Λύσεις — Κεφάλαιο 11 (Ερωτήσεις σελ. 90) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 11 (Ερωτήσεις σελ. 90)

Απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 11.

Ερώτηση 1 — Μορφολογία B. pertussis

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη μορφολογία της Β. pertussis;

Απάντηση:

• Η B. pertussis είναι μικρό Gram αρνητικό κοκκοβακτηρίδιο, ακίνητο και άσπορο. Διατάσσεται μεμονωμένα, σε ζεύγη ή σε μικρές αλυσίδες. Φαίνεται σαν διπολικό (χρωματίζονται εντονότερα οι πόλοι), γιατί με τη χρώση Gram χρωματίζεται δύσκολα — χρειάζεται περισσότερο χρόνο στον μεταχρωματισμό με τη σαφρανίνη (παρατεινόμενη χρώση Gram στη διάγνωση). Όπως όλα τα Bordetella είναι αερόβιο και πολύ απαιτητικό στην ανάπτυξη (σελ. 87, 90).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρό Gram αρνητικό κοκκοβακτηρίδιο, ακίνητο, άσπορο, μεμονωμένο/ζεύγη/μικρές αλυσίδες· φαίνεται διπολικό γιατί χρωματίζεται δύσκολα με Gram (παρατεταμένος μεταχρωματισμός με σαφρανίνη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Βιοχημικές B. pertussis

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές βιοχημικές ιδιότητες της Β. pertussis;

Απάντηση:

• Οι βασικές βιοχημικές ιδιότητες της B. pertussis (πίν. 11.1, σελ. 87-88):

  • Δεν ζυμώνει τα σάκχαρα ούτε τη γλυκόζη — είναι αζυμωτικό βακτήριο.
  • Παράγει καταλάση και οξειδάση.
  • Δεν παράγει ουρεάση και δεν υδρολύει την ουρία.
  • Δεν αναπτύσσεται σε υλικό με κιτρικό νάτριο ως μόνη πηγή άνθρακα.

  Επίσης δεν αναπτύσσεται στο Mac Conkey άγαρ και απαιτεί το ειδικό υλικό Bordet-Gengou.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αζυμωτικό (ούτε γλυκόζη), καταλάση +, οξειδάση +, ουρεάση −, κιτρικό νάτριο −.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Περιγραφή B. pertussis

Ερώτηση: Περιγράψτε την Β. pertussis.

Απάντηση:

• Η B. pertussis (Μπορντετέλλα του κοκκύτη) είναι το σπουδαιότερο από τα 3 είδη του γένους Bordetella — Gram αρνητικά κοκκοβακτηρίδια, ακίνητα, άσπορα, αερόβια και πολύ απαιτητικά (χρειάζονται αίμα ή λευκωματούχο υλικό για εξουδετέρωση ανασταλτικών ουσιών). Μορφολογία: μικρό Gram− κοκκοβακτηρίδιο, μεμονωμένο, σε ζεύγη ή μικρές αλυσίδες, διπολικής όψης λόγω δύσκολης χρώσης Gram. Καλλιέργεια: όχι σε κοινά υλικά — στο ειδικό υλικό Bordet-Gengou, αερόβια, 35 °C· αποικίες μετά 4 ημέρες, μικρές, περιγεγραμμένες, φουσκωτές, γυαλιστερές, με πλάγιο φωτισμό σαν μαργαριτάρια ή σταγόνες υδραργύρου, με ζώνη αιμόλυσης· δεν αναπτύσσεται στο Mac Conkey. Βιοχημικά: αζυμωτικό, καταλάση +, οξειδάση +, ουρεάση −, κιτρικά −. Αντιγόνα: θερμοανθεκτικό σωματικό Ο, ινιδιακά, πρωτεϊνικά, τοξίνη — για ταυτοποίηση στελεχών και εμβόλιο, όλα υπεύθυνα για την τοξικότητα. Παθογόνος δράση: κοκκύτης σε βρέφη-παιδιά (επώαση 8-12 ημέρες, παροξυσμοί βήχα), μετάδοση με σταγονίδια. Διάγνωση με καλλιέργεια ρινοφαρυγγικού εκκρίματος· προφύλαξη με τριπλό εμβόλιο, θεραπεία με ερυθρομυκίνη (σελ. 87-90).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρό Gram− διπολικό κοκκοβακτηρίδιο, ακίνητο-άσπορο-αερόβιο-απαιτητικό· Bordet-Gengou 35 °C, 4 ημέρες, μαργαριταροειδείς αιμολυτικές αποικίες· αζυμωτικό, καταλάση-οξειδάση +· αντιγόνα Ο-ινιδιακά-πρωτεϊνικά-τοξίνη· αίτιο κοκκύτη (σταγονίδια)· DTP, ερυθρομυκίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Κοκκύτης

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την ασθένεια που προκαλεί η Β. pertussis;

Απάντηση:

• Η B. pertussis προκαλεί στον άνθρωπο τον κοκκύτη, ο οποίος προσβάλλει κυρίως τα βρέφη και τα παιδιά — είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για βρέφη ηλικίας κάτω του ενός έτους. Τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά από επώαση 8-12 ημερών και η νόσος χαρακτηρίζεται από έντονους παροξυσμούς βήχα (σπασμωδικός βήχας με χαρακτηριστική εισπνοή). Η τοξικότητα οφείλεται σε όλα τα αντιγόνα του βακτηρίου (σωματικό Ο, ινιδιακά, πρωτεϊνικά, τοξίνη). Επιδημιολογία: η μετάδοση γίνεται από την αναπνευστική οδό με τα σταγονίδια που εκπέμπονται με τον βήχα του ασθενούς, τα οποία περιέχουν άφθονα βακτήρια κατά τα πρώτα στάδια της ασθένειας (γι' αυτό τότε είναι θετική η καλλιέργεια). Προφύλαξη με εμβολιασμό από τον 3ο μήνα (τριπλό εμβόλιο), θεραπεία με ερυθρομυκίνη ή κοτριμοξαζόλη και χημειοπροφύλαξη του περιβάλλοντος (σελ. 88-89).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κοκκύτης: βρέφη-παιδιά (επικίνδυνος < 1 έτους), επώαση 8-12 ημέρες, έντονοι παροξυσμοί βήχα· μετάδοση με σταγονίδια βήχα (άφθονα βακτήρια στα πρώτα στάδια)· πρόληψη DTP από 3ο μήνα, θεραπεία ερυθρομυκίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Διάγνωση B. pertussis

Ερώτηση: Πώς γίνεται η διάγνωση της Β. pertussis;

Απάντηση:

• Η διάγνωση γίνεται με (σελ. 88-89):
  • Καλλιέργεια του ρινοφαρυγγικού εκκρίματος στο ειδικό θρεπτικό υλικό Bordet-Gengou και επώαση στους 35 °C για τέσσερις ημέρες. Καλό είναι στο υλικό να ενσωματώνεται πενικιλλίνη, για να εμποδίζει την ανάπτυξη των βακτηρίων της φυσιολογικής χλωρίδας του ρινοφάρυγγα. Το έκκριμα λαμβάνεται με εύκαμπτο βαμβακοφόρο στειλεό που εισάγεται από τη μύτη ή από το στόμα.
    • Ανάγνωση της καλλιέργειας μετά τις τέσσερις ημέρες, αναζήτηση των μικρών μαργαριταροειδών αποικιών και παρατεινόμενη χρώση Gram των ξηρών παρασκευασμάτων.
    • Ανακαλλιέργεια στο Bordet-Gengou για απομόνωση καθαρών αποικιών.
    • Ταυτοποίηση με βιοχημικές δοκιμασίες (αζυμωτικό, οξειδάση +, ουρεάση −) και ορολογική ταυτοποίηση με συγκόλληση εναιωρήματος του βακτηρίου με τον ειδικό αντιορό.
  • Μικροσκοπική αναζήτηση του βακτηρίου στα εκκρίματα του αναπνευστικού με άμεσο ανοσοφθορισμό.
  • Ορολογικές εξετάσεις στον ορό αίματος — αναζήτηση αντισωμάτων (στα βρέφη μετά την τρίτη εβδομάδα της ασθένειας).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καλλιέργεια ρινοφαρυγγικού εκκρίματος (βαμβακοφόρος στειλεός) σε Bordet-Gengou με πενικιλλίνη, 35 °C, 4 ημέρες → μαργαριταροειδείς αποικίες, παρατεινόμενη Gram → ανακαλλιέργεια → βιοχημική + ορολογική ταυτοποίηση (αντιορός)· άμεσος ανοσοφθορισμός εκκριμάτων· αντισώματα ορού μετά την 3η εβδομάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Θεραπεία – προφύλαξη κοκκύτη

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη θεραπεία και την προφύλαξη από τον κοκκύτη;

Απάντηση:

• Προφύλαξη: γίνεται εμβολιασμός από τον τρίτο μήνα της ηλικίας, γιατί ο κοκκύτης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για βρέφη κάτω του ενός έτους. Το εμβόλιο περιέχει νεκρά κύτταρα του βακτηρίου και χορηγείται μαζί με το εμβόλιο του τετάνου και της διφθερίτιδας, με τη μορφή τριπλού εμβολίου (DTP). Οι αντιγονικές ουσίες του βακτηρίου χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του εμβολίου.

  Θεραπεία: χορηγείται ερυθρομυκίνη ή κοτριμοξαζόλη από το στόμα. Η κοτριμοξαζόλη δίνεται και ως προφύλαξη (χημειοπροφύλαξη) στα άτομα του περιβάλλοντος του ασθενούς για δεκατέσσερις ημέρες (σελ. 89-90).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προφύλαξη: εμβόλιο νεκρών κυττάρων από τον 3ο μήνα, ως τριπλό DTP· θεραπεία: ερυθρομυκίνη ή κοτριμοξαζόλη από το στόμα· κοτριμοξαζόλη προφυλακτικά στο περιβάλλον για 14 ημέρες.

Κριτήρια αξιολόγησης: