σχηματισμό των ανθοφόρων οφθαλμών· αρκετός ηλιακός φωτισμός.
• Πολλαπλασιασμός: με σπόρο σε μείγμα τύρφης ή κοπριάς και άμμου· σε 20-23°C φυτρώνει σε μια εβδομάδα· με τρία φύλλα μεταφύτευση σε γλαστράκια, ακολουθούν 2-3 μεταφυτεύσεις και τα φυτά μένουν σε προφυλαγμένο χώρο όλο το χειμώνα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σινεράρια σπέρνεται Ιούλιο-Αύγουστο και ανθίζει από το τέλος του χειμώνα μέχρι αργά την άνοιξη, ενώ διατηρείται ανθισμένη περισσότερο από 1,5 μήνα. Προτιμά μείγματα πλούσια σε οργανική ουσία, ελαφρά, με καλή αποστράγγιση, που περιέχουν τύρφη ή κοπριά ή φυλλόχωμα. Είναι ευαίσθητη στον παγετό και δεν επιζεί κάτω από 0°C, χρειάζεται όμως χαμηλές θερμοκρασίες (7-15°C) για να σχηματισθούν οι ανθοφόροι οφθαλμοί, καθώς και αρκετό ηλιακό φωτισμό. Πολλαπλασιάζεται με σπόρο σε μείγμα από τύρφη ή κοπριά και άμμο· σε 20-23°C τα σπορόφυτα φυτρώνουν σε μια εβδομάδα, μόλις αποκτήσουν τρία φύλλα μεταφυτεύονται σε γλαστράκια και, μετά από 2-3 μεταφυτεύσεις, παραμένουν σε προφυλαγμένο χώρο όλο το χειμώνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σπορά Ιούλιο-Αύγουστο, άνθηση τέλος χειμώνα έως αργά την άνοιξη
• Ελαφρά, στραγγερά μείγματα πλούσια σε οργανική ουσία
• Δεν αντέχει κάτω από 0°C· χρειάζεται 7-15°C για τους ανθοφόρους οφθαλμούς· αρκετό φως
• Πολλαπλασιασμός με σπόρο