Αναλυτικές απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 7.
Ερώτηση: Ποιοι υποχρεούνται να υποβάλλουν για διασταύρωση στο Κ.Ε.Π.Υ.Ο. τριπλότυπες καταστάσεις συναλλαγών;
Απάντηση:
Οι υπόχρεοι (§7.1, σελ. 96): Οι ΕΠΙΤΗΔΕΥΜΑΤΙΕΣ, το ΔΗΜΟΣΙΟ, τα Ν.Π.Δ.Δ., οι ΑΓΡΟΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ κ.τλ. πρέπει να υποβάλλουν ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ 25η ΜΑΪΟΥ κάθε χρόνο στην αρμόδια Δ.Ο.Υ ή στο Κέντρο Πληροφορικής του Υπουργείου Οικονομικών (Κ.Ε.Π.Υ.Ο.) για μηχανογραφική επεξεργασία και διασταύρωση στοιχείων, τριπλότυπες καταστάσεις με τις συναλλαγές που πραγματοποίησαν κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
ΤΙ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ
● τα πλήρη στοιχεία του ΥΠΟΧΡΕΟΥ: Α.Φ.Μ., ονοματεπώνυμο ή
επωνυμία, επάγγελμα και ταχυδρομική διεύθυνση
● η αρμόδια Δ.Ο.Υ και το έτος που αναφέρουν
● ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, επάγγελμα, διεύθυνση και
Α.Φ.Μ. των ΣΥΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΩΝ (προμηθευτών, πελατών κ.τλ.)
ΚΑΤΑ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ επωνύμου ή επωνυμίας
● ο ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ των τιμολογίων ή άλλων φορολογικών
στοιχείων
● η ΚΑΘΑΡΗ ΑΞΙΑ του εσόδου ή της δαπάνης
Το όριο: Δεν υποβάλλονται καταστάσεις για αξίες στοιχείων ΜΕΧΡΙ 15.000 δρχ. από τους εκδότες ούτε από τους λήπτες των στοιχείων αυτών. Οι μηχανογραφημένοι: Οι υπόχρεοι τήρησης βιβλίων τρίτης κατηγορίας, που χρησιμοποιούν για την ενημέρωσή τους μηχανογραφικά μέσα, ΑΝΤΙ των καταστάσεων … υποβάλλουν μηχανό-ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης δεδομένων. Επιπλέον υποχρέωση για τη Γ΄ κατηγορία (σελ. 97): μέχρι την 25η του πέμπτου μήνα από το κλείσιμο της διαχειριστικής χρήσης … ισοζύγιο λογαριασμών (τελευταίο προσωρινό) ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υποχρέωση να υποβάλλουν τριπλότυπες καταστάσεις συναλλαγών έχουν οι επιτηδευματίες, το δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί. Η υποβολή γίνεται μέχρι την εικοστή πέμπτη Μαΐου κάθε χρόνο, στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. ή στο Κέντρο Πληροφορικής του Υπουργείου Οικονομικών, και αφορά τις συναλλαγές του προηγούμενου ημερολογιακού έτους. Δεν υποβάλλονται καταστάσεις για αξίες στοιχείων μέχρι δεκαπέντε χιλιάδες δραχμές, ούτε από τους εκδότες ούτε από τους λήπτες. Οι υπόχρεοι τρίτης κατηγορίας που χρησιμοποιούν μηχανογραφικά μέσα υποβάλλουν ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης δεδομένων αντί των καταστάσεων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Με ποιο τρόπο γίνεται η διασταύρωση των φορολογικών στοιχείων;
Απάντηση:
ΠΩΛΗΤΗΣ (εκδότης) ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ (λήπτης)
δηλώνει: Α.Φ.Μ. πελάτη, δηλώνει: Α.Φ.Μ. προμηθευτή,
πλήθος στοιχείων, ΚΑΘΑΡΗ πλήθος στοιχείων, ΚΑΘΑΡΗ
ΑΞΙΑ εσόδου ΑΞΙΑ δαπάνης
↘ ↙
ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΣΤΟ Κ.Ε.Π.Υ.Ο.
↓
ΣΥΜΦΩΝΙΑ → η συναλλαγή επιβεβαιώνεται
ΑΣΥΜΦΩΝΙΑ → ένδειξη για ΕΛΕΓΧΟ (ανύπαρκτο, εικονικό ή
αποκρυπτόμενο στοιχείο)
Γι' αυτό απαιτούνται: ο Α.Φ.Μ. των συναλλασσομένων, η αλφαβητική σειρά και η καθαρή αξία — στοιχεία που κάνουν τη μηχανική αντιπαραβολή εφικτή. Οι μηχανογραφημένοι υποβάλλουν απευθείας μηχανό-ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης δεδομένων στα οποία περιέχονται όλα τα δεδομένα που απαιτούνται από τις ισχύουσες διατάξεις. Και οι τελωνειακές αρχές (σελ. 96) αποστέλλουν μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου κάθε χρόνου στοιχεία στο ίδιο σύστημα — δηλαδή διασταυρώνονται και οι εισαγωγές-εξαγωγές. Η σύνδεση με το κεφ. 9: η διασταύρωση είναι το εργαλείο που εντοπίζει εικονικά ή πλαστά στοιχεία, τα οποία καθιστούν τα βιβλία ανακριβή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διασταύρωση γίνεται με μηχανογραφική επεξεργασία στο Κέντρο Πληροφορικής του Υπουργείου Οικονομικών. Κάθε συναλλαγή δηλώνεται δύο φορές, μία από τον εκδότη του στοιχείου ως έσοδο και μία από τον λήπτη ως δαπάνη, οπότε ο υπολογιστής αντιπαραβάλλει τις δύο δηλώσεις με βάση τους αριθμούς φορολογικού μητρώου. Γι' αυτό οι καταστάσεις περιλαμβάνουν υποχρεωτικά τον Α.Φ.Μ. των συναλλασσομένων κατά αλφαβητική σειρά, τον αριθμό των στοιχείων και την καθαρή αξία. Όπου προκύπτει ασυμφωνία, υπάρχει ένδειξη για έλεγχο. Οι μηχανογραφημένοι υπόχρεοι υποβάλλουν απευθείας ηλεκτρομαγνητικά μέσα, ενώ και οι τελωνειακές αρχές αποστέλλουν στοιχεία μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου κάθε χρόνου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιοι δεν υποχρεούνται να υποβάλλουν τις καταστάσεις συναλλαγών;
Απάντηση:
Το ποσοτικό όριο (§7.1, σελ. 96): Δεν υποβάλλονται καταστάσεις για αξίες στοιχείων ΜΕΧΡΙ 15.000 δρχ. από τους εκδότες ούτε από τους λήπτες των στοιχείων αυτών. Δηλαδή η απαλλαγή δεν αφορά πρόσωπα αλλά συναλλαγές: όποιος και αν είναι ο υπόχρεος, οι μικροσυναλλαγές μέχρι 15.000 δρχ. δεν καταχωρούνται στις καταστάσεις.
ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ (σελ. 96-97) — υποβάλλουν ειδικές καταστάσεις, όπως δ) Τα τουριστικά - ταξιδιωτικά γραφεία για τις αποδείξεις παραδοθέντων εισιτηρίων που έχουν εκδώσει. Η αντικατάσταση για τους μηχανογραφημένους: οι υπόχρεοι τρίτης κατηγορίας που τηρούν μηχανογραφικά ΑΝΤΙ των καταστάσεων που προαναφέρθηκαν υποβάλλουν μηχανό-ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης δεδομένων — δηλαδή δεν απαλλάσσονται, αλλά υποβάλλουν σε άλλη μορφή.
ΔΕΝ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
● για ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ με αξία στοιχείου έως 15.000 δρχ.
— ούτε από τον εκδότη ούτε από τον λήπτη
ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΛΛΗ ΜΟΡΦΗ
● από τους μηχανογραφημένους της Γ΄ κατηγορίας →
ηλεκτρομαγνητικά μέσα
Η λογική του ορίου: οι μικροσυναλλαγές είναι πάρα πολλές και ασήμαντες σε αξία· η καταχώρησή τους θα επιβάρυνε δυσανάλογα τον υπόχρεο και θα θόρυβε τη διασταύρωση, χωρίς ουσιαστικό φορολογικό όφελος. Προσοχή στη διαφορά: η απαλλαγή αφορά μόνο τις καταστάσεις για διασταύρωση — η έκδοση του φορολογικού στοιχείου και η καταχώρησή του στα βιβλία παραμένουν υποχρεωτικές, όσο μικρή και αν είναι η αξία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο δεν προβλέπει απαλλαγή προσώπων αλλά συναλλαγών: δεν υποβάλλονται καταστάσεις για αξίες στοιχείων μέχρι δεκαπέντε χιλιάδες δραχμές, ούτε από τους εκδότες ούτε από τους λήπτες των στοιχείων αυτών. Οι υπόχρεοι τρίτης κατηγορίας που τηρούν μηχανογραφικά δεν απαλλάσσονται, αλλά αντί των καταστάσεων υποβάλλουν μηχανοηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης δεδομένων. Η λογική του ορίου είναι ότι οι πολυάριθμες μικροσυναλλαγές θα επιβάρυναν δυσανάλογα τον υπόχρεο και θα θόρυβαν τη διασταύρωση χωρίς ουσιαστικό όφελος. Σημειώνεται ότι η απαλλαγή αφορά μόνο τις καταστάσεις και όχι την έκδοση και καταχώρηση των στοιχείων, που παραμένουν υποχρεωτικές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιος είναι ο αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ για την παραλαβή των φορολογικών στοιχείων της επιχείρησης;
Απάντηση:
ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ → Δ.Ο.Υ. ΤΗΣ ΕΔΡΑΣ
ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ → Δ.Ο.Υ. ΤΟΥ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ,
εφόσον εκείνη ΘΕΩΡΗΣΕ τα στοιχεία
Η συνέπεια με τους άλλους κανόνες του Κ.Β.Σ.
ΘΕΩΡΗΣΗ (κεφ. 5, §5.1) → «στον προϊστάμενο Δ.Ο.Υ ΤΗΣ
ΕΔΡΑΣ της επιχείρησης ή του
επαγγέλματός του»
ΤΟΠΟΣ ΤΗΡΗΣΗΣ (§5.2) → «στην ΕΔΡΑ … εκτός από τα βιβλία
… του υποκαταστήματος, που
τηρούνται σ' αυτό»
ΕΛΕΓΧΟΣ (κεφ. 10, §10.1)→ «στην επαγγελματική εγκατάσταση
του επιτηδευματία»
ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ → Δ.Ο.Υ. της ΕΔΡΑΣ (και του
(§7.2) υποκαταστήματος για τα δικά του)
Και για τις απαλλαγές του υποκαταστήματος (κεφ. 4, §4.8.4): η αίτηση απαλλαγής υποβάλλεται προς τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. της ΕΔΡΑΣ της επιχείρησης, αλλά η έγκριση κοινοποιείται στον προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. που υπάγεται το υποκατάστημα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρμόδιος για την παραλαβή των δηλώσεων και των φορολογικών στοιχείων είναι ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της έδρας της επιχείρησης ή του επαγγέλματος του υπόχρεου. Για τις δηλώσεις και τα φορολογικά στοιχεία του υποκαταστήματος αρμόδιος είναι ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. στην οποία υπάγεται το υποκατάστημα, με την προϋπόθεση ότι τα σχετικά στοιχεία θεωρήθηκαν από τον ίδιο. Ο κανόνας αυτός είναι συνεπής με τους υπόλοιπους κανόνες του Κώδικα, αφού και η θεώρηση γίνεται από τη Δ.Ο.Υ. της έδρας και τα βιβλία τηρούνται στην έδρα, εκτός από εκείνα του υποκαταστήματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των χρηστών στη μηχανογραφική τήρηση βιβλίων και έκδοση στοιχείων;
Απάντηση:
Οι τρεις τρόποι τήρησης (§7.3, σελ. 97): Οι επιτηδευματίες έχουν τη δυνατότητα να τηρούν τα βιβλία και να εκδίδουν τα στοιχεία τους: α) χειρόγραφα, β) μηχανογραφικά και γ) μερικά χειρόγραφα και μερικά μηχανογραφικά (μικτό σύστημα).
ΟΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ (§7.3.1, σελ. 97): Ο επιτηδευματίας που χρησιμοποιεί Η/Υ για την τήρηση των βιβλίων ή την έκδοση των στοιχείων υποχρεούται:
α) «Να έχει ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ του
λογισμικού ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ, που να αναφέρεται
τουλάχιστον στην εφαρμογή των διατάξεων του Κ.Β.Σ.,
που ισχύει κάθε φορά»
β) «Να διαθέτει το ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ στον προϊστάμενο
Δ.Ο.Υ για τη χρήση του λογισμικού της επιχείρησης, κατά
τη διάρκεια του ελέγχου και για όσο χρόνο απαιτηθεί»
γ) «Να ΔΙΑΦΥΛΑΣΣΕΙ, εκτός από τα βιβλία και στοιχεία που
ορίζουν οι διατάξεις του Κ.Β.Σ. και τα ΜΗΝΙΑΙΑ ΙΣΟΖΥΓΙΑ
ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ, τις ΜΗΝΙΑΙΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ
ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΠΟΘΗΚΗΣ, τα ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ και το ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ του
λογισμικού»
Η κύρωση της παράβασης (κεφ. 9, σελ. 104): Ανεπαρκή κρίνονται τα βιβλία τρίτης κατηγορίας όταν ο υπόχρεος δεν τηρεί ή δεν διαφυλάσσει … και τα μηνιαία ισοζύγια του γενικού καθολικού ή τις μηνιαίες καταστάσεις του βιβλίου αποθήκης και ΔΕΝ ΠΑΡΑΔΙΔΕΙ ΣΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ, στην περίπτωση που χρησιμοποιεί μηχανογραφικά μέσα. Το νόημα των τριών υποχρεώσεων: εξασφαλίζουν ότι ο έλεγχος παραμένει εφικτός — ο ελεγκτής πρέπει να μπορεί να καταλάβει το σύστημα (εγχειρίδιο), να το χρησιμοποιήσει (προσωπικό) και να ανακτήσει τα δεδομένα (ηλεκτρομαγνητικά μέσα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο επιτηδευματίας μπορεί να τηρεί τα βιβλία και να εκδίδει τα στοιχεία χειρόγραφα, μηχανογραφικά ή με μικτό σύστημα. Όποιος χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό υπολογιστή υποχρεούται πρώτον να έχει αναλυτικό εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης του λογισμικού στην ελληνική γλώσσα, που να αναφέρεται τουλάχιστον στην εφαρμογή των διατάξεων του Κ.Β.Σ., δεύτερον να διαθέτει το κατάλληλο προσωπικό στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. για τη χρήση του λογισμικού κατά τη διάρκεια του ελέγχου και για όσο χρόνο απαιτηθεί, και τρίτον να διαφυλάσσει, εκτός από τα βιβλία και στοιχεία, τα μηνιαία ισοζύγια του γενικού καθολικού, τις μηνιαίες καταστάσεις του βιβλίου αποθήκης, τα ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης και το εγχειρίδιο οδηγιών. Η παράβαση των υποχρεώσεων αυτών καθιστά τα βιβλία ανεπαρκή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιες πρέπει να είναι οι τεχνικές προδιαγραφές του λογισμικού, όταν ο επιτηδευματίας χρησιμοποιεί Η/Υ για την τήρηση των βιβλίων και έκδοση στοιχείων;
Απάντηση:
α) «Ανάπτυξη ΚΩΔΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΤΛΩΝ ΛΟΓ/ΣΜΩΝ (Γ΄
κατηγορία), καθώς και των πληροφοριακών στοιχείων για
τα βιβλία Α΄ και Β΄ κατηγορίας»
β) «Προσδιορισμού των χρησιμοποιουμένων ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ, εισφορών, τελών από το χρήστη»
γ) «ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΡΙΘΜΗΣΗ, κάθε
ημερολογιακής εγγραφής, ξεχωριστά για κάθε ημερολόγιο»
δ) «Διασφάλιση ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ με το περιεχόμενο
των στοιχείων, που εκδίδονται μηχανογραφικά»
ε) «ΑΚΥΡΩΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ με έκδοση ΕΙΔΙΚΟΥ ΑΚΥΡΩΤΙΚΟΥ
ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ σε περίπτωση λανθασμένης έκδοσης φορολογικών
στοιχείων, εφόσον δεν έγινε χρήση αυτών»
στ) «ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΗΣΗΣ από τις
πράξεις κλεισίματος της προηγούμενης χρήσης»
ζ) «Διαχωρισμός και χωριστή εκτύπωση των πράξεων του
ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΜΗΝΑ της χρήσης και των εγγραφών κλεισίματος»
η) «ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ή
παρεμβολής εγγραφής, ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ»
θ) «ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ των εγγραφών σε περίπτωση
τροποποίησης του λογισμικού»
ι) «ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΘΡΟΙΣΕΩΣ των ποσών … και ΜΕΤΑΦΟΡΑ
τους από σελίδα σε σελίδα»
Η σημαντικότερη προδιαγραφή είναι η η): ο αποκλεισμός της αναδρομικής τροποποίησης είναι το ψηφιακό αντίστοιχο του κανόνα των χειρόγραφων βιβλίων (κεφ. 4, §4.10.1) που απαγορεύει κενά διαστήματα, επιγραφές, παραπομπές στο περιθώριο ή ξέσματα — και στις δύο περιπτώσεις ο σκοπός είναι ο ίδιος: κατοχυρώνεται το κύρος και η αποδεικτική δύναμη των βιβλίων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το λογισμικό πρέπει να ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις του Κ.Β.Σ. και επιπλέον να έχει τις εξής δυνατότητες: ανάπτυξη κωδικών αριθμών και τίτλων λογαριασμών για την τρίτη κατηγορία και των πληροφοριακών στοιχείων για την πρώτη και δεύτερη, προσδιορισμό των μεταβλητών φορολογικών συντελεστών, εισφορών και τελών από τον χρήστη, αυτόματη ετήσια προοδευτική αρίθμηση κάθε εγγραφής ξεχωριστά για κάθε ημερολόγιο, διασφάλιση της ενημέρωσης των βιβλίων με το περιεχόμενο των στοιχείων, ακύρωση εγγραφής με έκδοση ειδικού ακυρωτικού στοιχείου, διαχωρισμό των πράξεων της νέας χρήσης από τις πράξεις κλεισίματος, χωριστή εκτύπωση των πράξεων του τελευταίου μήνα, αποκλεισμό της αναδρομικής τροποποίησης ή παρεμβολής εγγραφής μετά την προθεσμία ενημέρωσης, μεταγενέστερη αναπαραγωγή των εγγραφών σε περίπτωση τροποποίησης του λογισμικού και αυτόματη άθροιση και μεταφορά των ποσών από σελίδα σε σελίδα.
Κριτήρια αξιολόγησης: