Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 17 (σελ. 213, 214) – ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 17

Αναλυτικές απαντήσεις στις 15 ερωτήσεις και στην άσκηση του κεφαλαίου 17.

Ερώτηση 1 — Τα νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα

Ερώτηση: Ποια είναι τα νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα;

Απάντηση:

• Η διάκριση (§17.1, σελ. 201): Τα υποκείμενα στο φόρο εισοδήματος νομικά πρόσωπα διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες: α. Σε νομικά πρόσωπα ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ χαρακτήρα … β. Σε νομικά πρόσωπα ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ χαρακτήρα. Τα κερδοσκοπικά (αυτούσια):

     ● «Οι ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ Α.Ε., οι ελληνικές ΕΠΕ»
     ● «Οι ΔΗΜΟΣΙΕΣ, ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ
       ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ κερδοσκοπικού χαρακτήρα»
     ● «Οι ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ του Ν. 602/1914 και οι ΕΝΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ»
     ● «Οι ΑΛΛΟΔΑΠΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, που λειτουργούν με
       ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΤΥΠΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ (Ο.Ε., Ε.Ε., ΕΠΕ, Α.Ε.) και
       οι ΑΛΛΟΔΑΠΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ, που αποβλέπουν στην απόκτηση
       ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΩΦΕΛΗΜΑΤΩΝ»

  Τα μη κερδοσκοπικά: Τα ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΑ νομικά πρόσωπα (ορφανοτροφεία, γηροκομεία κ.τλ.) και τα ΚΟΙΝΩΦΕΛΗ νομικά πρόσωπα (νοσοκομεία, ιδρύματα, σωματεία κ.τλ.).

     ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΑΛΛΟΔΑΠΗ Ο.Ε. ΚΑΙ Ε.Ε.
     Στην ΕΛΛΑΔΑ η Ο.Ε. και η Ε.Ε. είναι υποκείμενα του φόρου
     ΦΥΣΙΚΩΝ προσώπων (§12.2 ε, σελ. 116)
     Οι ΑΛΛΟΔΑΠΕΣ όμως, ανεξάρτητα από τον τύπο τους,
     φορολογούνται ως ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

  Η σημασία της διάκρισης: τα κερδοσκοπικά φορολογούνται για όλο το καθαρό εισόδημά τους, ενώ τα μη κερδοσκοπικά μόνο για τα εισοδήματα από εκμίσθωση οικοδομών, γαιών και κινητών αξιών (§17.2 στ) — Δε φορολογούνται τα άλλα εισοδήματα … τα οποία πραγματοποιούνται από την προσπάθεια για να εκπληρωθεί ο σκοπός τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα υποκείμενα στον φόρο εισοδήματος νομικά πρόσωπα διακρίνονται σε κερδοσκοπικού και σε μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Στα κερδοσκοπικού χαρακτήρα περιλαμβάνονται οι ελληνικές ανώνυμες εταιρείες και οι ελληνικές εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, οι δημόσιες, δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα, οι συνεταιρισμοί του νόμου εξακόσια δύο του χίλια εννιακόσια δεκατέσσερα και οι ενώσεις τους, καθώς και οι αλλοδαπές επιχειρήσεις που λειτουργούν με οποιοδήποτε τύπο εταιρείας, ομόρρυθμης, ετερόρρυθμης, περιορισμένης ευθύνης ή ανώνυμης, και οι αλλοδαποί οργανισμοί που αποβλέπουν στην απόκτηση περιουσιακών ωφελημάτων. Αντίθετα, στα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ανήκουν τα φιλανθρωπικά νομικά πρόσωπα, όπως ορφανοτροφεία και γηροκομεία, και τα κοινωφελή, όπως νοσοκομεία, ιδρύματα και σωματεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Αντικείμενο του φόρου στις ελληνικές Α.Ε.

Ερώτηση: Ποιο είναι το αντικείμενο του φόρου στην περίπτωση των ελληνικών Α.Ε.;

Απάντηση:

• Το αντικείμενο (§17.2 α, σελ. 201): Το αντικείμενο του φόρου στις ελληνικές γενικά Ανώνυμες Εταιρείες, ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ Ανώνυμες Εταιρείες, είναι το ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΤΟΥΣ ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ Ή ΚΕΡΔΟΣ, που προκύπτει ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ή ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. Τα διανεμόμενα κέρδη: (μερίσματα που καταβάλλει η εταιρεία στους μετόχους, οι ΕΚΤΟΣ ΜΙΣΘΟΥ αμοιβές και ποσοστά … στα μέλη του Δ.Σ. ή στους διευθυντές, τα κέρδη που καταβάλλει με τη μορφή ΜΕΤΡΗΤΩΝ στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό, τα κέρδη … στους μετόχους ιδρυτικών τίτλων λόγω εξαγοράς) ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΚΕΡΔΩΝ, που προκύπτει ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ που αναλογεί στα συνολικά (ΠΡΟ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ) φορολογητέα κέρδη.

  ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 201-202) — Α.Ε. X με ονομαστικές μη εισηγμένες μετοχές:

     Καθαρά κέρδη χρήσης 1998                310.000.000 δρχ.
     πλέον λογιστικές διαφορές                10.000.000 δρχ.
     ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΚΕΡΔΗ                       320.000.000 δρχ.
     Φόρος 320.000.000 × 40% =               128.000.000 δρχ.
     ΤΑ ΔΙΑΝΕΜΟΜΕΝΑ (80.000.000 μερίσματα + 20.000.000
     αμοιβές Δ.Σ. = 100.000.000) λαμβάνονται από τα
     310.000.000 − 128.000.000 = 182.000.000 δρχ.

  Η εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης: Με την καταβολή του φόρου των 128.000.000 δρχ. ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ και της εταιρείας αλλά και ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ, που λαμβάνουν τα διανεμόμενα κέρδη. Οι τρεις συνέπειες (σελ. 202): στα μερίσματα … και στις αμοιβές των μελών του Δ.Σ. … ΔΕ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΦΟΡΟΥ · δεν υπάρχει καμιά επιπλέον φορολογία στους δικαιούχους · οι μέτοχοι και τα μέλη του Δ.Σ. … ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΒΟΥΝ ΣΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ … συμψηφίζοντας το φόρο 40%.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το αντικείμενο του φόρου στις ελληνικές γενικά ανώνυμες εταιρείες, με εξαίρεση τις τραπεζικές και ασφαλιστικές, είναι το συνολικό τους καθαρό εισόδημα ή κέρδος που προκύπτει στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Τα διανεμόμενα κέρδη, δηλαδή τα μερίσματα στους μετόχους, οι εκτός μισθού αμοιβές και ποσοστά των μελών του διοικητικού συμβουλίου και των διευθυντών, τα κέρδη που καταβάλλονται σε μετρητά στο εργατοϋπαλληλικό προσωπικό και τα ποσά για την εξαγορά ιδρυτικών τίτλων, λαμβάνονται σε κάθε περίπτωση από το υπόλοιπο των πραγματικών κερδών, όπως προκύπτει μετά την αφαίρεση του φόρου που αναλογεί στα συνολικά προ διανομής φορολογητέα κέρδη. Με την καταβολή του φόρου εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση και της εταιρείας και των δικαιούχων, οπότε δεν γίνεται καμία παρακράτηση ούτε επιπλέον φορολογία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Οι δημόσιες επιχειρήσεις

Ερώτηση: Οι δημόσιες επιχειρήσεις φορολογούνται για το συνολικό καθαρό κέρδος, που προκύπτει από τη δραστηριότητά τους στην Ελλάδα, ανάλογα με το πώς διατίθεται αυτό. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑ. Το κείμενο του βιβλίου (§17.2 γ, σελ. 204): Οι δημόσιες, δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις. Φορολογούνται για το συνολικό καθαρό εισόδημα ή κέρδος που προκύπτει από τη δραστηριότητά τους ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ή ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΩΣ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΑΥΤΟ.

     ΤΟ ΛΑΘΟΣ 1: «στην Ελλάδα»
       Ο νόμος λέει «ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ή ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ» — ισχύει
       δηλαδή η αρχή του ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, όπως και για
       τις ελληνικές Α.Ε. και Ε.Π.Ε.
     ΤΟ ΛΑΘΟΣ 2: «ΑΝΑΛΟΓΑ με το πώς διατίθεται»
       Ο νόμος λέει ακριβώς το ΑΝΤΙΘΕΤΟ: «ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ
       ΠΩΣ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΑΥΤΟ»

  Τι σημαίνει «ανεξάρτητα από το πώς διατίθεται»: δεν έχει σημασία αν το κέρδος διανέμεται, κεφαλαιοποιείται, αποθεματοποιείται ή αποδίδεται στον Δήμο. Φορολογείται ολόκληρο, στο επίπεδο του νομικού προσώπου. Η ίδια διατύπωση για τις αλλοδαπές (§17.2 ε): φορολογούνται για το καθαρό κέρδος από τη μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα καθώς και για το καθαρό εισόδημα από πηγή που βρίσκεται στην Ελλάδα, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΩΣ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΑΥΤΟ. Η αντιδιαστολή με το Δημόσιο (§17.3 α, σελ. 204): Το Ελληνικό Δημόσιο, οι Δήμοι και οι Κοινότητες ΑΠΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ για ΟΛΑ τα εισοδήματά τους — αλλά οι επιχειρήσεις τους, όταν έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα, είναι αυτοτελή υποκείμενα και φορολογούνται κανονικά. Ο λόγος: η δημόσια επιχείρηση ανταγωνίζεται ιδιωτικές επιχειρήσεις στην ίδια αγορά· φορολογική απαλλαγή θα της έδινε αθέμιτο πλεονέκτημα. Και μία ακόμη απαλλαγή (§17.3 β): απαλλάσσονται τα ΤΕΚΜΑΡΤΑ εισοδήματα από ακίνητα, τα οποία ανήκουν σε δημόσιες, δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις και σε εκπαιδευτικά ιδρύματα … και χρησιμοποιούνται για την εγκατάσταση και τη λειτουργία τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη σε δύο σημεία. Πρώτον, οι δημόσιες, δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις φορολογούνται για το συνολικό καθαρό εισόδημα ή κέρδος που προκύπτει από τη δραστηριότητά τους όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, δηλαδή ισχύει η αρχή του παγκόσμιου εισοδήματος. Δεύτερον, η φορολόγηση γίνεται ανεξάρτητα και όχι ανάλογα από το πώς διατίθεται το κέρδος, δηλαδή αδιάφορα αν διανέμεται, κεφαλαιοποιείται ή αποθεματοποιείται. Σημειώνεται ότι το Ελληνικό Δημόσιο, οι Δήμοι και οι Κοινότητες απαλλάσσονται για όλα τα εισοδήματά τους, οι κερδοσκοπικές όμως επιχειρήσεις τους αποτελούν αυτοτελή υποκείμενα του φόρου, ώστε να μην αποκτούν αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Τα μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου

Ερώτηση: Τα ελληνικά νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα δημοσίου δικαίου για τα εισοδήματα που αποκτούν στην Ελλάδα, δεν φορολογούνται σε καμιά περίπτωση. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ εξαιτίας της φράσης «σε καμιά περίπτωση»: υπάρχει ρητή φορολόγηση για τρεις κατηγορίες εισοδήματος. Το κείμενο (§17.2 στ, σελ. 204): Τα ελληνικά νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου. ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ, ΓΑΙΩΝ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ, τα οποία αποκτούν ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ή ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. Τι δεν φορολογείται: ΔΕ ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ των νομικών αυτών προσώπων, τα οποία πραγματοποιούνται ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΠΛΗΡΩΘΕΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥΣ.

     Η ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ
     ΦΟΡΟΛΟΓΕΙΤΑΙ    εισόδημα από ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ:
                     εκμίσθωση οικοδομών, γαιών, κινητές αξίες
     ΔΕΝ ΦΟΡΟΛΟΓΕΙΤΑΙ έσοδο από τη ΣΚΟΠΙΜΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ:
                     συνδρομές, δωρεές, επιχορηγήσεις,
                     έσοδα από την εκπλήρωση του σκοπού
     ΓΙΑΤΙ: το εισόδημα από περιουσία είναι ΙΔΙΟΥ ΕΙΔΟΥΣ με
     εκείνο κάθε άλλου ιδιοκτήτη· θα ήταν άνιση μεταχείριση να
     απαλλάσσεται μόνο επειδή ο ιδιοκτήτης είναι σωματείο ή
     ίδρυμα

  Οι απαλλαγές που ΟΝΤΩΣ ισχύουν (§17.3, σελ. 204-205):

     ● «Το ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ, οι ΔΗΜΟΙ και οι ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ για ΟΛΑ
       τα εισοδήματά τους» — αυτοί, ναι, απαλλάσσονται πλήρως
     ● εισοδήματα από οικοδομές και γαίες των ΙΕΡΩΝ ΝΑΩΝ,
       ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΝ, ΜΟΝΩΝ, της Αποστολικής Διακονίας, του
       Πανάγιου Τάφου, του ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ, της Ιεράς Μονής Σινά
       και της Ιεράς Μονής Πάτμου
     ● «Τα ελληνικά νομικά πρόσωπα … που επιδιώκουν
       ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΙΣ ΣΚΟΠΟΥΣ, για τα εισοδήματα από ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ
       γενικά και από ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΓΑΙΩΝ»

  Η αντιστοιχία με τα αλλοδαπά (§17.2 ζ): Τα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα … Φορολογούνται για το καθαρό εισόδημα που προκύπτει ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΠΗΓΗ — δηλαδή ευρύτερα από τα ελληνικά ως προς τις πηγές, αλλά περιορισμένα στην ελληνική επικράτεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη εξαιτίας της φράσης «σε καμιά περίπτωση». Τα ελληνικά νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, φορολογούνται μόνο για τα εισοδήματα από εκμίσθωση οικοδομών, γαιών και κινητών αξιών, τα οποία αποκτούν στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Δεν φορολογούνται τα άλλα εισοδήματά τους, τα οποία πραγματοποιούνται από την προσπάθεια για να εκπληρωθεί ο σκοπός τους. Η διαχωριστική γραμμή είναι μεταξύ του εισοδήματος από περιουσία, που φορολογείται όπως κάθε άλλου ιδιοκτήτη, και του εσόδου από τη σκόπιμη δραστηριότητα, που απαλλάσσεται. Πλήρη απαλλαγή για όλα τα εισοδήματά τους έχουν μόνο το Ελληνικό Δημόσιο, οι Δήμοι και οι Κοινότητες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τρεις κατηγορίες απαλλασσόμενων νομικών προσώπων

Ερώτηση: Αναφέρατε τρεις κατηγορίες νομικών προσώπων, τα εισοδήματα των οποίων απαλλάσσονται από το φόρο.

Απάντηση:

• Το βιβλίο απαριθμεί δέκα περιπτώσεις απαλλαγών (§17.3, σελ. 204-206). Τρεις χαρακτηριστικές κατηγορίες νομικών προσώπων:

     1. ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ, ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ
        «για ΟΛΑ τα εισοδήματά τους»
     2. ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
        «Τα εισοδήματα από ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ και από ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΓΑΙΩΝ
        των ΙΕΡΩΝ ΝΑΩΝ, των ΙΕΡΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΝ, των ΙΕΡΩΝ ΜΟΝΩΝ,
        της ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ, του ΠΑΝΑΓΙΟΥ ΤΑΦΟΥ, του
        ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ, της ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΣΙΝΑ και της ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ
        ΠΑΤΜΟΥ»
     3. ΤΑ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
        «Τα ελληνικά νομικά πρόσωπα, τα οποία υπάρχουν ή
        συνιστώνται νόμιμα και επιδιώκουν ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΙΣ ΣΚΟΠΟΥΣ,
        για τα εισοδήματα από οικοδομές γενικά και από
        εκμίσθωση γαιών»

  Και άλλες τρεις: οι ΓΕΩΡΓΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ — για τα εισοδήματα … από τη δραστηριότητά τους, η οποία είναι ΣΥΜΦΩΝΗ ΜΕ ΤΟ ΣΚΟΠΟ που καθορίζεται από το καταστατικό τους, ενώ Κάθε άλλο εισόδημα … από πράξεις ή συναλλαγές, οι οποίες ΔΕΝ ΕΜΠΙΠΤΟΥΝ ΣΤΟ ΣΚΟΠΟ … ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ ΦΟΡΟ · οι ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα για την υπεραξία από την πώληση οικοπέδων προς τα μέλη τους · οι ναυτιλιακές Α.Ε. και συνεταιρισμοί για κέρδη από την εκμετάλλευση πλοίων με Ελληνική Σημαία, που φορολογούνται με τις διατάξεις του Ν. 27/1975. Οι απαλλαγές με τον όρο της αμοιβαιότητας (περίπτωση δ): τεκμαρτά εισοδήματα ακινήτων αναγνωρισμένων ξένων θρησκευμάτων και δογμάτων για τη λατρεία τους · ακινήτων ξένων κρατών για Πρεσβείες και Προξενεία · κέρδη αλλοδαπών επιχειρήσεων … από την εκμετάλλευση πλοίων με ξένη σημαία και αεροσκαφών. Οι απαλλαγές ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ (περιπτώσεις η, θ, ι): οι τόκοι όλων των ειδών κατάθεσης στην Ελλάδα · τα εισοδήματα από ΚΙΝΗΤΕΣ ΑΞΙΕΣ, που αποκτώνται από τα νομικά πρόσωπα που υπόκεινται στη φορολογία · τα εισοδήματα που απαλλάσσονται … με σύμβαση, η οποία έχει κυρωθεί με νόμο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τρεις κατηγορίες νομικών προσώπων των οποίων τα εισοδήματα απαλλάσσονται από τον φόρο είναι, πρώτον, το Ελληνικό Δημόσιο, οι Δήμοι και οι Κοινότητες για όλα τα εισοδήματά τους. Δεύτερον, οι ιεροί ναοί, οι ιερές μητροπόλεις, οι ιερές μονές, η Αποστολική Διακονία, ο Πανάγιος Τάφος, το Άγιο Όρος, η Ιερά Μονή Σινά και η Ιερά Μονή Πάτμου, για τα εισοδήματα από οικοδομές και από εκμίσθωση γαιών. Τρίτον, τα ελληνικά νομικά πρόσωπα που επιδιώκουν κοινωφελείς σκοπούς, επίσης για τα εισοδήματα από οικοδομές γενικά και από εκμίσθωση γαιών. Απαλλάσσονται επίσης οι γεωργικοί συνεταιρισμοί για τη σύμφωνη με το καταστατικό δραστηριότητά τους, οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί για την υπεραξία πώλησης οικοπέδων προς τα μέλη τους, και οι ναυτιλιακές εταιρείες για τα κέρδη από εκμετάλλευση πλοίων με ελληνική σημαία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Απαλλαγές με τον όρο της αμοιβαιότητας

Ερώτηση: Ποια εισοδήματα απαλλάσσονται με τον όρο της αμοιβαιότητας;

Απάντηση:

• Οι τρεις περιπτώσεις (§17.3 δ, σελ. 205, αυτούσια): Με τον όρο της αμοιβαιότητας απαλλάσσονται:

     ● «Τα ΤΕΚΜΑΡΤΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΚΙΝΗΤΑ, που ανήκουν σε
       ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΑ ΞΕΝΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΑ και
       χρησιμοποιούνται από αυτά για την ΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ
       τους και διεξαγωγής υπηρεσιών θρησκευτικής μορφής»
     ● «Τα τεκμαρτά εισοδήματα από ακίνητα, που ανήκουν σε ΞΕΝΑ
       ΚΡΑΤΗ και χρησιμοποιούνται για την ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ
       ΠΡΕΣΒΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΞΕΝΕΙΩΝ τους»
     ● «Τα ΚΕΡΔΗ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ που
       πραγματοποιούνται στην Ελλάδα από την ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ
       ΠΛΟΙΩΝ ΜΕ ΞΕΝΗ ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ»

  Τι σημαίνει «όρος της αμοιβαιότητας» — το βιβλίο το ορίζει στο κεφ. 13 για τα φυσικά πρόσωπα (§13.3.1, σελ. 148): Με τον όρο της αμοιβαιότητας νοείται ότι ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΤΟΥΣ, που υπηρετούν στη χώρα τους.

     Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΑΙΟΤΗΤΑΣ
     Η απαλλαγή ΔΕΝ είναι μονομερής παραχώρηση, αλλά
     ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ: το ξένο κράτος απαλλάσσει την ελληνική
     πρεσβεία και τα ελληνικά πλοία, η Ελλάδα απαλλάσσει τη
     δική του πρεσβεία και τα δικά του πλοία
     ΑΝ ΠΑΨΕΙ η αμοιβαιότητα, ΠΑΥΕΙ και η απαλλαγή

  Η αντιστοιχία με τα φυσικά πρόσωπα (§13.3.1, σελ. 148): με τον ίδιο όρο απαλλάσσονται προσωπικά οι αλλοδαποί πρεσβευτές και οι άλλοι διπλωματικοί αντιπρόσωποι και οι πρόξενοι, προξενικοί πράκτορες και κατώτερο προσωπικό των ξένων πρεσβειών. Η αντιδιαστολή με την ελληνική ναυτιλία (§17.3 ε): τα κέρδη των ελληνικών Ανωνύμων Εταιρειών ή συνεταιρισμών … από την εκμετάλλευση πλοίων με ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ απαλλάσσονται χωρίς όρο αμοιβαιότητας, γιατί φορολογούνται με τις διατάξεις του Ν. 27/1975 — δηλαδή με ειδικό φορολογικό καθεστώς και όχι με πλήρη ατέλεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τον όρο της αμοιβαιότητας απαλλάσσονται τρεις κατηγορίες εισοδημάτων. Πρώτον, τα τεκμαρτά εισοδήματα από ακίνητα που ανήκουν σε αναγνωρισμένα ξένα θρησκεύματα και δόγματα και χρησιμοποιούνται για την τέλεση της λατρείας τους και τη διεξαγωγή υπηρεσιών θρησκευτικής μορφής. Δεύτερον, τα τεκμαρτά εισοδήματα από ακίνητα που ανήκουν σε ξένα κράτη και χρησιμοποιούνται για την εγκατάσταση των πρεσβειών και των προξενείων τους. Τρίτον, τα κέρδη των αλλοδαπών επιχειρήσεων που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα από την εκμετάλλευση πλοίων με ξένη σημαία και αεροσκαφών. Ο όρος της αμοιβαιότητας σημαίνει ότι το ίδιο συμβαίνει και με τους Έλληνες ομολόγους τους στη χώρα εκείνη, οπότε αν πάψει η αμοιβαιότητα παύει και η απαλλαγή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Η χρονική περίοδος του εισοδήματος

Ερώτηση: Ποια θεωρείται ως χρονική περίοδος απόκτησης του εισοδήματος;

Απάντηση:

• Οι δύο βασικοί κανόνες (§17.4, σελ. 206, αυτούσια): Ως χρονική περίοδος, μέσα στη διάρκεια της οποίας προκύπτει το εισόδημα, θεωρείται:

     ● «Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ Ή ΤΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΟ ΕΤΟΣ, όταν πρόκειται
       για επιχειρήσεις που τηρούν βιβλία ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ του
       Κ.Β.Σ.»
     ● «ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΟ ΕΤΟΣ στις άλλες περιπτώσεις»

  Η ειδική περίπτωση της εκκαθάρισης: Όταν πρόκειται για νομικά πρόσωπα, που ΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΕ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ, η διαχειριστική περίοδος περιλαμβάνει το χρονικό διάστημα ΑΠΟ ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΤΕΘΗΚΕ ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΣΕ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΑΥΤΗ.

     ΓΙΑΤΙ Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ
     Γ΄ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ  τηρεί ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟ και ΑΠΟΓΡΑΦΗ, οπότε το
       αποτέλεσμα προκύπτει από την ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ, που μπορεί
       να κλείνει και ΑΛΛΗ ημερομηνία (30/6 ή 31/12, κεφ. 12
       §12.8.2)
     ΑΛΛΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ  δεν υπάρχει τέτοιο λογιστικό κλείσιμο,
       οπότε ισχύει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΟ έτος

  Η άμεση συνέπεια για τη δήλωση (§17.7, σελ. 208): τα κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα υποβάλλουν δήλωση μέχρι την 15η ημέρα του ΠΕΜΠΤΟΥ ΜΗΝΑ ΑΠΟ ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ — άρα:

     χρήση που λήγει 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ → δήλωση μέχρι 15 ΜΑΪΟΥ
     χρήση που λήγει 30 ΙΟΥΝΙΟΥ   → δήλωση μέχρι 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

  Και για τα υπό εκκαθάριση: δήλωση μέσα σ' ΕΝΑ ΜΗΝΑ από τότε που έληξε η εκκαθάριση, ενώ ο φόρος καταβάλλεται ΕΦΑΠΑΞ με την υποβολή της εμπρόθεσμης προσωρινής ή οριστικής δήλωσης (§17.10, σελ. 210).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως χρονική περίοδος μέσα στη διάρκεια της οποίας προκύπτει το εισόδημα θεωρείται η εταιρική χρήση ή το διαχειριστικό έτος, όταν πρόκειται για επιχειρήσεις που τηρούν βιβλία τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ., και το ημερολογιακό έτος στις άλλες περιπτώσεις. Όταν πρόκειται για νομικά πρόσωπα που τίθενται σε εκκαθάριση, η διαχειριστική περίοδος περιλαμβάνει το χρονικό διάστημα από τότε που τέθηκε το νομικό πρόσωπο σε εκκαθάριση μέχρι τότε που έληξε αυτή. Η διάκριση έχει άμεση συνέπεια για τη δήλωση, αφού τα κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα υποβάλλουν δήλωση μέχρι τη δέκατη πέμπτη ημέρα του πέμπτου μήνα από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Προσδιορισμός του καθαρού εισοδήματος

Ερώτηση: Πώς προσδιορίζεται το καθαρό εισόδημα των νομικών προσώπων;

Απάντηση:

• Ο κανόνας για τα κερδοσκοπικά (§17.5.1, σελ. 206): Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος των νομικών προσώπων λαμβάνονται ΤΑ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΑ ΕΣΟΔΑ, αφού ΑΦΑΙΡΕΘΟΥΝ ΑΠ' ΑΥΤΑ ΟΙ ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ, ΠΟΥ ΟΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ.

     ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΑ ΕΣΟΔΑ
     − ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ
     = ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ
     − ΖΗΜΙΑ της χρήσης ή προηγούμενων ετών
     = ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΑΘΑΡΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ

  Ο συμψηφισμός ζημιών (σελ. 207): Ο προσδιορισμός του συνολικού καθαρού εισοδήματος του νομικού προσώπου γίνεται, αν από τα ΘΕΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ του εισοδήματός του ΑΦΑΙΡΕΘΕΙ Η ΖΗΜΙΑ που είναι δυνατόν να πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της διαχειριστικής περιόδου ή η ΖΗΜΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΕΤΟΥΣ ή των προηγούμενων ΔΥΟ, ΤΡΙΩΝ Ή ΠΕΝΤΕ ΕΤΩΝ, ανάλογα με την περίπτωση. Ο κρίσιμος κανόνας: Ο ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ που επιβάλλεται σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν, ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΔΑΠΑΝΗ, ώστε να εκπέσει από τα ακαθάριστα έσοδα των νομικών προσώπων. — η ίδια αρχή που ισχύει και για τα φυσικά πρόσωπα (§12.3, σελ. 116-117). Τα μη κερδοσκοπικά (§17.5.2, σελ. 207): Για τον προσδιορισμό του εισοδήματος … που προέρχονται από διάφορες κατηγορίες (οικοδομές, εκμίσθωση γαιών, κινητές αξίες κ.τλ.) εφαρμόζονται ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΙΣΧΥΟΥΝ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Το συνολικό καθαρό εισόδημα προσδιορίζεται αν ΑΘΡΟΙΣΘΟΥΝ τα εισοδήματα ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ. Στη συνέχεια γίνεται ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟΣ των θετικών και αρνητικών στοιχείων τους.

     ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ
     ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΑ    λογιστικός προσδιορισμός από τα ΒΙΒΛΙΑ,
                     όπως στις εμπορικές επιχειρήσεις
     ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΑ κατά ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, με τους ίδιους
                     κανόνες που ισχύουν για τα ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
                     (π.χ. εκπτώσεις 10%+15% ή 5%+5% στα ακίνητα)

  Οι λογιστικές διαφορές: όπως και στα φυσικά πρόσωπα (κεφ. 12, σελ. 131), οι μη εκπιπτόμενες δαπάνες προστίθενται στα καθαρά κέρδη του ισολογισμού και διαμορφώνουν τα κέρδη φορολογικής αναμόρφωσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος των νομικών προσώπων κερδοσκοπικού χαρακτήρα λαμβάνονται τα ακαθάριστα έσοδα, αφού αφαιρεθούν από αυτά οι εκπτώσεις που ορίζουν οι σχετικές διατάξεις, δηλαδή οι δαπάνες απόκτησης του εισοδήματος. Στη συνέχεια, ο προσδιορισμός του συνολικού καθαρού εισοδήματος γίνεται αν από τα θετικά στοιχεία αφαιρεθεί η ζημιά της διαχειριστικής περιόδου ή η ζημιά του προηγούμενου έτους ή των προηγούμενων δύο, τριών ή πέντε ετών, ανάλογα με την περίπτωση. Ο φόρος εισοδήματος δεν αποτελεί δαπάνη ώστε να εκπέσει από τα ακαθάριστα έσοδα. Για τα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα εφαρμόζονται οι διατάξεις που ισχύουν για τα φυσικά πρόσωπα κατά κατηγορία εισοδήματος, και το συνολικό καθαρό εισόδημα προκύπτει από την άθροιση των επιμέρους εισοδημάτων και τον συμψηφισμό θετικών και αρνητικών στοιχείων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Τα ακαθάριστα έσοδα

Ερώτηση: Ποια έσοδα θεωρούνται ακαθάριστα;

Απάντηση:

• Η απαρίθμηση (§17.5.1, σελ. 206, αυτούσια): Ακαθάριστα έσοδα θεωρούνται:

     α. «Το ΤΙΜΗΜΑ ΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ, που πραγματοποιήθηκαν ΟΡΙΣΤΙΚΑ
        και οι ΑΜΟΙΒΕΣ, που αποκτήθηκαν από ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»
     β. «Τα εισοδήματα που προήλθαν από:»
        ● «ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΕΚΜΙΣΘΩΣΗ ΓΑΙΩΝ»
        ● «ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ»
        ● «ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ»
        ● «ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ»
        ● «ΚΕΡΔΗ ΑΠΟ ΕΚΧΩΡΗΣΗ ΚΑΘΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ, που έχει σχέση
          με την άσκηση της επιχείρησης ή ΑΫΛΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ
          ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ αυτής (ΦΗΜΗΣ, ΠΕΛΑΤΕΙΑΣ κ.τλ.), καθώς και
          από ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΥΠΕΡΤΙΜΗΣΗ του χρησιμοποιούμενου στην
          επιχείρηση ΠΑΓΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ»
        ● «ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΑΛΛΗ ΠΗΓΗ»

  Η βασική διαφορά από τα φυσικά πρόσωπα: στο νομικό πρόσωπο όλες οι πηγές συγκεντρώνονται σε ένα μέγεθος. Δεν υπάρχει διάκριση κατηγοριών Α έως Ζ με χωριστούς κανόνες, όπως στα φυσικά πρόσωπα (κεφ. 12) — τα εισοδήματα από ακίνητα, κινητές αξίες και γεωργική δραστηριότητα μπαίνουν όλα στα ακαθάριστα έσοδα της επιχείρησης.

     ΤΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ «ΟΡΙΣΤΙΚΑ»
     Το τίμημα μετρά όταν η πώληση έγινε ΟΡΙΣΤΙΚΑ — δηλαδή
     ισχύει η ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΗ βάση και όχι η είσπραξη, όπως στα
     ελευθέρια επαγγέλματα (§12.10.2)
     ΤΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ «ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΑΛΛΗ ΠΗΓΗ»
     Η απαρίθμηση είναι ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ, όχι περιοριστική

  Η υπεραξία και η φήμη: η ρητή αναφορά σε άυλα περιουσιακά στοιχεία (φήμης, πελατείας) και σε αυτόματη υπερτίμηση παγίου κεφαλαίου δείχνει ότι στο νομικό πρόσωπο φορολογούνται και τα κεφαλαιακά κέρδη — σε αντίθεση με τη γενική αρχή της περιοδικότητας από σταθερή πηγή που ισχύει για τα φυσικά πρόσωπα (§12.3). Η αντιστοιχία με τις εμπορικές επιχειρήσεις (§12.8.1 στ, σελ. 127): και εκεί θεωρείται εισόδημα Η πραγματοποιηθείσα αυτόματη υπερτίμηση του πάγιου κεφαλαίου … καθώς και η υπερτίμηση που δεν πραγματοποιήθηκε, αν αυτή έχει περιληφθεί στην απογραφή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακαθάριστα έσοδα των νομικών προσώπων θεωρούνται, πρώτον, το τίμημα των πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν οριστικά και οι αμοιβές που αποκτήθηκαν από παροχή υπηρεσιών. Δεύτερον, τα εισοδήματα που προήλθαν από οικοδομές και εκμίσθωση γαιών, από κινητές αξίες, από συμμετοχή σε άλλες εμπορικές επιχειρήσεις, από γεωργικές επιχειρήσεις, από κέρδη εκχώρησης κάθε δικαιώματος που έχει σχέση με την άσκηση της επιχείρησης ή άυλων περιουσιακών στοιχείων της, όπως η φήμη και η πελατεία, καθώς και από την αυτόματη υπερτίμηση του παγίου κεφαλαίου που χρησιμοποιείται στην επιχείρηση, και τέλος από οποιαδήποτε άλλη πηγή. Η απαρίθμηση είναι ενδεικτική και όλες οι πηγές συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο μέγεθος, χωρίς τη διάκριση κατηγοριών που ισχύει στα φυσικά πρόσωπα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Οι δαπάνες απόκτησης του εισοδήματος

Ερώτηση: Ποιες θεωρούνται ως δαπάνες απόκτησης του εισοδήματος;

Απάντηση:

• Η βασική ομάδα (§17.5.1 α, σελ. 206-207, αυτούσια): Οι δαπάνες που αφαιρούνται από τα ακαθάριστα έσοδα και θεωρούνται ως δαπάνες απόκτησης του εισοδήματος είναι:

     ● «ΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΕΞΟΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ»
     ● «οι δαπάνες ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ μηχανημάτων και
       επαγγελματικών εγκαταστάσεων»
     ● «η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ που χρησιμοποιήθηκαν και των
       ΕΜΠΟΡΕΥΣΙΜΩΝ ΑΓΑΘΩΝ»
     ● «οι ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΟΙ ΤΟΚΟΙ των δανείων ή πιστώσεων»
     ● «οι ΦΟΡΟΙ που βαρύνουν την επιχείρηση, τα ΤΕΛΗ και τα
       ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ»
     ● «οι ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ»
     ● «η ΠΡΟΒΛΕΨΗ για απόσβεση ΕΠΙΣΦΑΛΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ και
       ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ»
     ● «οι δαπάνες ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ»
     ● «τα ασφάλιστρα για ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΖΩΗΣ του
       προσωπικού»
     ● «τα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ασφαλιστικών εταιρειών»
     ● «οι δαπάνες ΧΩΡΙΣ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ που αφορούν τις
       ΕΞΑΓΩΓΙΚΕΣ επιχειρήσεις, τις ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΕΣ και τα
       γραφεία ΓΕΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, τις επιχειρήσεις ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑΣ
       ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ, τις επιχειρήσεις έκδοσης ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΚΑΙ
       ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ, τις επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες στο
       εξωτερικό»

  Οι τρεις ειδικές περιπτώσεις για τις Α.Ε.:

     β. «Τα ποσά που καταβάλλει ημεδαπή Α.Ε. για την ΕΞΑΓΟΡΑ
        ΙΔΡΥΤΙΚΩΝ ΤΙΤΛΩΝ της, καθώς και οι ΤΟΚΟΙ που καταβάλλει
        στους κατόχους ιδρυτικών τίτλων της, ΕΦΟΣΟΝ ΟΙ ΤΟΚΟΙ
        ΑΥΤΟΙ ΔΕΝ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΗΣ»
     γ. «Οι ΤΟΚΟΙ που καταβάλλει ημεδαπή Α.Ε. στους κατόχους
        ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ της, εφόσον οι τόκοι αυτοί δεν
        προέρχονται από τα κέρδη της»
     δ. «Οι ΑΜΟΙΒΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΜΕΛΩΝ του Διοικητικού
        Συμβουλίου, που ΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗΝ Α.Ε.»

  Η κρίσιμη προϋπόθεση των β και γ: οι τόκοι εκπίπτουν μόνο εφόσον δεν προέρχονται από τα κέρδη — αν προέρχονταν, θα ήταν διανομή κέρδους και όχι δαπάνη. Η ρητή εξαίρεση (σελ. 207): Ο ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ … ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΔΑΠΑΝΗ, ώστε να εκπέσει από τα ακαθάριστα έσοδα των νομικών προσώπων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως δαπάνες απόκτησης του εισοδήματος θεωρούνται τα γενικά έξοδα διαχείρισης, οι δαπάνες συντήρησης και επισκευής μηχανημάτων και επαγγελματικών εγκαταστάσεων, η αξία των πρώτων υλών και των εμπορευσίμων αγαθών, οι δεδουλευμένοι τόκοι δανείων ή πιστώσεων, οι φόροι που βαρύνουν την επιχείρηση, τα τέλη και τα δικαιώματα, οι αποσβέσεις των παγίων στοιχείων, η πρόβλεψη για απόσβεση επισφαλών απαιτήσεων και αποζημίωσης προσωπικού, οι δαπάνες διαφήμισης, τα ασφάλιστρα ομαδικών ασφαλίσεων ζωής του προσωπικού, τα μαθηματικά αποθέματα των ασφαλιστικών εταιρειών, και οι δαπάνες χωρίς δικαιολογητικά που αφορούν εξαγωγικές, ξενοδοχειακές, τουριστικές, ραδιοτηλεοπτικές και εκδοτικές επιχειρήσεις. Εκπίπτουν επίσης τα ποσά εξαγοράς ιδρυτικών τίτλων και οι τόκοι ιδρυτικών τίτλων και προνομιούχων μετοχών, εφόσον δεν προέρχονται από τα κέρδη, καθώς και οι αμοιβές και αποζημιώσεις των μελών του διοικητικού συμβουλίου που βαρύνουν την ίδια την ανώνυμη εταιρεία. Ο φόρος εισοδήματος δεν αποτελεί εκπιπτόμενη δαπάνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Ποσά που εκπίπτουν από τον φόρο

Ερώτηση: Ποια ποσά εκπίπτουν από τη φορολογία εισοδήματος νομικών προσώπων;

Απάντηση:

• Οι τέσσερις εκπτώσεις (§17.6, σελ. 208, αυτούσια): Από το φόρο που αναλογεί εκπίπτουν:

     α. «Η ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΕΤΟΥΣ»
     β. «Ο φόρος εισοδήματος, που ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΘΗΚΕ για τα
        εισοδήματα του νομικού προσώπου, τα οποία υπόκεινται σε
        φόρο εισοδήματος (π.χ. παρακρατηθείς φόρος ΤΟΚΩΝ
        ΔΑΝΕΙΩΝ 20%, φόρος ΕΡΓΟΛΗΠΤΩΝ 3%, φόρος ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ
        15% κ.τλ.)»
     γ) «Ο φόρος που αναλογεί στα κέρδη, που φορολογήθηκαν ΜΕ
        ΕΙΔΙΚΟ ΤΡΟΠΟ με ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ
        ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΥΤΑ ΔΙΑΝΕΜΟΝΤΑΙ και με τα οποία έχουν
        προσαυξηθεί τα φορολογητέα κέρδη του Ν.Π. (π.χ. τόκοι
        καταθέσεων, τόκοι από REPOS κ.τλ.)»
     δ) «Ο φόρος που αποδεδειγμένα ΚΑΤΑΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
        από το νομικό πρόσωπο για το εισόδημα, που προέκυψε στο
        εξωτερικό και ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ»

  Η επιστροφή: Στην περίπτωση που το ποσό του φόρου, που παρακρατήθηκε ή προκαταβλήθηκε είναι ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ από εκείνο που αναλογεί, η παραπάνω διαφορά ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΤΑΙ.

     ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ
     α, β → αποτρέπουν τη ΔΙΠΛΗ καταβολή: φόρος που ήδη
            πληρώθηκε προκαταβολικά ή στην πηγή
     γ    → αποτρέπει τη ΔΙΠΛΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ των ίδιων κερδών:
            τα φορολογημένα με ειδικό τρόπο εισοδήματα
            προστίθενται στα φορολογητέα όταν διανέμονται,
            οπότε πιστώνεται ο φόρος τους
     δ    → αποτρέπει τη ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΠΛΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

  Ο παραλληλισμός με τα φυσικά πρόσωπα (§13.10, σελ. 165): και εκεί εκπίπτουν ο φόρος που προκαταβλήθηκε, ο φόρος που παρακρατήθηκε στην πηγή και ο φόρος που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε στην αλλοδαπή — η περίπτωση γ είναι η ιδιαιτερότητα των νομικών προσώπων. Και η προκαταβολή του τρέχοντος έτους (§17.8, σελ. 209): Στο φόρο που αναλογεί … υπολογίζεται ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗ ΦΟΡΟΥ ΜΕ ΠΟΣΟΣΤΟ 55% για το εισόδημα της επόμενης χρήσης — Ο φόρος που προκαταβάλλεται ΠΡΟΣΤΙΘΕΤΑΙ στο φόρο εισοδήματος και καταβάλλεται μαζί μ' αυτόν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τον φόρο που αναλογεί στα νομικά πρόσωπα εκπίπτουν, πρώτον, η προκαταβολή φόρου του προηγούμενου έτους. Δεύτερον, ο φόρος εισοδήματος που παρακρατήθηκε για τα εισοδήματα του νομικού προσώπου τα οποία υπόκεινται σε φόρο, όπως ο φόρος τόκων δανείων είκοσι τοις εκατό, ο φόρος εργοληπτών τρία τοις εκατό και ο φόρος αντιπροσώπων δεκαπέντε τοις εκατό. Τρίτον, ο φόρος που αναλογεί στα κέρδη τα οποία φορολογήθηκαν με ειδικό τρόπο και με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης, κατά το μέρος που αυτά διανέμονται και με τα οποία προσαυξήθηκαν τα φορολογητέα κέρδη, όπως οι τόκοι καταθέσεων και οι τόκοι από REPOS. Τέταρτον, ο φόρος που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε στο εξωτερικό για εισόδημα που προέκυψε εκεί και υπόκειται σε φορολογία στην Ελλάδα. Αν ο φόρος που παρακρατήθηκε ή προκαταβλήθηκε είναι μεγαλύτερος από τον αναλογούντα, η διαφορά επιστρέφεται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Δήλωση των μη κερδοσκοπικών νομικών προσώπων

Ερώτηση: Πότε πρέπει να υποβληθεί η φορολογική δήλωση από τα νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα;

Απάντηση:

• Η προθεσμία (§17.7 β, σελ. 209): Για τα νομικά πρόσωπα ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ χαρακτήρα, ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 2 ΜΑΡΤΙΟΥ κάθε οικονομικού έτους για τα εισοδήματα, που απέκτησαν κατά το ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ οικονομικό έτος.

     ΟΛΕΣ ΟΙ ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΤΟΥ §17.7
     α. ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΑ   «μέχρι την 15η ημέρα του ΠΕΜΠΤΟΥ ΜΗΝΑ
        από τότε που έληξε η διαχειριστική περίοδος»
        χρήση 31/12 → 15 ΜΑΪΟΥ · χρήση 30/6 → 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
     β. ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΑ  «μέχρι τις 2 ΜΑΡΤΙΟΥ»
     γ. ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ   «μέσα σ' ΕΝΑ ΜΗΝΑ από τότε που έληξε
        η εκκαθάριση»
     δ. ΥΠΟ ΔΙΑΛΥΣΗ χωρίς εκκαθάριση  «μέσα σ' ΕΝΑ ΜΗΝΑ από τη
        διάλυσή τους και ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ
        ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ με οποιοδήποτε τρόπο»

  Γιατί η 2α Μαρτίου: είναι η ίδια ημερομηνία με εκείνη των φυσικών προσώπων (§15.3, σελ. 182: μέχρι και τις 2 Μαρτίου κάθε χρόνο). Τα μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα δεν τηρούν κατ' ανάγκη βιβλία Γ΄ κατηγορίας ούτε κλείνουν ισολογισμό· φορολογούνται μόνο για εισοδήματα από οικοδομές, γαίες και κινητές αξίες, δηλαδή ακριβώς όπως ένα φυσικό πρόσωπο. Ο τύπος της δήλωσης (σελ. 209): Η δήλωση, σε κάθε περίπτωση, ΣΥΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ, που παρέχεται ΔΩΡΕΑΝ από το Δημόσιο και ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟ του νομικού προσώπου. Η μεταγενέστερη μεταβολή (σημείωση, σελ. 209): προβλέπεται η δήλωση των μη κερδοσκοπικών μέχρι τη 10η Μαρτίου του οικείου οικονομικού έτους … ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΝ ΤΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΑΥΤΑ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ Ή ΟΧΙ ΣΕ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ. Η υποβαλλόμενη δήλωση συνοδεύεται ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ με ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΔΩΝ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα υποβάλλουν φορολογική δήλωση μέχρι τις δύο Μαρτίου κάθε οικονομικού έτους, για τα εισοδήματα που απέκτησαν κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος. Η ίδια ημερομηνία ισχύει και για τα φυσικά πρόσωπα, γιατί τα μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα φορολογούνται μόνο για εισοδήματα από οικοδομές, γαίες και κινητές αξίες, όπως ακριβώς ένα φυσικό πρόσωπο. Αντίθετα, τα κερδοσκοπικού χαρακτήρα υποβάλλουν δήλωση μέχρι τη δέκατη πέμπτη ημέρα του πέμπτου μήνα από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, τα υπό εκκαθάριση μέσα σε έναν μήνα από τη λήξη της εκκαθάρισης και τα υπό διάλυση μέσα σε έναν μήνα από τη διάλυση. Η δήλωση συντάσσεται σε ειδικό έντυπο που παρέχεται δωρεάν από το Δημόσιο και υπογράφεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Δήλωση νομικών προσώπων υπό εκκαθάριση

Ερώτηση: Τα νομικά πρόσωπα που βρίσκονται υπό εκκαθάριση δεν είναι απαραίτητο να υποβάλλουν φορολογική δήλωση. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ. Ισχύει ακριβώς το αντίθετο: υπάρχει ρητή και μάλιστα σύντομη προθεσμία. Ο γενικός κανόνας (§17.7, σελ. 208): Δήλωση φορολογίας εισοδήματος υποχρεούνται να υποβάλλουν ΟΛΑ ΤΑ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, που φορολογούνται. Η ειδική προθεσμία (§17.7 γ, σελ. 209): Για τα νομικά πρόσωπα που βρίσκονται ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ, ΜΕΣΑ Σ' ΕΝΑ ΜΗΝΑ ΑΠΟ ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ Η ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ για τα εισοδήματα, που απέκτησαν κατά την περίοδο αυτή. Και η αντίστοιχη για τη διάλυση (§17.7 δ): Για τα νομικά πρόσωπα που βρίσκονται ΥΠΟ ΔΙΑΛΥΣΗ, για τα οποία δεν επιβάλλεται από το νόμο η εκκαθάριση, ΜΕΣΑ Σ' ΕΝΑ ΜΗΝΑ από τη διάλυσή τους και ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ με οποιοδήποτε τρόπο.

     ΓΙΑΤΙ Η ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΣΥΝΤΟΜΗ
     Μετά τη διάθεση της περιουσίας το νομικό πρόσωπο ΠΑΥΕΙ
     ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ και δεν απομένει περιουσία για την ικανοποίηση
     της φορολογικής απαίτησης. Γι' αυτό ο νόμος απαιτεί τη
     δήλωση ΠΡΙΝ από τη διανομή

  Η αντίστοιχη διαχειριστική περίοδος (§17.4, σελ. 206): Όταν πρόκειται για νομικά πρόσωπα, που τίθενται σε εκκαθάριση, η διαχειριστική περίοδος περιλαμβάνει το χρονικό διάστημα από τότε που τέθηκε το νομικό πρόσωπο σε εκκαθάριση μέχρι τότε που έληξε αυτή. — δηλαδή η εκκαθάριση αποτελεί ενιαία φορολογική περίοδο, όσο κι αν διαρκέσει. Και ο τρόπος καταβολής (§17.10, σελ. 210): Ειδικά για τα νομικά πρόσωπα που βρίσκονται υπό εκκαθάριση ή υπό διάλυση ο φόρος ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΤΑΙ ΕΦΑΠΑΞ με την υποβολή της εμπρόθεσμης ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ Ή ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ δήλωσης — όχι σε πέντε δόσεις όπως στην κανονική περίπτωση. Η κύρωση: Δήλωση που υποβάλλεται ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ θεωρείται ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ και ΔΕΝ ΠΑΡΑΓΕΙ ΚΑΝΕΝΑ ΕΝΝΟΜΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη. Δήλωση φορολογίας εισοδήματος υποχρεούνται να υποβάλλουν όλα τα νομικά πρόσωπα που φορολογούνται, και για όσα βρίσκονται υπό εκκαθάριση προβλέπεται ρητή και μάλιστα σύντομη προθεσμία, δηλαδή μέσα σε έναν μήνα από τότε που έληξε η εκκαθάριση, για τα εισοδήματα που απέκτησαν κατά την περίοδο αυτή. Αντίστοιχα, για τα νομικά πρόσωπα υπό διάλυση χωρίς εκκαθάριση η δήλωση υποβάλλεται μέσα σε έναν μήνα από τη διάλυση και πάντοτε πριν από τη διάθεση των περιουσιακών τους στοιχείων, ώστε να μην εξαφανιστεί η περιουσία που θα ικανοποιήσει τη φορολογική απαίτηση. Ειδικά στις περιπτώσεις αυτές ο φόρος καταβάλλεται εφάπαξ με την υποβολή της εμπρόθεσμης προσωρινής ή οριστικής δήλωσης, ενώ δήλωση χωρίς καταβολή του φόρου θεωρείται απαράδεκτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Ο αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ.

Ερώτηση: Ποιος είναι ο αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. για την παραλαβή και τον έλεγχο δηλώσεων;

Απάντηση:

• Ο κανόνας (§17.9, σελ. 210, αυτούσια): Αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. για την ΠΑΡΑΛΑΒΗ και τον ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ, την ΕΞΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ εκείνων που δεν δήλωσαν, καθώς και για την ΕΠΙΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ είναι:

     ● «Ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. της περιφέρειας, που βρίσκεται
       Η ΕΔΡΑ του υπόχρεου ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ νομικού προσώπου»
     ● «Ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. της περιφέρειας, που βρίσκεται
       Η ΚΥΡΙΑ ΜΟΝΙΜΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ του υπόχρεου
       ΑΛΛΟΔΑΠΟΥ νομικού προσώπου»

  Η περίπτωση πολλών Δ.Ο.Υ.: Όταν σε μια περιφέρεια υπάρχουν περισσότεροι από μία Δ.Ο.Υ., ο αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. σε κάθε περίπτωση ΚΑΘΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ.

     ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΙΝΑΙ Η ΕΔΡΑ, ΟΧΙ Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ
     ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ (§17.9)
       ελληνικά  → Δ.Ο.Υ. της ΕΔΡΑΣ
       αλλοδαπά  → Δ.Ο.Υ. της ΚΥΡΙΑΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ
     ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ (§15.4, σελ. 184)
       κανόνας   → Δ.Ο.Υ. της ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ
       επιχείρηση ή ελευθέριο επάγγελμα → Δ.Ο.Υ. της ΕΔΡΑΣ
       κάτοικοι εξωτερικού → Δ.Ο.Υ. ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

  Η τριπλή αρμοδιότητα του προϊσταμένου: η διάταξη δεν αφορά μόνο την παραλαβή. Ο ίδιος προϊστάμενος είναι αρμόδιος και για τον έλεγχο, για την εξεύρεση του εισοδήματος όσων δεν δήλωσαν — δηλαδή για τον εξωλογιστικό προσδιορισμό — και για την επιβολή του φόρου. Η σύνδεση με τον Κ.Β.Σ. (κεφ. 10, §10.1, σελ. 107): ο ίδιος προϊστάμενος δικαιούται σε οποιαδήποτε εργάσιμη για τον υπόχρεο ώρα, να λαμβάνει γνώση, να ελέγχει και να θεωρεί όλα τα βιβλία και στοιχεία — ο έλεγχος του Κ.Β.Σ. και ο φορολογικός έλεγχος του εισοδήματος ασκούνται από την ίδια αρχή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. για την παραλαβή και τον έλεγχο των δηλώσεων, την εξεύρεση του εισοδήματος εκείνων που δεν δήλωσαν και την επιβολή του φόρου είναι ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της περιφέρειας όπου βρίσκεται η έδρα του υπόχρεου ελληνικού νομικού προσώπου, και ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της περιφέρειας όπου βρίσκεται η κύρια μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα του υπόχρεου αλλοδαπού νομικού προσώπου. Όταν σε μια περιφέρεια υπάρχουν περισσότερες από μία Δ.Ο.Υ., ο αρμόδιος προϊστάμενος καθορίζεται με απόφαση του υπουργού των Οικονομικών. Το κριτήριο στα νομικά πρόσωπα είναι δηλαδή η έδρα και όχι η κατοικία, όπως συμβαίνει κατά κανόνα στα φυσικά πρόσωπα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 15 — Η καταβολή του φόρου

Ερώτηση: Πώς γίνεται η καταβολή του φόρου;

Απάντηση:

• Ο κανόνας (§17.10, σελ. 210): Ο φόρος που οφείλεται σύμφωνα με τα δεδομένα της φορολογικής δήλωσης, καταβάλλεται σε ΠΕΝΤΕ (5) ΙΣΕΣ ΜΗΝΙΑΙΕΣ ΔΟΣΕΙΣ από τις οποίες η ΠΡΩΤΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ, οι δε υπόλοιπες τέσσερις, ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΡΓΑΣΙΜΗ ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΠΟΜΕΝΩΝ ΜΗΝΩΝ. Η εξαίρεση: Ειδικά για τα νομικά πρόσωπα που βρίσκονται ΥΠΟ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ Ή ΥΠΟ ΔΙΑΛΥΣΗ ο φόρος ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΤΑΙ ΕΦΑΠΑΞ με την υποβολή της εμπρόθεσμης προσωρινής ή οριστικής δήλωσης. Η κύρωση: Δήλωση που υποβάλλεται ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ θεωρείται ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ και ΔΕΝ ΠΑΡΑΓΕΙ ΚΑΝΕΝΑ ΕΝΝΟΜΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ. Το κίνητρο: Σε περίπτωση ΕΦΑΠΑΞ ΚΑΤΑΒΟΛΗΣ παρέχεται 2,5% ΕΚΠΤΩΣΗ (σελ. 213).

  ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 213) — Α.Ε. με καθαρά κέρδη 200.000.000 και λογιστικές διαφορές 20.000.000:

     Καθαρά κέρδη ισολογισμού               200.000.000 δρχ.
     πλέον λογιστικές διαφορές δηλώσεως      20.000.000 δρχ.
     Σύνολο κερδών φορολ. αναμόρφ.          220.000.000 δρχ.
     Φόρος 220.000.000 × 40% =               88.000.000 δρχ.
     πλέον προκαταβολή 88.000.000 × 55% =    48.400.000 δρχ.
     ΣΥΝΟΛΟ ΟΦΕΙΛΗΣ                         136.400.000 δρχ.
     ΠΕΝΤΕ ΙΣΕΣ ΔΟΣΕΙΣ των 27.280.000 δρχ.
     Η πρώτη «με την εμπρόθεσμη δήλωση δηλ. μέχρι 15.5.1999»
     Οι υπόλοιπες τέσσερις «την τελευταία εργάσιμη μέρα των
     τεσσάρων επομένων … μηνών ήτοι ΙΟΥΝΙΟΥ - ΙΟΥΛΙΟΥ -
     ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ και ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ»

  Ο τύπος της δήλωσης (σελ. 213): Δήλωση σε 3 ΑΝΤΙΤΥΠΑ ήτοι 2 ΕΦΟΡΙΑΣ και 1 ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ. Η αντιπαραβολή με τα φυσικά πρόσωπα (§13.10, σελ. 165): εκεί ο φόρος καταβάλλεται σε ΤΡΕΙΣ ίσες δόσεις (επόμενος, τρίτος και πέμπτος μήνας από τη βεβαίωση), ενώ εδώ σε ΠΕΝΤΕ ίσες μηνιαίες δόσεις — αλλά η έκπτωση 2,5% για την εφάπαξ καταβολή είναι κοινή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο φόρος που οφείλεται σύμφωνα με τα δεδομένα της φορολογικής δήλωσης καταβάλλεται σε πέντε ίσες μηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη με την υποβολή της εμπρόθεσμης δήλωσης και οι υπόλοιπες τέσσερις την τελευταία εργάσιμη ημέρα των τεσσάρων επόμενων μηνών. Ειδικά για τα νομικά πρόσωπα που βρίσκονται υπό εκκαθάριση ή υπό διάλυση, ο φόρος καταβάλλεται εφάπαξ με την υποβολή της εμπρόθεσμης προσωρινής ή οριστικής δήλωσης. Δήλωση που υποβάλλεται χωρίς την καταβολή του φόρου θεωρείται απαράδεκτη και δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, ενώ σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής παρέχεται έκπτωση δύο και μισό τοις εκατό. Στον φόρο προστίθεται και η προκαταβολή πενήντα πέντε τοις εκατό για την επόμενη χρήση, η οποία καταβάλλεται μαζί με αυτόν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 1 — Επιχειρηματική αμοιβή και φόρος Ε.Π.Ε.

Ερώτηση: Στην εταιρεία περιορισμένης ευθύνης "ΑΛΦΑ" ΕΠΕ συμμετέχει ο Α με 40%, ο Β με 30%, ο Γ με 20% και ο Δ με 10% αντίστοιχα. Διαχειριστές είναι ο Α και ο Β. Κατά τη χρήση 1998 πραγματοποίησε καθαρά κέρδη 16.000.000 δρχ. Να υπολογισθούν α) η επιχειρηματική αμοιβή των διαχειριστών-εταίρων, β) τα φορολογητέα κέρδη στο όνομα της εταιρείας, γ) ο φόρος εισοδήματος του νομικού προσώπου.

Απάντηση:

• Ο κανόνας (§17.2 β, σελ. 202): ο συντελεστής 35% εφαρμόζεται στα καθαρά κέρδη, που απομένουν ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ για φυσικά πρόσωπα ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ (ΜΕΧΡΙ ΤΡΕΙΣ), οι οποίοι συμμετέχουν στην εταιρεία με τα ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ. Η βάση υπολογισμού: Η επιχειρηματική αυτή αμοιβή θεωρείται ότι λαμβάνεται ΑΠΟ ΤΟ ΜΙΣΟ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΚΕΡΔΩΝ της εταιρείας που δηλώνονται.

  α) Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΜΟΙΒΗ ΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ-ΕΤΑΙΡΩΝ

     Καθαρά κέρδη χρήσης 1998                16.000.000 δρχ.
     Το ΜΙΣΟ των κερδών (16.000.000 : 2)      8.000.000 δρχ.
     Δικαιούχοι: ο Α και ο Β, που είναι ΚΑΙ εταίροι ΚΑΙ
     διαχειριστές (ο Γ και ο Δ είναι απλοί εταίροι)
     ─────────────────────────────────────────────────────────
     Α (ποσοστό 40%)   8.000.000 × 40% =      3.200.000 δρχ.
     Β (ποσοστό 30%)   8.000.000 × 30% =      2.400.000 δρχ.
     ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ           5.600.000 δρχ.

  β) ΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΚΕΡΔΗ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

     Καθαρά κέρδη                            16.000.000 δρχ.
     μείον επιχειρηματική αμοιβή              5.600.000 δρχ.
     ─────────────────────────────────────────────────────────
     ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΚΕΡΔΗ ΤΗΣ Ε.Π.Ε.            10.400.000 δρχ.

  γ) Ο ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

     10.400.000 × 35% =                       3.640.000 δρχ.

  Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 203): Ε.Π.Ε. με κέρδη 8.000.000 και έναν διαχειριστή-εταίρο με 50% → 8.000.000 : 2 = 4.000.000, επιχειρηματική αμοιβή 4.000.000 × 50% = 2.000.000 δρχ., φορολογητέα κέρδη 8.000.000 − 2.000.000 = 6.000.000 και φόρος 6.000.000 × 35% = 2.100.000 δρχ. — ίδια ακριβώς αλληλουχία. Πού φορολογείται η επιχειρηματική αμοιβή (σελ. 203): Με την επιβολή του φόρου στο όνομα του νομικού προσώπου της ΕΠΕ, ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ για τα κέρδη αυτά των εταίρων … ενώ ΤΟ ΠΟΣΟ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ — ως εισόδημα εμπορικών επιχειρήσεων (§12.8.1 ε, σελ. 127). Η παρακράτηση επί της αμοιβής (§17.11, σελ. 211): Για την επιχειρηματική αμοιβή … παρακρατείται φόρος με συντελεστή 20% πλέον ΧΑΡΤΟΣΗΜΟ ΚΑΙ ΟΓΑ ΧΑΡΤΟΣΗΜΟΥ 1,20%:

     Α  3.200.000 × 20% = 640.000 · χαρτ. 3.200.000 × 1,20%
                                              = 38.400 δρχ.
     Β  2.400.000 × 20% = 480.000 · χαρτ. 2.400.000 × 1,20%
                                              = 28.800 δρχ.
     ΣΥΝΟΛΟ φόρου 1.120.000 δρχ. + χαρτοσήμου 67.200 δρχ.
     Απόδοση «μέσα στο πρώτο 15νθήμερο του επόμενου από την
     παρακράτηση μήνα»

  Η προκαταβολή (§17.8, σελ. 209): 3.640.000 × 55% = 2.002.000 δρχ., οπότε η συνολική οφειλή της εταιρείας γίνεται 5.642.000 δρχ., καταβλητέα σε πέντε ίσες μηνιαίες δόσεις των 1.128.400 δρχ. Πότε ΔΕΝ θα αφαιρούνταν η αμοιβή (σελ. 203): α) που διαχειριστής … ήταν … που ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΤΑΙΡΟΣ της ΕΠΕ και β) σε κάθε περίπτωση που η ΕΠΕ υποβάλλει δήλωση φορολογίας εισοδήματος ΕΚΠΡΟΘΕΣΜΑ και πέραν των 30 ημερών από την προθεσμία υποβολής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επιχειρηματική αμοιβή υπολογίζεται στο μισό των συνολικών καθαρών κερδών, δηλαδή σε 8.000.000 δραχμές, και κατανέμεται στους διαχειριστές εταίρους κατά το ποσοστό συμμετοχής τους. Έτσι ο Α λαμβάνει 8.000.000 επί σαράντα τοις εκατό, δηλαδή 3.200.000 δραχμές, και ο Β 8.000.000 επί τριάντα τοις εκατό, δηλαδή 2.400.000 δραχμές, σύνολο 5.600.000 δραχμές. Ο Γ και ο Δ είναι απλοί εταίροι και δεν δικαιούνται επιχειρηματική αμοιβή. Τα φορολογητέα κέρδη στο όνομα της εταιρείας είναι 16.000.000 μείον 5.600.000, δηλαδή 10.400.000 δραχμές. Ο φόρος εισοδήματος του νομικού προσώπου είναι 10.400.000 επί τριάντα πέντε τοις εκατό, δηλαδή 3.640.000 δραχμές. Η επιχειρηματική αμοιβή φορολογείται στο όνομα των δικαιούχων διαχειριστών εταίρων, με παρακράτηση είκοσι τοις εκατό συν χαρτόσημο και ΟΓΑ χαρτοσήμου ένα και είκοσι τοις εκατό.

Κριτήρια αξιολόγησης: