Λύσεις — Κεφάλαιο 14 (Ερωτήσεις σελ. 185) – ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 14 (Ερωτήσεις σελ. 185)

Απαντήσεις στις 3 ερωτήσεις του κεφαλαίου 14.

Ερώτηση 1 — Περιστατικό — κόρη 30 ετών

Ερώτηση: Γυναίκα ηλικίας 30 ετών χωρίς παιδιά, με εμμηναρχή στα 9 χρόνια έχει μητέρα ηλικίας 60 ετών με καρκίνο του μαστού που διαγνώστηκε και χειρουργήθηκε πριν 2 χρόνια. Τι θα προτείνετε στην κόρη να κάνει ως προληπτικό έλεγχο; Μπορείτε να προτείνετε μία τουλάχιστον εξέταση για τη μητέρα;

Απάντηση:

• Η κόρη είναι γυναίκα «υψηλού κινδύνου»: οικογενειακό ιστορικό (μητέρα — συγγενής α΄ βαθμού με καρκίνο μαστού → 2-3 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα), πρώιμη εμμηναρχή (9 ετών, < 12) και ατεκνία στα 30 (σελ. 180-181). Προληπτικός έλεγχος (σελ. 184): αυτοεξέταση των μαστών μία φορά τον μήνα, τη 10η περίπου ημέρα του κύκλου (και εκπαίδευση στη σωστή τεχνική)· εξέταση από γιατρό — για τις γυναίκες υψηλού κινδύνου ενδείκνυται τακτική εξέταση (τουλάχιστον κάθε 3 χρόνια ως τα 40, καλύτερα ετήσια)· μαστογραφία από τα 35 ετών (οι γυναίκες υψηλού κινδύνου αρχίζουν από τα 35, όχι από τα 40), κάθε 1-2 χρόνια· ενδεχομένως υπερηχογράφημα μαστών· αποφυγή παχυσαρκίας-λίπους-αλκοόλ.
• Για τη μητέρα: μετά τη θεραπεία χρειάζεται παρακολούθηση για τυχόν υποτροπή ή καρκίνο στον άλλο μαστό (προηγούμενο ιστορικό = προδιαθεσικός παράγοντας): ετήσια μαστογραφία του άλλου μαστού, εξέταση από γιατρό και αυτοεξέταση μηνιαία, και για σταδιοποίηση-παρακολούθηση υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία και σπινθηρογράφημα οστών (σελ. 181, 184).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κόρη (υψηλού κινδύνου: μητέρα, εμμηναρχή 9, ατεκνία): μηνιαία αυτοεξέταση 10η ημέρα, τακτική εξέταση από γιατρό, μαστογραφία από τα 35 κάθε 1-2 χρόνια. Μητέρα: ετήσια μαστογραφία άλλου μαστού, εξέταση-αυτοεξέταση, υπερηχογράφημα/αξονική/σπινθηρογράφημα οστών για παρακολούθηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Περιστατικό — ενδεικτική απάντηση από το κεφάλαιο.

Ερώτηση 2 — Περιστατικό — σκληρή διόγκωση

Ερώτηση: Γυναίκα ηλικίας 42 ετών εμφανίζει σκληρή ανώδυνη διόγκωση στον αριστερό μαστό. Τι θα της προτείνετε να κάνει και με ποια σειρά;

Απάντηση:

• Η ανώδυνη, σκληρή μάζα είναι η συχνότερη εκδήλωση του καρκίνου του μαστού (80%) και η ηλικία 42 είναι μετά την κορύφωση της συχνότητας (> 40) (σελ. 181). Σειρά ενεργειών (σελ. 181-184):

  1. Άμεση επίσκεψη σε γιατρό — εξέταση των μαστών: επισκόπηση (καθιστή, χέρια πλάι-ανάταση) και ψηλάφηση και των δύο μαστών (ύπτια, κυκλικά από την περιφέρεια προς τη θηλή), πίεση θηλής για έκκριμα, ψηλάφηση μασχαλών για διογκωμένους λεμφαδένες.
  2. Μαστογραφία — γίνεται σε κάθε γυναίκα με ψηλαφητή μάζα: δείχνει την έκταση της βλάβης, πληροφορίες για το είδος (καλοήθης-κακοήθης) και μικρότερες βλάβες που διέφυγαν· συμπληρωματικά υπερηχογράφημα μαστών.
  3. Βιοψία της ψηλαφητής μάζας — η οριστική διάγνωση γίνεται μόνο με βιοψία.
  4. Αν επιβεβαιωθεί καρκίνος: σταδιοποίηση (υπερηχογράφημα, αξονική, σπινθηρογράφημα οστών) και θεραπεία — χειρουργική, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία — και παρακολούθηση.

  Να μην καθυστερήσει «να δει αν θα φύγει»: η έγκαιρη διάγνωση σημαίνει περισσότερες πιθανότητες ίασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άμεσα: 1. εξέταση από γιατρό (επισκόπηση, ψηλάφηση μαστών-μασχαλών, θηλή), 2. μαστογραφία (+ υπερηχογράφημα), 3. βιοψία της μάζας για οριστική διάγνωση, 4. σταδιοποίηση (υπέρηχος, αξονική, σπινθηρογράφημα οστών) και θεραπεία (χειρουργική, ακτινο-, ορμονο-, χημειοθεραπεία).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Περιστατικό — ενδεικτική απάντηση από το κεφάλαιο.

Ερώτηση 3 — Σωστό-λάθος

Ερώτηση: Σημειώστε ποια πρόταση είναι σωστή και ποια λάθος: - Ο καρκίνος του μαστού προσβάλλει μόνο μεγάλες γυναίκες (> 40). - Ο καρκίνος του μαστού εκδηλώνεται με δυνατό πόνο στο στήθος. - Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος γυναικολογικός καρκίνος. - Αυτοεξέταση στήθους πρέπει να κάνουν οι γυναίκες μετά τα 40.

Απάντηση:

• • Λάθος — η συχνότητα κορυφώνεται μετά τα 40, αλλά ο καρκίνος αυξάνει σταδιακά μετά τα 20 (είναι πολύ σπάνιος μόνο κάτω των 20)· γι' αυτό η αυτοεξέταση αρχίζει από τα 20 (σελ. 180).
  • Λάθος — εκδηλώνεται συνήθως ως ανώδυνη, σκληρή μάζα (80%)· σπανιότερα με έκκριμα θηλής, εισολκή θηλής, ασυμμετρία, αλλοιώσεις δέρματος (σελ. 181).
  • Σωστό — είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών (ο καρκίνος του τραχήλου είναι δεύτερος μετά τον μαστό) (σελ. 156, 180).
  • Λάθος — αυτοεξέταση πρέπει να κάνουν όλες οι γυναίκες μετά τα 20 ετών, μία φορά τον μήνα, τη 10η περίπου ημέρα του κύκλου· μετά τα 40 προστίθεται η ετήσια εξέταση από γιατρό και η μαστογραφία κάθε 1-2 χρόνια (σελ. 181, 184).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λ (αυξάνει από τα 20, κορυφώνεται > 40), Λ (ανώδυνη σκληρή μάζα), Σ, Λ (αυτοεξέταση από τα 20, μηνιαία).

Κριτήρια αξιολόγησης: