Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Καλλιέργεια βολβωδών ανθοκομικών ειδών (σελ. 228) – ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Καλλιέργεια βολβωδών ανθοκομικών ειδών (σελ. 228) – ΑΝΘΟΚΗΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Καλλιέργεια βολβωδών ανθοκομικών ειδών

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για την καλλιέργεια, τον πολλαπλασιασμό και τις φροντίδες της ανεμώνας, του γλαδίολου, του λιλίου, του νάρκισσου, της ντάλιας, της τουλίπας, του υάκινθου και της φρέζιας.

Ανάπτυξη και πολλαπλασιασμός ανεμώνας

Ερώτηση: Ποιες είναι οι συνθήκες ανάπτυξης της ανεμώνας; Πώς πολλαπλασιάζεται;

Απάντηση:

§7.1 Συνθήκες ανάπτυξης: αναπτύσσεται σε όλα σχεδόν τα εδάφη, αλλά προτιμά τα ελαφρά αμμοπηλώδη χωρίς πολύ ασβέστιο, που στραγγίζουν και αερίζονται καλά· απαιτεί θέσεις ηλιαζόμενες ή ημισκιαζόμενες, με χαμηλές νυχτερινές θερμοκρασίες.
Για να ανθίσει χρειάζεται να περάσει ένα διάστημα σε χαμηλές θερμοκρασίες· αντέχει στον παγετό, αλλά κατά την ανθοφορία πρέπει να προστατεύεται από ισχυρούς ανέμους.
Πολλαπλασιασμός με κονδύλους: φυτεύονται το φθινόπωρο (Σεπτέμβριο-Οκτώβριο), αφού μείνουν 24 ώρες σε νερό με μυκητοκτόνο, σε βάθος 4-6 εκ., με το επίπεδο τμήμα προς τα κάτω, σε αποστάσεις περίπου 20 εκ.· οι κόνδυλοι δεν ξαναχρησιμοποιούνται μετά την άνθηση.
Πολλαπλασιασμός με σπόρο: δίνει άνθη διαφόρων χρωμάτων, γι' αυτό χρησιμοποιείται μόνο για παραγωγή νέων κονδύλων· σπορά στα πεταχτά Αύγουστο-Σεπτέμβριο, μεταφύτευση Οκτώβριο-Νοέμβριο, αφαίρεση των ανθέων και εκρίζωση των νέων κονδύλων τον Ιούνιο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ανεμώνα αναπτύσσεται σε όλα σχεδόν τα εδάφη, προτιμά όμως τα ελαφρά αμμοπηλώδη, χωρίς πολύ ασβέστιο, που στραγγίζουν και αερίζονται καλά. Απαιτεί θέσεις ηλιαζόμενες ή ημισκιαζόμενες με χαμηλές νυχτερινές θερμοκρασίες· για να ανθίσει πρέπει να περάσει ένα διάστημα σε χαμηλές θερμοκρασίες. Αντέχει στον παγετό, αλλά στην ανθοφορία χρειάζεται προστασία από ισχυρούς ανέμους. Πολλαπλασιάζεται με κονδύλους και σπόρο. Για παραγωγή ανθέων φυτεύονται κόνδυλοι το φθινόπωρο (Σεπτέμβριο-Οκτώβριο), αφού μείνουν 24 ώρες σε νερό με μυκητοκτόνο, σε βάθος 4-6 εκ. και αποστάσεις περίπου 20 εκ. Ο σπόρος δίνει άνθη διαφόρων χρωμάτων, γι' αυτό χρησιμοποιείται μόνο για παραγωγή νέων κονδύλων (σπορά Αύγουστο-Σεπτέμβριο, εκρίζωση των κονδύλων τον Ιούνιο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ελαφρά αμμοπηλώδη, στραγγερά εδάφη χωρίς πολύ ασβέστιο· ήλιος ή ημισκιά, χαμηλές νυχτερινές θερμοκρασίες
Χρειάζεται περίοδο χαμηλών θερμοκρασιών για να ανθίσει· αντέχει στον παγετό
Κόνδυλοι: φθινόπωρο, 24 ώρες σε νερό με μυκητοκτόνο, βάθος 4-6 εκ., απόσταση 20 εκ.
Σπόρος: μόνο για παραγωγή νέων κονδύλων

Φροντίδες, συλλογή και συντήρηση ανεμώνας

Ερώτηση: Ποιες καλλιεργητικές φροντίδες απαιτεί η ανεμώνα; Πώς γίνεται η συλλογή και η συντήρηση των ανθέων της ανεμώνας;

Απάντηση:

§7.1 Πότισμα: κανονικά ποτίσματα χωρίς υπερβολική εδαφική υγρασία, που καταστρέφει τα ριζώματα· προτιμάται το πότισμα με σταγόνες, για να μη βρέχεται το φύλλωμα.
Λίπανση: πριν από το φύτεμα ενσωματώνονται τα λιπάσματα του κεφ. 3.2· μπορεί να προστεθεί επιφανειακά θειϊκή αμμωνία· αποφεύγονται οι μεγάλες ποσότητες (συσσώρευση αλάτων)· με την έναρξη της ανθοφορίας νιτρικό κάλιο για βελτίωση της ποιότητας των ανθέων.
Ζιζανιοκτονία με σκαλίσματα και τακτική αφαίρεση των υπερώριμων ανθέων, ώστε να συνεχίζεται η άνθηση· φυτοπροστασία από σκωριάσεις και βοτρύτη (μυκητοκτόνα, αραιή φύτευση, αραίωμα φύλλων) και από αφίδες, θρίπες, ακάρεα, κάμπιες.
Συγκομιδή και συντήρηση: τα άνθη κόβονται από χαμηλά, για να έχουν μεγάλο στέλεχος, όταν τα πέταλα έχουν αποκτήσει το χρώμα τους αλλά είναι ακόμη κλειστά· το κόψιμο γίνεται το απόγευμα και τα άνθη αποθηκεύονται σε 2-5°C· διατηρούνται αρκετές ημέρες στο ανθοδοχείο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ανεμώνα απαιτεί κανονικά ποτίσματα, χωρίς υπερβολική υγρασία που καταστρέφει τα ριζώματα, κατά προτίμηση με σταγόνες ώστε να μη βρέχεται το φύλλωμα. Πριν από το φύτεμα γίνεται βασική λίπανση, ενώ μπορεί να προστεθεί επιφανειακά θειϊκή αμμωνία· οι μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων αποφεύγονται και με την έναρξη της ανθοφορίας δίνεται νιτρικό κάλιο για καλύτερη ποιότητα ανθέων. Χρειάζεται ζιζανιοκτονία με σκαλίσματα, τακτική αφαίρεση των υπερώριμων ανθέων και φυτοπροστασία. Τα άνθη κόβονται από χαμηλά, το απόγευμα, όταν τα πέταλα έχουν αποκτήσει το χρώμα τους αλλά είναι ακόμη κλειστά, αποθηκεύονται σε 2-5°C και διατηρούνται αρκετές ημέρες στο ανθοδοχείο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πότισμα κανονικό, χωρίς υπερβολική υγρασία, κατά προτίμηση με σταγόνες
Βασική λίπανση, θειϊκή αμμωνία, νιτρικό κάλιο στην ανθοφορία· όχι μεγάλες ποσότητες
Σκαλίσματα και αφαίρεση υπερώριμων ανθέων
Κόψιμο από χαμηλά, το απόγευμα, με χρωματισμένα αλλά κλειστά πέταλα· αποθήκευση 2-5°C

Πολλαπλασιασμός και φροντίδες γλαδίολου

Ερώτηση: Πώς πολλαπλασιάζεται ο γλαδίολος; Ποιες καλλιεργητικές φροντίδες απαιτεί;

Απάντηση:

§7.2 Πολλαπλασιασμός: με βολβούς (κονδυλόμορφους), που κατατάσσονται σε μεγέθη ανάλογα με την περίμετρο· βολβοί μικρότεροι από 8 εκ. δεν καλλιεργούνται για κομμένο άνθος.
Φύτευση από τέλος Φεβρουαρίου μέχρι και τον Ιούλιο, τμηματικά ανά 15νθήμερο (οι βολβοί διατηρούνται σε 2-4°C), σε γραμμές πάνω σε σαμάρια (35-50 εκ. × 20 εκ.) ή σε αλίες (15×20 ή 10×15 εκ.), σε βάθος 10-12 εκ.
Γύρω από το νέο βολβό σχηματίζονται βολβίδια, που καλλιεργούνται την άνοιξη και το καλοκαίρι σε ελαφρά εδάφη για να γίνουν πολλαπλασιαστικό υλικό.
Καλλιεργητικές φροντίδες: τακτικό πότισμα (τα φυτά δεν πρέπει να διψάσουν)· βασική λίπανση (κεφ. 3.2) με πολύ καλή και βαθιά κατεργασία και θειϊκή αμμωνία σε τρεις δόσεις· ζιζανιοκτονία με ζιζανιοκτόνα ή σκαλίσματα· υποστύλωση (συρμάτινο πλέγμα ή πάσσαλοι με νήμα) σε πολύ ελαφρύ έδαφος ή περιοχές με ανέμους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο γλαδίολος πολλαπλασιάζεται με βολβούς, που κατατάσσονται σε μεγέθη ανάλογα με την περίμετρό τους· βολβοί με περίμετρο μικρότερη από 8 εκ. δεν καλλιεργούνται για κομμένο άνθος. Η φύτευση αρχίζει από τέλος Φεβρουαρίου και μπορεί να συνεχισθεί μέχρι τον Ιούλιο, τμηματικά ανά 15νθήμερο, σε γραμμές πάνω σε σαμάρια ή σε αλίες, σε βάθος 10-12 εκ. Τα βολβίδια που σχηματίζονται γύρω από το νέο βολβό καλλιεργούνται για να χρησιμοποιηθούν ως πολλαπλασιαστικό υλικό. Οι καλλιεργητικές φροντίδες είναι: τακτικό πότισμα ώστε τα φυτά να μη διψάσουν, βασική λίπανση με πολύ καλή και βαθιά εδαφική κατεργασία και θειϊκή αμμωνία σε τρεις δόσεις, ζιζανιοκτονία με ζιζανιοκτόνα ή σκαλίσματα και υποστύλωση όταν το έδαφος είναι πολύ ελαφρύ ή η περιοχή έχει ανέμους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βολβοί κατά μέγεθος περιμέτρου· κάτω από 8 εκ. όχι για κομμένο άνθος
Φύτευση τέλος Φεβρουαρίου-Ιούλιο, ανά 15νθήμερο, βάθος 10-12 εκ.
Βολβίδια ως πολλαπλασιαστικό υλικό
Πότισμα, λίπανση, ζιζανιοκτονία, υποστύλωση

Προβλήματα, ασθένειες και εχθροί γλαδίολου

Ερώτηση: Ποια προβλήματα μπορούν να εμφανισθούν στην καλλιέργεια του γλαδίολου; Ποιες ασθένειες και ποιοι εχθροί τον προσβάλλουν;

Απάντηση:

§7.2 Προβλήματα: χλώρωση των φύλλων σε αλκαλικό έδαφος ή κάψιμο στις άκρες με υψηλές θερμοκρασίες και δίψα· μαρασμός από παθογόνα, υπερβολικό άζωτο, βαρύ ή πολύ υγρό έδαφος ή ανώριμους βολβούς.
Κάμψη του ανθικού στελέχους αν τα φυτά διψάσουν μόλις εμφανισθεί η ταξιανθία ή με χαμηλές θερμοκρασίες· μάρανση ή μη εμφάνιση της ταξιανθίας από ακανόνιστα ποτίσματα, τροφοπενίες, περίσσεια αζώτου, μειωμένο φωτισμό ή χαμηλές θερμοκρασίες.
Ασθένειες: κουρβουλάρια (κηλίδες στις δύο επιφάνειες των φύλλων), βοτρύτης και ξηρή σήψη (φυτό και βολβοί), πενικίλλιο και φουζαρίωση (βολβοί)· αντιμετώπιση με απομάκρυνση ασθενών φυτών, απολύμανση βολβών και εδάφους, προληπτικούς ψεκασμούς με μυκητοκτόνα.
Εχθροί: θρίπες, ακάρεα, νηματώδεις και έντομα που μεταφέρουν ιώσεις· προληπτικοί ψεκασμοί με εντομοκτόνα, ακαρεοκτόνα ή νηματοδοκτόνα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην καλλιέργεια του γλαδίολου μπορεί να εμφανισθεί χλώρωση των φύλλων σε αλκαλικό έδαφος ή κάψιμο στις άκρες τους με υψηλές θερμοκρασίες και δίψα, μαρασμός των φυτών (από παθογόνα, υπερβολικό άζωτο, βαρύ ή πολύ υγρό έδαφος, ανώριμους βολβούς), κάμψη του ανθικού στελέχους και μάρανση ή μη εμφάνιση της ταξιανθίας (από ακανόνιστα ποτίσματα, τροφοπενίες, περίσσεια αζώτου, μειωμένο φωτισμό ή χαμηλές θερμοκρασίες). Οι συνηθέστερες ασθένειες είναι η κουρβουλάρια, ο βοτρύτης και η ξηρή σήψη, καθώς και το πενικίλλιο και η φουζαρίωση που προσβάλλουν τους βολβούς. Ζωικοί εχθροί είναι κυρίως οι θρίπες, τα ακάρεα, οι νηματώδεις και έντομα που μεταφέρουν ιώσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χλώρωση, κάψιμο φύλλων, μαρασμός, κάμψη στελέχους, μάρανση ταξιανθίας με τις αιτίες τους
Ασθένειες: κουρβουλάρια, βοτρύτης, ξηρή σήψη, πενικίλλιο, φουζαρίωση
Εχθροί: θρίπες, ακάρεα, νηματώδεις, έντομα-φορείς ιώσεων

Περιγραφή και καλλιέργεια λιλίου

Ερώτηση: Περιγράψτε το λίλιο. Πότε καλλιεργείται και πώς πολλαπλασιάζεται;

Απάντηση:

§7.3 Περιγραφή: το λίλιο (Lilium candidum) ή κρίνος της Παναγίας έχει μεγάλους σαρκώδεις βολβούς από πολλά λεπτά και μακριά βολβομερή (λέπια), όρθιους ισχυρούς βλαστούς 60-120 εκ., φύλλα επιμήκη γυαλιστερά και άνθη μεγάλα, λευκά, πολύ αρωματικά, 2-15 μαζί στην άκρη του στελέχους· τα είδη και υβρίδια ταξινομούνται σε 9 ομάδες.
Πότε: ανθίζει από το Μάιο μέχρι τον Ιούνιο· οι ερασιτέχνες αγοράζουν βολβούς έτοιμους για ανθοφορία.
Πολλαπλασιασμός: με σπόρο το Μάρτιο (τα βολβίδια εκριζώνονται το φθινόπωρο, ξαναφυτεύονται την άνοιξη και τα φυτά ανθίζουν σε 4-5 χρόνια)· με βολβίδια των μητρικών βολβών, που φυτεύονται Αύγουστο-Οκτώβριο και ανθοφορούν σε 2-4 χρόνια· με βολβομερή (λέπια), με τον ίδιο τρόπο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το λίλιο (Lilium candidum) ή κρίνος της Παναγίας έχει μεγάλους σαρκώδεις βολβούς, που αποτελούνται από πολλά λεπτά και μακριά βολβομερή (λέπια), και όρθιους, ισχυρούς βλαστούς ύψους 60-120 εκ. ή και περισσότερο (υβρίδια). Τα φύλλα του είναι επιμήκη, γυαλιστερά, ωραίου πράσινου χρώματος και τα άνθη μεγάλα, λευκά, πολύ αρωματικά, 2-15 μαζί στην άκρη του ανθικού στελέχους. Ανθίζει από το Μάιο μέχρι τον Ιούνιο. Πολλαπλασιάζεται με σπόρο που σπέρνεται το Μάρτιο (τα φυτά ανθίζουν μετά από 4-5 χρόνια), με βολβίδια που αναπτύσσονται από τους μητρικούς βολβούς και φυτεύονται Αύγουστο-Οκτώβριο (ανθοφορούν σε 2-4 χρόνια) και με βολβομερή (λέπια).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σαρκώδεις βολβοί από βολβομερή, βλαστοί 60-120 εκ., λευκά αρωματικά άνθη
Ανθοφορία Μάιο-Ιούνιο
Σπόρος (Μάρτιος, άνθηση σε 4-5 χρόνια), βολβίδια (Αύγουστο-Οκτώβριο, 2-4 χρόνια), βολβομερή

Περιγραφή, ποικιλίες και καλλιέργεια νάρκισσου

Ερώτηση: Περιγράψτε το νάρκισσο. Ποιες είναι οι ποικιλίες του και πότε καλλιεργείται;

Απάντηση:

§7.4 Περιγραφή: ο νάρκισσος (ζαμπάκι ή μανουσάκι) είναι πολυετής, ύψους 20-50 εκ., με μεγάλο χιτωνωτό βολβό, φύλλα μακριά και στενά και ανθικά στελέχη γερά, κυλινδρικά, κοίλα, με ένα ή περισσότερα άνθη λευκά, κίτρινα ή πορτοκαλί· στο κέντρο του άνθους υπάρχει επιμήκης κύλινδρος (τρομπέτα) ή κοντό κύπελλο.
Ποικιλίες: είναι πολλές και κατατάσσονται σε ομάδες ανάλογα με τη διαμόρφωση του άνθους· για υπαίθρια καλλιέργεια ποικιλίες των ειδών της ελληνικής χλωρίδας (Ν. ο ταζέτιος, Ν. ο παπυρώδης) με 2-15 άνθη ανά στέλεχος, για θερμοκήπιο οι «Τρομπέτες» με ένα άνθος.
Πότε: οι βολβοί φυτεύονται από το τέλος του καλοκαιριού· στις ζεστές περιοχές ανθίζουν στα τέλη Νοεμβρίου, στις ψυχρότερες νωρίς την ερχόμενη άνοιξη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο νάρκισσος (ζαμπάκι ή μανουσάκι) είναι φυτό πολυετές, ύψους 20-50 εκ., με μεγάλο χιτωνωτό βολβό από τον οποίο βγαίνουν τα φύλλα και τα άνθη, χωρίς βλαστό. Τα φύλλα είναι μακριά και στενά, και τα ανθικά στελέχη γερά, κυλινδρικά και κοίλα, με ένα ή περισσότερα άνθη λευκά, κίτρινα ή πορτοκαλί· στο κέντρο του άνθους σχηματίζεται η τρομπέτα ή ένα κοντό κύπελλο. Οι ποικιλίες του είναι πολλές και κατατάσσονται σε ομάδες ανάλογα με τη διαμόρφωση του άνθους: για υπαίθρια καλλιέργεια χρησιμοποιούνται ποικιλίες του ταζέτιου και του παπυρώδους νάρκισσου (2-15 άνθη ανά στέλεχος), ενώ για θερμοκήπιο οι «Τρομπέτες» (ένα άνθος ανά στέλεχος). Οι βολβοί φυτεύονται από το τέλος του καλοκαιριού και τα φυτά ανθίζουν στα τέλη Νοεμβρίου στις ζεστές περιοχές ή νωρίς την άνοιξη στις ψυχρότερες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χιτωνωτός βολβός, στενά φύλλα, κοίλα στελέχη, τρομπέτα ή κύπελλο
Ομάδες κατά διαμόρφωση άνθους· ταζέτιος/παπυρώδης για ύπαιθρο, «Τρομπέτες» για θερμοκήπιο
Φύτευση τέλος καλοκαιριού· άνθηση τέλη Νοεμβρίου ή νωρίς την άνοιξη

Ομάδες ποικιλιών, καλλιέργεια και συνθήκες ανάπτυξης ντάλιας

Ερώτηση: Σε ποιες ομάδες χωρίζονται οι ποικιλίες της ντάλιας; Πότε καλλιεργείται και ποιες συνθήκες ανάπτυξης απαιτεί;

Απάντηση:

§7.5 Ομάδες κατά τύπο άνθους: τύπου ανεμώνας (μονά άνθη, ύψος 0,30-0,60 μ.), διακοσμητικές (μεγάλα συμμετρικά άνθη 20-30 εκ., ύψος 1,30-1,80 μ.), κάκτοι (πέταλα σχεδόν τυλιγμένα σα ρολό, 1,20-1,70 μ.), τύπου πομπόν (σχεδόν σφαιρικά άνθη, 0,60-1,50 μ.).
Ομάδες κατά ύψος: μεγάλης (1,20-1,80 μ.), μέσης (0,70-1,20 μ.) και χαμηλής ανάπτυξης (0,30-0,70 μ.).
Πότε: τα ριζώματα φυτεύονται Φεβρουάριο-Μάρτιο και τα φυτά ανθίζουν από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο.
Συνθήκες: όλα τα εδάφη, ακόμη και ασβεστώδη, καλύτερα βαθιά, στραγγερά, γόνιμα, με οργανική ουσία, ελαφρά αμμοαργιλώδη· ήπιο κλίμα, δεν αντέχει κρύο και παγετούς· νυχτερινή θερμοκρασία 15°C· ηλιαζόμενες θέσεις με σχετική δροσιά και καλό αερισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι ποικιλίες της ντάλιας χωρίζονται σε ομάδες ανάλογα με τον τύπο του άνθους τους (τύπου ανεμώνας, διακοσμητικές, κάκτοι, τύπου πομπόν) και ανάλογα με το ύψος τους (μεγάλης, μέσης και χαμηλής ανάπτυξης). Τα ριζώματα φυτεύονται Φεβρουάριο-Μάρτιο και τα φυτά ανθίζουν από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο. Η ντάλια καλλιεργείται σε όλα τα εδάφη, ακόμη και τα ασβεστώδη, αλλά ευδοκιμεί καλύτερα σε βαθιά, στραγγερά, γόνιμα, ελαφρά αμμοαργιλώδη εδάφη με οργανική ουσία. Απαιτεί ήπιο κλίμα, δεν αντέχει το κρύο και τους παγετούς, η καταλληλότερη νυχτερινή θερμοκρασία για τη βλάστηση είναι 15°C και αναπτύσσεται σε ηλιαζόμενες θέσεις με σχετική δροσιά και καλό αερισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τύπος άνθους: ανεμώνας, διακοσμητικές, κάκτοι, πομπόν
Ύψος: μεγάλης, μέσης, χαμηλής ανάπτυξης
Φύτευση Φεβρουάριο-Μάρτιο, άνθηση άνοιξη-φθινόπωρο
Γόνιμα στραγγερά εδάφη, ήπιο κλίμα, όχι παγετός, ήλιος με δροσιά και αερισμό

Πολλαπλασιασμός και φροντίδες ντάλιας

Ερώτηση: Πώς πολλαπλασιάζεται η ντάλια και ποιες καλλιεργητικές φροντίδες απαιτεί;

Απάντηση:

§7.5 Πολλαπλασιασμός με ριζώματα: φύτευση Φεβρουάριο-Μάρτιο· κάθε ρίζωμα πρέπει να έχει τουλάχιστον ένα κομμάτι περσινού βλαστού με οφθαλμούς· τα μεγάλα ριζώματα χωρίζονται· βάθος φύτευσης 10-12 εκ., σειρές ανά 1 μ., φυτά ανά 60-80 εκ.
Μοσχεύματα: Ιανουάριο-Φεβρουάριο τα ριζώματα παραχώνονται σε θερμοκήπιο (18°C ημέρα, 12°C νύχτα)· οι βλαστοί 20-25 εκ. κόβονται σε μήκος 6-10 εκ. (η διαδικασία επαναλαμβάνεται 5-6 φορές) και ριζοβολούν σε 18°C σε περίπου τρεις εβδομάδες.
Σπόρος: για τις νάνες κηποτεχνικές ποικιλίες, σε θερμοσπορείο το Μάρτιο, φύτευση στα παρτέρια τέλος Απριλίου.
Φροντίδες: πότισμα αμέσως μετά τη φύτευση και τουλάχιστον δύο την εβδομάδα· λίπανση με κοπριά και σύνθετο λίπασμα (11-15-15) και επιφανειακά στην ανθοφορία (όχι έντονη)· υποστύλωση στις υψηλές ποικιλίες· κορυφολόγημα στα 8 φύλλα· ξεμπουμπούκιασμα στις μεγανθείς ποικιλίες· μεταφορά των ριζωμάτων σε νέα θέση κάθε δύο χρόνια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ντάλια πολλαπλασιάζεται κυρίως με ριζώματα, που φυτεύονται Φεβρουάριο-Μάρτιο και πρέπει να έχουν τουλάχιστον ένα κομμάτι περσινού βλαστού με οφθαλμούς. Για περισσότερα φυτά παράγονται μοσχεύματα από ριζώματα που παραχώνονται στο θερμοκήπιο Ιανουάριο-Φεβρουάριο· οι βλαστοί κόβονται σε μήκος 6-10 εκ. και ριζοβολούν σε θερμαινόμενο υπόστρωμα 18°C. Με σπόρο πολλαπλασιάζονται οι νάνες κηποτεχνικές ποικιλίες. Οι καλλιεργητικές φροντίδες είναι: πότισμα αμέσως μετά τη φύτευση και τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα κατά την ανάπτυξη, βασική λίπανση με κοπριά και σύνθετο λίπασμα (11-15-15) και επιφανειακή στην ανθοφορία, χωρίς έντονη λίπανση, υποστύλωση των υψηλών ποικιλιών, κορυφολόγημα μόλις το φυτό αποκτήσει 8 φύλλα, ξεμπουμπούκιασμα στις ποικιλίες με μεγάλο άνθος και εξαγωγή των ριζωμάτων, με μεταφορά σε νέα θέση κάθε δύο χρόνια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ριζώματα με κομμάτι περσινού βλαστού με οφθαλμούς, Φεβρουάριο-Μάρτιο
Μοσχεύματα από παραχωμένα ριζώματα στο θερμοκήπιο· σπόρος για νάνες ποικιλίες
Πότισμα, λίπανση (11-15-15), υποστύλωση, κορυφολόγημα, ξεμπουμπούκιασμα, εξαγωγή ριζωμάτων

Πολλαπλασιασμός και φροντίδες τουλίπας

Ερώτηση: Πώς πολλαπλασιάζονται οι τουλίπες; Ποιες καλλιεργητικές φροντίδες απαιτούν;

Απάντηση:

§7.6 Πολλαπλασιασμός: με βολβούς που σχηματίζονται από το μητρικό βολβό· φύτευση Σεπτέμβριο-Οκτώβριο, με την κορυφή των βολβών σε βάθος 2-3 εκ. και αποστάσεις 15-20 εκ., συνήθως χωρίς χιτώνα· το έδαφος καλύπτεται με κοπριά ή φυτόχωμα.
Οι πολύ μικροί βολβοί καλλιεργούνται 1-2 χρόνια μέχρι περίμετρο πάνω από 8 εκ.· ο σπόρος (Αύγουστο-Σεπτέμβριο) μόνο για νέες ποικιλίες.
Φορτσάρισμα: για πρώιμη ανθοφορία οι βολβοί μένουν μερικές εβδομάδες σε ψυγεία 5-9°C και μετά σε θάλαμο ριζοβολίας (2-9°C) ή κατευθείαν στο θερμοκήπιο.
Φροντίδες: τακτικό πότισμα (αν διψάσουν το άνθος μαραίνεται)· βαθιά κατεργασία και λίπανση με χωνεμένη απολυμασμένη κοπριά και φωσφορικό, ασβεστόλιθος αν λείπει ασβέστιο, επιφανειακά κάθε εβδομάδα νιτρικό ασβέστιο/σύνθετο λίπασμα· ζιζανιοκτονία με σκαλίσματα-βοτανίσματα· εκρίζωση των βολβών τον Ιούλιο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι τουλίπες πολλαπλασιάζονται με βολβούς που σχηματίζονται από το μητρικό βολβό. Φυτεύονται Σεπτέμβριο-Οκτώβριο, ώστε η κορυφή τους να βρίσκεται σε βάθος 2-3 εκ., σε αποστάσεις 15-20 εκ., και το έδαφος καλύπτεται με κοπριά ή φυτόχωμα. Οι πολύ μικροί βολβοί καλλιεργούνται 1-2 χρόνια για να αποκτήσουν περίμετρο πάνω από 8 εκ., ενώ ο σπόρος χρησιμοποιείται μόνο για νέες ποικιλίες. Για πρώιμη άνθηση οι βολβοί «φορτσάρονται» σε ψυγεία 5-9°C. Οι καλλιεργητικές φροντίδες είναι: τακτικό πότισμα, γιατί αν τα φυτά διψάσουν το άνθος μαραίνεται, λίπανση πριν από το φύτεμα με χωνεμένη απολυμασμένη κοπριά και φωσφορικό λίπασμα και επιφανειακή λίπανση κάθε εβδομάδα μετά το φύτρωμα, ζιζανιοκτονία με ελαφρά σκαλίσματα και βοτανίσματα και εκρίζωση των βολβών τον Ιούλιο, που καθαρίζονται και αποθηκεύονται σε ξηρό, αεριζόμενο χώρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βολβοί από το μητρικό, φύτευση Σεπτέμβριο-Οκτώβριο, βάθος 2-3 εκ.
Φορτσάρισμα σε 5-9°C για πρώιμη άνθηση
Πότισμα, λίπανση, ζιζανιοκτονία, εκρίζωση βολβών τον Ιούλιο

Προβλήματα, ασθένειες και εχθροί τουλίπας

Ερώτηση: Ποια προβλήματα μπορούν να εμφανισθούν στις καλλιέργειες της τουλίπας; Ποιες ασθένειες και ποιοι εχθροί τις προσβάλλουν;

Απάντηση:

§7.6 Προβλήματα: χαμηλά ανθικά στελέχη όταν ο χρόνος έκθεσης σε χαμηλή θερμοκρασία δεν ήταν αρκετός· μη άνθηση ή ξερό άνθος με υψηλή θερμοκρασία πριν ή μετά τη φύτευση· κάμψη του στελέχους με μεγάλη ατμοσφαιρική υγρασία στο θερμοκήπιο (ιδίως με υψηλές θερμοκρασίες)· κάψιμο των ριζών από υπερβολική λίπανση, άλατα ή υπολείμματα φαρμάκων.
Ασθένειες: άνθρακας, ριζοκτόνια, σκωρίαση, σκληροτίνια, φαιά σήψη και φουζαρίωση· ψεκασμοί με μυκητοκτόνα, εδαφική απολύμανση, απομάκρυνση ασθενών φυτών και βύθισμα των βολβών για μισή ώρα σε διάλυμα μυκητοκτόνων.
Εχθροί: κυρίως αφίδες, που μεταδίδουν ιώσεις και προσβάλλουν και τους αποθηκευμένους βολβούς, μαζί με τον τετράνυχο· ψεκασμοί με εντομοκτόνα και ακαρεοκτόνα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στις καλλιέργειες της τουλίπας μπορούν να εμφανισθούν χαμηλά ανθικά στελέχη, όταν ο χρόνος έκθεσης σε χαμηλή θερμοκρασία δεν ήταν αρκετός, μη άνθηση ή ξερό άνθος, αν η θερμοκρασία ήταν υψηλή πριν ή μετά τη φύτευση, κάμψη του στελέχους με το άνοιγμα του άνθους από μεγάλη ατμοσφαιρική υγρασία στο θερμοκήπιο και κάψιμο των ριζών από υπερβολική λίπανση ή συσσώρευση αλάτων ή υπολειμμάτων φαρμάκων. Οι ασθένειες είναι ο άνθρακας, η ριζοκτόνια, η σκωρίαση, η σκληροτίνια, η φαιά σήψη και η φουζαρίωση, που προσβάλλουν φυτά και βολβούς. Ζωικοί εχθροί είναι κυρίως οι αφίδες, που μεταδίδουν ιώσεις και προσβάλλουν τους αποθηκευμένους βολβούς, καθώς και ο τετράνυχος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χαμηλά στελέχη, μη άνθηση/ξερό άνθος, κάμψη στελέχους, κάψιμο ριζών με τις αιτίες τους
Ασθένειες: άνθρακας, ριζοκτόνια, σκωρίαση, σκληροτίνια, φαιά σήψη, φουζαρίωση
Εχθροί: αφίδες και τετράνυχος

Προβλήματα και ασθένειες υάκινθου

Ερώτηση: Ποια προβλήματα μπορούν να εμφανισθούν στην καλλιέργεια του υάκινθου; Ποιες ασθένειες τον προσβάλλουν;

Απάντηση:

§7.7 Προβλήματα: μάρανση των κορυφών των φύλλων, που κιτρινίζουν και ξεραίνονται, όταν η ατμόσφαιρα του θερμοκηπίου είναι ξηρή (αποφεύγεται με ψεκασμούς με νερό).
Μάρανση των ανθοφόρων οφθαλμών στην κορυφή της ταξιανθίας, όταν οι θερμοκρασίες στο θερμοκήπιο είναι πολύ υψηλές ή χαμηλές.
Σπάσιμο του ανθοφόρου βλαστού πριν από την άνθηση, από πολύ υγρό έδαφος ή υπερβολική λίπανση με θειϊκή αμμωνία.
Ασθένειες: ριζοκτόνια (κορυφές φύλλων και ταξιανθίας, που μετά σαπίζουν από άλλους μύκητες και βακτήρια), σκωρίαση και προσβολή των αποθηκευμένων βολβών από μύκητες και βακτήρια· εδαφική απολύμανση, απολύμανση βολβών με μυκητοκτόνα, ψεκασμοί.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην καλλιέργεια του υάκινθου μπορεί να εμφανισθεί μάρανση των κορυφών των φύλλων, που κιτρινίζουν και ξεραίνονται όταν η ατμόσφαιρα του θερμοκηπίου είναι ξηρή, μάρανση των ανθοφόρων οφθαλμών στην κορυφή της ταξιανθίας όταν οι θερμοκρασίες είναι πολύ υψηλές ή χαμηλές, και σπάσιμο του ανθοφόρου βλαστού πριν από την άνθηση από πολύ υγρό έδαφος ή υπερβολική λίπανση με θειϊκή αμμωνία. Οι πιο συνηθισμένες ασθένειες είναι η ριζοκτόνια, που προσβάλλει τις κορυφές των φύλλων και της ταξιανθίας, η σκωρίαση και η προσβολή των αποθηκευμένων βολβών από μύκητες και βακτήρια. Αντιμετωπίζονται με εδαφική απολύμανση, απολύμανση των βολβών με μυκητοκτόνα και ψεκασμούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μάρανση κορυφών φύλλων (ξηρή ατμόσφαιρα)
Μάρανση ανθοφόρων οφθαλμών (πολύ υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες)
Σπάσιμο ανθοφόρου βλαστού (υγρό έδαφος, θειϊκή αμμωνία)
Ασθένειες: ριζοκτόνια, σκωρίαση, σήψεις αποθηκευμένων βολβών

Συνθήκες ανάπτυξης, καλλιέργεια και πολλαπλασιασμός φρέζιας

Ερώτηση: Ποιες είναι οι συνθήκες ανάπτυξης της φρέζιας; Πότε καλλιεργείται και πώς πολλαπλασιάζεται;

Απάντηση:

§7.8 Συνθήκες: ευδοκιμεί σε έδαφος ελαφρύ, αμμοπηλώδες, ηλιαζόμενο, με λίγες οργανικές ουσίες, στραγγερό· τα αργιλώδη εδάφη είναι ακατάλληλα· σε γλάστρες μείγμα φυλλόχωμα-κοπριά-κηπόχωμα 1:1:1· δεν αντέχει κάτω από 0°C· ιδανική νυχτερινή θερμοκρασία 13-14°C και ημερήσια 20-22°C.
Πότε: οι βολβοί φυτεύονται από τον Αύγουστο έως το τέλος Οκτωβρίου (βάθος 3-5 εκ., αποστάσεις 10-15 εκ.) και η φρέζια ανθίζει από το Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο· για πρώιμη παραγωγή καλλιεργείται σε μέτρια θερμαινόμενο χώρο.
Πολλαπλασιασμός: με βολβίδια γύρω από το μητρικό βολβό, που φυτεύονται Σεπτέμβριο-Οκτώβριο, εκριζώνονται Μάιο-Ιούνιο και είναι κατάλληλα για παραγωγή το φθινόπωρο· και με σπόρο Μάρτιο-Ιούνιο (τα σπορόφυτα ανθοφορούν 6-12 μήνες μετά).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φρέζια ευδοκιμεί σε έδαφος ελαφρύ, αμμοπηλώδες, ηλιαζόμενο, με λίγες οργανικές ουσίες και στραγγερό· τα αργιλώδη εδάφη είναι ακατάλληλα. Δεν αντέχει θερμοκρασίες κάτω από 0°C· ιδανική νυχτερινή θερμοκρασία είναι 13-14°C και ημερήσια 20-22°C. Οι βολβοί φυτεύονται από τον Αύγουστο έως το τέλος Οκτωβρίου και η φρέζια ανθίζει από το Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο· για πρώιμη παραγωγή η καλλιέργεια γίνεται σε μέτρια θερμαινόμενο χώρο. Πολλαπλασιάζεται με τα βολβίδια που αναπτύσσονται γύρω από το μητρικό βολβό, τα οποία φυτεύονται Σεπτέμβριο-Οκτώβριο και εκριζώνονται Μάιο-Ιούνιο, καθώς και με σπόρο (σπορά Μάρτιο-Ιούνιο, ανθοφορία 6-12 μήνες μετά).

Κριτήρια αξιολόγησης: