Λύσεις — Κεφάλαιο 15 (Ερωτήσεις σελ. 116) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 15 (Ερωτήσεις σελ. 116)

Απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου 15.

Ερώτηση 1 — Τα Μυκοπλάσματα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα Μυκοπλάσματα;

Απάντηση:

• Τα βακτήρια του γένους Mycoplasma είναι οι μικρότεροι από τους γνωστούς μικροοργανισμούς. Έχουν στον πυρήνα τους και DNA και RNA και επομένως δεν είναι ιοί. Είναι Gram αρνητικά βακτηρίδια, ακίνητα, χωρίς κυτταρικό τοίχωμα — περιβάλλονται μόνο από κυτταρική μεμβράνη, επομένως δεν έχουν σταθερό σχήμα (κοκκοειδή ή νηματοειδή) ούτε μεταβάλλονται σε κανονικά βακτήρια· λόγω έλλειψης τοιχώματος είναι ανθεκτικά στις πενικιλλίνες και τα β-λακταμικά. Είναι παράσιτα και μερικά παθογόνα για τον άνθρωπο. Αναπτύσσονται μόνο σε ειδικά θρεπτικά υλικά που περιέχουν ορό αίματος και εκχύλισμα Μυκήτων· οι αποικίες τους είναι πολύ μικρές και μοιάζουν με τηγανητά αυγά μάτια. Στο γένος ανήκουν 69 είδη· παθογόνα για τον άνθρωπο είναι κυρίως το M. pneumoniae (μυκοπλάσματα του αναπνευστικού — άτυπη πνευμονία), καθώς και το M. hominis και το Ureaplasma urealyticum, που βρίσκονται στη φυσιολογική χλωρίδα ή στα παθολογικά εκκρίματα του ουρογεννητικού (ουρηθρίτιδες, προστατίτιδες, κολπίτιδες, σαλπιγγίτιδες) (σελ. 109, 116).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μικρότεροι μικροοργανισμοί, με DNA+RNA (όχι ιοί), Gram−, ακίνητα, χωρίς κυτταρικό τοίχωμα (μόνο μεμβράνη → όχι σταθερό σχήμα, αντοχή σε β-λακταμικά), παράσιτα· μόνο σε ειδικά υλικά με ορό + εκχύλισμα Μυκήτων, αποικίες σαν τηγανητά αυγά· 69 είδη — παθογόνα M. pneumoniae (αναπνευστικό), M. hominis, U. urealyticum (ουρογεννητικό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Καλλιέργεια – αποικίες

Ερώτηση: Πού καλλιεργούνται τα Μυκοπλάσματα; Περιγράψτε τις αποικίες τους στα στερεά θρεπτικά υλικά.

Απάντηση:

• Τα Μυκοπλάσματα καλλιεργούνται σε ειδικά για το γένος υγρά και στερεά θρεπτικά υλικά που περιέχουν ορό αίματος (ορό ίππου) και εκχύλισμα Μυκήτων, εμπλουτισμένα με αντιβιοτικά για να εμποδίζουν την ανάπτυξη άλλων μικροοργανισμών. Είναι αερόβια και αναερόβια, με άριστη θερμοκρασία 37 °C· στη διάγνωση εμβολιάζονται ζωμός και δύο τρυβλία άγαρ (ένα σε CO₂ 5%, ένα αναερόβια) και διαβάζονται μετά από 4 ημέρες.

  Αποικίες (σελ. 109-110): αναπτύσσονται δύσκολα και οι αποικίες τους είναι πολύ μικρές. Μοιάζουν με τηγανητά αυγά μάτια, επειδή το κέντρο της αποικίας αναπτύσσεται μέσα στο θρεπτικό υλικό (σκοτεινότερο, βυθισμένο), ενώ η περιφέρειά της στην επιφάνεια του υλικού. Είναι διαφανείς και φαίνονται καλύτερα με φακό ή στο μικροσκόπιο με μικρή μεγέθυνση. Εξαίρεση το U. urealyticum, του οποίου οι αποικίες είναι πολύ μικρές και δεν μοιάζουν με τηγανητά αυγά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε ειδικά υγρά/στερεά υλικά με ορό (ίππου) και εκχύλισμα Μυκήτων + αντιβιοτικά, 37 °C, ανάγνωση σε 4 ημέρες· αποικίες πολύ μικρές, διαφανείς, σαν τηγανητά αυγά μάτια (κέντρο μέσα στο υλικό, περιφέρεια στην επιφάνεια), ορατές με φακό/μικρή μεγέθυνση (U. urealyticum όχι).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Διαχωρισμός Μυκοπλασμάτων

Ερώτηση: Πώς διαχωρίζονται τα Μυκοπλάσματα μεταξύ τους;

Απάντηση:

• Τα τρία παθογόνα Μυκοπλάσματα διαχωρίζονται με τις βιοχημικές τους ιδιότητες (πίνακας 15.2, σελ. 115) και την ανακαλλιέργεια σε ειδικούς ζωμούς:

  Ιδιότητα	M. pneumoniae	M. hominis	U. urealyticum
  Διάσπαση γλυκόζης	+	−	−
  Αιμοσυγκολλητίνη (ερυθρά ανθρώπου)	+	−	−
  Υδρόλυση αργινίνης	−	+	−
  Υδρόλυση ουρίας	−	−	+
  Αντοχή στην ερυθρομυκίνη	−	+	−

  • Το M. pneumoniae διαχωρίζεται με ανακαλλιέργεια σε βασικό ζωμό με γλυκόζη και με τη χρώση κυανού του μεθυλενίου (μένει γαλάζιο για πολλές ώρες, ενώ τα άλλα αποχρωματίζονται σε 30 min).
  • Το M. hominis αναγνωρίζεται σε ζωμό με αργινίνη.
  • Το U. urealyticum σε ζωμό με ουρία (η υδρόλυση ουρίας το διαχωρίζει από όλα τα άλλα)· για διαχωρισμό M. hominis από U. urealyticum χρησιμοποιείται και δισκίο εμποτισμένο με αντι-M. hominis ορό: γύρω του δεν αναπτύσσεται το M. hominis, αλλά αναπτύσσεται το U. urealyticum.
  • Επίσης: το U. urealyticum δεν αλλάζει σχήμα και δεν δίνει αποικίες «τηγανητά αυγά»· το M. hominis είναι ανθεκτικό στην ερυθρομυκίνη (ευαίσθητο σε λινκομυκίνη), ενώ το U. urealyticum ανθεκτικό στη λινκομυκίνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βιοχημικά (πίν. 15.2): γλυκόζη + και αιμοσυγκολλητίνη + μόνο M. pneumoniae, αργινίνη + μόνο M. hominis, ουρία + μόνο U. urealyticum, αντοχή ερυθρομυκίνης μόνο M. hominis· ανακαλλιέργεια σε ζωμούς γλυκόζης/αργινίνης/ουρίας, κυανό μεθυλενίου, δισκίο αντι-M. hominis ορού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Βιολογικά υλικά

Ερώτηση: Σε ποια βιολογικά υλικά αναζητούμε τα Μυκοπλάσματα;

Απάντηση:

• Ανάλογα με το είδος και την εντόπιση (σελ. 111-114):

  • M. pneumoniae (μυκόπλασμα του αναπνευστικού): σε πτύελα, βρογχικές εκκρίσεις, ΕΝΥ κ.ά. (ύποπτο υλικό από το αναπνευστικό — και σε μηνιγγίτιδα).
  • M. hominis: σε ουρηθρικό, τραχηλικό ή κολπικό έκκριμα (κατώτερο ουρογεννητικό· σπανιότερα στοματοφάρυγγας).
  • U. urealyticum: σε ουρηθρικό, τραχηλικό ή κολπικό έκκριμα (ανδρική ουρήθρα, γυναικείος κόλπος· σπάνια ορθό, στοματοφάρυγγας).

  Τα υλικά εμβολιάζονται σε ζωμό και δύο τρυβλία ειδικών υλικών (CO₂ 5% / αναερόβια), 37 °C, ανάγνωση μετά 4 ημέρες. Επιπλέον, για το M. pneumoniae αναζητούνται αντισώματα στον ορό (ELISA, σύνδεση συμπληρώματος, latex, έμμεσος ανοσοφθορισμός).

Σύνοψη: (ενδεικτική) M. pneumoniae: πτύελα, βρογχικές εκκρίσεις, ΕΝΥ (+ ορός για αντισώματα)· M. hominis και U. urealyticum: ουρηθρικό, τραχηλικό, κολπικό έκκριμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Παθογόνος δράση M. pneumoniae

Ερώτηση: Περιγράψτε την παθογόνο δράση του Μ. pneumoniae.

Απάντηση:

• Το M. pneumoniae έχει στην επιφάνειά του μια πρωτεΐνη που διευκολύνει την προσκόλλησή του στα επιθηλιακά κύτταρα της τραχείας και ευθύνεται για την παθογόνο δράση του (και αντιγόνο μεμβράνης που προκαλεί αντισώματα). Προκαλεί την πρωτοπαθή άτυπη πνευμονία, η οποία έχει πολύ έντονα ακτινολογικά ευρήματα, δυσανάλογα προς την κλινική εικόνα του ασθενούς. Η ασθένεια μπορεί να αυτοθεραπευθεί. Τα συμπτώματα (πυρετός, βήχας, βλεννώδη πτύελα) είναι έντονα ή ήπια. Προκαλεί επίσης άλλες ασθένειες, όπως ωτίτιδα, αρθρίτιδα, μηνιγγίτιδα κ.ά. Επιδημιολογία: μεταδίδεται από το αναπνευστικό (σταγονίδια βήχα), κυρίως σε χώρους όπου μένουν πολλά άτομα μαζί (σχολεία, στρατώνες), και είναι πιο συνηθισμένη στα παιδιά και τους νέους. Θεραπεία: ερυθρομυκίνη (εκλογής) ή τετρακυκλίνες — ανθεκτικό στις πενικιλλίνες λόγω έλλειψης τοιχώματος (σελ. 110-111, 116).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσκόλληση στα επιθηλιακά κύτταρα της τραχείας (επιφανειακή πρωτεΐνη) → πρωτοπαθής άτυπη πνευμονία με έντονα ακτινολογικά ευρήματα δυσανάλογα της κλινικής εικόνας (πυρετός, βήχας, βλεννώδη πτύελα), συχνά αυτοθεραπευόμενη· επίσης ωτίτιδα, αρθρίτιδα, μηνιγγίτιδα· παιδιά-νέοι, σχολεία-στρατώνες· ερυθρομυκίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης: