Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 44) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 44)

Απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 4.

Ερώτηση 1 — Μικροσκοπική εικόνα N. meningitidis

Ερώτηση: Ποια είναι η μικροσκοπική εικόνα της Ν. meningitidis;

Απάντηση:

• Η N. meningitidis είναι Gram αρνητικός διπλόκοκκος (χρωματίζεται ρόδινη). Τα κύτταρά της έχουν σχήμα κόκκων καφέ με τις κοίλες επιφάνειές τους αντικριστές (καφεοειδείς διπλόκοκκοι). Είναι βακτήριο ακίνητο, άσπορο, με έλυτρο και ινίδια (σχ. 4.1, σελ. 38). Στο ίζημα του ΕΝΥ οι τυπικοί Gram αρνητικοί καφεοειδείς διπλόκοκκοι (συχνά ενδοκυττάρια στα πολυμορφοπύρηνα) αρκούν για τον χαρακτηρισμό του βακτηρίου και την επείγουσα απάντηση στον γιατρό. Η N. gonorrhoeae έχει την ίδια μικροσκοπική εικόνα (χωρίς έλυτρο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Gram αρνητικός διπλόκοκκος με κύτταρα σαν κόκκοι καφέ με τις κοίλες επιφάνειες αντικριστές· ακίνητος, άσπορος, με έλυτρο και ινίδια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Καλλιέργεια N. meningitidis

Ερώτηση: Ποια είναι τα θρεπτικά υλικά και οι συνθήκες καλλιέργειας για τη Ν. meningitidis;

Απάντηση:

• Η N. meningitidis αναπτύσσεται κάτω από αερόβιες συνθήκες· η ανάπτυξή της ευνοείται σε ατμόσφαιρα CO₂ 10%, με άριστη θερμοκρασία 36-37 °C. Δεν αναπτύσσεται σε κοινά θρεπτικά υλικά, αλλά σε εμπλουτισμένα: αιματούχο και σοκολατόχρωμο άγαρ, καθώς και σε βρασμένο αιματούχο άγαρ (Lewinthal άγαρ). Αναπτύσσεται καλά στο Thayer Martin — υλικό εμπλουτισμένο με αίμα και αντιβιοτικά, που βοηθά στην απομόνωση του βακτηρίου όταν το δείγμα προέρχεται από περιοχή με μικροβιακή χλωρίδα (π.χ. φάρυγγας). Το δείγμα μετά τη λήψη πρέπει να εμβολιάζεται αμέσως· αν χρειαστεί να φυλαχτεί, δεν μπαίνει στο ψυγείο αλλά σε κλίβανο 37 °C (το βακτήριο είναι ευπαθές). Στο αιματούχο άγαρ οι αποικίες είναι αρκετά μεγάλες, γυαλιστερές και ελαφρά γκριζωπές (σελ. 38).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αερόβια, CO₂ 10%, 36-37 °C, 24 ώρες· όχι κοινά υλικά — αιματούχο, σοκολατόχρωμο, Lewinthal (βρασμένο αιματούχο), Thayer Martin (αίμα + αντιβιοτικά για δείγματα με χλωρίδα)· άμεσος εμβολιασμός, φύλαξη σε κλίβανο 37 °C όχι ψυγείο· αποικίες μεγάλες, γυαλιστερές, γκριζωπές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Διάγνωση N. meningitidis

Ερώτηση: Ποια είναι η εργαστηριακή διάγνωση της Ν. meningitidis;

Απάντηση:

• Η διάγνωση της μηνιγγίτιδας γίνεται με την καλλιέργεια εγκεφαλονωτιαίου υγρού· άλλα δείγματα: αρθρικό υγρό, υγρό από τις πετέχειες, φαρυγγικό επίχρισμα, αίμα. Πορεία (σελ. 40):
  1. Φυγοκέντρηση του ΕΝΥ για 8-10 λεπτά και μικροσκοπική εξέταση παρασκευασμάτων από το ίζημα χρωματισμένων κατά Gram. Αν βρεθούν οι τυπικοί Gram αρνητικοί καφεοειδείς διπλόκοκκοι, η εξέταση αρκεί για να χαρακτηριστεί το βακτήριο ως N. meningitidis· το εργαστήριο οφείλει να δώσει επειγόντως την απάντηση της μικροσκοπικής εξέτασης στον γιατρό ώστε να αρχίσει θεραπεία — κάθε καθυστέρηση μπορεί να αποβεί μοιραία· η καλλιέργεια συνεχίζεται μέχρι την τελική ταυτοποίηση.
  2. Καλλιέργεια σε αιματούχο και σοκολατόχρωμο άγαρ, σε ατμόσφαιρα CO₂ 10%, για 24 ώρες, στους 36-37 °C (και Thayer Martin για δείγματα με χλωρίδα).
  3. Μακροσκοπική εξέταση αποικιών και μικροσκόπηση παρασκευασμάτων από τις ύποπτες αποικίες χρωματισμένων κατά Gram.
  4. Έλεγχος ύποπτων αποικιών για παραγωγή οξειδάσης, διάσπαση σακχάρων (γλυκόζη + και μαλτόζη +, χωρίς αέριο) και ικανότητα ανάπτυξης στους 22 °C (αρνητική).
  5. Καθορισμός της ορολογικής ομάδας με βάση το πολυσακχαριδικό αντιγόνο του ελύτρου, με τους ειδικούς αντιορούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καλλιέργεια ΕΝΥ (και αρθρικό, πετέχειες, φάρυγγας, αίμα): 1) φυγοκέντρηση 8-10΄ + Gram ιζήματος — Gram− καφεοειδείς διπλόκοκκοι = επείγουσα θετική απάντηση, 2) καλλιέργεια αιματούχο-σοκολατόχρωμο CO₂ 10% 24 ώρες 36-37 °C, 3) μακροσκοπική-Gram αποικιών, 4) οξειδάση, γλυκόζη-μαλτόζη, 22 °C, 5) ορολογική ομάδα με αντιορούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Βιοχημικές N. gonorrhoeae

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βιοχημικές ιδιότητες της Ν. gonorrhoeae;

Απάντηση:

• Οι βασικότερες βιοχημικές ιδιότητες της N. gonorrhoeae (πίν. 4.2, σελ. 41-42):

  • Παράγει το ένζυμο οξειδάση (θετική δοκιμασία οξειδάσης — χαρακτηριστικό του γένους).
  • Παράγει το ένζυμο καταλάση.
  • Η βασική διαχωριστική βιοχημική της ιδιότητα είναι η ζύμωση μόνο της γλυκόζης, χωρίς παραγωγή αερίου — δεν διασπά τη μαλτόζη (σε αντίθεση με τη N. meningitidis που διασπά γλυκόζη και μαλτόζη).
  • Δεν αναπτύσσεται στους 22 °C (όπως οι σαπροφυτικές Ναϊσσέριες).

  Πίνακας 4.2: καταλάση +, οξειδάση +, γλυκόζη +, μαλτόζη −, ανάπτυξη 22 °C −.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οξειδάση +, καταλάση +, ζύμωση μόνο γλυκόζης χωρίς αέριο (μαλτόζη − — βασική διαχωριστική από N. meningitidis), όχι ανάπτυξη στους 22 °C.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Παθογόνος δράση N. gonorrhoeae

Ερώτηση: Ποια είναι η παθογόνος δράση της Ν. gonorrhoeae;

Απάντηση:

• Η N. gonorrhoeae προκαλεί τη γονοκοκκική ουρηθρίτιδα (βλεννόρροια) — πυώδεις φλεγμονές στην ουρήθρα· το κυριότερο σύμπτωμα στους άνδρες είναι η εκροή πυώδους υγρού από την ουρήθρα το πρωί πριν από την ούρηση. Μεταφερόμενο με το αίμα μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις σε απομακρυσμένα όργανα: αρθρίτιδα, ενδοκαρδίτιδα, μηνιγγίτιδα. Στα μικρά κορίτσια προκαλεί αιδοιοκολπίτιδα και στους ομοφυλόφιλους άνδρες ορθοπρωκτίτιδα. Στις γυναίκες μπορεί να επεκταθεί στις σάλπιγγες και στους άνδρες στους όρχεις, με πιθανότητα στείρωσης αν δεν αντιμετωπιστεί· στις γυναίκες προκαλεί επίσης τραχηλίτιδα (όχι κολπίτιδα). Το νεογνό μπορεί να πάθει γονοκοκκική οφθαλμία (σοβαρή, μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση) κατά τον τοκετό, περνώντας από τον μολυσμένο τράχηλο· για προφύλαξη στάζουμε στα μάτια νιτρικό άργυρο (AgNO₃) 1% ή πενικιλλίνη. Η παθογόνος δράση σχετίζεται με τα ινίδια (προσκόλληση στους βλεννογόνους). Μεταδίδεται με άμεση, κυρίως γενετήσια επαφή (σελ. 42-43).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γονοκοκκική ουρηθρίτιδα/βλεννόρροια (πυώδης εκροή το πρωί), αιματογενώς αρθρίτιδα-ενδοκαρδίτιδα-μηνιγγίτιδα, αιδοιοκολπίτιδα κοριτσιών, ορθοπρωκτίτιδα, επέκταση σε σάλπιγγες/όρχεις → στείρωση, τραχηλίτιδα, γονοκοκκική οφθαλμία νεογνού (τύφλωση — προφύλαξη AgNO₃ 1%/πενικιλλίνη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Δείγματα – διάγνωση N. gonorrhoeae

Ερώτηση: Σε ποια δείγματα είναι δυνατόν να απομονωθεί η Ν. gonorrhoeae και πώς γίνεται η εργαστηριακή διάγνωση;

Απάντηση:

• Δείγματα: το έκκριμα — ενδοτραχηλικό (γυναίκες), ουρήθρας (πύο ουρήθρας, άνδρες), ορθοπρωκτικό κ.τ.λ., και ανάλογα με την εντόπιση οφθαλμικό έκκριμα νεογνού, αρθρικό υγρό, αίμα.

  Εργαστηριακή διάγνωση (σελ. 43):

  • Επίστρωση του εκκρίματος σε αντικειμενοφόρο πλάκα και χρώση Gram: Gram αρνητικοί καφεοειδείς διπλόκοκκοι, μέσα και έξω από τα πυοσφαίρια, οδηγούν σε θετικό αποτέλεσμα.
  • Εμβολιασμός του δείγματος στα κατάλληλα θρεπτικά υλικά (αιματούχο, σοκολατόχρωμο και Thayer Martin άγαρ), επώαση σε ατμόσφαιρα CO₂ 10%, για 24 ώρες, στους 35 °C.
  • Μακροσκοπική και μικροσκοπική μελέτη αποικιών (πολυμορφισμός αποικιών στις ανακαλλιέργειες).
  • Έλεγχος παραγωγής οξειδάσης, διάσπασης σακχάρων (μόνο γλυκόζη) και ανάπτυξης στους 22 °C (αρνητική).
  • Άμεση ανίχνευση με ανοσοχημικές μεθόδους στο πύο της ουρήθρας ή στο επίχρισμα του ενδοτραχήλου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δείγματα: ενδοτραχηλικό, ουρηθρικό, ορθοπρωκτικό έκκριμα (και οφθαλμικό, αρθρικό, αίμα)· διάγνωση: Gram επιχρίσματος (Gram− καφεοειδείς διπλόκοκκοι εντός-εκτός πυοσφαιρίων), καλλιέργεια αιματούχο-σοκολατόχρωμο-Thayer Martin CO₂ 10% 35 °C 24 ώρες, αποικίες, οξειδάση-γλυκόζη-22 °C, άμεση ανοσοχημική ανίχνευση.

Κριτήρια αξιολόγησης: