Λύσεις — Κεφάλαιο 9 (Ερωτήσεις σελ. 80) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9 (Ερωτήσεις σελ. 80)

Απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 9.

Ερώτηση 1 — Αναερόβια Treponema

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα αναερόβια βακτήρια του γένους Treponema;

Απάντηση:

• Το γένος Treponema είναι ένα από τα γένη της οικογένειας των Spirochetaceae. Στα αναερόβια βακτήρια του γένους ανήκουν διάφορα είδη που βρίσκονται στη φυσιολογική χλωρίδα του στόματος και των γεννητικών οργάνων του ανθρώπου και τα οποία σπάνια είναι παθογόνα (αποικίζουν χωρίς να προκαλούν ασθένεια). Χρωματίζονται με τη χρώση Giemsa και καλλιεργούνται σε υγρά ή στερεά θρεπτικά υλικά σε αναερόβιες συνθήκες — σε αντίθεση με τα αερόβια είδη (4 παθογόνα, κυριότερο το T. pallidum), που είναι παθογόνα, προκαλούν διαφορετικές ασθένειες το καθένα και δεν καλλιεργούνται σε θρεπτικά υλικά (σελ. 77, 80).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Είδη της φυσιολογικής χλωρίδας στόματος και γεννητικών οργάνων, σπάνια παθογόνα· χρωματίζονται με Giemsa και καλλιεργούνται σε υγρά/στερεά υλικά αναερόβια (αντίθετα με τα αερόβια παθογόνα είδη, π.χ. T. pallidum).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Περιγραφή T. pallidum

Ερώτηση: Περιγράψτε το Τ. pallidum.

Απάντηση:

• Το T. pallidum (ωχρή Σπειροχαίτη) είναι το κυριότερο από τα 4 αερόβια παθογόνα είδη του γένους Treponema. Είναι σπειροειδές βακτήριο με 6-12 κανονικές σπείρες. Περιβάλλεται από ινίδια, στα οποία οφείλεται η χαρακτηριστική ελικοειδής κίνηση γύρω από τον άξονά του. Δεν χρωματίζεται με τη χρώση Gram αλλά με τη βραδεία Giemsa, τη μέθοδο Fontana (εμποτισμός αργύρου) και άλλες ειδικές χρώσεις· μπορούμε να το δούμε σε πρόσφατα νωπά παρασκευάσματα με μικροσκόπηση σε σκοτεινό πεδίο. Πολλαπλασιάζεται με εγκάρσια διχοτόμηση. Δεν καλλιεργείται σε κανένα θρεπτικό υλικό και καταστρέφεται πολύ γρήγορα έξω από τον οργανισμό σε ξηρό περιβάλλον· ζει όμως 24 ώρες στο αίμα (σημασία για τις μεταγγίσεις πρόσφατου αίματος) και λίγες ημέρες σε υγρό περιβάλλον υπό αναερόβιες συνθήκες. Προκαλεί τη σύφιλη (σχ. 9.1, σελ. 77).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωχρή Σπειροχαίτη: σπειροειδές βακτήριο με 6-12 σπείρες και ινίδια (ελικοειδής κίνηση)· όχι Gram — Giemsa, Fontana, σκοτεινό πεδίο· εγκάρσια διχοτόμηση· δεν καλλιεργείται, καταστρέφεται γρήγορα σε ξηρό περιβάλλον, ζει 24 ώρες στο αίμα· αίτιο σύφιλης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Παθογόνος δράση T. pallidum

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την παθογόνο δράση του Τ. pallidum;

Απάντηση:

• Το T. pallidum προκαλεί τη νόσο σύφιλη. Η μόλυνση γίνεται όταν υπάρχει λύση της συνέχειας του δέρματος ή των βλεννογόνων των γεννητικών οργάνων κατά τη σεξουαλική επαφή (σελ. 78):
  • Πρώτο στάδιο: μετά από 10-60 ημέρες εμφανίζεται το συφιλιδικό έλκος, που είναι σκληρό και ανώδυνο και συνοδεύεται από διόγκωση των λεμφαδένων της περιοχής.
  • Δεύτερο στάδιο: αν δεν γίνει θεραπεία, εμφανίζεται η ροδάνθη, το χαρακτηριστικό εξάνθημα της σύφιλης στο δέρμα και τους βλεννογόνους.
  • Τα συμπτώματα των δύο σταδίων μπορεί να μην είναι σαφή και η νόσος να αυτοθεραπευθεί και να μεταπέσει σε χρονιότητα· σε μεγάλο ποσοστό ακολουθεί το τρίτο στάδιο, με καρδιαγγειακές βλάβες, βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστημα κ.τ.λ.
  • Οι πάσχοντες από AIDS συχνά πάσχουν συγχρόνως και από σύφιλη.
  • Στην εγκυμοσύνη το T. pallidum περνά μέσω του πλακούντα στο παιδί, που νοσεί από γενικευμένη (συγγενή) σύφιλη — γεννιέται νεκρό ή εμφανίζει αργότερα συμπτώματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύφιλη: μόλυνση από λύση συνέχειας δέρματος-βλεννογόνων στη σεξουαλική επαφή· 1ο στάδιο σκληρό ανώδυνο έλκος + λεμφαδένες (10-60 ημέρες), 2ο ροδάνθη-εξάνθημα, χρονιότητα, 3ο καρδιαγγειακές-ΚΝΣ βλάβες· συνύπαρξη με AIDS· διαπλακουντιακή μετάδοση → συγγενής σύφιλη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Μετάδοση – θεραπεία σύφιλης

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τους τρόπους μετάδοσης και τη θεραπεία της σύφιλης;

Απάντηση:

• Μετάδοση: η σύφιλη μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή από άτομα που πάσχουν και βρίσκονται στα δύο πρώτα στάδια της νόσου, για 2-5 χρόνια· στο τρίτο στάδιο δεν γίνεται μετάδοση. Η μόλυνση απαιτεί λύση της συνέχειας του δέρματος ή των βλεννογόνων των γεννητικών οργάνων. Μεταδίδεται επίσης από τη μητέρα στο έμβρυο μέσω του πλακούντα (συγγενής σύφιλη) και θεωρητικά με μετάγγιση πρόσφατου αίματος (το βακτήριο ζει 24 ώρες στο αίμα). Η σύφιλη θεωρείται κοινωνική νόσος και η πολιτεία έχει θεσπίσει μέτρα: ιατρικός έλεγχος των σεξουαλικά εκδιδομένων ατόμων, δήλωση κρουσμάτων, διαφώτιση της νεολαίας.

  Θεραπεία: γίνεται με πενικιλλίνη και πρέπει να γίνεται σωστά και έγκαιρα (στα πρώτα στάδια, πριν τις μόνιμες βλάβες του τρίτου σταδίου) (σελ. 78-79).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετάδοση: σεξουαλική επαφή από πάσχοντες στα δύο πρώτα στάδια (2-5 χρόνια — όχι στο 3ο), διαπλακουντιακά στο έμβρυο, δυνητικά με πρόσφατο αίμα· κοινωνική νόσος (έλεγχος, δήλωση, διαφώτιση)· θεραπεία: πενικιλλίνη, σωστά και έγκαιρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Χρώση T. pallidum

Ερώτηση: Πώς χρωματίζουμε το Τ. pallidum;

Απάντηση:

• Το T. pallidum δεν χρωματίζεται με τη χρώση Gram. Χρωματίζεται με τη βραδεία χρώση Giemsa, με τη μέθοδο Fontana (εμποτισμός με άργυρο — τα βακτήρια φαίνονται μαύρα-καφέ) και με άλλες ειδικές χρώσεις. Επειδή είναι πολύ λεπτό, συνήθως το παρατηρούμε χωρίς χρώση, σε πρόσφατα νωπά παρασκευάσματα με μικροσκόπηση σε σκοτεινό οπτικό πεδίο, όπου φαίνεται φωτεινό, ελικοειδές και κινούμενο — αυτή είναι και η βασική μέθοδος ανεύρεσής του στον οπό του συφιλιδικού έλκους. Επίσης ανιχνεύεται με ανοσοφθορισμό (FTA) (σελ. 77, 79).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι με Gram· με βραδεία Giemsa, μέθοδο Fontana (άργυρος) και ειδικές χρώσεις· κυρίως παρατηρείται άχρωστο σε νωπά παρασκευάσματα με μικροσκόπηση σκοτεινού πεδίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Διαγνωστικές αντιδράσεις σύφιλης

Ερώτηση: Ποιες διαγνωστικές αντιδράσεις γνωρίζετε για τη σύφιλη;

Απάντηση:

• Η εργαστηριακή διάγνωση της σύφιλης γίνεται (σελ. 78-79):
  1. Άμεσα, με την ανεύρεση του T. pallidum στον οπό του συφιλιδικού έλκους, στις δερματικές βλάβες ή στους λεμφαδένες, με μικροσκόπηση σε σκοτεινό οπτικό πεδίο (στα πρώτα στάδια).
  2. Ορολογικά, με την αναζήτηση αντισωμάτων στον ορό του ασθενούς:
     • Μη ειδικά αντισώματα (αντικαρδιολιπινικά): αντιδράσεις Wassermann, Kahn, VDRL, RPR κ.ά. Οι εξετάσεις αυτές δεν είναι ειδικές και μπορεί να δώσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα σε εγκυμοσύνη, έμμηνο ρύση, φυματίωση κ.ά.
     • Ειδικά αντισώματα για το T. pallidum — επιβεβαίωση του θετικού αποτελέσματος: η αντίδραση TPI (Treponema pallidum immobilization — τα αντισώματα του ασθενούς ακινητοποιούν ένα στέλεχος T. pallidum) και η μέθοδος του έμμεσου ανοσοφθορισμού (FTA).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άμεση ανεύρεση σε σκοτεινό πεδίο (έλκος, βλάβες, λεμφαδένες)· μη ειδικές ορολογικές: Wassermann, Kahn, VDRL, RPR (ψευδώς θετικές σε εγκυμοσύνη, έμμηνο ρύση, φυματίωση)· ειδικές επιβεβαιωτικές: TPI (ακινητοποίηση) και FTA (έμμεσος ανοσοφθορισμός).

Κριτήρια αξιολόγησης: