Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (Ερωτήσεις σελ. 86) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (Ερωτήσεις σελ. 86)

Απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου 10.

Ερώτηση 1 — Καλλιέργεια H. influenzae

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την καλλιέργεια του Η. influenzae;

Απάντηση:

• Ο H. influenzae δεν αναπτύσσεται στα κοινά θρεπτικά υλικά, γιατί έχει ανάγκη τους δύο παράγοντες X (αιματίνη) και V (συνένζυμο NAD), που βρίσκονται στο αιμολυμένο αίμα. Για την πρωτοκαλλιέργεια και τις ανακαλλιέργειες χρησιμοποιούνται το σοκολατόχρωμο άγαρ, το Lewinthal άγαρ και το αιματούχο άγαρ. Ευνοϊκή θερμοκρασία 37 °C σε ατμόσφαιρα CO₂ 5%, που βοηθά στην ταχύτερη ανάπτυξη. Στα στερεά υλικά οι αποικίες είναι μικρές, άχρωμες, διαφανείς σαν δροσοσταλίδες και ημισφαιρικές μετά από επώαση 24-48 ωρών, και φαίνονται καλύτερα με πλάγιο φωτισμό· στα ελυτροφόρα στελέχη είναι βλεννώδεις. Σε μεικτές καλλιέργειες αναπτύσσεται καλύτερα και οι αποικίες του είναι μεγαλύτερες όταν βρίσκεται κοντά στις αποικίες των Σταφυλόκοκκων — το φαινόμενο λέγεται δορυφορισμός και οφείλεται στην παραγωγή του παράγοντα V από τους Σταφυλόκοκκους (εικ. 10.1, σελ. 81-82).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι κοινά υλικά (χρειάζεται X-αιματίνη και V-NAD)· σοκολατόχρωμο, Lewinthal, αιματούχο άγαρ, 37 °C, CO₂ 5%, 24-48 ώρες· αποικίες μικρές, άχρωμες, διαφανείς σαν δροσοσταλίδες (πλάγιος φωτισμός), βλεννώδεις τα ελυτροφόρα· δορυφορισμός γύρω από Σταφυλόκοκκους (παράγοντας V).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ταυτοποίηση H. influenzae

Ερώτηση: Πώς γίνεται η ταυτοποίηση του Η. influenzae;

Απάντηση:

• Μετά την καλλιέργεια (σοκολατόχρωμο, Lewinthal, αιματούχο, 37 °C, CO₂ 5%, 24-48 ώρες) και την ανάγνωση — αναζήτηση μικρών αποικιών χωρίς αιμόλυση και χρώση Gram (πολύμορφα Gram αρνητικά κοκκοβακτηρίδια) — η ταυτοποίηση γίνεται (σελ. 84):
  • Με βιοχημικές δοκιμασίες: δοκιμή δορυφορισμού (ανάπτυξη γύρω από γραμμή Σταφυλόκοκκου), δοκιμή εξάρτησης από τους παράγοντες X και V (δισκία X, V, XV σε υλικό χωρίς αίμα) και παραγωγή αιμόλυσης. Αν το βακτήριο χρειάζεται και τους δύο παράγοντες X και V για την ανάπτυξή του και δεν παράγει αιμόλυση, χαρακτηρίζεται ως H. influenzae. Επίσης: γλυκόζη +, ινδόλη +, ουρεάση +, καταλάση +, νιτρικά + (πίν. 10.1).
  • Ορολογική τυποποίηση (ελυτροφόρα στελέχη, ορότυποι a-f): με ειδικούς αντιορούς, με τη μέθοδο εξοιδήσεως του ελύτρου, με συγκολλητινοαντίδραση πάνω σε πλάκα, με ανοσοφθορισμό κ.ά.
  • Δοκιμή ευαισθησίας στα αντιβιοτικά (αμπικιλλίνη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρές αποικίες χωρίς αιμόλυση + Gram → βιοχημικά: δορυφορισμός, εξάρτηση από X και V, αιμόλυση (X+V και χωρίς αιμόλυση = H. influenzae), γλυκόζη-ινδόλη-ουρεάση-καταλάση → ορολογική τυποποίηση (εξοίδηση ελύτρου με αντιορούς, συγκόλληση σε πλάκα, ανοσοφθορισμός) → αντιβιόγραμμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Λοιμώξεις H. influenzae

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τις λοιμώξεις που προκαλεί ο Η. influenzae;

Απάντηση:

• Η παθογόνος δράση του H. influenzae οφείλεται στα αντιγόνα που παράγει. Οι περισσότερες και βαρύτερες λοιμώξεις οφείλονται στα ελυτροφόρα στελέχη του ορότυπου b, τα οποία προκαλούν το 95% των λοιμώξεων σε παιδιά κάτω των 5 ετών. Οι πιο συνηθισμένες είναι: μηνιγγίτιδα, ρινοφαρυγγίτιδα, επιγλωττίτιδα, μέση πυώδης ωτίτιδα, μικροβιαιμία, πνευμονία. Στην Ελλάδα είναι το δεύτερο αίτιο της οξείας πυώδους μηνιγγίτιδας στα παιδιά μετά τη Neisseria meningitidis. Η επιγλωττίτιδα, αν και σπάνια, είναι βαριά και επικίνδυνη για τα παιδιά (απόφραξη αεραγωγού). Επιδημιολογικά: βρίσκεται μόνο στον άνθρωπο, υγιείς φορείς το 1-2% των παιδιών (μη ελυτροφόρα στελέχη), μετάδοση με σταγονίδια, μετά τη νόσο καταλείπεται ανοσία (σελ. 83).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κυρίως από ελυτροφόρα στελέχη ορότυπου b (95% λοιμώξεων σε παιδιά < 5 ετών): μηνιγγίτιδα (2ο αίτιο στην Ελλάδα μετά τον μηνιγγιτιδόκοκκο), ρινοφαρυγγίτιδα, επιγλωττίτιδα (σπάνια, βαριά), μέση πυώδης ωτίτιδα, μικροβιαιμία, πνευμονία· μόνο στον άνθρωπο, σταγονίδια, ανοσία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Διάγνωση στο ΕΝΥ

Ερώτηση: Πώς γίνεται η εργαστηριακή διάγνωση του Η. influenzae στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό;

Απάντηση:

• Το ΕΝΥ (σε μηνιγγίτιδα) είναι υλικό χωρίς μικροβιακή χλωρίδα, οπότε γίνεται (σελ. 83-84):

  1. Άμεσο παρασκεύασμα από το ίζημα του ΕΝΥ (μετά φυγοκέντρηση), που χρωματίζεται κατά Gram και μικροσκοπείται — πολύμορφα Gram αρνητικά κοκκοβακτηρίδια ή επιμήκεις κυματοειδείς μορφές.
  2. Δοκιμή εξοιδήσεως του ελύτρου με τον ειδικό αντιορό b στο ίζημα του ΕΝΥ (ταχεία ταυτοποίηση τύπου b).
  3. Καλλιέργεια σε σοκολατόχρωμο άγαρ, Lewinthal άγαρ, αιματούχο άγαρ και επώαση στους 37 °C, σε ατμόσφαιρα CO₂ 5%, για 24-48 ώρες.
  4. Ανάγνωση της καλλιέργειας: αναζήτηση μικρών αποικιών χωρίς αιμόλυση και χρώση Gram ξηρών παρασκευασμάτων από τις αποικίες.
  5. Ταυτοποίηση με βιοχημικές δοκιμασίες: δοκιμή δορυφορισμού, εξάρτηση από τους παράγοντες X και V, παραγωγή αιμόλυσης (X+V και χωρίς αιμόλυση = H. influenzae).
  6. Δοκιμή ευαισθησίας στα αντιβιοτικά.
  7. Ορολογική τυποποίηση με ειδικούς αντιορούς (εξοίδηση ελύτρου), συγκολλητινοαντίδραση σε πλάκα, ανοσοφθορισμό κ.ά.

  (Σε υλικά με χλωρίδα, όπως τα πτύελα, η ίδια πορεία, αλλά το άμεσο Gram δεν βοηθά ουσιαστικά, γιατί άλλοι Haemophilus είναι φυσιολογική χλωρίδα του αναπνευστικού.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ίζημα ΕΝΥ: άμεσο Gram → δοκιμή εξοιδήσεως ελύτρου με αντιορό b → καλλιέργεια σοκολατόχρωμο/Lewinthal/αιματούχο 37 °C CO₂ 5% 24-48 ώρες → μικρές αποικίες χωρίς αιμόλυση + Gram → δορυφορισμός, εξάρτηση X-V, αιμόλυση → αντιβιόγραμμα → ορολογική τυποποίηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Προφύλαξη H. influenzae

Ερώτηση: Πώς γίνεται η προφύλαξη από τον Η. influenzae;

Απάντηση:

• Η προφύλαξη γίνεται με εμβόλιο που λαμβάνεται από στελέχη με έλυτρο τύπου b (πολυσακχαρίτης του ελύτρου b, συζευγμένος με πρωτεΐνη — εμβόλιο Hib, π.χ. Act-Hib). Προστατεύει από τη μηνιγγίτιδα και τη σηψαιμία, αλλά δεν είναι αποτελεσματικό σε παιδιά μικρότερα των 18 μηνών (κατά το βιβλίο). Επιπλέον, μετά τη νόσο καταλείπεται ανοσία, και για τη θεραπεία φάρμακο εκλογής είναι η αμπικιλλίνη (σελ. 83-84).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με εμβόλιο από στελέχη ελύτρου τύπου b (Hib) — προστατεύει από μηνιγγίτιδα και σηψαιμία, όχι αποτελεσματικό σε παιδιά < 18 μηνών· θεραπεία αμπικιλλίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης: