Λύσεις — Κεφάλαιο 16 (Ερωτήσεις σελ. 120) – ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 16 (Ερωτήσεις σελ. 120)

Απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου 16.

Ερώτηση 1 — Μορφολογία C. trachomatis

Ερώτηση: Περιγράψτε τη μορφολογία του C. trachomatis.

Απάντηση:

• Το C. trachomatis (Χλαμύδιο του τραχώματος) είναι βακτήριο Gram αρνητικό, μικρό, σφαιρικό, ακίνητο, το οποίο παράγει κυτταρικά έγκλειστα. Έχει κυτταρικό τοίχωμα (με κοινό αντιγόνο που μοιάζει με των Εντεροβακτηριακών) και εξωτερική μεμβράνη. Είναι υποχρεωτικά ενδοκυττάριο παράσιτο: δεν μπορεί να ζήσει ελεύθερο, αλλά παρασιτεί στα επιθηλιακά κύτταρα των βλεννογόνων, όπου πολλαπλασιάζεται με διχοτόμηση και σχηματίζει τα κυτταρικά έγκλειστα — πολλά χλαμύδια μαζί που περιβάλλονται από μια ουσία που μοιάζει με χλαμύδα (από την οποία πήραν το όνομά τους) — ορατά στα επιθηλιακά κύτταρα με χρώση Giemsa ή ανοσοφθορισμό (σελ. 117-119).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Gram αρνητικό, μικρό, σφαιρικό, ακίνητο βακτήριο με κυτταρικό τοίχωμα, υποχρεωτικά ενδοκυττάριο· πολλαπλασιάζεται με διχοτόμηση σε ζωντανά κύτταρα και παράγει κυτταρικά έγκλειστα (πολλά χλαμύδια σε ουσία σαν χλαμύδα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Χλαμύδια vs ιοί

Ερώτηση: Σε τι διαφέρουν τα βακτήρια του γένους Chlamydia από τους ιούς;

Απάντηση:

• Τα Χλαμύδια μοιάζουν με τους ιούς στο ότι είναι πολύ μικρά και δεν αναπτύσσονται σε θρεπτικά υλικά, αλλά μόνο μέσα σε ζωντανά κύτταρα (υποχρεωτικά ενδοκυττάρια). Διαφέρουν όμως από τους ιούς επειδή:
  • Έχουν στον πυρήνα τους και DNA και RNA (οι ιοί έχουν μόνο το ένα από τα δύο νουκλεϊνικά οξέα).
  • Έχουν κυτταρικό τοίχωμα (και εξωτερική μεμβράνη) όπως τα Gram αρνητικά βακτήρια.
  • Πολλαπλασιάζονται με διχοτόμηση (όχι με συναρμολόγηση όπως οι ιοί) και παράγουν κυτταρικά έγκλειστα.
  • Έχουν δικό τους (ατελή) μεταβολισμό — διασπούν γλυκόζη, πυροσταφυλικό, γλουταμινικό οξύ με παραγωγή CO₂ — αν και χρειάζονται τον μεταβολικό μηχανισμό του κυττάρου-ξενιστή (ενέργεια).
  • Είναι ευαίσθητα σε αντιβιοτικά (ερυθρομυκίνη, τετρακυκλίνη), ενώ οι ιοί όχι (σελ. 117, 120).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έχουν και DNA και RNA (οι ιοί μόνο ένα), κυτταρικό τοίχωμα, πολλαπλασιάζονται με διχοτόμηση σχηματίζοντας έγκλειστα, έχουν δικό τους μεταβολισμό και είναι ευαίσθητα σε αντιβιοτικά — αν και, όπως οι ιοί, αναπτύσσονται μόνο σε ζωντανά κύτταρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ασθένειες C. trachomatis

Ερώτηση: Ποιες ασθένειες προκαλεί το C. trachomatis;

Απάντηση:

• Οι χλαμυδιάσεις εντοπίζονται σε διάφορα όργανα και είναι οι πιο συνηθισμένες από τις σεξουαλικά μεταδιδόμενες ασθένειες (σελ. 118):
  • Μη γονοκοκκικές λοιμώξεις του ουρογεννητικού συστήματος: στους άνδρες μη γονοκοκκική ουρηθρίτιδα (συχνά μαζί με βλεννόρροια από N. gonorrhoeae) και επιδιδυμίτιδα που μπορεί να επιφέρει στείρωση· στις γυναίκες τραχηλίτιδα, σαλπιγγίτιδα, βαρθολινίτιδα και πρωκτίτιδα (συχνά συνυπάρχουν Candida, Τριχομονάδες, ιός Έρπητα, N. gonorrhoeae)· θεραπεία και στους δύο συντρόφους, αλλιώς κίνδυνος στείρωσης.
  • Οφθαλμικές παθήσεις: επιπεφυκίτιδα μετ' εγκλείστων, επιπεφυκίτιδα κολυμβητικών δεξαμενών, νεογνική επιπεφυκίτιδα (νεογνά μητέρων με χλαμυδιακή τραχηλίτιδα).
  • Τράχωμα: από συγκεκριμένους ορότυπους — υπερτροφία του άνω βλεφάρου, εξελκώσεις του επιπεφυκότα, βλεννοπυώδες έκκριμα· αυτοθεραπεύεται αλλά υποτροπιάζει, και με επιμόλυνση από κοινά βακτήρια μπορεί να προκαλέσει τύφλωση από βλάβη του κερατοειδούς (ενδημεί στην Αφρική· στην Ελλάδα εξέλιπε μετά τον αντιτραχωματικό αγώνα 1920-1945).
  • Νεογνική πνευμονία: σε βρέφη κάτω των έξι μηνών, παιδιά μητέρων με χλαμυδιάσεις.
  • Αφροδίσιο λεμφοκοκκίωμα: από διεισδυτικούς ορότυπους, σεξουαλικά· αρχίζει με ουρηθρίτιδα ή λεμφαδενίτιδα και, χωρίς θεραπεία, διαπύηση των λεμφαδένων, καταστροφή γύρω ιστών και εκροή πύου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μη γονοκοκκικές ουρογεννητικές λοιμώξεις (ουρηθρίτιδα, επιδιδυμίτιδα → στείρωση· τραχηλίτιδα, σαλπιγγίτιδα, βαρθολινίτιδα, πρωκτίτιδα), οφθαλμικές (επιπεφυκίτιδα μετ' εγκλείστων, κολυμβητικών δεξαμενών, νεογνική), τράχωμα (→ τύφλωση), νεογνική πνευμονία, αφροδίσιο λεμφοκοκκίωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Διάγνωση χλαμυδιάσεων

Ερώτηση: Πώς γίνεται η εργαστηριακή διάγνωση των ασθενειών από C. trachomatis;

Απάντηση:

• Η εργαστηριακή διάγνωση γίνεται με (σελ. 119-120):
  • Μικροσκοπική εξέταση επιχρισμάτων ή ξεσμάτων για την ανεύρεση εγκλείστων στα επιθηλιακά κύτταρα της περιοχής που πάσχει (από τον τράχηλο της μήτρας λαμβάνονται με ψηκτροειδή στειλεό)· η μικροσκόπηση γίνεται με χρώση Giemsa, άμεσο ανοσοφθορισμό και χρώση ανοσοϋπεροξειδάσης.
  • Καλλιέργεια σε ειδικά ζωντανά κύτταρα (έγκλειστα μετά 72 ώρες) — δεν αναπτύσσεται σε θρεπτικά υλικά.
  • Ορολογικές διαγνωστικές μεθόδους, όπως σύνδεση συμπληρώματος και μικροανοσοφθορισμός (αντισώματα).
  • Αναζήτηση αντιγόνου στο κλινικό δείγμα με ανοσοενζυμικές μεθόδους (ELISA) — στις ουρογεννητικές λοιμώξεις ενδοτραχηλικό έκκριμα στις γυναίκες και ουρηθρικό στους άνδρες (η κύρια μέθοδος ρουτίνας μαζί με τη Giemsa).
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις PCR για την αναζήτηση του DNA του βακτηρίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικροσκόπηση επιχρισμάτων/ξεσμάτων (ψηκτροειδής στειλεός τραχήλου) για έγκλειστα με Giemsa, άμεσο ανοσοφθορισμό, ανοσοϋπεροξειδάση· καλλιέργεια σε ζωντανά κύτταρα· ορολογικές (σύνδεση συμπληρώματος, μικροανοσοφθορισμός)· αντιγόνο με ELISA σε ενδοτραχηλικό/ουρηθρικό έκκριμα· PCR.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Καλλιέργεια C. trachomatis

Ερώτηση: Πού καλλιεργείται το C. trachomatis;

Απάντηση:

• Το C. trachomatis, όπως όλα τα Χλαμύδια, δεν αναπτύσσεται στα θρεπτικά υλικά του εργαστηρίου. Είναι υποχρεωτικά ενδοκυττάριο παράσιτο: αναπτύσσεται μόνο σε ζωντανά κύτταρα — στον οργανισμό (in vivo, στα επιθηλιακά κύτταρα των βλεννογόνων του ανθρώπου, των πτηνών και των ζώων) και στο εργαστήριο (in vitro). Για την ανάπτυξή του χρησιμοποιούνται ειδικά ζωντανά κύτταρα (κυτταροκαλλιέργειες), μέσα στα οποία μετά από 72 ώρες παράγονται τα κυτταρικά έγκλειστα, τα οποία ανιχνεύονται με χρώση ή ανοσοφθορισμό. Για τη βιοσύνθεσή του χρειάζεται τον μεταβολικό μηχανισμό (ενέργεια) του κυττάρου στο οποίο παρασιτεί (σελ. 117, 119-120).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι σε θρεπτικά υλικά — μόνο σε ζωντανά κύτταρα (in vivo στα επιθηλιακά κύτταρα βλεννογόνων, in vitro σε ειδικές κυτταροκαλλιέργειες), όπου μετά 72 ώρες σχηματίζει κυτταρικά έγκλειστα.

Κριτήρια αξιολόγησης: