Λύσεις — Κεφάλαιο 11 (Ερωτήσεις σελ. 160-162) – ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 11 (Ερωτήσεις σελ. 160-162)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις του κεφαλαίου 11.

Ερώτηση 1 — Παπανικολάου, κολποσκόπηση, κωνοειδής

Ερώτηση: Απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις: α. Κάθε πότε πρέπει να κάνουν τεστ Παπανικολάου οι γυναίκες; β. Η κολποσκόπηση πότε πρέπει να γίνεται; γ. Η κωνοειδής εκτομή του τραχήλου πότε γίνεται;

Απάντηση:

• α. Το τεστ Παπανικολάου πρέπει να γίνεται σε όλες τις γυναίκες μετά την ηλικία των 18 ετών ή, ανεξάρτητα από ηλικία, σε όλες τις σεξουαλικά δραστήριες γυναίκες· στην Ελλάδα μία φορά τον χρόνο. Μετά από υστερεκτομία κυτταρολογικό επίχρισμα του κολπικού κολοβώματος κάθε 3-5 χρόνια· μετά από θεραπεία καρκίνου τραχήλου ή ενδομητρίου κάθε 3 μήνες τα πρώτα 2 χρόνια και μετά κάθε 6 μήνες (σελ. 155-156).

• β. Η κολποσκόπηση (εξέταση κόλπου-τραχήλου με κολποσκόπιο για ύποπτες περιοχές και λήψη βιοψιών) γίνεται όταν το τεστ Παπανικολάου είναι παθολογικό (σελ. 156).

  γ. Η κωνοειδής εκτομή του τραχήλου — χειρουργική μέθοδος για τη διάγνωση (και ενίοτε θεραπεία) του καρκίνου του τραχήλου — γίνεται όταν και οι βιοψίες της κολποσκόπησης είναι ύποπτες (σελ. 156-157, 160).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Όλες > 18 ετών ή σεξουαλικά δραστήριες, στην Ελλάδα ετησίως (μετά υστερεκτομία 3-5 έτη, μετά θεραπεία καρκίνου κάθε 3 μήνες για 2 έτη, μετά κάθε 6). β. Όταν το Παπανικολάου είναι παθολογικό. γ. Όταν και οι βιοψίες της κολποσκόπησης είναι ύποπτες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Σωστό-λάθος — τράχηλος

Ερώτηση: Σημειώστε ποιο είναι σωστό και ποιο λάθος: α. Ο καρκίνος του τραχήλου είναι συχνότερος μετά τα 60. β. Ο καρκίνος του τραχήλου είναι δεύτερος σε συχνότητα μετά τον καρκίνο του μαστού. γ. Τα κονδυλώματα συνδέονται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. δ. Η πρώτη εκδήλωση του καρκίνου του τραχήλου είναι ο πόνος. ε. Ο καρκίνος του τραχήλου εκδηλώνεται με αίμα μετά τη σεξουαλική επαφή.

Απάντηση:

• • α. Λάθος — είναι συχνότερος μεταξύ 45 και 55 ετών (και αυξάνεται στις < 35)· μετά τα 60 είναι συχνότερος ο καρκίνος του αιδοίου και του ενδομητρίου (σελ. 154, 156, 158).
  • β. Σωστό — είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος των γυναικών παγκοσμίως μετά τον καρκίνο του μαστού (σελ. 156).
  • γ. Σωστό — ο ιός του θηλώματος (HPV — οξυτενή κονδυλώματα) είναι παράγοντας κινδύνου και ενοχοποιείται για τον καρκίνο των γεννητικών οργάνων (σελ. 137, 157).
  • δ. Λάθος — ο πόνος εμφανίζεται σε προχωρημένο στάδιο· στην αρχή εμφανίζονται κολπική αιμόρροια και υπερέκκριση (σελ. 157).
  • ε. Σωστό — το κλασικό σύμπτωμα είναι η ανώδυνη μητρορραγία ή η σταγονοειδής κολπική αιμόρροια μετά τις σεξουαλικές επαφές (σελ. 157).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α Λ (45-55), β Σ, γ Σ, δ Λ (πόνος αργά), ε Σ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Καρκίνος αιδοίου — εκδήλωση

Ερώτηση: Σημειώστε μία απάντηση: Ο καρκίνος του αιδοίου μπορεί να εκδηλωθεί ως: α. Μάζα β. Πόνος γ. Κνησμός δ. Αιμορραγία ε. Όλα τα παραπάνω στ. β+δ

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: ε — όλα τα παραπάνω. Τα συμπτώματα του καρκίνου του αιδοίου είναι η ψηλαφητή μάζα, η αλλαγή του χρώματος του δέρματος (π.χ. κοκκίνισμα), ο κνησμός, ο πόνος και η αιμορραγία. Επειδή οι ασθενείς είναι μεγάλης ηλικίας (> 60) και ντρέπονται, έχουν τα συμπτώματα για αρκετό καιρό πριν τη διάγνωση, που γίνεται με βιοψίες· θεραπεία χειρουργική και ακτινοθεραπεία (σελ. 154).

Σύνοψη: (ενδεικτική) ε — όλα (μάζα, πόνος, κνησμός, αιμορραγία, και αλλαγή χρώματος δέρματος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Καρκίνος ενδομητρίου — αίτια

Ερώτηση: Δώστε μόνο μία απάντηση. Ο καρκίνος του ενδομητρίου οφείλεται: α. Πρώιμη εμμηναρχή β. Όψιμη εμμηνόπαυση γ. Ατοκία δ. Θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα ε. α+β+δ στ. Όλα τα παραπάνω

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: στ — όλα τα παραπάνω. Προδιαθεσικοί παράγοντες του καρκίνου του ενδομητρίου (τύπος I — οιστρογονοεξαρτώμενος) είναι η πρώιμη εμμηναρχή, η καθυστερημένη (όψιμη) εμμηνόπαυση, οι μονοφασικοί κύκλοι, η ατοκία και η παχυσαρκία (σελ. 158)· επίσης η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης με οιστρογόνα θεωρήθηκε υπεύθυνη για καρκίνο του ενδομητρίου — ο κίνδυνος εξουδετερώνεται μόνο με ταυτόχρονη χορήγηση προγεστερόνης (σελ. 176). Οι πολύτοκες και οι αδύνατες γυναίκες έχουν μικρότερο κίνδυνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) στ — όλα: πρώιμη εμμηναρχή, όψιμη εμμηνόπαυση, ατοκία, οιστρογόνα (Θ.Ο.Υ. χωρίς προγεστερόνη)· επίσης μονοφασικοί κύκλοι, παχυσαρκία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Σωστό-λάθος — ενδομήτριο

Ερώτηση: Σημειώστε ποιο είναι σωστό και ποιο λάθος: α. Ο καρκίνος του ενδομητρίου εκδηλώνεται με αιμορραγία από τον κόλπο. β. Η αιμορραγία από τον κόλπο δε χρειάζεται να ανησυχήσει μια γυναίκα μετά την εμμηνόπαυση, γιατί οφείλεται συνήθως σε καλοήθεις καταστάσεις (τραχηλίτιδα, πολύποδες κ.λπ.). γ. Μια γυναίκα 60 χρονών που ντρέπεται δεν είναι απαραίτητο να κάνει τεστ Παπανικολάου.

Απάντηση:

• • α. Σωστό — το κύριο σύμπτωμα του καρκίνου του ενδομητρίου είναι η κολπική αιμόρροια (και πόνος χαμηλά, δυσκοιλιότητα, αναιμία, οστικοί πόνοι) (σελ. 158).
  • β. Λάθος — κάθε γυναίκα με κολπική αιμόρροια μετά την εμμηνόπαυση οφείλει να επισκεφθεί αμέσως τον γυναικολόγο της, γιατί μπορεί να είναι καρκίνος του ενδομητρίου (συχνότερος > 60 ετών) — διάγνωση με απόξεση/υστεροσκόπηση και βιοψία (σελ. 158, 160).
  • γ. Λάθος — το τεστ Παπανικολάου πρέπει να γίνεται σε όλες τις γυναίκες μετά τα 18 ή τις σεξουαλικά δραστήριες, μία φορά τον χρόνο, ακόμη και χωρίς συμπτώματα· ο καρκίνος του τραχήλου θεραπεύεται αν διαγνωστεί εγκαίρως (σελ. 155, 160).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α Σ, β Λ (μετεμμηνοπαυσιακή αιμόρροια → αμέσως γυναικολόγος), γ Λ (Παπανικολάου σε όλες, ετησίως).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Περιστατικό — 65 ετών

Ερώτηση: Γυναίκα 65 ετών ανύπαντρη, παχύσαρκη με εμμηναρχή στα 9 χρόνια και εμμηνόπαυση στα 55 σας λέει πως τις τελευταίες μέρες είχε λίγο αίμα από τον κόλπο, αλλά δεν έχει πάει ποτέ σε γυναικολόγο. Δε θέλει να πάει στο γυναικολόγο και αναρωτιέται μήπως για την αιμορραγία φταίνε 2-3 ασπιρίνες που πήρε για πονοκέφαλο, εξάλλου σήμερα δεν είδε αίμα και μπορεί να σταματήσει η αιμορραγία. Θα συμφωνήσετε μαζί της; Αν όχι, τι θα της προτείνετε να κάνει και γιατί;

Απάντηση:

• Όχι, δεν θα συμφωνήσω. Η γυναίκα συγκεντρώνει όλους τους προδιαθεσικούς παράγοντες του καρκίνου του ενδομητρίου: ηλικία > 60, πρώιμη εμμηναρχή (9 ετών), καθυστερημένη εμμηνόπαυση (55), ατοκία (ανύπαντρη-άτεκνη), παχυσαρκία (σελ. 158). Η κολπική αιμόρροια μετά την εμμηνόπαυση είναι το κύριο σύμπτωμα του καρκίνου του ενδομητρίου και κάθε γυναίκα με μετεμμηνοπαυσιακή αιμόρροια οφείλει να επισκεφθεί αμέσως τον γυναικολόγο της (σελ. 160). Το ότι σταμάτησε προσωρινά δεν σημαίνει τίποτα (ο καρκίνος αιμορραγεί κατά διαστήματα)· η ασπιρίνη μπορεί να ευνοεί αιμορραγία, αλλά δεν δικαιολογεί αιμορραγία από τον κόλπο σε μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα και δεν αποκλείει την κακοήθεια.
• Θα της προτείνω να πάει αμέσως σε γυναικολόγο (ξεπερνώντας τη ντροπή — όπως και οι γυναίκες με καρκίνο αιδοίου καθυστερούν τη διάγνωση): γυναικολογική εξέταση, τεστ Παπανικολάου (που δεν έχει κάνει ποτέ) και υπερηχογράφημα, και εφόσον χρειαστεί απόξεση ή υστεροσκόπηση με βιοψία του ενδομητρίου, που είναι η μέθοδος διάγνωσης. Γιατί: αν πρόκειται για καρκίνο ενδομητρίου (τύπος I, οιστρογονοεξαρτώμενος), η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει θεραπεία (χειρουργική + ακτινοθεραπεία) με καλή πρόγνωση· αν είναι καλοήθης αιτία (πολύποδας, υπερπλασία, τραχηλίτιδα), θα αντιμετωπιστεί επίσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι — έχει όλους τους παράγοντες κινδύνου καρκίνου ενδομητρίου (ηλικία, εμμηναρχή 9, εμμηνόπαυση 55, ατοκία, παχυσαρκία) και μετεμμηνοπαυσιακή αιμόρροια = κύριο σύμπτωμα· η ασπιρίνη δεν το εξηγεί· αμέσως γυναικολόγος, Παπανικολάου, υπέρηχος, απόξεση/υστεροσκόπηση-βιοψία για έγκαιρη διάγνωση-θεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Περιστατικό — ενδεικτική απάντηση από το κεφάλαιο.

Ερώτηση 7 — Παράγοντες κινδύνου ωοθηκών

Ερώτηση: Μόνο μία απάντηση δώστε. Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο των ωοθηκών είναι: α. Μεγάλη ηλικία β. Ατοκία γ. Πολυτοκία δ. Θηλασμός στ. Όλα τα παραπάνω ζ. α+β+δ η. α+β

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: η (α+β). Προδιαθεσικοί παράγοντες του καρκίνου των ωοθηκών είναι η ηλικία (κυρίως > 50 ετών), η φυλή-γεωγραφική περιοχή και η ατοκία-στείρωση. Αντίθετα, μικρότερο κίνδυνο διατρέχουν οι πολύτοκες, οι γυναίκες που παίρνουν αντισυλληπτικά χάπια και οι γυναίκες που θήλασαν τα παιδιά τους — άρα η πολυτοκία (γ) και ο θηλασμός (δ) είναι προστατευτικοί, όχι παράγοντες κινδύνου (σελ. 159).

Σύνοψη: (ενδεικτική) η (α+β): μεγάλη ηλικία και ατοκία· πολυτοκία και θηλασμός προστατεύουν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Μία σωστή — ωοθήκες

Ερώτηση: Μόνο μία πρόταση είναι σωστή: α. Ο καρκίνος των ωοθηκών δίνει συμπτώματα όταν έχει προχωρήσει πολύ. β. Ο καρκίνος των ωοθηκών από πολύ νωρίς προκαλεί πόνους στην κοιλιά και γίνεται εγκαίρως αντιληπτός. γ. Ο καρκίνος των ωοθηκών εξελίσσεται τόσο αργά που πρακτικά οι μεγάλες γυναίκες (> 60 ετών) δεν κινδυνεύουν απ’ αυτόν.

Απάντηση:

• Σωστή είναι η α. Στην αρχή ο καρκίνος των ωοθηκών δεν δίνει συμπτώματα — όταν αρχίσει να δίνει, η νόσος έχει προχωρήσει πάρα πολύ· τα συμπτώματα προέρχονται από την πίεση των οργάνων της κοιλιάς (στομάχι, έντερο) και σε προχωρημένα στάδια αναπτύσσεται ασκίτης· γι' αυτό είναι «ύπουλος» καρκίνος (σελ. 159-160). Η β είναι λάθος (δεν γίνεται εγκαίρως αντιληπτός) και η γ λάθος — η συχνότητά του αυξάνεται με την ηλικία, εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες > 50 ετών. Γι' αυτό συνιστάται ετήσιος υπερηχογραφικός έλεγχος των ωοθηκών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή η α — ασυμπτωματικός στην αρχή, συμπτώματα σε προχωρημένη νόσο· η συχνότητα αυξάνει με την ηλικία (> 50).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Συχνότερος καρκίνος — κοινό σύμπτωμα

Ερώτηση: Ποιος καρκίνος είναι συχνότερος του αιδοίου, του ενδομητρίου ή του τραχήλου της μήτρας; Έχουν κάποιο κοινό σύμπτωμα;

Απάντηση:

• Συχνότερος είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας: είναι ο συχνότερος καρκίνος των γεννητικών οργάνων και ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος των γυναικών μετά τον καρκίνο του μαστού (σελ. 156, 160). Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι συχνότερος σε γυναίκες > 60 ετών, ενώ ο καρκίνος του αιδοίου είναι σπάνιος (σελ. 154, 158).
• Κοινό σύμπτωμα και των τριών είναι η αιμορραγία: στον καρκίνο του τραχήλου η ανώδυνη μητρορραγία ή αιμόρροια μετά την επαφή, στον καρκίνο του ενδομητρίου η κολπική αιμόρροια (κύριο σύμπτωμα, ιδίως μετεμμηνοπαυσιακή), και στον καρκίνο του αιδοίου η αιμορραγία μαζί με μάζα, κνησμό, πόνο. Γι' αυτό κάθε κολπική αιμόρροια — ιδίως μετά την εμμηνόπαυση ή μετά την επαφή — πρέπει να ελέγχεται από γυναικολόγο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συχνότερος ο καρκίνος του τραχήλου (2ος μετά τον μαστό)· κοινό σύμπτωμα η αιμορραγία (μητρορραγία-αιμόρροια μετά την επαφή, μετεμμηνοπαυσιακή αιμόρροια, αιμορραγία αιδοίου).

Κριτήρια αξιολόγησης: