Λύσεις — Κεφάλαιο 12 (Ερωτήσεις σελ. 96) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 12 (Ερωτήσεις σελ. 96)

Απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις του κεφαλαίου 12.

Ερώτηση 1 — Μορφολογία – παθογόνα είδη Brucella

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη μορφολογία των βακτηρίων του γένους Brucella και ποια είδη είναι παθογόνα για τον άνθρωπο;

Απάντηση:

• Μορφολογία: τα βακτήρια του γένους Brucella είναι Gram αρνητικά, μικρά, ωοειδή βακτηρίδια (κοκκοβακτηρίδια), με άκρα αποστρογγυλεμένα. Διατάσσονται μεμονωμένα ή κατά ζεύγη. Είναι ακίνητα, άσπορα, εκλεκτικά αερόβια, μικροαερόφιλα· δεν ζυμώνουν τα σάκχαρα και παράγουν καταλάση και οξειδάση.

  Παθογόνα είδη: το γένος περιλαμβάνει έξι είδη, από τα οποία παθογόνα για τον άνθρωπο είναι η Brucella melitensis (της κατσίκας), η Brucella abortus (της αγελάδας) και η Brucella suis (του χοίρου). Ο άνθρωπος μολύνεται μετά από επαφή με τα άρρωστα ζώα ή από τα προϊόντα τους (σελ. 91).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Gram− μικρά ωοειδή βακτηρίδια με αποστρογγυλεμένα άκρα, μεμονωμένα ή ζεύγη, ακίνητα, άσπορα, εκλεκτικά αερόβια-μικροαερόφιλα· παθογόνα: B. melitensis (κατσίκα), B. abortus (αγελάδα), B. suis (χοίρος) — από 6 είδη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Υλικά – αποικίες Brucella

Ερώτηση: Σε ποια θρεπτικά υλικά αναπτύσσονται τα βακτήρια του γένους Brucella και τι μορφή έχουν οι αποικίες τους;

Απάντηση:

• Οι Βρουκέλλες δεν αναπτύσσονται στα κοινά θρεπτικά υλικά, αλλά σε θρεπτικά υλικά πλούσια σε τρυπτικάση, όπως το τρυπτικάση-σόγια άγαρ (Trypticase Soy Agar, TSA) και το Brucella άγαρ· επίσης σε ζωμό με τρυπτικάση-σόγια (TSB) (και στα διφασικά υλικά Castaneda για αιμοκαλλιέργεια). Αναπτύσσονται σε αερόβιες συνθήκες, στους 37 °C και σε ατμόσφαιρα CO₂ (που ευνοεί την ανάπτυξη — απαραίτητο για τη B. abortus), μετά από δύο ημέρες. Στα υλικά αυτά οι αποικίες είναι περιγεγραμμένες, λίγο φουσκωτές, άχρωμες, με επιφάνεια λεία και γυαλιστερή. Στο Mac Conkey άγαρ δεν αναπτύσσονται ή αναπτύσσονται πολύ αργά, με πολύ μικρές άχρωμες αποικίες· στο αιματούχο άγαρ δεν προκαλούν αιμόλυση (σελ. 91).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε υλικά πλούσια σε τρυπτικάση (TSA, Brucella άγαρ, ζωμός TSB), αερόβια, 37 °C, CO₂, μετά 2 ημέρες· αποικίες περιγεγραμμένες, λίγο φουσκωτές, άχρωμες, λείες, γυαλιστερές· Mac Conkey όχι/πολύ αργά, αιματούχο χωρίς αιμόλυση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ταξινόμηση ειδών Brucella

Ερώτηση: Πώς ταξινομούνται τα είδη του γένους Brucella ανάλογα με τις βιοχημικές τους ιδιότητες;

Απάντηση:

• Κοινές βιοχημικές ιδιότητες: οξειδάση +, καταλάση +, δεν ζυμώνουν κανένα σάκχαρο, ουρεάση + (υδρόλυση ουρίας), H₂S + (εκτός από τη B. melitensis), αναγωγή νιτρικών σε νιτρώδη. Το γένος διαχωρίζεται σε είδη ανάλογα με το αν αναπτύσσονται σε ατμόσφαιρα CO₂, σε θρεπτικό υλικό που περιέχει θειονίνη ή βασική φουξίνη, και αν παράγουν υδρόθειο και ουρεάση (πίνακας 12.1, σελ. 91-92):

  Είδος	Ανάγκη CO₂	H₂S	Θειονίνη	Φουξίνη	Ουρεάση
  B. melitensis	−	−	+	+	αργά
  B. abortus	+	+	−	+	+ (1-2 h)
  B. suis	−	+	+	−	+ (30 min)

  Δηλαδή: η B. abortus χρειάζεται CO₂ και αναστέλλεται από τη θειονίνη, η B. suis αναστέλλεται από τη φουξίνη και υδρολύει ταχύτατα την ουρία, η B. melitensis δεν παράγει H₂S, αναπτύσσεται και στις δύο χρωστικές και υδρολύει αργά την ουρία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με βάση: ανάγκη CO₂, παραγωγή H₂S, ανάπτυξη σε θειονίνη/βασική φουξίνη, ταχύτητα ουρεάσης — melitensis: CO₂ −, H₂S −, θειονίνη +, φουξίνη +, ουρεάση αργά· abortus: CO₂ +, H₂S +, θειονίνη −, φουξίνη +, ουρεάση 1-2 h· suis: CO₂ −, H₂S +, θειονίνη +, φουξίνη −, ουρεάση 30 min.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Πληροφορίες Wright

Ερώτηση: Τι πληροφορίες μας δίνει η συγκολλητινοαντίδραση Wright;

Απάντηση:

• Τα βακτήρια του γένους Brucella έχουν στην επιφάνειά τους δύο κοινά αντιγόνα, το Α και το Μ, σε διαφορετική ποσότητα ανά είδος. Κατά τη λοίμωξη με ένα είδος (π.χ. μόνο B. melitensis) παράγονται στον ορό του ασθενούς αντισώματα που συγκολλούν τα κύτταρα και των τριών βακτηρίων. Επομένως η συγκολλητινοαντίδραση Wright μας δίνει την πληροφορία μόνο ότι υπάρχει η ασθένεια (βρουκέλλωση), χωρίς να μας προσδιορίζει το είδος του βακτηρίου που την προκαλεί — το είδος βρίσκεται μόνο με τις βιοχημικές δοκιμασίες του στελέχους που απομονώνεται από την αιμοκαλλιέργεια. Επιπλέον, η Wright είναι συνήθως θετική από την 7η-10η ημέρα της ασθένειας· τίτλος συγκόλλησης ≥ 1:160 φανερώνει οξεία λοίμωξη, και μεγαλύτερη σημασία έχει η αύξηση του τίτλου στο τετραπλάσιο σε δύο διαδοχικά δείγματα ορού (σελ. 92, 94, 95).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μόνο ότι υπάρχει βρουκέλλωση — όχι το είδος (κοινά αντιγόνα Α, Μ, διασταυρούμενη συγκόλληση και των τριών)· θετική από 7η-10η ημέρα, ≥ 1:160 = οξεία λοίμωξη, σημαντικότερος ο τετραπλασιασμός τίτλου σε 2 δείγματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Χαρακτηριστικά μελιταίου πυρετού

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του μελιταίου πυρετού;

Απάντηση:

• Οι ασθένειες από Brucella είναι ζωονόσοι και λέγονται βρουκελλώσεις· στον άνθρωπο η B. melitensis προκαλεί τον μελιταίο πυρετό. Η τυπική μορφή εμφανίζεται μετά από επώαση 1-6 εβδομάδων και προκαλεί μικροβιαιμία με χαρακτηριστικό κυματοειδή πυρετό και νυκτερινή εφίδρωση. Συνυπάρχει διόγκωση των λεμφαδένων, του σπλήνα και του ήπατος και διαρκεί μερικές εβδομάδες ή μήνες. Η ασθένεια χαρακτηρίζεται ως χρόνια όταν διαρκεί ή παρουσιάζει υποτροπές για ένα χρόνο ή περισσότερο· τότε παρουσιάζονται επιπλοκές στη σπονδυλική στήλη, το νευρικό σύστημα, το ήπαρ, το καρδιαγγειακό και το ουρογεννητικό σύστημα. Επειδή η μικροβιαιμία δεν είναι συνεχής, χρειάζονται αιμοκαλλιέργειες σε τρεις διαδοχικές ημέρες (σελ. 92-93).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ζωονόσος από B. melitensis: επώαση 1-6 εβδομάδες, μικροβιαιμία με κυματοειδή πυρετό και νυκτερινή εφίδρωση, διόγκωση λεμφαδένων-σπλήνα-ήπατος, διάρκεια εβδομάδες-μήνες· χρόνιος αν ≥ 1 έτος/υποτροπές με επιπλοκές (σπονδυλική στήλη, νευρικό, ήπαρ, καρδιά, ουρογεννητικό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Μετάδοση μελιταίου

Ερώτηση: Πώς μεταδίδεται ο μελιταίος πυρετός;

Απάντηση:

• Πηγή των βακτηρίων είναι τα ζώα (κατσίκες, αγελάδες, χοίροι). Ο άνθρωπος μολύνεται από αυτά (σελ. 93):

  • Έμμεσα, από το άβραστο γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα (τυριά κ.λπ.) που προέρχονται από ζώα που πάσχουν — ο συχνότερος τρόπος.
  • Άμεσα, με επαφή του δέρματος με τα λόχια και το κρέας των άρρωστων ζώων (κτηνίατροι, κτηνοτρόφοι, κρεοπώλες).
  • Άμεσα στο προσωπικό των μικροβιολογικών εργαστηρίων από τις καλλιέργειες των βακτηρίων (εργαστηριακό ατύχημα).
  • Σπάνια με εισπνοή σκόνης μολυσμένης με τα βακτήρια.

  Δεν μεταδίδεται συνήθως από άνθρωπο σε άνθρωπο. Προφύλαξη: υγειονομικός έλεγχος γαλακτοκομικών, αποφυγή επαφής με μολυσμένα ζώα, προστασία-μείωση άρρωστων ζώων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τα ζώα: έμμεσα με άβραστο γάλα και γαλακτοκομικά, άμεσα με επαφή δέρματος με λόχια-κρέας άρρωστων ζώων (κτηνίατροι, κτηνοτρόφοι) και στο εργαστηριακό προσωπικό από καλλιέργειες, σπάνια με εισπνοή σκόνης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Αιμοκαλλιέργεια μελιταίου

Ερώτηση: Πώς γίνεται η εργαστηριακή διάγνωση του μελιταίου πυρετού με αιμοκαλλιέργεια;

Απάντηση:

• Επειδή η μικροβιαιμία δεν είναι συνεχής, πρέπει να λαμβάνονται αιμοκαλλιέργειες σε τρεις διαδοχικές ημέρες. Πορεία (σελ. 93-94):

  1. Η καλλιέργεια αίματος γίνεται σε ζωμό τρυπτικάσης με γλυκόζη ή σε διφασικό θρεπτικό υλικό τύπου Castaneda και επωάζεται στους 37 °C, σε ατμόσφαιρα CO₂ 5%, για 21 ημέρες (η B. melitensis αναπτύσσεται συνήθως τη δεύτερη εβδομάδα).
  2. Καθημερινά εξετάζεται η αιμοκαλλιέργεια για θόλωση του ζωμού από την ανάπτυξη του βακτηρίου.
  3. Εάν παρατηρηθεί θόλωση: (α) εμβολιασμός μέρους του ζωμού στο στερεό τρυπτικάση-σόγια άγαρ (TSA), 37 °C, CO₂ 5%, 24-48 ώρες· (β) ανάγνωση της καλλιέργειας και χρώση Gram των ξηρών παρασκευασμάτων από τις αποικίες· (γ) από το στέλεχος προσδιορίζεται με τις βιοχημικές δοκιμασίες το είδος της Brucella (CO₂, H₂S, θειονίνη, φουξίνη, ουρεάση)· (δ) δοκιμή ευαισθησίας στα αντιβιοτικά.
  4. Εάν δεν παρατηρηθεί θόλωση, γίνονται ανακαλλιέργειες στα στερεά υλικά κάθε τέσσερις ημέρες (τυφλές ανακαλλιέργειες).
  5. Εάν μετά από 21 ημέρες ο ζωμός δεν θολώσει, η αιμοκαλλιέργεια θεωρείται αρνητική.

  Συμπληρωματικά, και συχνότερα, ορολογική διάγνωση με Wright.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 3 αιμοκαλλιέργειες σε διαδοχικές ημέρες σε ζωμό τρυπτικάσης-γλυκόζης ή Castaneda, 37 °C, CO₂ 5%, 21 ημέρες (melitensis 2η εβδομάδα)· καθημερινός έλεγχος θόλωσης → TSA 24-48 ώρες, Gram, βιοχημικές για είδος, αντιβιόγραμμα· χωρίς θόλωση ανακαλλιέργειες κάθε 4 ημέρες· αρνητική μετά 21 ημέρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Υγειονομικός έλεγχος γαλακτοκομικών

Ερώτηση: Γιατί είναι απαραίτητος ο υγειονομικός έλεγχος των γαλακτοκομικών προϊόντων;

Απάντηση:

• Γιατί πηγή των Βρουκελλών είναι τα ζώα (κατσίκες, αγελάδες, χοίροι) και ο άνθρωπος μολύνεται κυρίως έμμεσα, από το άβραστο γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα (τυριά, βούτυρο, γιαούρτι από απαστερίωτο γάλα) που προέρχονται από ζώα που πάσχουν — τα βακτήρια αποβάλλονται στο γάλα των μολυσμένων ζώων και επιβιώνουν σε αυτό και στα φρέσκα προϊόντα του. Ο μελιταίος πυρετός είναι σοβαρή, μακρόχρονη και συχνά χρόνια ζωονόσος με σοβαρές επιπλοκές. Γι' αυτό το σπουδαιότερο μέτρο προφύλαξης από τις βρουκελλώσεις είναι ο υγειονομικός έλεγχος στην παραγωγή και διάθεση των γαλακτοκομικών προϊόντων (έλεγχος-εμβολιασμός των ζώων, παστερίωση ή βράσιμο του γάλακτος, ωρίμανση των τυριών, απαγόρευση διάθεσης προϊόντων από μολυσμένα κοπάδια), μαζί με την αποφυγή άμεσης επαφής κτηνοτρόφων-κτηνιάτρων με μολυσμένα ζώα, την προστασία των ζώων από τη μόλυνση και τη μείωση των άρρωστων ζώων (σελ. 93-95).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί ο άνθρωπος μολύνεται κυρίως από άβραστο γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα άρρωστων ζώων (τα βακτήρια αποβάλλονται στο γάλα)· ο έλεγχος παραγωγής-διάθεσης (παστερίωση, έλεγχος ζώων) είναι το σπουδαιότερο μέτρο προφύλαξης από τη σοβαρή, χρόνια ζωονόσο.

Κριτήρια αξιολόγησης: