Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 12 (σελ. 143-145) – ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 12 (σελ. 143-145) – ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 12

Αναλυτικές απαντήσεις στις 30 ερωτήσεις και στις 4 ασκήσεις του κεφαλαίου 12.

Ερώτηση 1 — Εισοδήματα που υποβάλλονται στον Φ.Ε.Φ.Π.

Ερώτηση: Ποια εισοδήματα υποβάλλονται στο φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων (Φ.Ε.Φ.Π.);

Απάντηση:

Το αντικείμενο (§12.1, σελ. 116): Ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων επιβάλλεται πάνω στο ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ που αποκτάται από κάθε φυσικό πρόσωπο για εργασία του στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό μέσα σε μια ορισμένη χρονική περίοδο. Η χρονική περίοδος αυτή κατά κανόνα αναφέρεται, στο ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ από τη φορολογία οικονομικό έτος.

ΤΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ (§12.2, αυτούσια): Υποκείμενα φόρου είναι τα φυσικά πρόσωπα, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ΦΥΛΟΥ Ή ΗΛΙΚΙΑΣ για τα εισοδήματα που αποκτούνται:

   α) «Στην ΕΛΛΑΔΑ, ανεξάρτητα από την ιθαγένεια και τον τόπο
      κατοικίας ή διαμονής του φυσικού προσώπου που τα
      αποκτά»
   β) «Στο ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ, αν αποκτώνται από φυσικό πρόσωπο, που
      κατοικεί στην Ελλάδα»
   γ) «Από Έλληνες ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ που υπηρετούν στο
      εξωτερικό για το σύνολο των εισοδημάτων τους»
   δ) «Από ΣΧΟΛΑΖΟΥΣΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ, δηλαδή τα εισοδήματα που
      προέρχονται από κληρονομική περιουσία, της οποίας οι
      δικαιούχοι είναι άγνωστοι ή δεν είναι βέβαιο ότι έχουν
      αποδεχθεί την κληρονομιά»
   ε) «τα ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ των Ομόρρυθμων, Ετερόρρυθμων
      εταιρειών, οι ενώσεις προσώπων και η κοινωνία, που
      ασκεί επιχείρηση ή επάγγελμα, η κοινοπραξία και η
      αφανής εταιρεία»

Η αρχή: το κριτήριο είναι διπλό — η ΠΗΓΗ (εισόδημα που αποκτάται στην Ελλάδα, όποιος και αν το αποκτά) και η ΚΑΤΟΙΚΙΑ (ο κάτοικος Ελλάδας φορολογείται και για το εισόδημα του εξωτερικού, δηλαδή για το παγκόσμιο εισόδημά του).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων υποβάλλεται το συνολικό καθαρό εισόδημα που αποκτά κάθε φυσικό πρόσωπο στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό μέσα σε ορισμένη χρονική περίοδο, που κατά κανόνα είναι το προηγούμενο από τη φορολογία οικονομικό έτος. Υποκείμενα του φόρου είναι τα φυσικά πρόσωπα ανεξαρτήτως φύλου ή ηλικίας για εισοδήματα που αποκτούν στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από ιθαγένεια και τόπο κατοικίας, καθώς και για εισοδήματα του εξωτερικού εφόσον κατοικούν στην Ελλάδα. Υποκείμενοι είναι επίσης οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι που υπηρετούν στο εξωτερικό για το σύνολο των εισοδημάτων τους, η σχολάζουσα κληρονομιά, και τα νομικά πρόσωπα των ομόρρυθμων και ετερόρρυθμων εταιρειών, οι ενώσεις προσώπων, η κοινωνία που ασκεί επιχείρηση ή επάγγελμα, η κοινοπραξία και η αφανής εταιρεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Η έννοια του εισοδήματος

Ερώτηση: Τι εννοούμε με τον όρο εισόδημα από φορολογικής πλευράς;

Απάντηση:

Ο ορισμός (§12.3, σελ. 116): Με τον όρο εισόδημα, από φορολογικής πλευράς, εννοούμε ΚΑΘΕ ΕΣΟΔΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ στο φορολογούμενο ΑΠΟ ΜΙΑ ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΗΓΗ, που ο φορολογούμενος ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΕΤΑΙ για την απόκτηση αυτού του εσόδου.
```
   ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ
   ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΤΗΤΑ  → το έσοδο επαναλαμβάνεται, δεν είναι
                    εφάπαξ τυχαίο γεγονός
   ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΗΓΗ   → ακίνητο, κεφάλαιο, επιχείρηση, εργασία
   ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ   → η πηγή αξιοποιείται από τον φορολογούμενο
```
Η νομοθετική βάση: Με ειδικές διατάξεις, που περιέχονται στο Ν.Δ. 3323/1955 «περί Φορολογίας Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων», όπως διαμορφώθηκε με το Ν. 1828/1989 και 2238/94 και άλλες σχετικές διατάξεις, καθορίζονται ποια έσοδα υποβάλλονται σε φορολογία και ποια όχι. Ακαθάριστο και καθαρό: Το παραπάνω εισόδημα ονομάζεται ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ. Αν από το εισόδημα αυτό αφαιρεθούν οι ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ του, προκύπτει το ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ. Ως δαπάνες απόκτησης, μπορούν να θεωρηθούν όλες αυτές που συνέβαλαν στη δημιουργία του εισοδήματος, όπως οι ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ, οι ΤΟΚΟΙ, τα ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ κ.τ.λ. Η εξαίρεση: Ο φόρος εισοδήματος, τα πρόστιμα και οι πρόσθετοι φόροι ΔΕΝ αποτελούν δαπάνες απόκτησης και επομένως ΔΕΝ ΕΚΠΙΠΤΟΥΝ από το εισόδημα. — λογικό, αφού ο φόρος βαρύνει το εισόδημα, δεν το παράγει. Η σημασία: το κριτήριο της περιοδικότητας από σταθερή πηγή εξηγεί γιατί, κατά κανόνα, δεν φορολογείται ως εισόδημα η αύξηση της αξίας ενός περιουσιακού στοιχείου· φορολογείται ο καρπός, όχι το δέντρο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τον όρο εισόδημα, από φορολογικής πλευράς, εννοούμε κάθε έσοδο που προέρχεται περιοδικά στον φορολογούμενο από μια σταθερή πηγή, την οποία ο φορολογούμενος εκμεταλλεύεται για την απόκτηση αυτού του εσόδου. Τα τρία στοιχεία του ορισμού είναι η περιοδικότητα, η σταθερή πηγή και η εκμετάλλευσή της. Το εισόδημα αυτό ονομάζεται ακαθάριστο και, αν από αυτό αφαιρεθούν οι δαπάνες απόκτησής του, όπως οι αποσβέσεις, οι τόκοι και τα έξοδα διαχείρισης, προκύπτει το καθαρό εισόδημα. Ο φόρος εισοδήματος, τα πρόστιμα και οι πρόσθετοι φόροι δεν αποτελούν δαπάνες απόκτησης και επομένως δεν εκπίπτουν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Οι κατηγορίες του εισοδήματος

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται το εισόδημα;

Απάντηση:

Το κριτήριο (§12.4, σελ. 117): Το εισόδημα, ανάλογα με ΤΗΝ ΠΗΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ, διακρίνεται σε ορισμένες κατηγορίες.
```
   Α-Β. Εισόδημα από ΑΚΙΝΗΤΑ
   Γ.   Εισόδημα από ΚΙΝΗΤΕΣ ΑΞΙΕΣ
   Δ.   Εισόδημα από ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
   Ε.   Εισόδημα από ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
   ΣΤ.  Εισόδημα από ΜΙΣΘΩΤΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
   Ζ.   Εισόδημα από υπηρεσίες ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ και
        από ΚΑΘΕ ΑΛΛΗ ΠΗΓΗ
```
Γιατί «Α-Β» μαζί: οι κατηγορίες Α και Β αντιστοιχούν ιστορικά στο εισόδημα από οικοδομές και από γαίες — δύο διακριτές πηγές που το βιβλίο πραγματεύεται ενιαία ως εισόδημα από ακίνητα (§12.5). Γιατί η κατηγορία Ζ είναι «ανοιχτή»: Εισόδημα από την άσκηση ελευθέριου επαγγέλματος, θεωρείται και ΚΑΘΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΑΧΘΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Α ΩΣ Ζ (§12.10.1) — είναι δηλαδή η υπολειμματική κατηγορία, ώστε κανένα εισόδημα να μη μένει αφορολόγητο από κενό του νόμου. Η σημασία της διάκρισης: κάθε κατηγορία έχει δικούς της κανόνες για τον χρόνο απόκτησης, τον προσδιορισμό του καθαρού (εκπτώσεις κατ' αποκοπή ή πραγματικές δαπάνες) και την παρακράτηση του φόρου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το εισόδημα, ανάλογα με την πηγή από την οποία προέρχεται, διακρίνεται σε επτά κατηγορίες, από Α έως Ζ. Οι κατηγορίες Α και Β είναι το εισόδημα από ακίνητα, η κατηγορία Γ το εισόδημα από κινητές αξίες, η Δ το εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις, η Ε το εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις, η ΣΤ το εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και η Ζ το εισόδημα από υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων και από κάθε άλλη πηγή. Η τελευταία κατηγορία λειτουργεί ως υπολειμματική, ώστε κάθε εισόδημα που δεν εντάσσεται σε άλλη κατηγορία να φορολογείται. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί κάθε κατηγορία έχει δικούς της κανόνες για τον χρόνο απόκτησης, τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος και την παρακράτηση του φόρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Τι θεωρείται εισόδημα από ακίνητα

Ερώτηση: Ποιο θεωρείται εισόδημα από ακίνητα;

Απάντηση:

Ο βασικός κανόνας (§12.5.1, σελ. 117): Εισόδημα από ακίνητα θεωρείται το ποσό που εισπράττει κάθε χρόνο ο φορολογούμενος από ΕΝΟΙΚΙΑ, εξαιτίας εκμίσθωσης ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ Ή ΓΑΙΩΝ. Οι «γαίες»: Με τον όρο «γαίες» εννοούμε τις καλλιεργήσιμες ή φυτεμένες με δένδρα εκτάσεις, τα δάση, τα λιβάδια, τα ιχθυοτροφεία, τα μεταλλεία και τα λατομεία, τις λίμνες, τα ποτάμια, τις πηγές κ.τ.λ. Το τεκμαρτό: Επίσης εισόδημα από ακίνητα θεωρείται και το ΤΕΚΜΑΡΤΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΠΟ ΙΔΙΟΧΡΗΣΗ Ή ΙΔΙΟΚΑΤΟΙΚΗΣΗ δηλαδή το ενοίκιο, που θα πλήρωνε ο εκμισθωτής, αν νοίκιαζε το ιδιοχρησιμοποιημένο ή ιδιοκατοικημένο ακίνητό του σε κάποιον άλλο.

ΤΑ ΟΚΤΩ ΕΞΟΜΟΙΟΥΜΕΝΑ (σελ. 117-118, αυτούσια σε συντομία):

   α) εκμίσθωση ΓΗΠΕΔΩΝ «που χρησιμοποιούνται ως αποθήκες,
      εργοστάσια, χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων, καφενεία,
      γυμναστήρια κ.τ.λ.»
   β) παραχώρηση χώρου «για την τοποθέτηση ΦΩΤΕΙΝΩΝ
      ΕΠΙΓΡΑΦΩΝ και κάθε είδους ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΩΝ»
   γ) η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ «που ανεγέρθηκε με δαπάνες του
      μισθωτή … αν έχει συμφωνηθεί, ότι μετά τη λήξη της
      μίσθωσης, η οικοδομή θα περιέρχεται στην ιδιοκτησία
      του εκμισθωτή»
   δ) το ποσοστό της ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ που εισπράττει ο
      ιδιοκτήτης ως αντάλλαγμα της παραχώρησης
   ε) το ποσοστό των προϊόντων των ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ, «με
      την προϋπόθεση ότι αυτός δε συμμετέχει στις δαπάνες
      καλλιέργειας ή συγκομιδής»
   στ) το εισόδημα από ΥΠΕΚΜΙΣΘΩΣΗ — «όταν ενοικιαστής του
      ακινήτου νοικιάζει αυτό στη συνέχεια ολικά ή μερικά
      σε άλλον»
   ζ) το εισόδημα του μισθωτή, επιφανειούχου ή εμφυτευτή
      «και η μίσθωση είναι διάρκειας μεγαλύτερης των ΕΝΝΕΑ
      ΕΤΩΝ»
   η) το εισόδημα «από τη ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ ΤΗΣ
      ΕΠΙΚΑΡΠΙΑΣ του ακινήτου σε ημεδαπά ή αλλοδαπά νομικά
      πρόσωπα»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εισόδημα από ακίνητα θεωρείται το ποσό που εισπράττει κάθε χρόνο ο φορολογούμενος από ενοίκια, εξαιτίας εκμίσθωσης οικοδομών ή γαιών, δηλαδή καλλιεργήσιμων ή δενδροφυτεμένων εκτάσεων, δασών, λιβαδιών, ιχθυοτροφείων, μεταλλείων, λατομείων, λιμνών, ποταμιών και πηγών. Εισόδημα από ακίνητα θεωρείται επίσης το τεκμαρτό εισόδημα από ιδιόχρηση ή ιδιοκατοίκηση. Ως εισόδημα από οικοδομές και γαίες θεωρούνται ακόμη το εισόδημα από εκμίσθωση γηπέδων, το ποσό για την παραχώρηση χώρου για επιγραφές και διαφημίσεις, η αξία της οικοδομής που ανεγέρθηκε με δαπάνες του μισθωτή και περιέρχεται στον εκμισθωτή, το ποσοστό της δασικής ή αγροτικής παραγωγής που εισπράττει ο ιδιοκτήτης, το εισόδημα από υπεκμίσθωση, το εισόδημα από μισθώσεις διάρκειας άνω των εννέα ετών σε έδαφος τρίτου, και το εισόδημα από τη μεταβίβαση της επικαρπίας για ορισμένο χρόνο σε νομικά πρόσωπα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τι δεν θεωρείται εισόδημα από ακίνητα

Ερώτηση: Ποιο δεν θεωρείται εισόδημα από ακίνητα;

Απάντηση:

Η εξαίρεση (§12.5.1, σελ. 118): Δε θεωρείται εισόδημα από ακίνητα αυτό που προκύπτει από ΙΔΙΟΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ (ΤΕΚΜΑΡΤΟ ΕΝΟΙΚΙΟ) ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΣΤΑΣΙΩΝ καθώς και από ΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΚΤΗΜΑΤΑ Ή ΕΞΩ ΑΠΟ ΑΥΤΑ και χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση των εργασιών της ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.
```
   ΤΙ ΕΞΑΙΡΕΙΤΑΙ
   ● ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΣΤΑΣΙΑ που ιδιοχρησιμοποιούνται
   ● ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑΤΑ (αποθήκες, στάβλοι, υπόστεγα)
     που εξυπηρετούν την αγροτική επιχείρηση
   ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ: το ακίνητο δεν αποφέρει ΔΙΚΟ ΤΟΥ
   εισόδημα — είναι ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΣΟ της επιχείρησης
```
Ο λόγος: αν φορολογούνταν το τεκμαρτό ενοίκιο του βιομηχανοστασίου, θα υπήρχε ΔΙΠΛΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ — το κτίριο συμβάλλει ήδη στα κέρδη της βιομηχανικής ή αγροτικής επιχείρησης, τα οποία φορολογούνται ως εισόδημα εμπορικών ή γεωργικών επιχειρήσεων (κατηγορίες Δ και Ε). Η αντιδιαστολή: αν το ίδιο βιομηχανοστάσιο ΕΚΜΙΣΘΩΘΕΙ σε τρίτον, το ενοίκιο είναι εισόδημα από ακίνητα (με εκπτώσεις 5% + 5%, σελ. 120) — η εξαίρεση αφορά μόνο την ιδιοχρησιμοποίηση. Και άλλες περιπτώσεις εκτός κατηγορίας: το κέρδος από αγοραπωλησία ακινήτων και η ωφέλεια από πώληση οικοπέδων είναι εισόδημα από ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ επιχειρήσεις (§12.8.1, σελ. 126-127) — γιατί εκεί το ακίνητο είναι εμπόρευμα, όχι πηγή περιοδικού καρπού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν θεωρείται εισόδημα από ακίνητα αυτό που προκύπτει από ιδιοχρησιμοποίηση, δηλαδή το τεκμαρτό ενοίκιο, των βιομηχανοστασίων, καθώς και των οικοδομημάτων που βρίσκονται μέσα σε αγροτικά κτήματα ή έξω από αυτά και χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση των εργασιών της αγροτικής επιχείρησης. Ο λόγος είναι ότι τα ακίνητα αυτά δεν αποφέρουν δικό τους εισόδημα αλλά αποτελούν παραγωγικά μέσα της επιχείρησης και η συμβολή τους περιέχεται ήδη στα κέρδη της, τα οποία φορολογούνται ως εισόδημα εμπορικών ή γεωργικών επιχειρήσεων. Αν όμως τα ίδια ακίνητα εκμισθωθούν σε τρίτον, το ενοίκιο αποτελεί κανονικά εισόδημα από ακίνητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Το ακαθάριστο εισόδημα των οικοδομών

Ερώτηση: Σαν ακαθάριστο εισόδημα στην περίπτωση των οικοδομών λαμβάνεται πάντα το μίσθωμα που συμφωνήθηκε μεταξύ μισθωτή και εκμισθωτή. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ, γιατί το βιβλίο δέχεται τη συμφωνία μόνο ως κανόνα, με σαφείς εξαιρέσεις. Ο κανόνας (§12.5.2, σελ. 118): Ως ακαθάριστο εισόδημα από οικοδομές λαμβάνεται: α) Για τις εκμισθούμενες, ΤΟ ΕΝΟΙΚΙΟ ΠΟΥ ΣΥΜΦΩΝΗΘΗΚΕ μεταξύ εκμισθωτή και μισθωτή. Η εξαίρεση: Όταν ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ ή εκείνο που υπάρχει, εμφανίζει ενοίκιο ΔΥΣΑΝΑΛΟΓΑ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ σε σχέση με τη μισθωτική αξία της οικοδομής, τότε το ενοίκιο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ Δ.Ο.Υ με ΣΥΓΚΡΙΣΗ της μισθωμένης οικοδομής με άλλες παρόμοιες της ίδιας περιοχής.
```
   ΠΟΤΕ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΥΣΑΝΑΛΟΓΙΑ
   «όταν αυτό είναι 15% ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ από το ενοίκιο, που έπρεπε
   να δηλωθεί»
   ΤΟ ΚΑΤΩΤΑΤΟ ΟΡΙΟ
   «Το ενοίκιο αυτό που δηλώνεται, δεν μπορεί να είναι
   μικρότερο από το 3,5% της ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ του
   ακινήτου που εκμισθώνεται και χρησιμοποιείται ως κατοικία»
```
Η δεύτερη περίπτωση — ιδιοχρησιμοποίηση: Για τις οικοδομές, που ιδιοχρησιμοποιήθηκαν ή ιδιοκατοικήθηκαν ή ΠΑΡΑΧΩΡΗΘΗΚΑΝ ΔΩΡΕΑΝ για χρήση από τρίτους, ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται το ΤΕΚΜΑΡΤΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ — εδώ δεν υπάρχει καν συμφωνημένο μίσθωμα. Ο υπολογισμός του τεκμαρτού (σελ. 118-119): πολλαπλασιάζοντας το εμβαδόν … επί την ΤΙΜΗ ΖΩΝΗΣ, επί τον ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΠΑΛΑΙΟΤΗΤΑΣ επί το ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ και το γινόμενο με τον σταθερό συντελεστή 3,5%. Απαλλάσσεται η κύρια κατοικία έως 150 τ.μ. Το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 119): διαμέρισμα 200 τ.μ., τιμή ζώνης 270.000, άδεια 1978 → 200 × 270.000 = 54.000.000 × 0,70 = 37.800.000 × 1,30 = 49.140.000, και τεκμαρτό 49.140.000 × 50/200 × 3,5% = 429.975 δρχ. (διότι τα 150 τ.μ. απαλλάσσονται).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη, γιατί το συμφωνημένο μίσθωμα ισχύει μόνο ως κανόνας. Για τις εκμισθούμενες οικοδομές λαμβάνεται πράγματι το ενοίκιο που συμφωνήθηκε μεταξύ εκμισθωτή και μισθωτή. Όταν όμως δεν υπάρχει συμφωνητικό, ή όταν αυτό εμφανίζει ενοίκιο δυσανάλογα μικρότερο σε σχέση με τη μισθωτική αξία, το ενοίκιο προσδιορίζεται από τη Δ.Ο.Υ. με σύγκριση προς παρόμοιες οικοδομές της ίδιας περιοχής. Θεωρείται ότι υπάρχει δυσαναλογία όταν το ενοίκιο είναι δεκαπέντε τοις εκατό μικρότερο από εκείνο που έπρεπε να δηλωθεί, ενώ το δηλούμενο ενοίκιο δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το τρία και μισό τοις εκατό της αντικειμενικής αξίας. Τέλος, για τις οικοδομές που ιδιοχρησιμοποιήθηκαν, ιδιοκατοικήθηκαν ή παραχωρήθηκαν δωρεάν, ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται το τεκμαρτό εισόδημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ακαθάριστο εισόδημα από εκμίσθωση γαιών

Ερώτηση: Ποιο εισόδημα λαμβάνεται σαν ακαθάριστο στην περίπτωση που εκμισθώνονται γαίες;

Απάντηση:

Ο κανόνας (§12.5.2γ, σελ. 120): Για τις εκμισθούμενες γαίες, ΤΟ ΜΙΣΘΩΜΑ ΠΟΥ ΣΥΜΦΩΝΗΘΗΚΕ μεταξύ εκμισθωτή και μισθωτή. Το μίσθωμα σε είδος: Στην περίπτωση που το μίσθωμα έχει συμφωνηθεί ΣΕ ΕΙΔΟΣ ή ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, θ' αποτιμηθεί η αξία του είδους σε χρήμα με βάση τη ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΧΟΝΔΡΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, κατά τον ίδιο χρόνο. Η σύγκριση: Αν δεν υπάρχει συμφωνητικό της μίσθωσης ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο της συμφωνίας ή, αν το μίσθωμα που συμφωνήθηκε είναι ΔΥΣΑΝΑΛΟΓΑ ΚΑΤΩΤΕΡΟ από τη μισθωτική αξία των γαιών ή όταν η εκμετάλλευση των γαιών ΠΑΡΑΧΩΡΗΘΗΚΕ ΔΩΡΕΑΝ σε τρίτο άτομο, τότε το ακαθάριστο εισόδημα βρίσκεται με ΣΥΓΚΡΙΣΗ προς άλλες ενοικιαζόμενες αγροτικές εκτάσεις.
```
   Η ΔΥΣΑΝΑΛΟΓΙΑ ΣΤΙΣ ΓΑΙΕΣ
   «Θεωρείται δυσανάλογο μίσθωμα, όταν η μισθωτική αξία των
   γαιών είναι ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ από το συμφωνημένο μίσθωμα, σε
   ποσοστό 25% αυτού του μισθώματος»
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: όριο 15%     ΓΑΙΕΣ: όριο 25%
```
Το αντικειμενικό σύστημα: Μετά την εφαρμογή του αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού του ακαθάριστου γεωργικού εισοδήματος, λαμβάνεται υπόψη ΑΥΤΟ, ΕΦΟΣΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ, από το συμφωνημένο και δηλούμενο μίσθωμα. Η δικλείδα υπέρ του φορολογουμένου: σε κάθε περίπτωση που η μισθωτική αξία υπολογίζεται με «αντικειμενικό τρόπο», ο φορολογούμενος, ΕΦΟΣΟΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ, μπορεί ν' ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙ το τεκμαρτό μίσθωμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τις εκμισθούμενες γαίες ως ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται το μίσθωμα που συμφωνήθηκε μεταξύ εκμισθωτή και μισθωτή. Αν το μίσθωμα έχει συμφωνηθεί σε είδος ή σε ποσοστό επί της παραγωγής, αποτιμάται σε χρήμα με βάση τη μέση τιμή χονδρικής πώλησης στον τόπο και τον χρόνο της παραγωγής. Αν δεν υπάρχει συμφωνητικό ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο, αν το μίσθωμα είναι δυσανάλογα κατώτερο από τη μισθωτική αξία, ή αν η εκμετάλλευση παραχωρήθηκε δωρεάν, το ακαθάριστο εισόδημα βρίσκεται με σύγκριση προς άλλες ενοικιαζόμενες αγροτικές εκτάσεις. Δυσανάλογο θεωρείται το μίσθωμα όταν η μισθωτική αξία το υπερβαίνει κατά είκοσι πέντε τοις εκατό. Μετά την εφαρμογή του αντικειμενικού συστήματος λαμβάνεται υπόψη το αντικειμενικό εισόδημα, εφόσον είναι μεγαλύτερο, ενώ ο φορολογούμενος μπορεί να το αμφισβητήσει αν υπάρχουν εξαιρετικοί λόγοι.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Δαπάνες που εκπίπτουν στην εκμίσθωση γαιών

Ερώτηση: Ποιες δαπάνες εκπίπτουν από το ακαθάριστο εισόδημα από ακίνητα, στην περίπτωση εκμίσθωσης γαιών, για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος;

Απάντηση:

Οι εκπτώσεις που αφορούν τις γαίες (§12.5.3, σελ. 121, αυτούσια):

   β) «Το ΔΙΚΑΙΩΜΑ που παρέχεται κάθε χρόνο στον ιδιοκτήτη
      της γης, καθώς και η αξία της οικοδομής, που ανεγέρθηκε
      σε έδαφος κυριότητας τρίτου και υπολογίζεται ως
      εισόδημα, στις περιπτώσεις υπεκμίσθωσης ή
      ιδιοχρησιμοποίησης οικοδομών»
   γ) «Το ΜΙΣΘΩΜΑ ή το ΔΙΚΑΙΩΜΑ που καταβάλλεται σε περίπτωση
      ΥΠΕΚΜΙΣΘΩΣΗΣ πολυετούς μίσθωσης»
   δ) «Κάθε ΦΟΡΟΣ, ΤΕΛΟΣ ή ΔΙΚΑΙΩΜΑ υπέρ του Δημοσίου ή άλλου
      τρίτου, που βαρύνει τις γαίες»
   ε) «Ποσοστό 5% για ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ και ΕΞΟΔΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ των
      γαιών»
   στ) «Ποσοστό 10% των δαπανών γι' απόσβεση ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΩΝ
      ή ΑΠΟΞΗΡΑΝΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ, όχι όμως για τα έξοδα βελτίωσης
      και επέκτασης γαιών»
   ζ) «Το ποσοστό της ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ, που καταβάλλει σύμφωνα με
      το νόμο, ο εκμισθωτής για την απόδοση του μισθίου από
      τον μισθωτή»

Η κρίσιμη διάκριση της περίπτωσης στ΄

   ΕΚΠΙΠΤΕΙ (10%)      ΔΕΝ ΕΚΠΙΠΤΕΙ
   ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ και  έξοδα ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ και ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ των
   ΑΠΟΞΗΡΑΝΤΙΚΑ έργα   γαιών
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΓΙΑΤΙ: τα πρώτα ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΥΝ την υπάρχουσα παραγωγική
   ικανότητα (δαπάνη απόκτησης του εισοδήματος)· τα δεύτερα
   ΑΥΞΑΝΟΥΝ την αξία του κεφαλαίου (κεφαλαιουχική δαπάνη)

Η αντιπαραβολή με τις οικοδομές: για κατοικίες εκπίπτει 10% + έως 15%, για γραφεία-αποθήκες 5% + 5%, για γήπεδα 5% — ενώ για τις γαίες μόνο 5% αποσβέσεων και συντήρησης, συν τις ειδικές εκπτώσεις των περιπτώσεων β έως ζ. Η κατάληξη: Το ποσό που απομένει, αποτελεί το ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ από ακίνητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην περίπτωση εκμίσθωσης γαιών εκπίπτουν από το ακαθάριστο εισόδημα το δικαίωμα που παρέχεται κάθε χρόνο στον ιδιοκτήτη της γης και η αξία της οικοδομής που ανεγέρθηκε σε έδαφος τρίτου, το μίσθωμα ή το δικαίωμα που καταβάλλεται σε περίπτωση υπεκμίσθωσης πολυετούς μίσθωσης, κάθε φόρος, τέλος ή δικαίωμα υπέρ του Δημοσίου ή τρίτου που βαρύνει τις γαίες, ποσοστό πέντε τοις εκατό για αποσβέσεις και έξοδα συντήρησης, ποσοστό δέκα τοις εκατό των δαπανών για απόσβεση αντιπλημμυρικών ή αποξηραντικών έργων αλλά όχι για έξοδα βελτίωσης και επέκτασης, και το ποσοστό της αποζημίωσης που καταβάλλει ο εκμισθωτής για την απόδοση του μισθίου. Το ποσό που απομένει αποτελεί το καθαρό εισόδημα από ακίνητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Κατηγορίες εισοδημάτων από κινητές αξίες

Ερώτηση: Αναφέρατε πέντε κατηγορίες εισοδημάτων που θεωρούνται εισοδήματα από κινητές αξίες.

Απάντηση:

Το βιβλίο απαριθμεί δέκα περιπτώσεις (§12.6.1, σελ. 122-123). Πέντε χαρακτηριστικές:
```
   1. «Από ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΚΟΥΣ ιδρυτικών τίτλων και μετοχών
      ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ανωνύμων εταιρειών … Από τόκους ομολογιών και
      χρεογράφων του ελληνικού δημοσίου … Επίσης από αμοιβές
      και ποσοστά των ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ»
   2. «Από Μερίσματα και τόκους ιδρυτικών τίτλων και μετοχών
      ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ανωνύμων εταιρειών»
   3. «Από ΤΟΚΟΥΣ κάθε έντοκου τίτλου τοις μετρητοίς
      κατάθεσης ή εγγύησης … από κάθε χρεωστικό τίτλο,
      εξασφαλισμένο με υποθήκη ή ενέχυρο ή χωρίς»
   4. «Από ΚΕΡΔΗ ΑΜΟΙΒΑΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ»
   5. «Από κέρδη ανωνύμων εταιρειών, τα οποία διανέμονται με
      τη μορφή ΜΕΤΡΗΤΩΝ στο ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ τους»
```
Και οι υπόλοιπες πέντε: στ) η υπεραπόδοση επενδύσεων των μαθηματικών αποθεμάτων των ασφαλιστικών επιχειρήσεων στις ασφαλίσεις ζωής · ζ) η διαφορά κατά τη ΔΙΑΛΥΣΗ Α.Ε. μεταξύ του αντιτίμου των μετοχών και του καταβληθέντος ποσού · η) η ίδια διαφορά σε αγορά ιδίων μετοχών από Α.Ε. που μειώνει το κεφάλαιό της · θ) οι παροχές σε είδος ή σε χρήμα χωρίς νόμιμη ή συμβατική υποχρέωση σε διευθύνοντες συμβούλους και εκπροσώπους · ι) τα αποθεματικά Α.Ε. που διανέμονται ή κεφαλαιοποιούνται. Η ΠΑΓΙΔΑ (σελ. 123): οι τόκοι των ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΩΝ και των ΓΡΑΜΜΑΤΙΩΝ από εμπορικές συναλλαγές καθώς και οι τόκοι των ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΠΙΣΤΩΣΕΙ, που έγιναν μεταξύ εμπόρων, ΔΕΝ θεωρούνται εισόδημα από κινητές αξίες, αλλά θεωρούνται ΚΕΡΔΟΣ ΑΠΟ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε κατηγορίες εισοδημάτων από κινητές αξίες είναι, πρώτον, τα μερίσματα και οι τόκοι ιδρυτικών τίτλων και μετοχών ελληνικών ανωνύμων εταιρειών, οι τόκοι ομολογιών και χρεογράφων του ελληνικού δημοσίου και ελληνικών επιχειρήσεων, καθώς και οι αμοιβές και τα ποσοστά των διοικητικών συμβούλων. Δεύτερον, τα μερίσματα και οι τόκοι τίτλων αλλοδαπών ανωνύμων εταιρειών και κρατών. Τρίτον, οι τόκοι κάθε έντοκου τίτλου κατάθεσης ή εγγύησης και κάθε χρεωστικού τίτλου. Τέταρτον, τα κέρδη από αμοιβαία κεφάλαια. Πέμπτον, τα κέρδη ανωνύμων εταιρειών που διανέμονται με τη μορφή μετρητών στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό τους. Σημειώνεται ότι οι τόκοι συναλλαγματικών, γραμματίων και πωλήσεων επί πιστώσει μεταξύ εμπόρων δεν είναι εισόδημα από κινητές αξίες αλλά κέρδος από εμπορικές επιχειρήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Διάλυση Α.Ε. και εισόδημα από κινητές αξίες

Ερώτηση: Εισόδημα από κινητές αξίες θεωρείται και εκείνο που προκύπτει από τη διάλυση Ανώνυμης Εταιρείας και διανέμεται κατά την εκκαθάριση στους μετόχους. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ, αλλά χρειάζεται ακρίβεια: δεν είναι εισόδημα ολόκληρο το ποσό που διανέμεται, αλλά μόνο η ΔΙΑΦΟΡΑ. Το κείμενο (§12.6.1ζ, σελ. 123): Από τη ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΑΝΤΙΤΙΜΟΥ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ, που μοιράζεται στους μετόχους σε περίπτωση ΔΙΑΛΥΣΗΣ Α.Ε., ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΒΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΤΟΧΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ, με την προϋπόθεση ότι το ποσό αυτό ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΤΡΑΦΕΙ.
```
   ΤΙ ΛΑΜΒΑΝΕΙ Ο ΜΕΤΟΧΟΣ   =  ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ + ΥΠΕΡΑΞΙΑ
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ → ΔΕΝ είναι εισόδημα (ο μέτοχος παίρνει
                         πίσω ό,τι είχε βάλει)
   ΥΠΕΡΑΞΙΑ (η διαφορά) → ΕΙΝΑΙ εισόδημα από κινητές αξίες
   π.χ. καταβλήθηκαν 1.000.000, διανέμονται 1.400.000
        → εισόδημα από κινητές αξίες 400.000
```
Η ανάλογη περίπτωση (§12.6.1η): Ομοίως από τη διαφορά μεταξύ του αντιτίμου των μετοχών, που καταβάλλεται στους μετόχους, σε περίπτωση ΑΓΟΡΑΣ ΔΙΚΩΝ ΤΗΣ ΜΕΤΟΧΩΝ από Α.Ε., που ΜΕΙΩΝΕΙ Ή ΑΠΟΣΒΕΝΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ. Ο χρόνος απόκτησης (§12.6.2ζ, σελ. 123): Για διάλυση ελληνικών Α.Ε., Ο ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΤΗΣ Α.Ε. — όχι ο χρόνος είσπραξης του προϊόντος της εκκαθάρισης. Γιατί το θεωρεί ο νόμος εισόδημα: η υπεραξία αυτή προέρχεται από αδιανέμητα κέρδη και αποθεματικά που συσσωρεύτηκαν στην εταιρεία· αν δεν φορολογούνταν κατά τη διάλυση, οι μέτοχοι θα μπορούσαν να αποφύγουν τη φορολόγηση των κερδών απλώς μη διανέμοντάς τα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή, χρειάζεται όμως ακρίβεια, γιατί εισόδημα δεν αποτελεί ολόκληρο το ποσό που διανέμεται αλλά μόνο η διαφορά. Ειδικότερα, εισόδημα από κινητές αξίες θεωρείται η διαφορά μεταξύ του αντιτίμου των μετοχών που μοιράζεται στους μετόχους σε περίπτωση διάλυσης της ανώνυμης εταιρείας και του ποσού που είχε καταβληθεί από αυτούς για την απόκτηση των μετοχών, με την προϋπόθεση ότι το ποσό αυτό δεν τους επιστράφηκε. Η επιστροφή του κεφαλαίου δεν είναι εισόδημα, ενώ η υπεραξία είναι. Το ίδιο ισχύει και όταν η εταιρεία αγοράζει δικές της μετοχές μειώνοντας το κεφάλαιό της. Χρόνος απόκτησης θεωρείται ο χρόνος διάλυσης της εταιρείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Χρόνος απόκτησης μερισμάτων αλλοδαπής

Ερώτηση: Σαν χρόνος απόκτησης εισοδήματος από κινητές αξίες, προκειμένου για μερίσματα αλλοδαπής προέλευσης, θεωρείται ο χρόνος έγκρισης του ισολογισμού της εταιρείας από τη γενική συνέλευση των μετόχων. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ: συγχέει τον κανόνα της ημεδαπής με εκείνον της αλλοδαπής. Ο κανόνας για την ημεδαπή (§12.6.2α, σελ. 123): Για ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ, καθώς και για ποσοστά και αμοιβές ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ, ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ. Όταν πρόκειται για τοκομερίδια και προμερίσματα, ο χρόνος που ορίσθηκε για την έναρξη της εξαργύρωσής τους. Ο κανόνας για την αλλοδαπή (§12.6.2β): Για τόκους και μερίσματα καθώς και άλλους τίτλους ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ, Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΓΥΡΩΣΗΣ Ή ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΑΥΤΩΝ.

   ΗΜΕΔΑΠΗ Α.Ε.    → έγκριση ισολογισμού από τη Γ.Σ.
   ΑΛΛΟΔΑΠΗ        → ΕΞΑΡΓΥΡΩΣΗ ή ΕΙΣΠΡΑΞΗ
   ΓΙΑΤΙ: η ελληνική φορολογική αρχή ΔΕΝ γνωρίζει ούτε
   ελέγχει πότε συνεδρίασε η γενική συνέλευση μιας ξένης
   εταιρείας· γνωρίζει όμως πότε το ποσό ΜΠΗΚΕ στη χώρα

ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ (σελ. 123):

   γ) τόκοι κάθε έντοκου τίτλου → «ο χρόνος κατά τον οποίο οι
      τόκοι καθίστανται ΛΗΞΙΠΡΟΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΤΟΙ»
   δ) κέρδη ΗΜΕΔΑΠΩΝ αμοιβαίων → «ο χρόνος έγκρισής τους από
      την Α.Ε. Διαχείρισης»· ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ → «ο χρόνος είσπραξης»
   ε) κέρδη Α.Ε. στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό → «ο χρόνος
      έγκρισης του ισολογισμού από τη γενική συνέλευση»
   στ) αποθεματικά, πρόσθετα μερίσματα και παροχές ελληνικών
      Α.Ε. → «ο χρόνος που εγκρίθηκαν από τη γενική συνέλευση»
   ζ) διάλυση ελληνικών Α.Ε. → «ο χρόνος διάλυσης της Α.Ε.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη, γιατί συγχέει τον κανόνα της ημεδαπής με εκείνον της αλλοδαπής. Ο χρόνος έγκρισης του ισολογισμού από τη γενική συνέλευση των μετόχων ισχύει για τα μερίσματα, τα ποσοστά και τις αμοιβές διοικητικών συμβούλων ημεδαπών ανωνύμων εταιρειών. Αντίθετα, για τόκους και μερίσματα καθώς και άλλους τίτλους αλλοδαπής προέλευσης, χρόνος απόκτησης θεωρείται ο χρόνος της εξαργύρωσης ή της είσπραξής τους. Η διαφορά εξηγείται από το ότι η ελληνική φορολογική αρχή δεν μπορεί να γνωρίζει ούτε να ελέγξει πότε συνεδρίασε η γενική συνέλευση μιας ξένης εταιρείας, γνωρίζει όμως πότε το ποσό εισπράχθηκε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Χρόνος απόκτησης για κέρδη στο προσωπικό

Ερώτηση: Ποιος θεωρείται χρόνος απόκτησης εισοδήματος από κινητές αξίες στην περίπτωση που διανέμονται τα κέρδη Ανωνύμων Εταιρειών στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό της;

Απάντηση:

Η απάντηση (§12.6.2ε, σελ. 123): Για τα κέρδη ανωνύμων εταιρειών, που διανέμονται με τη μορφή ΜΕΤΡΗΤΩΝ στο ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ της, Ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ. Η κατάταξη: τα ποσά αυτά είναι εισόδημα από ΚΙΝΗΤΕΣ ΑΞΙΕΣ (§12.6.1ε: Από κέρδη ανωνύμων εταιρειών, τα οποία διανέμονται με τη μορφή μετρητών στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό τους) — ΟΧΙ από μισθωτές υπηρεσίες, παρότι ο δικαιούχος είναι μισθωτός.
```
   ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ ΜΙΣΘΩΤΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ;
   Το ποσό ΔΕΝ είναι αντάλλαγμα εξαρτημένης εργασίας — είναι
   ΔΙΑΝΟΜΗ ΚΕΡΔΟΥΣ. Πηγή του δεν είναι η σύμβαση εργασίας,
   αλλά η ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑ της εταιρείας που εγκρίνει η Γ.Σ.
   ΓΙ' ΑΥΤΟ και ο χρόνος απόκτησης είναι ο ΙΔΙΟΣ με εκείνον
   των μερισμάτων: η ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
```
Η συνέπεια για την παρακράτηση (§12.6.5, σελ. 124): Στα κέρδη που διανέμουν οι ημεδαπές Α.Ε. με τη μορφή μερισμάτων προμερισμάτων, αμοιβών και ποσοστών, εκτός του μισθού, των μελών του Δ.Σ. και των διευθυντών, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΟΙΒΩΝ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΦΟΡΩΝ. Ο λόγος της μη παρακράτησης: με τη φορολόγηση των κερδών της Α.Ε. εξαντλήθηκε η φορολογική απαίτηση του δημοσίου (σελ. 124) — τα κέρδη έχουν ήδη φορολογηθεί στο επίπεδο του νομικού προσώπου. Η αντιδιαστολή: αντίθετα, ο μισθός που καταβάλλει η Α.Ε. στα μέλη του Δ.Σ. βάσει ειδικής σύμβασης μίσθωσης εργασίας ή εντολής, εφόσον είναι ασφαλισμένα εκτός ΙΚΑ, είναι εισόδημα από ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (§12.8.1ζ, σελ. 127).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην περίπτωση που διανέμονται κέρδη ανωνύμων εταιρειών με τη μορφή μετρητών στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό τους, χρόνος απόκτησης του εισοδήματος θεωρείται ο χρόνος έγκρισης του ισολογισμού από τη γενική συνέλευση των μετόχων. Τα ποσά αυτά κατατάσσονται στο εισόδημα από κινητές αξίες και όχι στο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, γιατί δεν αποτελούν αντάλλαγμα εξαρτημένης εργασίας αλλά διανομή κέρδους. Για τον λόγο αυτό ακολουθούν τον ίδιο κανόνα με τα μερίσματα. Στα ποσά αυτά δεν γίνεται καμία παρακράτηση φόρου, γιατί με τη φορολόγηση των κερδών της ανώνυμης εταιρείας εξαντλήθηκε η φορολογική απαίτηση του δημοσίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Καθαρό εισόδημα από κινητές αξίες

Ερώτηση: Πώς προκύπτει το καθαρό εισόδημα από κινητές αξίες;

Απάντηση:

Το ακαθάριστο (§12.6.3, σελ. 123): Το ακαθάριστο εισόδημα από κινητές αξίες αποτελείται από ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ, που αποκτήθηκαν απ' αυτή την πηγή. Το καθαρό (§12.6.4, σελ. 123-124): Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος από το παραπάνω ακαθάριστο εισόδημα αφαιρούνται ΟΙ ΦΟΡΟΙ (ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ), ΤΑ ΚΑΘΕ ΦΥΣΕΩΣ ΤΕΛΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΡΙΤΩΝ, που βαρύνουν το εισόδημα αυτό.
```
   ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ (σύνολο εισοδημάτων της πηγής)
   − φόροι (ΕΚΤΟΣ του φόρου εισοδήματος)
   − τέλη και δικαιώματα υπέρ Δημοσίου και τρίτων
   = ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΠΟ ΚΙΝΗΤΕΣ ΑΞΙΕΣ
```
Η ιδιαιτερότητα: εδώ ΔΕΝ εκπίπτουν ποσοστά αποσβέσεων ή δαπανών όπως στα ακίνητα — το κεφάλαιο δεν φθείρεται και δεν συντηρείται· οι μόνες εκπτώσεις είναι οι επιβαρύνσεις που βαρύνουν το ίδιο το εισόδημα. ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΤΥΧΕΣ (σελ. 124, αυτούσια): από τα πιο πάνω ποσά, άλλα ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ που τα αποκτά, προστιθέμενα μαζί με τα άλλα εισοδήματά του (π.χ. μερίσματα αλλοδαπών Α.Ε., τόκοι δανείων) · Άλλα πάλι φορολογούνται ΑΥΤΟΤΕΛΩΣ (π.χ. τόκοι καταθέσεων ταμιευτηρίου) ή ΑΠΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ (π.χ. τόκοι, καταθέσεις στεγαστικού ταμιευτηρίου για την απόκτηση πρώτης κατοικίας) · Ενώ άλλα ΔΕΝ ΥΠΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ (π.χ. μερίσματα μετοχών ημεδαπών Α.Ε.), γιατί με τη φορολόγηση των κερδών της Α.Ε. εξαντλήθηκε η φορολογική απαίτηση του δημοσίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ακαθάριστο εισόδημα από κινητές αξίες αποτελείται από το σύνολο των εισοδημάτων κάθε περίπτωσης που αποκτήθηκαν από την πηγή αυτή. Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος αφαιρούνται από το ακαθάριστο οι φόροι, εκτός του φόρου εισοδήματος, καθώς και τα κάθε φύσεως τέλη και δικαιώματα υπέρ του Δημοσίου και τρίτων που βαρύνουν το εισόδημα αυτό. Δεν εκπίπτουν ποσοστά αποσβέσεων ή δαπανών, όπως συμβαίνει στα εισοδήματα από ακίνητα. Σημειώνεται ότι από τα ποσά αυτά άλλα φορολογούνται στο όνομα του φυσικού προσώπου μαζί με τα λοιπά εισοδήματά του, άλλα φορολογούνται αυτοτελώς ή απαλλάσσονται, και άλλα δεν υπάγονται σε φορολογία στο όνομα του δικαιούχου, όπως τα μερίσματα ημεδαπών ανωνύμων εταιρειών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Υπόχρεοι παρακράτησης στις κινητές αξίες

Ερώτηση: Ποιοι έχουν υποχρέωση να παρακρατούν το φόρο από το εισόδημα που προέρχεται από κινητές αξίες;

Απάντηση:

Οι υπόχρεοι (§12.6.5, σελ. 124, αυτούσια): Έχουν υποχρέωση να παρακρατούν το φόρο, ανάλογα με την περίπτωση:
```
   α) «Η ΗΜΕΔΑΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, που τα καταβάλλει, για τα
      εισοδήματα από ΑΜΟΙΒΕΣ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ και
      τόκους από ιδρυτικούς τίτλους και προνομιούχες μετοχές,
      που εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα»
   β) «Αυτός που ενεργεί στην Ελλάδα την ΕΞΑΡΓΥΡΩΣΗ Ή ΤΗΝ
      ΚΑΤΑΒΟΛΗ τους, για τα εισοδήματα από ομολογίες και
      χρεόγραφα των ημεδαπών Ν.Π.Δ.Δ ή Ν.Π.Ι.Δ, καθώς και από
      κινητές αξίες γενικά ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ»
   γ) «Ο ΧΡΕΩΣΤΗΣ που καταβάλλει τους τόκους»
```
Οι συντελεστές: Στα υπόλοιπα εισοδήματα από κινητές αξίες γίνεται παρακράτηση έναντι του φόρου, που αναλογεί με συντελεστή 20%. Ειδικά για ΑΜΟΙΒΕΣ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ και τόκους από ιδρυτικούς τίτλους και προνομιούχες μετοχές που εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα … ενεργείται παρακράτηση φόρου με συντελεστή 35% Ή 40%, ΕΞΑΝΤΛΟΥΜΕΝΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ του δικαιούχου. Πού ΔΕΝ γίνεται παρακράτηση: Στα κέρδη που διανέμουν οι ημεδαπές Α.Ε. με τη μορφή μερισμάτων προμερισμάτων, αμοιβών και ποσοστών, εκτός του μισθού, των μελών του Δ.Σ. και των διευθυντών, καθώς και των αμοιβών του εργατοϋπαλληλικού προσωπικού ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΦΟΡΩΝ. Το ίδιο συμβαίνει και στα διανεμόμενα κέρδη από ΗΜΕΔΑΠΑ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ και από ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ - ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ. Η απόδοση: Όσοι παρακρατούν φόρο, έχουν την υποχρέωση να τον αποδίδουν με την υποβολή δήλωσης στη Δ.Ο.Υ στην περιφέρεια του οποίου έγινε η καταβολή των ποσών … εντός του ΠΡΩΤΟΥ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟΥ ΤΟΥ ΕΠΟΜΕΝΟΥ ΜΗΝΑ από εκείνον που έγινε η παρακράτηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υποχρέωση να παρακρατούν τον φόρο από το εισόδημα κινητών αξιών έχουν, ανάλογα με την περίπτωση, πρώτον η ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία που τα καταβάλλει, για τα εισοδήματα από αμοιβές μελών του διοικητικού συμβουλίου και τόκους από ιδρυτικούς τίτλους και προνομιούχες μετοχές που εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα, δεύτερον αυτός που ενεργεί στην Ελλάδα την εξαργύρωση ή την καταβολή τους, για τα εισοδήματα από ομολογίες και χρεόγραφα ημεδαπών νομικών προσώπων και από κινητές αξίες αλλοδαπής προέλευσης, και τρίτον ο χρεώστης που καταβάλλει τους τόκους. Ο συντελεστής παρακράτησης είναι είκοσι τοις εκατό, ενώ για τις αμοιβές μελών του διοικητικού συμβουλίου τριάντα πέντε ή σαράντα τοις εκατό. Ο φόρος αποδίδεται με δήλωση εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του επόμενου μήνα από την παρακράτηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 15 — Εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις

Ερώτηση: Ποιο θεωρείται εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις;

Απάντηση:

Ο ορισμός (§12.7.1, σελ. 125): Εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις είναι ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ, που προέρχεται ΚΑΘΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ Ή ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ από την εκμετάλλευση μιας ή περισσοτέρων γεωργικών επιχειρήσεων. Ποιες είναι: Τέτοιες επιχειρήσεις είναι οι ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ, ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ, ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΕΣ, ΣΙΤΗΡΟΤΡΟΦΙΚΕΣ, ΔΑΣΙΚΕΣ, ΑΛΙΕΥΤΙΚΕΣ κ.τ.λ.
```
   ΤΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ: το εισόδημα είναι ΚΕΡΔΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ, όχι
   πρόσοδος του εδάφους
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΑΝ ΕΚΜΙΣΘΩΝΩ τη γη      → εισόδημα από ΑΚΙΝΗΤΑ (γαίες)
   ΑΝ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΩ ο ίδιος → εισόδημα από ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ
                              ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (κατηγορία Ε)
```
Ο προσδιορισμός (§12.7.2): Για τον προσδιορισμό του εισοδήματος των γεωργικών επιχειρήσεων εφαρμόζονται ΟΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΠΟΥ ΙΣΧΥΟΥΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Το ακαθάριστο: Ως ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ … γίνεται η αποτίμησή τους σε δραχμές, σύμφωνα με τη ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΧΟΝΔΡΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ τους στο χρόνο και στον τόπο παραγωγής τους. Και το εξαιρούμενο οικοδόμημα: υπενθυμίζεται (§12.5.1) ότι δε θεωρείται εισόδημα από ακίνητα το τεκμαρτό ενοίκιο των οικοδομημάτων που … χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση των εργασιών της αγροτικής επιχείρησης — ακριβώς γιατί η αξία τους περιέχεται ήδη στο κέρδος της γεωργικής επιχείρησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις είναι το κέρδος που προέρχεται κάθε οικονομικό ή γεωργικό έτος από την εκμετάλλευση μιας ή περισσοτέρων γεωργικών επιχειρήσεων. Τέτοιες επιχειρήσεις είναι οι αγροτικές, κτηνοτροφικές, πτηνοτροφικές, μελισσοκομικές, σιτηροτροφικές, δασικές και αλιευτικές. Το γνώρισμα της κατηγορίας είναι ότι το εισόδημα αποτελεί κέρδος εκμετάλλευσης και όχι πρόσοδο του εδάφους, γι' αυτό η εκμίσθωση της γης δίνει εισόδημα από ακίνητα ενώ η ιδιοκαλλιέργεια εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις. Για τον προσδιορισμό του εφαρμόζονται οι αντίστοιχες διατάξεις που ισχύουν για τις εμπορικές επιχειρήσεις, ενώ ως ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται η αξία των προϊόντων που παράγονται, αποτιμημένη με τη μέση τιμή χονδρικής πώλησης στον χρόνο και τον τόπο παραγωγής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 16 — Καθαρό γεωργικό εισόδημα χωρίς λογιστικό προσδιορισμό

Ερώτηση: Πώς γίνεται ο προσδιορισμός του καθαρού εισοδήματος από γεωργικές επιχειρήσεις, όταν δεν είναι δυνατός ο λογιστικός προσδιορισμός του;

Απάντηση:

Ο τεκμαρτός προσδιορισμός (§12.7.2, σελ. 125): Ειδικά στην περίπτωση που το καθαρό εισόδημα δεν μπορεί να προσδιορισθεί λογιστικά, τότε προσδιορίζεται ΤΕΚΜΑΡΤΑ με ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ της επιχείρησης με ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΚΑΘΑΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, ανάλογα με τον κλάδο εκμετάλλευσης. Το ακαθάριστο: Ως ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ … με βάση τη ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΧΟΝΔΡΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ τους στο χρόνο και στον τόπο παραγωγής τους.

ΤΙ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΑ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΑ (σελ. 125, αυτούσια):
```
   α) «Οι ΤΟΚΟΙ από συναλλακτικές πράξεις»
   β) «Η ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΥΠΕΡΤΙΜΗΣΗ κεφαλαίου της επιχείρησης»
   γ) «Τα ποσά που έχουν εισπραχθεί από ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ,
      που έχουν αποσβεστεί, εφόσον είχαν γίνει δεκτές από τον
      προϊστάμενο Δ.Ο.Υ»
   δ) «Τα ποσά που έχουν εισπραχθεί από ΦΟΡΟΥΣ, ΤΕΛΗ ΚΑΙ
      ΕΙΣΦΟΡΕΣ … εφόσον είχαν καταβληθεί ΑΧΡΕΩΣΤΗΤΑ»
   ΑΛΛΑ: «Τα ποσά των παραπάνω περιπτώσεων ΠΡΟΣΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΟ
   ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ της επιχείρησης, το οποίο προκύπτει από την
   εφαρμογή του συντελεστή καθαρού εισοδήματος»
```
Ο μοναδικός συντελεστής: Για κάθε κλάδο γεωργικών εκμεταλλεύσεων προβλέπεται ΕΝΑΣ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ … περιλαμβάνονται σε ειδικό πίνακα, ο οποίος καταρτίζεται με αποφάσεις του υπουργού Οικονομικών. Η προσαύξηση: Στις γεωργικές επιχειρήσεις, που υποχρεούνται να τηρούν βιβλία και στοιχεία του Κ.Β.Σ., αλλά ΔΕΝ ΤΗΡΟΥΝ Ή ΤΗΡΟΥΝ ΑΝΑΚΡΙΒΗ βιβλία και στοιχεία, ο συντελεστής καθαρού εισοδήματος ΠΡΟΣΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΚΑΤΑ 40%. Η μείωση: Όταν ο φορολογούμενος προσκομίζει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το εισόδημά του … μειώθηκε εξαιτίας ΖΗΜΙΩΝ Ή ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ, το καθαρό εισόδημά του μπορεί να προσδιορισθεί με τη χρήση ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ. Η αντικειμενική μέθοδος (§12.7.3, σελ. 126): από το 1994 (Ν. 2214/94), όταν δεν τηρούνται βιβλία, το καθαρό γεωργικό εισόδημα προσδιορίζεται ανά στρέμμα καλλιεργούμενης έκτασης και είδος προϊόντος ή κατά κεφαλή και είδος εκτρεφομένου ζώου, με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Γεωργίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν το καθαρό εισόδημα από γεωργικές επιχειρήσεις δεν μπορεί να προσδιορισθεί λογιστικά, προσδιορίζεται τεκμαρτά με πολλαπλασιασμό των ακαθάριστων εσόδων με ειδικούς συντελεστές καθαρού εισοδήματος, ανάλογα με τον κλάδο εκμετάλλευσης. Ως ακαθάριστο εισόδημα λαμβάνεται η αξία των προϊόντων που παράγονται, αποτιμημένη με τη μέση τιμή χονδρικής πώλησης στον χρόνο και τον τόπο παραγωγής. Για κάθε κλάδο προβλέπεται ένας μοναδικός συντελεστής, ο οποίος περιλαμβάνεται σε ειδικό πίνακα που καταρτίζεται με απόφαση του υπουργού Οικονομικών. Ο συντελεστής προσαυξάνεται κατά σαράντα τοις εκατό όταν δεν τηρούνται ή τηρούνται ανακριβή βιβλία, ενώ μπορεί να μειωθεί όταν αποδεικνύονται ζημίες ή απρόβλεπτα γεγονότα. Από το 1994 εφαρμόζεται και η αντικειμενική μέθοδος, με βάση τα στρέμματα ή τα εκτρεφόμενα ζώα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 17 — Εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις

Ερώτηση: Ποιο είναι το εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις;

Απάντηση:

Ο ορισμός (§12.8.1, σελ. 126): Εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις είναι ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΕΡΔΟΣ που προκύπτει κάθε οικονομικό έτος από την άσκηση μιας ή περισσότερων ΑΤΟΜΙΚΩΝ Ή ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ, ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΩΝ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, καθώς και από την άσκηση ΚΑΘΕ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ εκτός από τα θεωρούμενα ελευθέρια επαγγέλματα. Η ευρύτητα της έννοιας: Με την έννοια επιχείρηση, θεωρούμε ΚΑΘΕ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΗ Ή ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ, που αποβλέπει στην επίτευξη κέρδους.

ΤΙ ΑΚΟΜΗ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (σελ. 126-127):

   α) «Το κέρδος από την άσκηση επιχείρησης ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ
      ΑΚΙΝΗΤΩΝ»
   β) «Η ΩΦΕΛΕΙΑ που πραγματοποιεί επιχείρηση πώλησης εντός
      σχεδίου πόλης οικοπέδων και εκτός σχεδίου αγροτεμαχίων»
   γ) «Τα ποσά που καταβάλλονται στα μέλη των ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ
      με τη μορφή μερισμάτων ή αμοιβών»
   δ) «Τα κέρδη από τις ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ … (π.χ. τα
      κέρδη από την πώληση παλιών μηχανημάτων)»
   ε) «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΜΟΙΒΗ του ομόρρυθμου εταίρου και του
      εταίρου διαχειριστή της Ε.Π.Ε.»
   ζ) «Ο ΜΙΣΘΟΣ που καταβάλλεται από Α.Ε. στα μέλη του
      Διοικητικού Συμβουλίου της … εφόσον … είναι ασφαλισμένα
      σε οποιοδήποτε ασφαλιστικό οργανισμό, ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΙΚΑ»
   στ) «Η πραγματοποιηθείσα ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΥΠΕΡΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΙΟΥ
      ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ … καθώς και η υπερτίμηση που δεν
      πραγματοποιήθηκε, αν αυτή έχει περιληφθεί στην απογραφή»

Η αντιδιαστολή με τα ακίνητα: το κέρδος από αγοραπωλησία ακινήτων είναι εισόδημα εμπορικών επιχειρήσεων, ενώ το ενοίκιο του ίδιου ακινήτου εισόδημα από ακίνητα — κριτήριο είναι αν το ακίνητο λειτουργεί ως εμπόρευμα ή ως πηγή περιοδικού καρπού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις είναι το συνολικό κέρδος που προκύπτει κάθε οικονομικό έτος από την άσκηση μιας ή περισσότερων ατομικών ή εταιρικών εμπορικών, βιοτεχνικών ή βιομηχανικών επιχειρήσεων, καθώς και από την άσκηση κάθε κερδοσκοπικού επαγγέλματος, εκτός από τα θεωρούμενα ελευθέρια επαγγέλματα. Με την έννοια επιχείρηση θεωρείται κάθε μεμονωμένη ή συμπτωματική πράξη που αποβλέπει στην επίτευξη κέρδους. Ως εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις θεωρούνται επίσης το κέρδος από αγοραπωλησία ακινήτων, η ωφέλεια από πώληση οικοπέδων και αγροτεμαχίων, τα ποσά που καταβάλλονται στα μέλη συνεταιρισμών ως μερίσματα ή αμοιβές, τα κέρδη από παρεπόμενες εργασίες, η επιχειρηματική αμοιβή του ομόρρυθμου εταίρου και του διαχειριστή Ε.Π.Ε., ο μισθός μελών διοικητικού συμβουλίου ασφαλισμένων εκτός ΙΚΑ, και η αυτόματη υπερτίμηση του πάγιου κεφαλαίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 18 — Μερίσματα και αμοιβές μελών συνεταιρισμών

Ερώτηση: Τα ποσά που καταβάλλονται στα μέλη των συνεταιρισμών με τη μορφή μερισμάτων ή αμοιβών, θεωρούνται εισοδήματα από εμπορικές επιχειρήσεις. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ. Το βιβλίο την αναφέρει ρητά (§12.8.1γ, σελ. 127): Ως εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις θεωρείται και: … γ) Τα ποσά που καταβάλλονται στα μέλη των ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ με τη μορφή ΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ Ή ΑΜΟΙΒΩΝ.
```
   ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ
   «ΜΕΡΙΣΜΑ» → θα περίμενε κανείς ΚΙΝΗΤΕΣ ΑΞΙΕΣ (κατηγορία Γ)
   «ΑΜΟΙΒΗ»  → θα περίμενε κανείς ΜΙΣΘΩΤΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (ΣΤ)
   ΚΑΙ ΟΜΩΣ: ο νόμος τα κατατάσσει στις ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ (κατηγορία Δ)
```
Ο λόγος: η μερίδα του συνεταιριστή ΔΕΝ είναι μετοχή. Ο συνεταιρισμός δεν είναι κεφαλαιουχική εταιρεία που φορολογείται αυτοτελώς για το σύνολο των κερδών της, όπως η Α.Ε.· το μέλος του συμμετέχει ενεργά στη δραστηριότητα, οπότε ό,τι λαμβάνει είναι κέρδος από την επιχειρηματική δράση και όχι πρόσοδος τίτλου. Η αντιδιαστολή με την Α.Ε. (§12.6.4, σελ. 124): τα μερίσματα μετοχών ημεδαπών Α.Ε. δεν υπάγονται σε φορολογία στο όνομα του δικαιούχου, γιατί με τη φορολόγηση των κερδών της Α.Ε. εξαντλήθηκε η φορολογική απαίτηση του δημοσίου. Το «μέρισμα» του συνεταιρισμού δεν έχει τέτοια προηγούμενη εξάντληση, άρα φορολογείται στο όνομα του μέλους. Η παράλληλη περίπτωση: με την ίδια λογική, η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΜΟΙΒΗ του ομόρρυθμου εταίρου και του εταίρου διαχειριστή της Ε.Π.Ε. (§12.8.1ε) είναι επίσης εισόδημα εμπορικών επιχειρήσεων, παρότι μοιάζει με «μισθό» — γιατί προέρχεται από τη συμμετοχή στην επιχείρηση, όχι από εξαρτημένη εργασία. Το κριτήριο που προκύπτει: αποφασιστικό δεν είναι το ΟΝΟΜΑ της παροχής, αλλά η ΠΗΓΗ και η ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ από την οποία απορρέει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή. Το βιβλίο αναφέρει ρητά ότι ως εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις θεωρούνται και τα ποσά που καταβάλλονται στα μέλη των συνεταιρισμών με τη μορφή μερισμάτων ή αμοιβών. Παρότι η ονομασία τους παραπέμπει σε κινητές αξίες ή σε μισθωτές υπηρεσίες, ο νόμος τα κατατάσσει στις εμπορικές επιχειρήσεις, γιατί η μερίδα του συνεταιριστή δεν είναι μετοχή και το μέλος συμμετέχει ενεργά στη δραστηριότητα, οπότε ό,τι λαμβάνει είναι κέρδος από επιχειρηματική δράση. Αντίθετα, τα μερίσματα ημεδαπών ανωνύμων εταιρειών δεν φορολογούνται στο όνομα του δικαιούχου, γιατί εξαντλήθηκε η φορολογική υποχρέωση με τη φορολόγηση των κερδών της εταιρείας. Με την ίδια λογική και η επιχειρηματική αμοιβή του ομόρρυθμου εταίρου θεωρείται εισόδημα εμπορικών επιχειρήσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 19 — Η δωδεκάμηνη διαχειριστική περίοδος

Ερώτηση: Η διαχειριστική περίοδος για τον προσδιορισμό του ακαθάριστου εισοδήματος και του καθαρού κέρδους περιλαμβάνει δωδεκάμηνο χρονικό διάστημα. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ ΩΣ ΚΑΝΟΝΑΣ, αλλά όχι απόλυτη, γιατί το ίδιο το βιβλίο προβλέπει εξαιρέσεις. Ο κανόνας (§12.8.2, σελ. 127): Η διαχειριστική περίοδος για τον προσδιορισμό του ακαθάριστου εισοδήματος και του καθαρού κέρδους περιλαμβάνει ΔΩΔΕΚΑΜΗΝΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ. Οι εξαιρέσεις (αυτούσια): Εξαιρετικά, η διαχειριστική περίοδος μπορεί να αναφέρεται:

   α) «Στην ΕΝΑΡΞΗ των εργασιών της επιχείρησης, σε χρονικό
      διάστημα ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ Ή ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ του δωδεκάμηνου. Το
      διάστημα όμως αυτό σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να
      είναι μεγαλύτερο από 24 ΜΗΝΕΣ. Στη ΛΗΞΗ Ή ΔΙΑΚΟΠΗ των
      εργασιών … το χρονικό διάστημα δεν μπορεί να είναι
      μικρότερο από 12 μήνες»
   β) «Για επιχειρήσεις που τηρούν βιβλία ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ …
      η διαχείριση κλείνει την 30ή ΙΟΥΝΙΟΥ ή την 31η
      ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ κάθε χρόνο»
   γ) ΜΕΤΑΘΕΣΗ του χρόνου λήξης, «ύστερα από ΕΓΚΡΙΣΗ του
      προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ.»
   δ) «Τα ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ, πρακτορεία ή άλλες εγκαταστάσεις
      ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ επιχειρήσεων στην Ελλάδα κλείνουν τη
      διαχείριση, ΟΤΑΝ ΚΛΕΙΝΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ»
   ε) «Όταν αλλοδαπή επιχείρηση συμμετέχει με ποσοστό
      κεφαλαίου 51% ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ σε ημεδαπή … η διαχείριση
      κλείνει στο χρόνο που κλείνει διαχείριση η αλλοδαπή»

Ο λόγος του κανόνα: η ετησιότητα του φόρου απαιτεί συγκρίσιμες περιόδους· διαφορετικά η επιχείρηση θα μπορούσε να μεταθέτει κέρδη σε ευνοϊκότερες χρήσεις. Ο λόγος των εξαιρέσεων δ και ε: η ενοποίηση με το αλλοδαπό κέντρο — ώστε να μη μεταφέρονται τεχνητά κέρδη μεταξύ χωρών μέσω διαφορετικών ημερομηνιών κλεισίματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή ως κανόνας αλλά όχι απόλυτη. Η διαχειριστική περίοδος για τον προσδιορισμό του ακαθάριστου εισοδήματος και του καθαρού κέρδους περιλαμβάνει πράγματι δωδεκάμηνο χρονικό διάστημα. Εξαιρετικά όμως, κατά την έναρξη των εργασιών μπορεί να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη, χωρίς σε καμία περίπτωση να υπερβαίνει τους είκοσι τέσσερις μήνες, ενώ στη λήξη ή διακοπή δεν μπορεί να είναι μικρότερη από δώδεκα μήνες. Για επιχειρήσεις με βιβλία τρίτης κατηγορίας η διαχείριση κλείνει την τριακοστή Ιουνίου ή την τριακοστή πρώτη Δεκεμβρίου, ενώ επιτρέπεται μετάθεση του χρόνου λήξης με έγκριση του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Τέλος, τα υποκαταστήματα αλλοδαπών επιχειρήσεων και οι ημεδαπές στις οποίες αλλοδαπή συμμετέχει με ποσοστό τουλάχιστον πενήντα ένα τοις εκατό κλείνουν όταν κλείνει η αλλοδαπή επιχείρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 20 — Μετάθεση του χρόνου λήξης της διαχειριστικής περιόδου

Ερώτηση: Στην περίπτωση που υπάρχουν σοβαροί λόγοι που οφείλονται σε ουσιαστική μεταβολή του αντικειμένου των εργασιών της επιχείρησης που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ. επιτρέπεται η μετάθεση του χρόνου λήξης της διαχειριστικής περιόδου, ύστερα από έγκριση του προϊστάμενου Δ.Ο.Υ. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ και αποδίδει σχεδόν αυτολεξεί το βιβλίο (§12.8.2γ, σελ. 127): Στην περίπτωση που υπάρχουν ΣΟΒΑΡΟΙ ΛΟΓΟΙ, που οφείλονται σε ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ της επιχείρησης τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ., ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΜΕΤΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΛΗΞΗΣ της διαχειριστικής περιόδου, ύστερα από ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΤΗΣ Δ.Ο.Υ.
```
   ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΩΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ
   1. ΣΟΒΑΡΟΙ ΛΟΓΟΙ
   2. που οφείλονται σε ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
      των εργασιών
   3. ΒΙΒΛΙΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ του Κ.Β.Σ.
   ΚΑΙ ΤΟ ΤΥΠΙΚΟ: ΕΓΚΡΙΣΗ του προϊσταμένου Δ.Ο.Υ. — δεν αρκεί
   απλή γνωστοποίηση
```
Γιατί μόνο Γ΄ κατηγορίας: μόνο η τρίτη κατηγορία τηρεί διπλογραφικό σύστημα με ισολογισμό και απογραφή (κεφ. 4 και 8)· εκεί έχει νόημα και τεχνικά είναι εφικτό να μετατεθεί το κλείσιμο, ώστε η χρήση να συμπίπτει με τον νέο οικονομικό κύκλο της επιχείρησης. Το πλαίσιο: κατά κανόνα η Γ΄ κατηγορία κλείνει την 30ή Ιουνίου ή την 31η Δεκεμβρίου κάθε χρόνο (§12.8.2β) — η μετάθεση είναι παρέκκλιση από αυτόν τον περιορισμό. Η δικλείδα ασφαλείας: η έγκριση της Δ.Ο.Υ. εμποδίζει την καταχρηστική χρήση του μέτρου, δηλαδή τη μετάθεση κερδών σε χρήση με ευνοϊκότερους συντελεστές ή με σωρευμένες ζημίες προς συμψηφισμό. Η παράλληλη ρύθμιση του Κ.Β.Σ.: και εκεί ισχύει ότι η αλλαγή της διαχειριστικής περιόδου συνιστά μεταβολή που γνωστοποιείται στη Δ.Ο.Υ. — ο Κώδικας και ο νόμος περί φορολογίας εισοδήματος λειτουργούν συμπληρωματικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή και αποδίδει το βιβλίο. Στην περίπτωση που υπάρχουν σοβαροί λόγοι, οι οποίοι οφείλονται σε ουσιαστική μεταβολή του αντικειμένου των εργασιών επιχείρησης που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ., επιτρέπεται η μετάθεση του χρόνου λήξης της διαχειριστικής περιόδου, ύστερα από έγκριση του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Οι προϋποθέσεις είναι σωρευτικές και απαιτείται ρητή έγκριση, όχι απλή γνωστοποίηση. Η δυνατότητα δίνεται μόνο στην τρίτη κατηγορία, γιατί μόνο αυτή τηρεί διπλογραφικό σύστημα με ισολογισμό και απογραφή, ενώ κατά κανόνα κλείνει την τριακοστή Ιουνίου ή την τριακοστή πρώτη Δεκεμβρίου. Η έγκριση της Δ.Ο.Υ. λειτουργεί ως δικλείδα, ώστε να μη μετατίθενται καταχρηστικά κέρδη σε ευνοϊκότερη χρήση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 21 — Ακαθάριστο εισόδημα ανά κατηγορία βιβλίων

Ερώτηση: Πώς προσδιορίζεται το ακαθάριστο εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις στην περίπτωση που αυτές τηρούν ακριβή βιβλία και στοιχεία πρώτης κατηγορίας και δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ.;

Απάντηση:

Ο γενικός ορισμός (§12.8.3, σελ. 128): Ως ακαθάριστο εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις λαμβάνεται το σύνολο των ακαθάριστων εσόδων των επιχειρήσεων αυτών από τις εμπορικές συναλλαγές τους κάθε μορφής.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΡΟΠΟΙ (αυτούσια):
```
   α) Β΄ ή Γ΄ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ (επαρκή και ακριβή)
      «ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ»
   β) Α΄ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ (ακριβή)
      «με την ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΟΥ ΜΕΙΚΤΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ στο ΣΥΝΟΛΙΚΟ
      ΚΟΣΤΟΣ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΣΙΜΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΧΩΡΙΣ Φ.Π.Α., ή των
      έτοιμων προϊόντων που έχουν παραχθεί από τις πρώτες και
      βοηθητικές ύλες. Τα προϊόντα αυτά ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΟΤΙ
      ΠΩΛΗΘΗΚΑΝ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ»
   γ) ΧΩΡΙΣ ΒΙΒΛΙΑ ή ανακριβή / ανεπαρκή / κατώτερης
      κατηγορίας → «ΕΞΩΛΟΓΙΣΤΙΚΑ»
```
Γιατί η Α΄ κατηγορία υπολογίζεται έτσι: η Α΄ κατηγορία τηρεί μόνο βιβλίο Αγορών (κεφ. 4) — η επιχείρηση δεν καταγράφει πωλήσεις. Άρα η φορολογική αρχή ξεκινά από αυτό που γνωρίζει (το κόστος των αγορών) και προσθέτει το μεικτό κέρδος για να φτάσει στα έσοδα:
```
   ΚΟΣΤΟΣ ΕΜΠΟΡΕΥΣΙΜΩΝ ΑΓΑΘΩΝ (χωρίς Φ.Π.Α.)
   + ΜΕΙΚΤΟ ΚΕΡΔΟΣ
   = ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΑ ΕΣΟΔΑ
   ΤΕΚΜΗΡΙΟ: όλα τα αγορασθέντα θεωρούνται ΠΩΛΗΘΕΝΤΑ μέσα
   στη χρήση (δηλαδή αγνοείται τυχόν απόθεμα λήξης)
```
Ο εξωλογιστικός (σελ. 128): γίνεται με βάση τα στοιχεία και τις πληροφορίες που έχει ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ για τη ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ της επιχείρησης και τα οικονομικά δεδομένα, όπως το ύψος αγορών και πωλήσεων, το μεικτό κέρδος, τα κεφάλαια, τα έξοδα, το προσωπικό κ.τλ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως ακαθάριστο εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις λαμβάνεται το σύνολο των ακαθάριστων εσόδων τους από τις εμπορικές συναλλαγές κάθε μορφής. Για τις επιχειρήσεις που τηρούν επαρκή και ακριβή βιβλία δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ., ο προσδιορισμός γίνεται με βάση τα δεδομένα των βιβλίων. Για τις επιχειρήσεις που τηρούν ακριβή βιβλία πρώτης κατηγορίας, γίνεται με την προσθήκη του μεικτού κέρδους στο συνολικό κόστος των εμπορεύσιμων αγαθών χωρίς Φ.Π.Α. ή των έτοιμων προϊόντων που παρήχθησαν, τα οποία θεωρείται ότι πωλήθηκαν μέσα στη χρήση. Ο τρόπος αυτός επιβάλλεται γιατί η πρώτη κατηγορία τηρεί μόνο βιβλίο αγορών και δεν καταγράφει πωλήσεις. Τέλος, για όσες δεν τηρούν βιβλία ή τηρούν ανακριβή, ανεπαρκή ή κατώτερης κατηγορίας, ο προσδιορισμός γίνεται εξωλογιστικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 22 — Πότε γίνεται λογιστικός προσδιορισμός

Ερώτηση: Πότε γίνεται λογιστικός προσδιορισμός του καθαρού εισοδήματος από εμπορικές επιχειρήσεις;

Απάντηση:

Η προϋπόθεση (§12.8.4, σελ. 128): Λογιστικός προσδιορισμός γίνεται στις επιχειρήσεις που τηρούν ΕΠΑΡΚΗ ΚΑΙ ΑΚΡΙΒΗ ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων. Ο πρόσθετος όρος για τη Β΄ κατηγορία: Από τις παραπάνω επιχειρήσεις, όσες τηρούν βιβλία δεύτερης κατηγορίας θα πρέπει να παρέχουν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ και να ΣΤΕΡΟΥΝΤΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΩΝ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΛΗΞΗ της διαχειριστικής περιόδου.
```
   ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΣ Ο ΟΡΟΣ;
   Τα βιβλία Β΄ κατηγορίας (Εσόδων-Εξόδων) ΔΕΝ τηρούν
   ΑΠΟΓΡΑΦΗ. Χωρίς απογραφή δεν υπολογίζεται ΚΟΣΤΟΣ
   ΠΩΛΗΘΕΝΤΩΝ, άρα δεν προκύπτει σωστό αποτέλεσμα.
   Στις υπηρεσίες ΔΕΝ υπάρχουν αποθέματα, οπότε
   έσοδα − έξοδα = ΚΑΘΑΡΟ ΚΕΡΔΟΣ, με ασφάλεια
```
Ο υπολογισμός: Το καθαρό εισόδημα στην περίπτωση αυτή προκύπτει, αν από το ακαθάριστο εισόδημα ΑΦΑΙΡΕΘΟΥΝ ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΞΟΔΑ. Τέτοια είναι τα ΓΕΝΙΚΑ ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ, οι δαπάνες ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ μηχανημάτων, η αξία των χρησιμοποιούμενων ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ, οι δεδουλευμένοι κάθε μορφής ΤΟΚΟΙ ΔΑΝΕΙΩΝ, οι ΦΟΡΟΙ, τα ΤΕΛΗ ή ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ που βαρύνουν την επιχείρηση, οι ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ΕΠΙΣΦΑΛΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ, η ΖΗΜΙΑ από φθορά, απώλεια ή υποτίμηση του κεφαλαίου που έγινε και τα διάφορα ΜΙΚΡΟΕΞΟΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ της επιχείρησης. Οι «λογιστικές διαφορές» (σελ. 131): δαπάνες που δεν αναγνωρίζονται και προστίθενται στο κέρδος των βιβλίων — στο παράδειγμα του βιβλίου: δαπάνη κίνησης αυτοκινήτου του επιχειρηματία 120.000, πρόστιμο ΙΚΑ 50.000 και απόσβεση πέρα από το ποσό που αναγνωρίζει ο νόμος 200.000, σύνολο 370.000, ώστε το κέρδος από 4.800.000 να γίνει 5.170.000 δρχ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λογιστικός προσδιορισμός του καθαρού εισοδήματος από εμπορικές επιχειρήσεις γίνεται στις επιχειρήσεις που τηρούν επαρκή και ακριβή βιβλία και στοιχεία τρίτης και δεύτερης κατηγορίας του Κ.Β.Σ. Από αυτές, όσες τηρούν βιβλία δεύτερης κατηγορίας πρέπει επιπλέον να παρέχουν αποκλειστικά υπηρεσίες και να στερούνται αξιόλογων αποθεμάτων κατά τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, γιατί τα βιβλία εσόδων-εξόδων δεν τηρούν απογραφή και χωρίς αυτήν δεν υπολογίζεται κόστος πωληθέντων. Το καθαρό εισόδημα προκύπτει αν από το ακαθάριστο αφαιρεθούν τα γενικά έξοδα διαχείρισης, οι δαπάνες συντήρησης και επισκευής μηχανημάτων, η αξία των πρώτων υλών, οι δεδουλευμένοι τόκοι δανείων, οι φόροι και τα τέλη, οι αποσβέσεις επισφαλών απαιτήσεων, οι ζημίες από φθορά ή υποτίμηση κεφαλαίου και τα μικροέξοδα κοινωνικής παράστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 23 — Ποσά εκτός ακαθαρίστων στον εξωλογιστικό προσδιορισμό

Ερώτηση: Ποια ποσά δεν συμπεριλαμβάνονται στα ακαθάριστα έσοδα κατά τον εξωλογιστικό προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος από εμπορικές επιχειρήσεις;

Απάντηση:

Τα εξαιρούμενα ποσά (§12.8.4, σελ. 129, αυτούσια): Στα ακαθάριστα έσοδα, στον εξωλογιστικό προσδιορισμό ΔΕ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ τα ποσά που προέρχονται από:

   ● «ΤΟΚΟΥΣ ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ»
   ● «ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΥΠΕΡΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ της επιχείρησης»
   ● «ΕΙΣΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΣΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΕΠΙΣΦΑΛΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ, που έχουν
     ΑΠΟΣΒΕΣΘΕΙ»
   ● «ΕΙΣΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΣΩΝ ΑΠΟ ΦΟΡΟΥΣ, ΤΕΛΗ ΚΑΙ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, εφόσον
     είχαν καταβληθεί ΑΧΡΕΩΣΤΗΤΑ και είχαν γίνει δεκτά από
     τον αρμόδιο προϊστάμενο της Δημόσιας Οικονομικής
     Υπηρεσίας κατά τον προσδιορισμό του φορολογούμενου
     εισοδήματος»

ΠΡΟΣΟΧΗ — δεν χάνονται: Τα παραπάνω ποσά ΠΡΟΣΘΕΤΟΝΤΑΙ ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ, ΣΤΑ ΚΑΘΑΡΑ ΚΕΡΔΗ της επιχείρησης, τα οποία προκύπτουν από την εφαρμογή του συντελεστή καθαρού κέρδους.

   ΓΙΑΤΙ ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΑ
   ΚΑΘΑΡΑ;
   Ο συντελεστής καθαρού κέρδους εκφράζει το ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ της
   ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ δραστηριότητας. Τα ποσά αυτά ΔΕΝ έχουν κόστος
   και ΔΕΝ προέρχονται από πωλήσεις — αν έμπαιναν στα
   ακαθάριστα, θα πολλαπλασιάζονταν με συντελεστή που δεν
   τους ταιριάζει και θα φορολογούνταν ΜΕΡΙΚΩΣ.
   Έτσι μπαίνουν ΑΥΤΟΥΣΙΑ στα καθαρά — δηλαδή ΕΞ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ

Η ίδια ρύθμιση στις γεωργικές (§12.7.2, σελ. 125): ακριβώς τα ίδια τέσσερα ποσά εξαιρούνται και εκεί, με την ίδια πρόβλεψη ότι προστίθενται στο καθαρό εισόδημα. Οι προσαυξήσεις του συντελεστή (σελ. 129): 100% για μη τήρηση βιβλίων, πλαστά ή εικονικά τιμολόγια, ανεπίσημα βιβλία, μη έκδοση στοιχείου, άσκηση χωρίς άδεια, αλλοίωση δεδομένων φορολογικής ταμειακής μηχανής · 50% όταν τα βιβλία κρίνονται ανακριβή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά τον εξωλογιστικό προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος από εμπορικές επιχειρήσεις δεν συμπεριλαμβάνονται στα ακαθάριστα έσοδα τα ποσά που προέρχονται από τόκους συναλλακτικών πράξεων, από αυτόματη υπερτίμηση του κεφαλαίου της επιχείρησης, από εισπράξεις ποσών έναντι επισφαλών απαιτήσεων που έχουν αποσβεσθεί, και από εισπράξεις ποσών από φόρους, τέλη και εισφορές που είχαν καταβληθεί αχρεώστητα και είχαν γίνει δεκτά από τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Τα ποσά αυτά δεν χάνονται, αλλά προστίθενται όπως είναι στα καθαρά κέρδη που προκύπτουν από την εφαρμογή του συντελεστή καθαρού κέρδους. Ο λόγος είναι ότι δεν προέρχονται από πωλήσεις και δεν έχουν κόστος, οπότε δεν πρέπει να πολλαπλασιαστούν με τον συντελεστή αλλά να φορολογηθούν εξ ολοκλήρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 24 — Εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες

Ερώτηση: Ποια εισοδήματα θεωρούνται ότι προέρχονται από μισθωτές υπηρεσίες;

Απάντηση:

Ο ορισμός (§12.9.1, σελ. 132): Ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες θεωρείται αυτό που προκύπτει από ΜΙΣΘΟΥΣ, ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΑ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ, ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ, ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ, ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ και γενικά από ΚΑΘΕ ΠΑΡΟΧΗ ΣΕ ΧΡΗΜΑ Ή ΣΕ ΕΙΔΟΣ, που δίνεται σε αντάλλαγμα παροχής ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ή καταβάλλεται σε συνταξιούχους. Ειδικότερα: α) Οι αποδοχές ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ, δηλαδή των δημοσίων υπαλλήλων (πολιτικών και στρατιωτικών), των υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. και των ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών. β) Οι ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ, τα ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ και τα ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ. Το κρίσιμο γνώρισμα: Το βασικό και κύριο γνώρισμα των εισοδημάτων αυτής της κατηγορίας είναι Η ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, δηλαδή η παροχή υπηρεσιών σε κάποιο άλλο πρόσωπο (τον ΕΡΓΟΔΟΤΗ) με τον οποίο βρίσκεται σε ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ.
```
   ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ
   ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ εργασία  → ΜΙΣΘΩΤΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (ΣΤ)
   ΑΥΤΟΤΕΛΗΣ εργασία   → ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ (Δ) ή ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (Ζ)
   «Στην περίπτωση που ο αμειβόμενος δεν προσφέρει
   εξαρτημένη εργασία, αλλά εργάζεται ΑΥΤΟΤΕΛΩΣ ΓΙΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥ
   ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ, τότε η αμοιβή του θα υπαχθεί σε ΑΛΛΗ
   ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ εισοδήματος»
```
Οι πρόσθετες αποδοχές: οι ΥΠΕΡΩΡΙΑΚΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ, τα ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ, οι ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ, τα ΔΩΡΑ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ κ.τλ. και οι αμοιβές σε είδος που δέχονται αποτίμηση (αμοιβή αγροτοεργατών σε είδος, παροχή στέγης). Δύο ειδικές περιπτώσεις: Εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες θεωρείται και το εισόδημα που αποκτούν ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ από την παροχή νομικών υπηρεσιών με ΠΑΓΙΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΑΜΟΙΒΗ καθώς και ΟΙ ΞΕΝΑΓΟΙ, για τις αμοιβές που αποκτούν από την παροχή υπηρεσιών στα μέλη της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών και σε τουριστικά γραφεία — δύο επαγγέλματα που κανονικά είναι ελευθέρια (§12.10.1).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες θεωρείται αυτό που προκύπτει από μισθούς, ημερομίσθια, επιχορηγήσεις, επιδόματα, συντάξεις, βοηθήματα και γενικά από κάθε παροχή σε χρήμα ή σε είδος που δίνεται σε αντάλλαγμα παροχής εξαρτημένης εργασίας ή καταβάλλεται σε συνταξιούχους. Ειδικότερα περιλαμβάνονται οι αποδοχές όλων των μισθωτών, δηλαδή των δημοσίων υπαλλήλων πολιτικών και στρατιωτικών, των υπαλλήλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών, καθώς και οι συντάξεις, τα βοηθήματα και τα μερίσματα των συνταξιούχων. Βασικό γνώρισμα είναι η εκμίσθωση της προσωπικής εργασίας σε εργοδότη με σχέση υπαλληλικής εξάρτησης. Περιλαμβάνονται και οι πρόσθετες αποδοχές, όπως υπερωρίες, επιδόματα και δώρα εορτών, οι αμοιβές σε είδος, καθώς και οι αμοιβές δικηγόρων με πάγια περιοδική αμοιβή και ξεναγών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 25 — Αποζημίωση κατ' αποκοπή για μετακίνηση

Ερώτηση: Η αποζημίωση που παρέχεται κατ' αποκοπή για εισιτήρια και τροφοδιανομή σ' ένα δημόσιο υπάλληλο που έχει έδρα την Αθήνα και μετακινείται για υπηρεσιακές ανάγκες στην Πάτρα, αποτελεί εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και ανάλογα φορολογείται. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ. Πρόκειται για κάλυψη δαπανών υπηρεσίας, όχι για αντάλλαγμα εργασίας. Ο κανόνας (§12.9.1, σελ. 133): Δε θεωρείται εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και δεν φορολογείται: α) Η ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ που παρέχεται σε υπαλλήλους επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών ΓΙΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, που τους έχει ανατεθεί, ΕΦΟΣΟΝ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ Η ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥΣ από τα σχετικά παραστατικά στοιχεία, που προβλέπονται από τις διατάξεις του Κ.Β.Σ. Το παράδειγμα του ίδιου του βιβλίου: η αποζημίωση που λαμβάνει ένας μισθωτός ΚΑΤ' ΑΠΟΚΟΠΗ για ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ, ΦΑΓΗΤΟ κ.τλ. από τον εργοδότη του, προκειμένου να ΜΕΤΑΒΕΙ ΣΕ ΑΛΛΗ ΠΟΛΗ για την εγκατάσταση ενός μηχανήματος, που πουλήθηκε εκεί. Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΥΠΑΛΛΗΛΟ — και εδώ είναι το κρίσιμο σημείο της άσκησης:
```
   «Προκειμένου για αποζημιώσεις που καταβάλλονται σε
   ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ για την κάλυψη δαπανών ΕΙΔΙΚΗΣ
   ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ που τους ανατέθηκε, ΕΞΑΙΡΕΙΤΑΙ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ
   ΠΟΣΟΣΤΟ 50%, ΕΚΤΟΣ ΑΝ ο δικαιούχος ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΔΑΠΑΝΕΣ
   ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΥ ΠΟΣΟΥ, με βάση τα στοιχεία του Κ.Β.Σ.»
```
Η εφαρμογή στην περίπτωση: ο υπάλληλος με έδρα την Αθήνα που μετακινείται στην Πάτρα λαμβάνει αποζημίωση για δαπάνες υπηρεσίας — άρα:
```
   ● ΔΕΝ φορολογείται το 50% της αποζημίωσης
   ● Αν αποδείξει ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ πραγματικές δαπάνες με
     παραστατικά, εξαιρείται ΟΛΟ το αποδεικνυόμενο ποσό
```
Και η συγγενής εξαίρεση (περίπτωση β΄): Οι ΔΑΠΑΝΕΣ που καταβάλλονται σε πρόσωπα που ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΕΝΤΟΛΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ, η οποία καταβάλλεται σε δημόσιους υπαλλήλους. Η αρχή: φορολογείται ο πλουτισμός, όχι η επιστροφή εξόδων — αλλιώς ο υπάλληλος θα πλήρωνε φόρο για χρήματα που απλώς προκατέβαλε για τον εργοδότη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη. Η αποζημίωση που παρέχεται για δαπάνες υπηρεσίας που ανατέθηκε στον υπάλληλο δεν θεωρείται εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και δεν φορολογείται, εφόσον αποδεικνύεται η καταβολή της από τα παραστατικά που προβλέπει ο Κ.Β.Σ. Το ίδιο το βιβλίο φέρνει ως παράδειγμα την κατ' αποκοπή αποζημίωση για εισιτήρια, ξενοδοχείο και φαγητό, όταν ο μισθωτός μεταβαίνει σε άλλη πόλη για υπηρεσιακό λόγο. Ειδικά για τους δημοσίους υπαλλήλους, στις αποζημιώσεις για κάλυψη δαπανών ειδικής υπηρεσίας εξαιρείται της φορολογίας ποσοστό πενήντα τοις εκατό, εκτός αν ο δικαιούχος αποδεικνύει μεγαλύτερες δαπάνες με στοιχεία του Κ.Β.Σ. Η αρχή είναι ότι φορολογείται ο πλουτισμός και όχι η επιστροφή εξόδων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 26 — Δαπάνες που αφαιρούνται από τις μισθωτές υπηρεσίες

Ερώτηση: Ποιες δαπάνες αφαιρούνται από το ακαθάριστο εισόδημα μισθωτών υπηρεσιών για να προσδιορισθεί το καθαρό εισόδημα;

Απάντηση:

Το ακαθάριστο (§12.9.4, σελ. 135): Το ακαθάριστο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες είναι το ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΝ, ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΩΝ, ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ, ΕΠΙΔΟΜΑΤΩΝ, ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ κ.τ.λ. ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΚΡΑΤΗΣΗ. Οι εκπτώσεις (§12.9.5, αυτούσια): Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες, από το ακαθάριστο εισόδημα ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ:
```
   α) «Κάθε ΦΟΡΟΣ, ΤΕΛΟΣ ΧΑΡΤΟΣΗΜΟΥ ή ΔΙΚΑΙΩΜΑ υπέρ του
      Δημοσίου ή τρίτου, που βαρύνει το εισόδημα, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ
      ΤΟ ΦΟΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ»
   β) «Οι ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ, που είναι
      ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ (επιβάλλονται με νόμο)»
```
Η ιδιαιτερότητα της κατηγορίας: εδώ ΔΕΝ αναγνωρίζονται δαπάνες όπως στα ακίνητα ή στις επιχειρήσεις — ο μισθωτός δεν εκπίπτει έξοδα μετακίνησης, ένδυσης ή κατάρτισης. Αφαιρούνται μόνο οι υποχρεωτικές, θεσμοθετημένες κρατήσεις.
```
   ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΑΠΟΔΟΧΕΣ (πριν από κάθε κράτηση)
   − φόροι, χαρτόσημο, δικαιώματα (ΟΧΙ ο φόρος εισοδήματος)
   − ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ κρατήσεις ασφαλιστικών ταμείων
   = ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
```
Γιατί εξαιρείται ο φόρος εισοδήματος: όπως και στη γενική αρχή του §12.3 (σελ. 116-117), Ο φόρος εισοδήματος, τα πρόστιμα και οι πρόσθετοι φόροι δεν αποτελούν δαπάνες απόκτησης — ο φόρος βαρύνει το εισόδημα, δεν το δημιουργεί· αν εξέπιπτε, θα υπολογιζόταν φόρος επί του φόρου. Γιατί μόνο οι ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ κρατήσεις: μια προαιρετική ιδιωτική ασφάλιση είναι επιλογή διάθεσης του εισοδήματος, όχι προϋπόθεση απόκτησής του. Η ειδική ρύθμιση (σελ. 135): Για τους υπηρετούντες στο εξωτερικό δημόσιους υπαλλήλους, πολιτικούς και στρατιωτικούς, λαμβάνεται ως καθαρό εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, ΠΟΣΟ ΙΣΟ ΜΕ ΤΟ ΚΑΘΑΡΟ ΠΟΣΟ ΤΩΝ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΑΙΡΝΑΝ, ΑΝ ΥΠΗΡΕΤΟΥΣΑΝ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ακαθάριστο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες είναι το σύνολο των μισθών, ημερομισθίων, επιχορηγήσεων, επιδομάτων και συντάξεων πριν από κάθε κράτηση. Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος αφαιρούνται από αυτό, πρώτον, κάθε φόρος, τέλος χαρτοσήμου ή δικαίωμα υπέρ του Δημοσίου ή τρίτου που βαρύνει το εισόδημα, εκτός από τον φόρο εισοδήματος, και δεύτερον, οι κρατήσεις των ασφαλιστικών ταμείων που είναι υποχρεωτικές, δηλαδή επιβάλλονται με νόμο. Δεν αναγνωρίζονται άλλες δαπάνες, όπως έξοδα μετακίνησης ή κατάρτισης. Ο φόρος εισοδήματος εξαιρείται, γιατί δεν αποτελεί δαπάνη απόκτησης αλλά βαρύνει το εισόδημα. Ειδικά για τους δημοσίους υπαλλήλους που υπηρετούν στο εξωτερικό, ως καθαρό εισόδημα λαμβάνεται ποσό ίσο με τις καθαρές αποδοχές που θα έπαιρναν αν υπηρετούσαν στο εσωτερικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 27 — Επαγγέλματα με εισόδημα ελευθερίων επαγγελμάτων

Ερώτηση: Αναφέρατε πέντε επαγγέλματα, οι αμοιβές των οποίων θεωρούνται εισοδήματα από ελευθέρια επαγγέλματα.

Απάντηση:

Η απαρίθμηση (§12.10.1, σελ. 140): Εισοδήματα από υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων θεωρούνται: 1. Οι αμοιβές από την άσκηση του επαγγέλματος:
```
   ● «ΓΙΑΤΡΟΥ, ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΥ, ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΥ, ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ, ΜΑΙΑΣ»
   ● «ΔΙΚΗΓΟΡΟΥ, δικολάβου, ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΟΥ, άμισθου
     υποθηκοφύλακα, δικαστικού επιμελητή»
   ● «ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ, ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, τοπογράφου, ΧΗΜΙΚΟΥ, σχεδιαστή»
   ● «ΚΑΘΗΓΗΤΗ Ή ΔΑΣΚΑΛΟΥ»
   ● «ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ»
   ● «ΔΙΕΡΜΗΝΕΑ, ΞΕΝΑΓΟΥ»
   ● «ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ γλύπτη ή ζωγράφου ή σκιτσογράφου ή χαράκτη»
   ● «Εκτελεστή ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ή μουσουργού»
   ● «Καλλιτεχνών των κέντρων διασκέδασης, χορευτή,
     χορογράφου, σκηνοθέτη, σκηνογράφου, ενδυματολόγου,
     διακοσμητή»
   ● «ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥ, ερευνητή ή ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ,
     ιδιοκτήτη ή διευθυντή ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ Ή ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ
     και εμπειρογνώμονα»
```
Και οι αμοιβές χωρίς «επάγγελμα» (περίπτωση 2): σε πραγματογνώμονες, διαιτητές, εκκαθαριστές, ελεγκτές Ανωνύμων Εταιρειών, εκτελεστές διαθηκών, εκκαθαριστές κληρονομιών και κηδεμόνες σχολάζουσας κληρονομιάς · σε συγγραφείς και μουσουργούς από συγγραφικά δικαιώματα · σε αντιπροσώπους επαγγελματικών οργανώσεων και ιδιώτες για τη συμμετοχή σε κάθε φύσεως επιτροπές και συμβούλια · στη σύζυγο ή στο σύζυγο και τα τέκνα, από ΔΙΑΤΡΟΦΗ, η οποία επιδικάστηκε … ή συμφωνήθηκε με συμβολαιογραφική πράξη (σελ. 141) — Το ποσό διατροφής που καταβάλλεται στα παιδιά από οποιαδήποτε αιτία ΔΕ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΤΟΥΣ. Η υπολειμματική ρήτρα (περίπτωση 3): Εισόδημα από την άσκηση ελευθέριου επαγγέλματος, θεωρείται και ΚΑΘΕ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΑΧΘΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Α ΩΣ Ζ. Η επιφύλαξη: ο δικηγόρος με πάγια περιοδική αμοιβή και ο ξεναγός που εργάζεται για την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών ή τουριστικά γραφεία έχουν εισόδημα από ΜΙΣΘΩΤΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (§12.9.1, σελ. 132).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε επαγγέλματα των οποίων οι αμοιβές θεωρούνται εισοδήματα από ελευθέρια επαγγέλματα είναι του γιατρού, του δικηγόρου, του αρχιτέκτονα ή μηχανικού, του δημοσιογράφου ή συγγραφέα και του οικονομολόγου ή συμβούλου επιχειρήσεων. Το βιβλίο απαριθμεί επίσης τον οδοντίατρο, τον κτηνίατρο, τον φυσιοθεραπευτή, τη μαία, τον συμβολαιογράφο, τον δικαστικό επιμελητή, τον χημικό, τον καθηγητή ή δάσκαλο, τον διερμηνέα, τον ξεναγό, τους καλλιτέχνες και τον ιδιοκτήτη λογιστικού γραφείου. Εισόδημα από ελευθέριο επάγγελμα θεωρείται επίσης κάθε εισόδημα που δεν μπορεί να υπαχθεί σε μια από τις κατηγορίες Α έως Ζ. Σημειώνεται ότι ο δικηγόρος με πάγια περιοδική αμοιβή και ο ξεναγός που παρέχει υπηρεσίες σε τουριστικά γραφεία έχουν εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 28 — Χρόνος απόκτησης στα ελευθέρια επαγγέλματα

Ερώτηση: Ποιος θεωρείται ότι είναι ο χρόνος απόκτησης του εισοδήματος από ελευθέρια επαγγέλματα;

Απάντηση:

Ο κανόνας (§12.10.2, σελ. 141): Χρόνος απόκτησης εισοδήματος από ελευθέρια επαγγέλματα, θεωρείται Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΕΙΣΕΠΡΑΞΕ ΤΗΝ ΑΜΟΙΒΗ ΤΟΥ. Η εξαίρεση: Στην περίπτωση που ο δικαιούχος ΠΙΣΤΩΘΗΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΟΙΒΗ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗ, ο χρόνος αυτός θεωρείται χρόνος απόκτησης του εισοδήματός του, ΑΝ ΕΓΙΝΕ ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΜΕ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟ.
```
   ΤΑΜΕΙΑΚΗ ΒΑΣΗ (κανόνας)
   → φορολογείται ΟΤΑΝ ΕΙΣΠΡΑΧΘΕΙ, όχι όταν παρασχεθεί η
     υπηρεσία ή εκδοθεί το στοιχείο
   ΕΞΑΙΡΕΣΗ: ΠΙΣΤΩΣΗ στα βιβλία του οφειλέτη
   → και τότε ΜΟΝΟ αν έγινε ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΜΕ ΑΠΟΔΕΙΞΗ
     (δηλαδή ο δικαιούχος ΕΜΑΘΕ ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ότι το ποσό
      είναι στη διάθεσή του)
```
Η αντιπαραβολή με τις άλλες κατηγορίες
```
   ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ  → ΕΙΣΠΡΑΞΗ (ταμειακή βάση)
   ΜΙΣΘΩΤΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ     → «ο χρόνος, κατά τον οποίο ο
     δικαιούχος ΑΠΕΚΤΗΣΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ» (δεδουλευμένη
     βάση), με εξαιρέσεις για αναδρομικά και πτώχευση
   ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ → η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
     (δεδουλευμένη βάση, με απογραφή)
```
Γιατί ταμειακή βάση εδώ: ο ελεύθερος επαγγελματίας συχνά δεν εισπράττει αμοιβές που έχει τιμολογήσει· αν φορολογούνταν στον χρόνο παροχής, θα πλήρωνε φόρο για χρήματα που δεν έλαβε ποτέ. Η συνέπεια για το ακαθάριστο (§12.10.3, σελ. 141): Ως ακαθάριστο εισόδημα ελευθερίων επαγγελμάτων λαμβάνεται το σύνολο των αμοιβών ΠΟΥ ΕΙΣΠΡΑΤΤΟΝΤΑΙ, όπως προκύπτουν από ειλικρινή βιβλία του φορολογούμενου, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΜΟΙΒΕΣ ΠΟΥ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΠΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΧΡΕΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥΣ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρόνος απόκτησης εισοδήματος από ελευθέρια επαγγέλματα θεωρείται ο χρόνος κατά τον οποίο ο δικαιούχος εισέπραξε την αμοιβή του, δηλαδή ισχύει η ταμειακή βάση. Στην περίπτωση όμως που ο δικαιούχος πιστώθηκε για την αμοιβή στα βιβλία του οφειλέτη, ο χρόνος αυτός θεωρείται χρόνος απόκτησης του εισοδήματος, εφόσον έγινε αναγγελία με απόδειξη στον δικαιούχο. Η ρύθμιση διαφέρει από εκείνη των μισθωτών υπηρεσιών, όπου χρόνος απόκτησης είναι ο χρόνος κατά τον οποίο ο δικαιούχος απέκτησε δικαίωμα είσπραξης. Η ταμειακή βάση δικαιολογείται, γιατί ο ελεύθερος επαγγελματίας συχνά δεν εισπράττει αμοιβές που έχει τιμολογήσει και δεν πρέπει να φορολογείται για χρήματα που δεν έλαβε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 29 — Ακαθάριστο και καθαρό στα ελευθέρια επαγγέλματα

Ερώτηση: Πώς γίνεται ο προσδιορισμός του ακαθάριστου και καθαρού εισοδήματος από ελευθέρια επαγγέλματα;

Απάντηση:

Το ακαθάριστο (§12.10.3, σελ. 141): Ως ακαθάριστο εισόδημα ελευθερίων επαγγελμάτων λαμβάνεται το ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΑΜΟΙΒΩΝ ΠΟΥ ΕΙΣΠΡΑΤΤΟΝΤΑΙ, όπως προκύπτουν από ΕΙΛΙΚΡΙΝΗ ΒΙΒΛΙΑ του φορολογούμενου, καθώς και οι αμοιβές που φαίνονται ΠΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΧΡΕΟΥ για την καταβολή τους. Το καθαρό: Το καθαρό εισόδημα προσδιορίζεται, αν από το ακαθάριστο εισόδημα αφαιρεθούν:
```
   ● «Κάθε φύσεως ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΕΞΟΔΑ»
   ● «Οι ΝΟΜΙΜΕΣ ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ και οι ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ,
     εφόσον κρίθηκαν νόμιμα τα λογιστικά βιβλία και οι
     προβλεπόμενες προϋποθέσεις ή διαδικασίες»
```
Η ειδική ρύθμιση για τους συγγραφείς: Προκειμένου για ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ, οι νόμιμες επαγγελματικές δαπάνες που επιβαρύνουν το κόστος των έργων τους, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ, ΚΑΤΑΝΕΜΟΝΤΑΙ ΣΕ ΙΣΑ ΜΕΡΗ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΤΟΣ απόκτησης του εισοδήματος ΚΑΙ ΣΤΑ ΑΜΕΣΩΣ ΕΠΟΜΕΝΑ ΤΡΙΑ ΕΤΗ.
```
   ΓΙΑΤΙ Η ΕΙΔΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ;
   Ο συγγραφέας δαπανά ΧΡΟΝΙΑ για ένα έργο και εισπράττει
   ΑΡΓΟΤΕΡΑ. Χωρίς την κατανομή, οι δαπάνες θα «χάνονταν» σε
   χρήσεις χωρίς έσοδα και το έτος της είσπραξης θα
   φορολογούνταν σχεδόν ΟΛΟΚΛΗΡΟ το τίμημα
   → ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΣΕ 4 ΕΤΗ (το πρώτο + τα τρία επόμενα)
```
Η αντίθεση με τις μισθωτές υπηρεσίες: εκεί δεν εκπίπτει καμία επαγγελματική δαπάνη· εδώ εκπίπτουν κάθε φύσεως επαγγελματικά έξοδα — γιατί ο ελεύθερος επαγγελματίας επιβαρύνεται ο ίδιος με το κόστος άσκησης του επαγγέλματος (γραφείο, εξοπλισμός, προσωπικό). Η παρακράτηση (§12.10.5, σελ. 142): Ο φόρος παρακρατείται με συντελεστή 20% στο ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ποσό των αμοιβών — ΕΝΑΝΤΙ του τελικού φόρου, όχι εξαντλητικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως ακαθάριστο εισόδημα ελευθερίων επαγγελμάτων λαμβάνεται το σύνολο των αμοιβών που εισπράττονται, όπως προκύπτουν από τα ειλικρινή βιβλία του φορολογουμένου, καθώς και οι αμοιβές που φαίνονται πιστωμένες στα βιβλία του υπόχρεου για την καταβολή τους. Το καθαρό εισόδημα προσδιορίζεται αν από το ακαθάριστο αφαιρεθούν κάθε φύσεως επαγγελματικά έξοδα, καθώς και οι νόμιμες αποσβέσεις και οι επισφαλείς απαιτήσεις, εφόσον κρίθηκαν νόμιμα τα λογιστικά βιβλία και τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και διαδικασίες. Ειδικά για τους συγγραφείς, οι νόμιμες επαγγελματικές δαπάνες που επιβαρύνουν το κόστος των έργων τους κατανέμονται σε ίσα μέρη στο πρώτο έτος απόκτησης του εισοδήματος και στα αμέσως επόμενα τρία έτη, ανεξάρτητα από τον χρόνο που πραγματοποιήθηκαν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 30 — Τεκμαρτός προσδιορισμός στα ελευθέρια επαγγέλματα

Ερώτηση: Πότε γίνεται τεκμαρτός προσδιορισμός εισοδήματος από ελευθέρια επαγγέλματα;

Απάντηση:

Η προϋπόθεση (§12.10.4, σελ. 141): Στην περίπτωση που ΔΕΝ ΤΗΡΟΥΝΤΑΙ ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ Κ.Β.Σ. ή τα τηρούμενα είναι ΑΝΕΙΛΙΚΡΙΝΗ ή ΚΑΤΩΤΕΡΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ από την προβλεπόμενη από τον Κ.Β.Σ., τα εισοδήματα που προέρχονται από ελευθέρια επαγγέλματα προσδιορίζονται ΤΕΚΜΑΡΤΑ (ΕΞΩΛΟΓΙΣΤΙΚΑ). Τα κριτήρια: Για τον τεκμαρτό προσδιορισμό λαμβάνονται υπόψη Ο ΧΡΟΝΟΣ, Ο ΤΟΠΟΣ, Ο ΤΡΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ, Η ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ, Ο ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ, ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ΠΟΥ ΕΙΣΠΡΑΤΤΕΤΑΙ, ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ, ΤΑ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΔΙΑΤΙΘΕΝΤΑΙ, Η ΠΕΛΑΤΕΙΑ, ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ κ.τλ. Ο υπολογισμός: Για τον προσδιορισμό των καθαρών αμοιβών, οι ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ανάλογα με την κατηγορία του επαγγέλματος.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ — ΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΔΑΠΑΝΩΝ (σελ. 141-142):
```
   «Τεκμαρτά επίσης, είναι δυνατόν να προσδιοριστεί το καθαρό
   εισόδημα αν με ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ του προϊστάμενου
   Δ.Ο.Υ προκύψει εισόδημα ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΔΗΛΩΘΗΚΕ,
   ως προς τα τεκμήρια ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ, ΕΝΟΙΚΙΟΥ, ΚΟΤΕΡΟΥ κ.τλ»
   Η ΔΙΚΛΕΙΔΑ:
   «Αν το εισόδημα που προσδιορίζεται με τον τρόπο αυτό
   ΥΠΕΡΒΑΙΝΕΙ ΤΟ 1.000.000 δρχ. ΚΑΙ είναι ανώτερο από εκείνο
   που δηλώθηκε σε ποσοστό 20% ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ, η υπόθεση
   ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΤΑΙ ΣΕ ΤΡΙΜΕΛΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ»
```
Ο παραλληλισμός: όπως και στις εμπορικές επιχειρήσεις (§12.8.4) και στις γεωργικές (§12.7.2), ο εξωλογιστικός προσδιορισμός ενεργοποιείται από την έλλειψη αξιόπιστων βιβλίων — η κύρωση της παράβασης του Κ.Β.Σ. είναι η απώλεια του δικαιώματος να προσδιοριστεί το εισόδημα από τα ίδια τα βιβλία. Και η δικλείδα του κεφ. 9 (§9.1, σελ. 105): και εκεί η απόρριψη των βιβλίων μπορεί να κριθεί … από τριμελή Επιτροπή, πριν από την κοινοποίηση του φύλλου ελέγχου — ο νόμος συστηματικά παρεμβάλλει συλλογικό όργανο πριν από τη δυσμενή για τον φορολογούμενο κρίση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τεκμαρτός ή εξωλογιστικός προσδιορισμός του εισοδήματος από ελευθέρια επαγγέλματα γίνεται στην περίπτωση που δεν τηρούνται βιβλία και στοιχεία του Κ.Β.Σ., ή τα τηρούμενα είναι ανειλικρινή ή κατώτερης κατηγορίας από την προβλεπόμενη. Για τον προσδιορισμό λαμβάνονται υπόψη ο χρόνος, ο τόπος και ο τρόπος άσκησης του επαγγέλματος, η ειδικότητα, ο κύκλος εργασιών, το ύψος της αμοιβής, το προσωπικό που απασχολείται, τα μέσα που διατίθενται, η πελατεία και το ύψος των επαγγελματικών δαπανών. Οι ακαθάριστες αμοιβές πολλαπλασιάζονται με ειδικούς συντελεστές ανάλογα με την κατηγορία του επαγγέλματος. Τεκμαρτός προσδιορισμός γίνεται επίσης όταν, με αιτιολογημένη απόφαση του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ., προκύπτει από τα τεκμήρια αυτοκινήτου, ενοικίου ή σκάφους εισόδημα μεγαλύτερο από το δηλωθέν, ενώ αν αυτό υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο δραχμές και είναι ανώτερο κατά είκοσι τοις εκατό τουλάχιστον, η υπόθεση παραπέμπεται σε τριμελή επιτροπή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 1 — Καθαρό εισόδημα από τρία ακίνητα

Ερώτηση: Ο Γ. ΣΚΑΛΤΣΑΣ εισπράττει ετήσιο ακαθάριστο εισόδημα από: α. Εκμίσθωση οικοδομής που χρησιμοποιείται ως κατοικία 600.000 δρχ. β. Εκμίσθωση οικοδομής που χρησιμοποιείται ως κατάστημα 800.000 δρχ. γ. Εκμίσθωση οικοδομής που χρησιμοποιείται σαν αποθήκη 280.000 δρχ. Ποιο είναι το ετήσιο καθαρό εισόδημά του, αν για επισκευή της οικοδομής που χρησιμοποιείται σαν κατοικία δαπάνησε κατά το έτος χρήσης 120.000 δρχ.;

Απάντηση:

Ο κανόνας των εκπτώσεων (§12.5.3, σελ. 120): οι δαπάνες εκπίπτουν ΚΑΤ' ΑΠΟΚΟΠΗ, ΜΕ ΠΟΣΟΣΤΑ επί του ακαθάριστου εισοδήματος κάθε ακινήτου χωριστά — όχι με τα πραγματικά ποσά.

   ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ (και οικοτροφεία, σχολεία, ξενοδοχεία, κλινικές)
     10% αποσβέσεις + έως 15% ασφάλιστρα-επισκευές-δικηγόρος
     = 25% συνολικά
   ΓΡΑΦΕΙΑ, ΑΠΟΘΗΚΕΣ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΣΤΑΣΙΑ κ.τ.λ.
     5% + 5% = 10% συνολικά

ΒΗΜΑ 1 — Το ακαθάριστο εισόδημα

   α. κατοικία                             600.000 δρχ.
   β. κατάστημα                            800.000 δρχ.
   γ. αποθήκη                              280.000 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ        1.680.000 δρχ.

ΒΗΜΑ 2 — Οι εκπτώσεις κατά ακίνητο

   ΚΑΤΟΙΚΙΑ (κατηγορία 10% + 15%)
     600.000 × 10% =  60.000
     600.000 × 15% =  90.000            150.000 δρχ.
   ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ (κατηγορία 5% + 5%)
     800.000 × 5%  =  40.000
     800.000 × 5%  =  40.000             80.000 δρχ.
   ΑΠΟΘΗΚΗ (κατηγορία 5% + 5%)
     280.000 × 5%  =  14.000
     280.000 × 5%  =  14.000             28.000 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΩΝ                       258.000 δρχ.

ΒΗΜΑ 3 — Το καθαρό εισόδημα

   Ακαθάριστο εισόδημα                 1.680.000 δρχ.
   μείον δαπάνες                         258.000 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΠΟ ΑΚΙΝΗΤΑ         1.422.000 δρχ.

Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ — τα 120.000 δρχ. της επισκευής

   Η πραγματική δαπάνη επισκευής ΔΕΝ αφαιρείται αυτούσια!
   Καλύπτεται από το ΠΟΣΟΣΤΟ 15% της κατοικίας, που δίνει
   90.000 δρχ. — και το ποσοστό αυτό είναι το ΑΝΩΤΑΤΟ όριο
   («ποσοστό ΜΕΧΡΙ 15%», σελ. 120)
   Οι υπόλοιπες 30.000 δρχ. ΧΑΝΟΝΤΑΙ φορολογικά

Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 120-121): ο κ. Νικολάου με ακαθάριστα 480.000 (κατοικία) + 800.000 (γραφείο) + 300.000 (γήπεδο) = 1.580.000 και πραγματικές δαπάνες 370.000 εκπίπτει μόνο 480.000 × 10% + 480.000 × 15% = 120.000, 800.000 × 5% + 800.000 × 5% = 80.000 και 300.000 × 5% = 15.000, σύνολο 215.000, με καθαρό 1.365.000 δρχ. — ακριβώς η ίδια μέθοδος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ακαθάριστο εισόδημα του Γ. Σκαλτσά είναι 600.000 από την κατοικία, 800.000 από το κατάστημα και 280.000 από την αποθήκη, δηλαδή σύνολο 1.680.000 δραχμές. Οι δαπάνες εκπίπτουν κατ' αποκοπή με ποσοστά και όχι με τα πραγματικά ποσά. Για την κατοικία εκπίπτει δέκα τοις εκατό για αποσβέσεις και μέχρι δεκαπέντε τοις εκατό για επισκευές και λοιπά, δηλαδή 60.000 συν 90.000 ίσον 150.000 δραχμές. Για το κατάστημα και την αποθήκη εκπίπτει πέντε συν πέντε τοις εκατό, δηλαδή 80.000 και 28.000 δραχμές αντίστοιχα. Το σύνολο των δαπανών είναι 258.000 δραχμές και το ετήσιο καθαρό εισόδημα 1.680.000 μείον 258.000 ίσον 1.422.000 δραχμές. Σημειώνεται ότι η πραγματική δαπάνη επισκευής των 120.000 δραχμών δεν αφαιρείται αυτούσια, γιατί καλύπτεται από το ποσοστό δεκαπέντε τοις εκατό που δίνει 90.000 δραχμές και αποτελεί το ανώτατο όριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 2 — Μηνιαία παρακράτηση μισθωτού με δύο παιδιά

Ερώτηση: Ένας μισθωτός με σύζυγο που δεν εργάζεται και δύο παιδιά έχει καθαρό μηνιαίο εισόδημα 720.000 δρχ. Ποιο το ποσό του φόρου που πρέπει να του παρακρατείται κάθε μήνα;

Απάντηση:

Η μέθοδος (§12.9.6, σελ. 135-137): αναγωγή σε ετήσιο καθαρό, εφαρμογή της κλίμακας, μείωση για τα παιδιά, μείωση 2,5% λόγω παρακράτησης, διαίρεση με 14.

ΒΗΜΑ 1 — Αναγωγή σε ετήσιο καθαρό εισόδημα

   Καθαρές μηνιαίες αποδοχές                720.000 δρχ.
   × 14 (12 μισθοί + δώρα Χριστουγέννων-Πάσχα
         + επίδομα αδείας)
   ΕΤΗΣΙΟ ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ                10.080.000 δρχ.

ΒΗΜΑ 2 — Ο φόρος της κλίμακας

   ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΙΣΘΩΤΩΝ - ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΕΤΟΥΣ 1998 (σελ. 136)
   Το εισόδημα 10.080.000 ξεπερνά το σύνολο 7.385.000 του
   τέταρτου κλιμακίου και μπαίνει στο πέμπτο (40%)
   ΦΟΡΟΣ ΜΕΧΡΙ ΤΑ 7.385.000                1.251.000 δρχ.
   ΥΠΟΛΟΙΠΟ 10.080.000 − 7.385.000 = 2.695.000 δρχ.
     2.695.000 × 40% =                     1.078.000 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΕΤΗΣΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ                  2.329.000 δρχ.

ΒΗΜΑ 3 — Μείωση λόγω οικογενειακής κατάστασης

   «25.000 δρχ. για κάθε παιδί του, όταν έχει ΜΕΧΡΙ ΔΥΟ»
   2 παιδιά × 25.000 =                        50.000 δρχ.
   Ετήσιος φόρος κλίμακας                  2.329.000 δρχ.
   μείον μείωση τέκνων                        50.000 δρχ.
   ΕΤΗΣΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΠΟΥ ΑΝΑΛΟΓΕΙ              2.279.000 δρχ.
   (Η σύζυγος δεν εργάζεται, άρα η μείωση γίνεται εξ
    ολοκλήρου από τον φόρο του συζύγου)

ΒΗΜΑ 4 — Μείωση λόγω παρακράτησης και μηνιαίος φόρος

   «Το ποσό αυτό του φόρου θα μειωθεί κατά 2,5%»
   2.279.000 × 2,5% =                         56.975 δρχ.
   2.279.000 − 56.975 =                    2.222.025 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΜΗΝΙΑΙΟΣ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΣ ΦΟΡΟΣ
   2.222.025 : 14 =                          158.716 δρχ.

Η επαλήθευση της μεθόδου με το παράδειγμα β΄ του βιβλίου (σελ. 137): έγγαμος με δύο ανήλικα παιδιά και ετήσιο καθαρό 2.800.000 → φόρος κλίμακας 88.500, μείον 50.000 για τα δύο παιδιά = 38.500, μείον 38.500 × 2,5% = 963 → 37.537 : 14 = 2.681 δρχ. — ίδια ακριβώς αλληλουχία βημάτων. Σημείωση: το βιβλίο δίνει ήδη καθαρό μηνιαίο εισόδημα, οπότε δεν χρειάζεται αφαίρεση ασφαλιστικών κρατήσεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ετήσιο καθαρό εισόδημα του μισθωτού είναι 720.000 επί 14, δηλαδή 10.080.000 δραχμές. Με βάση την κλίμακα μισθωτών και συνταξιούχων του 1998, ο φόρος μέχρι το συνολικό εισόδημα των 7.385.000 δραχμών είναι 1.251.000 δραχμές. Το υπόλοιπο των 2.695.000 δραχμών φορολογείται με σαράντα τοις εκατό και δίνει 1.078.000 δραχμές, οπότε ο ετήσιος φόρος της κλίμακας είναι 2.329.000 δραχμές. Επειδή τον βαρύνουν δύο παιδιά, ο φόρος μειώνεται κατά 25.000 δραχμές για καθένα, δηλαδή κατά 50.000 δραχμές, και ο αναλογών φόρος γίνεται 2.279.000 δραχμές. Ακολουθεί η μείωση δύο και μισό τοις εκατό λόγω παρακράτησης, δηλαδή 56.975 δραχμές, οπότε απομένουν 2.222.025 δραχμές. Διαιρώντας με το δεκατέσσερα προκύπτει ότι κάθε μήνα πρέπει να του παρακρατείται φόρος 158.716 δραχμών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 3 — Παρακράτηση σε ζευγάρι εργαζομένων

Ερώτηση: Δύο μισθωτοί με μεικτά μηνιαία εισοδήματα ο σύζυγος 300.000 δρχ. και η σύζυγος 240.000 δρχ. έχουν ένα παιδί και ένα προστατευόμενο μέλος. Ποιο το ποσό του φόρου που πρέπει να παρακρατείται από τον καθένα κάθε μήνα;

Απάντηση:

Παραδοχή: η εκφώνηση δίνει μεικτά εισοδήματα χωρίς να αναφέρει το ύψος των κρατήσεων υπέρ ασφαλιστικών ταμείων. Ελλείψει στοιχείων, τα ποσά λαμβάνονται ως καθαρά για την αναγωγή, όπως γίνεται όταν το βιβλίο δίνει απευθείας το καθαρό (πρβλ. άσκηση 2). Αν δίνονταν κρατήσεις, θα αφαιρούνταν πρώτα (§12.9.6, σελ. 135). Η κρίσιμη διάκριση (σελ. 138): για την ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗ ΣΥΖΥΓΟ ΔΕΝ αναγνωρίζεται μείωση λόγω οικογενειακής κατάστασης, καθόσον η μείωση αυτή ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΦΟΡΟ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΣΤΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΤΟΥ ΣΥΖΥΓΟΥ.

Α. Ο ΣΥΖΥΓΟΣ — 300.000 δρχ. μηνιαίως
```
   ΒΗΜΑ 1  Ετήσιο καθαρό: 300.000 × 14 = 4.200.000 δρχ.
   ΒΗΜΑ 2  Κλίμακα: το 4.200.000 βρίσκεται στο τρίτο
           κλιμάκιο (15%), αφού 2.637.500 < 4.200.000
           < 4.220.000
           Φόρος μέχρι 2.637.500              64.125 δρχ.
           4.200.000 − 2.637.500 = 1.562.500
           1.562.500 × 15% =                 234.375 δρχ.
           ΕΤΗΣΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ            298.500 δρχ.
   ΒΗΜΑ 3  Μείωση τέκνων (το παιδί και το προστατευόμενο
           μέλος που τον βαρύνουν): 2 × 25.000 = 50.000
           298.500 − 50.000 =                248.500 δρχ.
   ΒΗΜΑ 4  Μείωση παρακράτησης 248.500 × 2,5% = 6.212,50
           248.500 − 6.212,50 =           242.287,50 δρχ.
           ΜΗΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΟΣ 242.287,50 : 14 =   17.306 δρχ.
```
Β. Η ΣΥΖΥΓΟΣ — 240.000 δρχ. μηνιαίως
```
   ΒΗΜΑ 1  Ετήσιο καθαρό: 240.000 × 14 = 3.360.000 δρχ.
   ΒΗΜΑ 2  Κλίμακα (τρίτο κλιμάκιο, 15%)
           Φόρος μέχρι 2.637.500              64.125 δρχ.
           3.360.000 − 2.637.500 =   722.500
           722.500 × 15% =                   108.375 δρχ.
           ΕΤΗΣΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ            172.500 δρχ.
   ΒΗΜΑ 3  ΚΑΜΙΑ μείωση τέκνων (έγινε στον σύζυγο)
   ΒΗΜΑ 4  172.500 × 2,5% = 4.312,50
           172.500 − 4.312,50 =           168.187,50 δρχ.
           ΜΗΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΟΣ 168.187,50 : 14 =   12.013 δρχ.
```
ΣΥΝΟΨΗ
```
   ΣΥΖΥΓΟΣ   17.306 δρχ. τον μήνα
   ΣΥΖΥΓΟΣ   12.013 δρχ. τον μήνα
   ΣΥΝΟΛΟ    29.319 δρχ. τον μήνα
```
Η εξαίρεση της εξαίρεσης (σελ. 138): αν η σύζυγος βαρύνεται με ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΓΑΜΟ, οι μειώσεις του φόρου για τα τέκνα, μειώνουν το φόρο που προκύπτει στο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες ΤΗΣ ΣΥΖΥΓΟΥ. Παρατήρηση για το «προστατευόμενο μέλος»: αν αυτό δεν είναι τέκνο που βαρύνει τον φορολογούμενο κατά τις προϋποθέσεις της σελ. 136 (ανήλικο, ή σπουδαστής έως 25 ετών, ή στρατευμένο, ή με αναπηρία 67%, με ετήσιο εισόδημα έως 300.000 δρχ.), η μείωση περιορίζεται σε 25.000 δρχ. και ο μηνιαίος φόρος του συζύγου γίνεται (298.500 − 25.000) × 97,5% : 14 = 19.047 δρχ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή δεν δίνονται κρατήσεις ασφαλιστικών ταμείων, τα μεικτά ποσά λαμβάνονται ως καθαρά για την αναγωγή. Για τον σύζυγο, το ετήσιο καθαρό εισόδημα είναι 300.000 επί 14, δηλαδή 4.200.000 δραχμές. Ο φόρος της κλίμακας είναι 64.125 δραχμές μέχρι τις 2.637.500, συν 1.562.500 επί δεκαπέντε τοις εκατό ίσον 234.375, δηλαδή σύνολο 298.500 δραχμές. Με μείωση 50.000 δραχμών για το παιδί και το προστατευόμενο μέλος απομένουν 248.500 δραχμές, και μετά τη μείωση δύο και μισό τοις εκατό 242.287,50 δραχμές, οπότε ο μηνιαίος φόρος είναι 17.306 δραχμές. Για τη σύζυγο, το ετήσιο καθαρό εισόδημα είναι 240.000 επί 14, δηλαδή 3.360.000 δραχμές, και ο φόρος της κλίμακας 64.125 συν 108.375 ίσον 172.500 δραχμές. Για την εργαζόμενη σύζυγο δεν αναγνωρίζεται μείωση λόγω οικογενειακής κατάστασης, γιατί αυτή γίνεται από τον φόρο του συζύγου, οπότε μετά τη μείωση δύο και μισό τοις εκατό απομένουν 168.187,50 δραχμές και ο μηνιαίος φόρος είναι 12.013 δραχμές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 4 — Παρακράτηση και προσωρινή δήλωση Α΄ διμήνου

Ερώτηση: Ένας μισθωτός με σύζυγο που δεν εργάζεται, ένα παιδί και ένα προστατευόμενο μέλος έχει μεικτό μηνιαίο εισόδημα 320.000 δρχ. Να προσδιορισθεί το ποσό του φόρου που παρακρατείται κάθε μήνα και να συμπληρωθεί η προσωρινή δήλωση απόδοσής του για το Α΄ δίμηνο.

Απάντηση:

Παραδοχή: όπως και στην προηγούμενη άσκηση, ελλείψει στοιχείων για τις κρατήσεις υπέρ ασφαλιστικών ταμείων, το μεικτό μηνιαίο εισόδημα λαμβάνεται ως καθαρό για την αναγωγή.

ΜΕΡΟΣ Α΄ — Ο ΜΗΝΙΑΙΟΣ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΣ ΦΟΡΟΣ
```
   ΒΗΜΑ 1  Ετήσιο καθαρό: 320.000 × 14 = 4.480.000 δρχ.
   ΒΗΜΑ 2  Κλίμακα 1998: το 4.480.000 ξεπερνά το σύνολο
           4.220.000 του τρίτου κλιμακίου → τέταρτο
           κλιμάκιο με συντελεστή 30%
           Φόρος μέχρι 4.220.000             301.500 δρχ.
           4.480.000 − 4.220.000 = 260.000
           260.000 × 30% =                    78.000 δρχ.
           ΕΤΗΣΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ            379.500 δρχ.
   ΒΗΜΑ 3  Μείωση τέκνων: 2 × 25.000 =        50.000 δρχ.
           379.500 − 50.000 =                329.500 δρχ.
   ΒΗΜΑ 4  Μείωση παρακράτησης
           329.500 × 2,5% =                 8.237,50 δρχ.
           329.500 − 8.237,50 =           321.262,50 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΜΗΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΟΣ 321.262,50 : 14 =           22.947 δρχ.
```
ΜΕΡΟΣ Β΄ — Η ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ Α΄ ΔΙΜΗΝΟΥ Το βιβλίο δίνει το υπόδειγμα στη σελ. 140: Ακαθάριστες αποδοχές, Φόρος Διμήνου, Χαρτόσημο 1%, ΟΓΑ Χαρτοσήμου 20% επί του χαρτοσήμου.
```
                    Α΄ ΔΙΜΗΝΟ
   Ακαθάριστες αποδοχές   320.000 × 2      640.000 δρχ.
   Φόρος Διμήνου           22.947 × 2       45.894 δρχ.
   Χαρτόσημο              640.000 × 1%       6.400 δρχ.
   ΟΓΑ Χαρτοσήμου           6.400 × 20%      1.280 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΗ Δ.Ο.Υ.           53.574 δρχ.
```
Πότε υποβάλλεται (§12.9.7, σελ. 139): Όσοι παρακρατούν φόρο από μισθωτές υπηρεσίες, υποχρεούνται να το καταβάλλουν στη Δ.Ο.Υ κατά το ΠΡΩΤΟ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟ ΤΩΝ ΜΗΝΩΝ ΜΑΡΤΙΟΥ, ΜΑΪΟΥ, ΙΟΥΛΙΟΥ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΚΑΙ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ. Ο φόρος αυτός είναι ο παρακρατηθείς κατά το ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΟ ΔΙΜΗΝΟ. — άρα το Α΄ δίμηνο (Ιανουάριος-Φεβρουάριος) αποδίδεται το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου, με δήλωση σε τρία αντίτυπα. Και η οριστική δήλωση: οι εργοδότες υποχρεούνται να επιδώσουν και ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΜΑΡΤΙΟ κάθε χρόνο, με ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, Α.Φ.Μ., χρόνο απασχόλησης, ακαθάριστες-καθαρές-φορολογητέες αμοιβές και τον φόρο που αναλογεί και παρακρατήθηκε — Όταν επιδοθεί η οριστική δήλωση, καταβάλλεται και η τυχόν ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ. Παρατήρηση: αν το προστατευόμενο μέλος δεν είναι τέκνο που βαρύνει τον φορολογούμενο, η μείωση περιορίζεται σε 25.000 δρχ. και ο μηνιαίος φόρος γίνεται (379.500 − 25.000) × 97,5% : 14 = 24.688 δρχ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ετήσιο καθαρό εισόδημα είναι 320.000 επί 14, δηλαδή 4.480.000 δραχμές. Με βάση την κλίμακα του 1998, ο φόρος μέχρι το συνολικό εισόδημα των 4.220.000 δραχμών είναι 301.500 δραχμές, ενώ το υπόλοιπο των 260.000 δραχμών φορολογείται με τριάντα τοις εκατό και δίνει 78.000 δραχμές, οπότε ο ετήσιος φόρος της κλίμακας είναι 379.500 δραχμές. Με μείωση 50.000 δραχμών για το παιδί και το προστατευόμενο μέλος απομένουν 329.500 δραχμές, και μετά τη μείωση δύο και μισό τοις εκατό λόγω παρακράτησης 321.262,50 δραχμές. Διαιρώντας με το δεκατέσσερα, ο μηνιαίος παρακρατούμενος φόρος είναι 22.947 δραχμές. Η προσωρινή δήλωση του πρώτου διμήνου περιλαμβάνει ακαθάριστες αποδοχές 640.000 δραχμές, φόρο διμήνου 45.894 δραχμές, χαρτόσημο ένα τοις εκατό ίσον 6.400 δραχμές και εισφορά ΟΓΑ χαρτοσήμου είκοσι τοις εκατό ίσον 1.280 δραχμές, δηλαδή σύνολο προς απόδοση 53.574 δραχμές. Η δήλωση υποβάλλεται σε τρία αντίτυπα το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο