Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 19 (σελ. 232, 233) – ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 19
Αναλυτικές απαντήσεις στις 15 ερωτήσεις του κεφαλαίου 19.
Ερώτηση 1 — Το αντικείμενο του Φ.Π.Α.
Ερώτηση: Ποιο είναι το αντικείμενο του Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
- Οι τέσσερις κατηγορίες πράξεων (§19.1, σελ. 224, αυτούσια): Οι πράξεις που υπάγονται στο Φ.Π.Α. είναι:
α) «Οι ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΑΓΑΘΩΝ και η ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, δηλαδή οι πωλήσεις και οι άλλες πράξεις, όπως ΑΝΤΑΛΛΑΓΕΣ, ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ κλπ., που πραγματοποιούνται ΜΕ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ (ΕΠΑΧΘΗΣ ΑΙΤΙΑ) και ΟΧΙ ΑΠΟ ΧΑΡΙΣΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑ (π.χ. δωρεά) στο εσωτερικό της χώρας» β) «Οι ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΑΓΑΘΩΝ (ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΤΑΝ Ο ΕΙΣΑΓΩΓΕΑΣ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΩΤΗΣ)» γ) «Οι ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙΣ ΑΓΑΘΩΝ, δηλαδή οι εισαγωγές από τα κράτη μέλη της κοινότητας» δ) «Οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις αγαθών, που υπάγονται στον ΕΙΔΙΚΟ ΦΟΡΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ, δηλαδή ΤΣΙΓΑΡΑ, ΠΟΤΑ, ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΗ»Η ειδική ρύθμιση για τα μεταφορικά μέσα: οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις (εισαγωγές από κράτος-μέλος) ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (αυτοκινήτων, μοτοσικλετών κτλ.) υπάγονται στο Φ.Π.Α., ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΕΑ. Έτσι, ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΙΔΙΩΤΗΣ, που αγοράζει από πωλητή που είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος-μέλος, έχει την υποχρέωση καταβολής του Φ.Π.Α. Ο γεωγραφικός περιορισμός: Ως εσωτερικό της χώρας θεωρείται η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ, ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ.
Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΠΑΧΘΟΥΣ - ΧΑΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΙΤΙΑΣ ΜΕ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ (επαχθής) → υπάγεται ΑΠΟ ΔΩΡΕΑ (χαριστική) → ΔΕΝ υπάγεται ως πώληση ΠΡΟΣΟΧΗ όμως: η ΔΩΡΕΑΝ ΔΙΑΘΕΣΗ αγαθών ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ θεωρείται ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗ (§19.3.2 γ) και υπάγεται!
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον Φ.Π.Α. υπάγονται, πρώτον, οι παραδόσεις αγαθών και η παροχή υπηρεσιών, δηλαδή οι πωλήσεις και άλλες πράξεις όπως ανταλλαγές και αυτοπαραδόσεις, που πραγματοποιούνται με αντάλλαγμα, δηλαδή από επαχθή και όχι από χαριστική αιτία, στο εσωτερικό της χώρας. Δεύτερον, οι εισαγωγές αγαθών, ακόμη και όταν ο εισαγωγέας είναι ιδιώτης. Τρίτον, οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις αγαθών, δηλαδή οι εισαγωγές από κράτη μέλη της κοινότητας, ενώ ειδικά για τα καινούργια μεταφορικά μέσα η υπαγωγή ισχύει ανεξάρτητα από την ιδιότητα του εισαγωγέα, οπότε και ο Έλληνας ιδιώτης οφείλει τον φόρο. Τέταρτον, οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις αγαθών που υπάγονται στον ειδικό φόρο κατανάλωσης, δηλαδή τσιγάρα, ποτά και πετρελαιοειδή. Ως εσωτερικό της χώρας θεωρείται η Ελληνική Επικράτεια εκτός της περιοχής του Αγίου Όρους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 2 — Το εύρος εφαρμογής του Φ.Π.Α.
Ερώτηση: Ο Φ.Π.Α. καλύπτει όλο το φάσμα των συναλλαγών, που πραγματοποιούνται μέσα στην Ελληνική Επικράτεια. Σχολιάστε.
Απάντηση:
- Η πρόταση είναι ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ ΣΕ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ — γεωγραφικό και ουσιαστικό.
Ο ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ (§19.1, σελ. 224): Ως εσωτερικό της χώρας θεωρείται η Ελληνική Επικράτεια, ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ. Το ίδιο επαναλαμβάνεται στον ορισμό των υποκειμένων (§19.2): Όποιος στο εσωτερικό της χώρας, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ …
Ο ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ (§19.3, σελ. 224-225): Φορολογητέες πράξεις θεωρούνται οι συναλλαγές που γίνονται από πρόσωπα που είναι ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ στο φόρο ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. ΔΕΝ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ οποιεσδήποτε πράξεις που γίνονται ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΑ από ΜΗ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥΣ στο φόρο (π.χ. ιδιώτες) ή από υποκείμενους στο φόρο που ΔΕΝ ΕΝΕΡΓΟΥΝ ΟΜΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ.
Το παράδειγμα του βιβλίου: όταν ο επιτηδευματίας ΠΑΡΑΔΙΔΕΙ ΤΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟΥ σε πελάτη του, τότε ενεργεί πράξεις φορολογητέες. Ενώ όταν παραδίδει ΤΗΝ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΤΟΥ σε φίλο του, τότε ΔΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΠΡΑΞΗ.
ΤΡΙΑ ΦΙΛΤΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΑΧΘΕΙ ΜΙΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ 1. ΤΟΠΟΣ στο εσωτερικό της χώρας, ΕΚΤΟΣ Αγίου Όρους 2. ΠΡΟΣΩΠΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΣ που ενεργεί ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ (όχι ιδιώτης, όχι ευκαιριακή πράξη) 3. ΑΙΤΙΑ ΕΠΑΧΘΗΣ (με αντάλλαγμα), όχι χαριστικήΚαι τρίτος περιορισμός (§19.2): Το δημόσιο, οι δήμοι, οι κοινότητες και τα Ν.Π.Δ.Δ., εκτός από τις περιπτώσεις που ρητά αναφέρονται στο νόμο … ΔΕΝ ΕΠΙΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥΣ ΜΕ Φ.Π.Α. — αλλά Όταν όμως αγοράζουν αγαθά ή δέχονται υπηρεσίες, ΕΠΙΒΑΡΥΝΟΝΤΑΙ με φόρο, όπως οποιοσδήποτε ιδιώτης. Και οι απαλλαγές: υπάρχουν επιπλέον ρητές εξαιρέσεις ολόκληρων κλάδων από τον φόρο (π.χ. ασφαλιστικές εργασίες, όπως δείχνει το παράδειγμα του βιβλιοπώλη-ασφαλιστή, σελ. 226).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι λανθασμένη σε δύο επίπεδα. Γεωγραφικά, ως εσωτερικό της χώρας θεωρείται η Ελληνική Επικράτεια εκτός της περιοχής του Αγίου Όρους, η οποία επομένως δεν καλύπτεται. Ουσιαστικά, φορολογητέες πράξεις θεωρούνται μόνο οι συναλλαγές που γίνονται από πρόσωπα υποκείμενα στον φόρο στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους δραστηριότητας. Δεν θεωρούνται φορολογητέες οι πράξεις που γίνονται ευκαιριακά από μη υποκείμενους, όπως οι ιδιώτες, ή από υποκείμενους που δεν ενεργούν με την ιδιότητά τους. Έτσι, όταν ο επιτηδευματίας παραδίδει εμπορεύματα της επιχείρησής του ενεργεί φορολογητέα πράξη, ενώ όταν παραδίδει την τηλεόραση του σπιτιού του σε φίλο δεν ενεργεί. Επιπλέον, το Δημόσιο, οι δήμοι, οι κοινότητες και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου δεν επιβαρύνουν τις υπηρεσίες τους με Φ.Π.Α., εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 3 — Οι υποκείμενοι στον Φ.Π.Α.
Ερώτηση: Ποιοι υπόκεινται στο Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
- Ο ορισμός (§19.2, σελ. 224): Όποιος στο εσωτερικό της χώρας, εκτός από την περιοχή του Αγίου Όρους
● «ΠΑΡΑΓΕΙ ΑΓΑΘΑ (όπως π.χ. ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΣ, ο ΒΙΟΤΕΧΝΗΣ, ο ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΗΣ)» ή ● «ΠΟΥΛΑΕΙ ΑΓΑΘΑ (όπως π.χ. ο ΕΜΠΟΡΟΣ)» ή ● «ΠΑΡΕΧΕΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΙΣΘΩΤΟΥΣ» «υπόκειται στο Φ.Π.Α., ΕΦΟΣΟΝ Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΥΤΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ»Τα τέσσερα «ανεξάρτητα» (αυτούσια): Αυτό συμβαίνει ανεξάρτητα
● «αν ενεργεί ΑΤΟΜΙΚΑ ή με τη μορφή ΟΠΟΙΑΣΔΗΠΟΤΕ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ή ΕΝΩΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ» ● «αν είναι ΕΛΛΗΝΑΣ Ή ΑΛΛΟΔΑΠΟΣ» ● «αν ο σκοπός που επιδιώκει είναι ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ Ή ΟΧΙ» ● «αν πραγματοποίησε ΚΕΡΔΟΣ Ή ΖΗΜΙΑ»Γιατί εξαιρούνται οι μισθωτοί: ο μισθωτός παρέχει εξαρτημένη εργασία, δεν ασκεί αυτοτελή οικονομική δραστηριότητα — δεν έχει δικό του κύκλο εργασιών, ούτε εισροές για να εκπέσει. Το Δημόσιο: Το δημόσιο, οι δήμοι, οι κοινότητες και τα Ν.Π.Δ.Δ., εκτός από τις περιπτώσεις που ρητά αναφέρονται στο νόμο ότι είναι υποκείμενοι στο φόρο, ΔΕΝ ΕΠΙΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥΣ ΜΕ Φ.Π.Α., δηλαδή δεν υπάγονται στο φόρο. Όταν όμως ΑΓΟΡΑΖΟΥΝ αγαθά ή δέχονται υπηρεσίες, ΕΠΙΒΑΡΥΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΦΟΡΟ, ΟΠΩΣ ΟΠΟΙΟΣΔΗΠΟΤΕ ΙΔΙΩΤΗΣ.
ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΤΟΝ Φ.Π.Α. ΩΣ ΠΩΛΗΤΗΣ ΔΕΝ χρεώνει Φ.Π.Α. (δεν είναι υποκείμενο) ΩΣ ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ ΠΛΗΡΩΝΕΙ Φ.Π.Α. σαν τελικός καταναλωτής — και ΔΕΝ τον εκπίπτειΗ ιδιαίτερη περίπτωση του ιδιώτη (§19.1 γ και §19.3.7): στην ενδοκοινοτική απόκτηση καινούργιων μεταφορικών μέσων ακόμη και ο ιδιώτης κάτοικος της Ελλάδας ΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟ, ΕΣΤΩ ΚΙ ΑΝ ΣΤΕΡΕΙΤΑΙ Α.Φ.Μ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον Φ.Π.Α. υπόκειται όποιος στο εσωτερικό της χώρας, εκτός από την περιοχή του Αγίου Όρους, παράγει αγαθά, όπως ο βιομήχανος, ο βιοτέχνης και ο χειροτέχνης, ή πουλάει αγαθά, όπως ο έμπορος, ή παρέχει υπηρεσίες, εκτός από τους μισθωτούς, εφόσον η δραστηριότητά του αυτή γίνεται για την άσκηση του επαγγέλματός του. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το αν ενεργεί ατομικά ή με τη μορφή οποιασδήποτε εταιρείας ή ένωσης προσώπων, αν είναι Έλληνας ή αλλοδαπός, αν ο σκοπός που επιδιώκει είναι κερδοσκοπικός ή όχι, και αν πραγματοποίησε κέρδος ή ζημιά. Το Δημόσιο, οι δήμοι, οι κοινότητες και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου δεν επιβαρύνουν τις υπηρεσίες τους με Φ.Π.Α., εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος, όταν όμως αγοράζουν αγαθά ή δέχονται υπηρεσίες επιβαρύνονται με φόρο όπως οποιοσδήποτε ιδιώτης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 4 — Οι φορολογητέες πράξεις
Ερώτηση: Ποιες συναλλαγές θεωρούνται φορολογητέες πράξεις; Δώστε παραδείγματα.
Απάντηση:
-
Ο ορισμός (§19.3, σελ. 224): Φορολογητέες πράξεις θεωρούνται οι συναλλαγές που γίνονται από πρόσωπα που είναι ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ στο φόρο ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ο αποκλεισμός: ΔΕΝ θεωρούνται οποιεσδήποτε πράξεις που γίνονται ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΑ από μη υποκείμενους στο φόρο (π.χ. ιδιώτες) ή από υποκείμενους στο φόρο που ΔΕΝ ΕΝΕΡΓΟΥΝ ΟΜΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ. Το παράδειγμα του βιβλίου: όταν ο επιτηδευματίας παραδίδει τα εμπορεύματα της επιχείρησής του σε πελάτη του, τότε ΕΝΕΡΓΕΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΕΣ. Ενώ όταν παραδίδει την τηλεόραση του σπιτιού του σε φίλο του, τότε ΔΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΠΡΑΞΗ.
ΟΙ ΟΚΤΩ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ (σελ. 225, αυτούσια): Ως φορολογητέες πράξεις θεωρούνται:
● «η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ» π.χ. πώληση εμπορευμάτων ● «οι πράξεις που θεωρούνται ΩΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ» π.χ. ο έμπορος ηλεκτρικών ειδών παίρνει κουζίνα για το σπίτι του (αυτοπαράδοση) ● «η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ» π.χ. πώληση καινούργιου διαμερίσματος από εργολάβο ● «η ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» π.χ. εκμετάλλευση ξενοδοχείου, εστιατόριο, Κ.Τ.Ε.Ο. ● «οι πράξεις που θεωρούνται ΩΣ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» π.χ. ο πολιτικός μηχανικός καταρτίζει τη μελέτη για τη δική του κατοικία ● «η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΓΑΘΩΝ» π.χ. είσοδος αγαθών από τρίτη χώρα εκτός Ε.Ε. ● «η ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΓΑΘΩΝ» π.χ. αγορά μηχανήματος από προμηθευτή στην Ιταλία ● «οι πράξεις που θεωρούνται ΩΣ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ» π.χ. η επιχείρηση μεταφέρει στην Ελλάδα μηχάνημα από δική της εγκατάσταση σε άλλο κράτος-μέλοςΗ δομή της απαρίθμησης: τέσσερα ζεύγη — για κάθε πραγματική πράξη (παράδοση, υπηρεσία, ενδοκοινοτική απόκτηση) υπάρχει και μια κατηγορία εξομοιούμενων πράξεων, ώστε να μην αποφεύγεται ο φόρος με πράξεις που δεν έχουν τα τυπικά στοιχεία της πώλησης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φορολογητέες πράξεις θεωρούνται οι συναλλαγές που γίνονται από πρόσωπα υποκείμενα στον φόρο στο πλαίσιο της επαγγελματικής τους δραστηριότητας, και όχι οι πράξεις που γίνονται ευκαιριακά από μη υποκείμενους ή από υποκείμενους που δεν ενεργούν με την ιδιότητά τους. Έτσι, όταν ο επιτηδευματίας παραδίδει εμπορεύματα της επιχείρησής του σε πελάτη ενεργεί φορολογητέα πράξη, ενώ όταν παραδίδει την τηλεόραση του σπιτιού του σε φίλο του δεν ενεργεί. Οι φορολογητέες πράξεις είναι η παράδοση αγαθών, οι πράξεις που θεωρούνται ως παράδοση αγαθών, όπως η αυτοπαράδοση, η παράδοση ακινήτων, η παροχή υπηρεσιών, οι πράξεις που θεωρούνται ως παροχή υπηρεσιών, η εισαγωγή αγαθών, η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών και οι πράξεις που θεωρούνται ως ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 5 — Η παράδοση αγαθών
Ερώτηση: Ποιες πράξεις θεωρούνται παραδόσεις αγαθών;
Απάντηση:
- Ο ορισμός (§19.3.1, σελ. 225): Παράδοση αγαθών είναι η πράξη με την οποία, ο αντισυμβαλλόμενος ΑΠΟΚΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΝΑ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΩΣ ΚΥΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΑΘΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ.
Η ανάλυση: Δηλαδή με την παράδοση πραγματοποιείται ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ του αγαθού από το πρόσωπο που το μεταβιβάζει στο πρόσωπο που το αποκτά. ΤΟ ΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ ΧΑΝΕΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΛΛΟ ΤΟ ΑΠΟΚΤΑ, π.χ. πώληση εμπορευμάτων.
Η αρνητική οριοθέτηση: ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΗ και συνεπώς ΔΕΝ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΦΟΡΟΣ, αν το αγαθό ΔΕΝ ΤΕΘΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ (ΛΗΠΤΗ), π.χ. ΛΟΓΩ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ.
ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ, ΟΧΙ ΝΟΜΙΚΟ Ο νόμος ΔΕΝ μιλά για μεταβίβαση ΚΥΡΙΟΤΗΤΑΣ, αλλά για απόκτηση της ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΝΑ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΩΣ ΚΥΡΙΟΣ → μετρά η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ του αγαθού, όχι ο τύπος της σύμβασηςΗ άμεση συνέπεια για τον χρόνο (§19.5.1, σελ. 231): Η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος γίνεται ΑΠΑΙΤΗΤΟΣ κατά το χρόνο, που πραγματοποιείται η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών. Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ, ΠΟΥ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΔΙΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΠΟΥ ΤΑ ΑΠΟΚΤΑ (ΛΗΠΤΗΣ). Η αντιδιαστολή με την παροχή υπηρεσιών (§19.3.4): Παροχή υπηρεσιών θεωρείται ΚΑΘΕ ΠΡΑΞΗ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ — η παροχή υπηρεσιών λειτουργεί δηλαδή ως υπολειμματική κατηγορία, ώστε καμία φορολογητέα πράξη να μη μένει εκτός. Και η διάκριση από τις εξομοιούμενες: οι πράξεις του §19.3.2 δεν έχουν τα στοιχεία της πώλησης, αλλά θεωρούνται για την εφαρμογή του Φ.Π.Α. ως παραδόσεις αγαθών — είναι δηλαδή πλάσμα δικαίου, όχι πραγματική παράδοση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Παράδοση αγαθών είναι η πράξη με την οποία ο αντισυμβαλλόμενος αποκτά την εξουσία να διαθέτει ως κύριος το αγαθό της παράδοσης. Με την παράδοση πραγματοποιείται μεταβίβαση του δικαιώματος διάθεσης του αγαθού από το πρόσωπο που το μεταβιβάζει στο πρόσωπο που το αποκτά, δηλαδή το ένα πρόσωπο χάνει το δικαίωμα διάθεσης και το άλλο το αποκτά, όπως συμβαίνει στην πώληση εμπορευμάτων. Το κριτήριο είναι οικονομικό και όχι νομικό, αφού ο νόμος δεν μιλά για μεταβίβαση κυριότητας αλλά για απόκτηση της εξουσίας διάθεσης ως κύριος. Δεν έχουμε παράδοση, και συνεπώς δεν οφείλεται φόρος, αν το αγαθό δεν τεθεί στη διάθεση του αγοραστή, για παράδειγμα λόγω καταστροφής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 6 — Πράξεις που θεωρούνται ως παράδοση αγαθών
Ερώτηση: Ποιες πράξεις θεωρούνται ως παραδόσεις αγαθών;
Απάντηση:
- Ο ορισμός (§19.3.2, σελ. 225): Είναι οι πράξεις που ΑΝ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ, θεωρούνται για την εφαρμογή του Φ.Π.Α. ως παραδόσεις αγαθών. Πρόκειται για τις ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ.
α) «Η ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ, όταν γι' αυτά τα αγαθά ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ» — καπνοβιομηχανικά προϊόντα, οινοπνευματώδη ποτά, τρόφιμα και ποτά στο προσωπικό, ΕΠΙΒΑΤΙΚΑ Ι.Χ. ΜΕΧΡΙ 9 ΘΕΣΕΙΣ, είδη συσκευασίας β) «Η διάθεση αγαθών από δραστηριότητα επιχείρησης, που ΥΠΑΓΕΤΑΙ σε Φ.Π.Α., σε ΑΛΛΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ, που ΔΕΝ ΥΠΑΓΕΤΑΙ στο φόρο» γ) «Η ΔΩΡΕΑΝ ΔΙΑΘΕΣΗ αγαθών της επιχείρησης προς τον ίδιο τον ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑ, το ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ή προς ΤΡΙΤΟΥΣ, για σκοπούς δηλαδή ΞΕΝΟΥΣ προς την άσκηση της επιχείρησης» δ) «Η ΙΔΙΟΚΑΤΟΙΚΗΣΗ Ή ΙΔΙΟΧΡΗΣΗ ή η χρησιμοποίηση για οποιονδήποτε σκοπό των ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ που χρησιμοποιούνται ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ» ε) «Η ΑΝΑΛΗΨΗ ΜΕΡΙΔΑΣ σε αγαθά από ΕΤΑΙΡΟ σε περίπτωση ΛΥΣΗΣ Ή ΑΠΟΧΩΡΗΣΗΣ … καθώς επίσης και η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ σε περίπτωση ΠΑΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ της»Τα παραδείγματα του βιβλίου:
α) «Ο Βιομήχανος Α που κατασκευάζει αυτοκίνητα και ένα από αυτά των 8 ΘΕΣΕΩΝ το διέθεσε για την εξυπηρέτηση των αναγκών της επιχείρησής του … ΔΙΟΤΙ ο Α κατά την κατασκευή του ΕΞΕΠΕΣΕ ΤΟ Φ.Π.Α. ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ και θα πρέπει να τεθεί σε ΙΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ με άλλο βιομήχανο που κατέβαλε φόρο χωρίς να τον εκπέσει» β) «Ένας ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΗΣ (φορολογητέα δραστηριότητα) που είναι και ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΣ (δραστηριότητα που ΑΠΑΛΛΑΣΣΕΤΑΙ), για την αξία της ΓΡΑΦΙΚΗΣ ΥΛΗΣ που χρησιμοποιεί ως ασφαλιστής υπόκειται σε Φ.Π.Α.» γ) «Ένας έμπορος ηλεκτρικών ειδών παίρνει μια ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ για το σπίτι του … ή δωρίζει ένα ΒΙΝΤΕΟ σ' έναν υπάλληλό του … ή μια ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ σ' έναν συγγενή του» ε) οι Κ, Λ και Μ κληρονόμοι του εμπόρου σκαφών: ο Μ αποχωρεί και παίρνει «ΤΟ ΜΕΡΙΔΙΟ ΤΟΥ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ 3 ΣΚΑΦΗ»Το κοινό στοιχείο: σε όλες τις περιπτώσεις εκδίδεται ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, ώστε το αγαθό να μη διαφύγει της φορολογίας όταν εγκαταλείπει τον επιχειρηματικό κύκλο χωρίς πώληση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως παραδόσεις αγαθών θεωρούνται και πράξεις που, αν και δεν έχουν τα στοιχεία της πώλησης, εξομοιώνονται με αυτήν, δηλαδή οι αυτοπαραδόσεις. Τέτοιες είναι, πρώτον, η διάθεση αγαθών της επιχείρησης για τις ανάγκες της, όταν γι' αυτά δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου, όπως τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα, τα οινοπνευματώδη ποτά, τα τρόφιμα και ποτά του προσωπικού, τα επιβατικά αυτοκίνητα μέχρι εννέα θέσεων και τα είδη συσκευασίας. Δεύτερον, η διάθεση αγαθών από φορολογητέα δραστηριότητα σε άλλη δραστηριότητα της ίδιας επιχείρησης που δεν υπάγεται στον φόρο. Τρίτον, η δωρεάν διάθεση αγαθών προς τον επιχειρηματία, το προσωπικό ή τρίτους για σκοπούς ξένους προς την επιχείρηση. Τέταρτον, η ιδιοκατοίκηση ή ιδιόχρηση καινούργιων ακινήτων που χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά. Πέμπτον, η ανάληψη μερίδας σε αγαθά από εταίρο σε λύση ή αποχώρηση, καθώς και η μεταβίβαση στον επιχειρηματία των αγαθών της ατομικής του επιχείρησης σε παύση των εργασιών της.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 7 — Αγορά Ι.Χ. πέντε θέσεων για την επιχείρηση
Ερώτηση: Ένας βιομήχανος αγοράζει ένα αυτοκίνητο Ι.Χ. 5 θέσεων και το χρησιμοποιεί για τις ανάγκες της επιχείρησής του. Κατά την αγορά του αυτοκινήτου καταβάλλει Φ.Π.Α. 300.000 δρχ. Η χρησιμοποίηση του αυτοκινήτου αυτού για τις ανάγκες της επιχείρησης υπόκειται σε Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
-
ΟΧΙ, δεν υπόκειται. Δεν υπάρχει αυτοπαράδοση, γιατί λείπει η προϋπόθεση της έκπτωσης. Ο κανόνας (§19.3.2 α, σελ. 225): θεωρείται παράδοση Η διάθεση ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ για τις ανάγκες της, όταν γι' αυτά τα αγαθά ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ. Τέτοια αγαθά μπορεί να είναι … ΤΑ ΕΠΙΒΑΤΙΚΑ Ι.Χ. ΜΕΧΡΙ 9 ΘΕΣΕΙΣ …
Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ — τον δίνει το ίδιο το βιβλίο (σελ. 225-226) στο παράδειγμα του βιομήχανου που ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΙ αυτοκίνητα:
«Ο Βιομήχανος Α που ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ και ένα από αυτά των 8 θέσεων το διέθεσε για την εξυπηρέτηση των αναγκών της επιχείρησής του. Η αξία του αυτοκινήτου αυτού ΥΠΑΓΕΤΑΙ ΣΕ Φ.Π.Α, ΔΙΟΤΙ Ο Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΕΞΕΠΕΣΕ ΤΟ Φ.Π.Α. ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ και θα πρέπει να τεθεί σε ΙΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ με άλλο βιομήχανο που ΚΑΤΕΒΑΛΕ ΦΟΡΟ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟΝ ΕΚΠΕΣΕΙ»Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ───────────────────────────────────────────────────────── ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΕ ο ίδιος ΑΓΟΡΑΣΕ από τρίτον ΦΠΑ ΕΙΣΡΟΩΝ εξέπεσε τον ΦΠΑ των κατέβαλε 300.000 πρώτων υλών ΧΩΡΙΣ δικαίωμα έκπτωσης (Ι.Χ. έως 9 θέσεων) ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗ ΝΑΙ — για να ΟΧΙ — η επιβάρυνση εξισωθεί με όποιον έχει ήδη γίνει πλήρωσε φόρο ΟΡΙΣΤΙΚΑΗ αρχή που προκύπτει: η αυτοπαράδοση δεν είναι πρόσθετη επιβάρυνση, αλλά ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ. Ενεργοποιείται μόνο όταν ο υποκείμενος έχει ήδη εκπέσει τον φόρο των εισροών και το αγαθό στη συνέχεια εξέρχεται από τον φορολογητέο κύκλο. Στην περίπτωση της άσκησης: ο βιομήχανος κατέβαλε 300.000 δρχ. Φ.Π.Α. στον προμηθευτή του και, επειδή πρόκειται για επιβατικό Ι.Χ. μέχρι 9 θέσεων, δεν έχει δικαίωμα να τον εκπέσει. Ο φόρος δηλαδή έχει ήδη μείνει οριστικά σε βάρος του, όπως ακριβώς σε κάθε τελικό καταναλωτή. Νέα φορολόγηση θα ήταν διπλή. Το συγγενές συμπέρασμα (§19.3.5 γ, σελ. 228-229): για τον ίδιο λόγο δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης στις δαπάνες επισκευής, συντήρησης, μίσθωσης και κυκλοφορίας γενικά των επιβατικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα (09) θέσεων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, δεν υπόκειται. Η αυτοπαράδοση προϋποθέτει ότι για το αγαθό είχε παρασχεθεί δικαίωμα έκπτωσης του φόρου, το οποίο στη συνέχεια χάνει τη δικαιολογητική του βάση. Εδώ ο βιομήχανος αγόρασε το αυτοκίνητο από τρίτον και κατέβαλε Φ.Π.Α. 300.000 δραχμών τον οποίο, επειδή πρόκειται για επιβατικό αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα θέσεων, δεν έχει δικαίωμα να εκπέσει. Ο φόρος έχει επομένως ήδη μείνει οριστικά σε βάρος του και νέα φορολόγηση θα ήταν διπλή. Αντίθετα, στο παράδειγμα του βιβλίου ο βιομήχανος που κατασκευάζει αυτοκίνητα και διαθέτει ένα οκτώ θέσεων για τις ανάγκες της επιχείρησης υπόκειται σε Φ.Π.Α., γιατί κατά την κατασκευή είχε εκπέσει τον φόρο των πρώτων υλών και πρέπει να τεθεί σε ίση φορολογική μεταχείριση με βιομήχανο που κατέβαλε τον φόρο χωρίς να τον εκπέσει.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 8 — Δωρεά ραδιοφώνου σε υπάλληλο
Ερώτηση: Ένας έμπορος ηλεκτρονικών ειδών δωρίζει ένα ραδιόφωνο σε υπάλληλό του. Η αξία της παράδοσης αυτής υπόκειται σε Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
- ΝΑΙ, υπόκειται. Πρόκειται για αυτοπαράδοση της περίπτωσης γ΄.
Ο κανόνας (§19.3.2 γ, σελ. 226): θεωρείται παράδοση αγαθών Η ΔΩΡΕΑΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ προς τον ίδιο τον ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑ, ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ή προς ΤΡΙΤΟΥΣ, για σκοπούς δηλαδή ΞΕΝΟΥΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.
Το παράδειγμα του βιβλίου είναι σχεδόν ταυτόσημο: Ένας έμπορος ηλεκτρικών ειδών παίρνει μια ηλεκτρική κουζίνα για το σπίτι του (διάθεση αγαθού για ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ) ή ΔΩΡΙΖΕΙ ΕΝΑ ΒΙΝΤΕΟ Σ' ΕΝΑΝ ΥΠΑΛΛΗΛΟ ΤΟΥ (για τις ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ) ή μια τηλεόραση σ' έναν συγγενή του (για τις ανάγκες ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ). Η αξία όλων των παραπάνω ΥΠΑΓΕΤΑΙ ΣΕ Φ.Π.Α., ΟΠΟΤΕ ΘΑ ΕΚΔΟΘΕΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗΣ.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ γ΄ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ → προσωπικές ανάγκες ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ → ανάγκες του προσωπικού (Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ) ΤΡΙΤΟΙ → σκοποί ξένοι προς την επιχείρησηΓιατί δεν σώζει η «δωρεά»: το §19.1 α΄ ορίζει ότι υπάγονται οι πράξεις που πραγματοποιούνται ΜΕ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ (ΕΠΑΧΘΗΣ ΑΙΤΙΑ) και ΟΧΙ ΑΠΟ ΧΑΡΙΣΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑ (π.χ. ΔΩΡΕΑ) — αλλά αυτό αφορά τη γενική έννοια της πώλησης. Η δωρεάν διάθεση αγαθών ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ρυθμίζεται ειδικά ως εξομοιούμενη πράξη και υπάγεται. Ο λόγος: το ραδιόφωνο είναι εμπόρευμα της επιχείρησης· ο έμπορος εξέπεσε τον Φ.Π.Α. κατά την αγορά του από τον προμηθευτή. Αν η δωρεά έμενε αφορολόγητη, το αγαθό θα κατέληγε σε τελική κατανάλωση χωρίς καθόλου φόρο — και ο υπάλληλος θα το αποκτούσε φθηνότερα από κάθε άλλον αγοραστή. Η υποχρέωση: εκδίδεται ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, με τη φορολογητέα αξία να προσδιορίζεται κατά τους κανόνες του κεφ. 20.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, υπόκειται. Σύμφωνα με τον Κώδικα Φ.Π.Α., θεωρείται παράδοση αγαθών και η δωρεάν διάθεση αγαθών της επιχείρησης προς τον ίδιο τον επιχειρηματία, το προσωπικό ή προς τρίτους, δηλαδή για σκοπούς ξένους προς την άσκηση της επιχείρησης. Το βιβλίο φέρνει το ταυτόσημο παράδειγμα του εμπόρου ηλεκτρικών ειδών που δωρίζει ένα βίντεο σε υπάλληλό του για τις ανάγκες του προσωπικού, και ορίζει ότι η αξία υπάγεται σε Φ.Π.Α. και εκδίδεται απόδειξη αυτοπαράδοσης. Ο λόγος είναι ότι το ραδιόφωνο αποτελεί εμπόρευμα της επιχείρησης για το οποίο ο έμπορος εξέπεσε τον φόρο κατά την αγορά του, οπότε αν η δωρεά έμενε αφορολόγητη το αγαθό θα κατέληγε σε τελική κατανάλωση χωρίς καθόλου φόρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 9 — Παύση ατομικής επιχείρησης
Ερώτηση: Η ατομική επιχείρηση του επιχειρηματία Α παύει τη δραστηριότητά της και τα αγαθά που διέθετε μεταβιβάζονται στον επιχειρηματία. Η μεταβίβαση αυτή υπόκειται σε Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
- ΝΑΙ, υπόκειται. Πρόκειται για αυτοπαράδοση της περίπτωσης ε΄.
Ο κανόνας (§19.3.2 ε, σελ. 226): θεωρείται παράδοση αγαθών Η ΑΝΑΛΗΨΗ ΜΕΡΙΔΑΣ σε αγαθά από εταίρο σε περίπτωση ΛΥΣΗΣ Ή ΑΠΟΧΩΡΗΣΗΣ του εταίρου από την εταιρεία ΚΑΘΩΣ ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΗΣ. Οι περιπτώσεις αυτές θεωρούνται ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ και επομένως ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ Φ.Π.Α.
ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΚΑΙ Η ΛΥΣΗ ΤΟΥ Στην ΑΤΟΜΙΚΗ επιχείρηση δεν υπάρχει χωριστό νομικό πρόσωπο — ο επιχειρηματίας ΗΤΑΝ ΗΔΗ ΚΥΡΙΟΣ των αγαθών Δεν υπάρχει λοιπόν πραγματική «μεταβίβαση» ΚΑΙ ΟΜΩΣ: για τον Φ.Π.Α. μετρά η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ Τα αγαθά ΕΞΕΡΧΟΝΤΑΙ από τον ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ κύκλο και περνούν στην ΙΔΙΩΤΙΚΗ σφαίρα → ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗΟ λόγος: κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της, η επιχείρηση εξέπεσε τον Φ.Π.Α. των αγαθών αυτών ως φόρο εισροών. Αν η παύση των εργασιών άφηνε τα εμπορεύματα αφορολόγητα στα χέρια του επιχειρηματία, θα υπήρχε τελική κατανάλωση χωρίς φόρο — ακριβώς ό,τι αποτρέπει η αυτοπαράδοση. Το παράλληλο παράδειγμα του βιβλίου για την ανάληψη μερίδας: Οι Κ, Λ και Μ είναι κληρονόμοι του εμπόρου σκαφών αναψυχής X. Οι Κ και Λ συνεχίζουν τις εργασίες του X, ενώ ο Μ αποχωρεί και παίρνει το μερίδιό του που είναι 3 ΣΚΑΦΗ. Η αξία των σκαφών αυτών ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ Φ.Π.Α. Πότε καταβάλλεται: που καταβάλλεται με την ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ, η οποία υποβάλλεται μέσα στη νόμιμη προθεσμία ΜΕΤΑ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΕΓΙΝΕ Η ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΜΕΡΙΔΑΣ. Η αντιστοιχία με τον φόρο εισοδήματος (κεφ. 12, §12.8.2): και εκεί, στη λήξη ή διακοπή των εργασιών της επιχείρησης, κλείνει υποχρεωτικά διαχειριστική περίοδος — η παύση εργασιών είναι φορολογικά γεγονός με συνέπειες, όχι απλή διοικητική πράξη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, υπόκειται. Θεωρείται παράδοση αγαθών η μεταβίβαση στον επιχειρηματία των αγαθών της ατομικής του επιχείρησης σε περίπτωση παύσης των εργασιών της, όπως και η ανάληψη μερίδας σε αγαθά από εταίρο σε περίπτωση λύσης ή αποχώρησης. Οι περιπτώσεις αυτές θεωρούνται αυτοπαράδοση αγαθών για την κάλυψη προσωπικών αναγκών και υπόκεινται σε Φ.Π.Α. Παρότι στην ατομική επιχείρηση δεν υπάρχει χωριστό νομικό πρόσωπο και ο επιχειρηματίας ήταν ήδη κύριος των αγαθών, για τον Φ.Π.Α. μετρά η οικονομική ιδιότητα, δηλαδή ότι τα αγαθά εξέρχονται από τον επιχειρηματικό κύκλο και περνούν στην ιδιωτική σφαίρα. Ο λόγος είναι ότι η επιχείρηση είχε εκπέσει τον φόρο εισροών, οπότε χωρίς την αυτοπαράδοση θα υπήρχε τελική κατανάλωση χωρίς φόρο. Ο φόρος καταβάλλεται με την προσωρινή δήλωση της φορολογικής περιόδου μέσα στην οποία έγινε η πράξη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 10 — Οι παραδόσεις ακινήτων
Ερώτηση: Ποιες πράξεις θεωρούνται παραδόσεις ακινήτων;
Απάντηση:
- Οι τρεις προϋποθέσεις (§19.3.3, σελ. 226): Για να θεωρηθεί παράδοση ακινήτου και να υπαχθεί στο Φ.Π.Α. μια μεταβίβαση ακινήτου, πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις:
α) «Η μεταβίβαση να γίνεται από ΕΡΓΟΛΑΒΟ Ή ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ. Επομένως η μεταβίβαση ΑΠΟ ΙΔΙΩΤΗ ΔΕΝ ΥΠΑΓΕΤΑΙ σε Φ.Π.Α. αλλά σε ΦΟΡΟ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ (Φ.Μ.Α.)» β) «Η μεταβίβαση να αφορά ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΚΤΙΡΙΟ, δηλαδή να γίνει ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ή ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ» γ) «Το ακίνητο που μεταβιβάζεται να αποτελεί ΚΤΙΡΙΟ, που έχει ανεγερθεί σε χώρο έστω και ΕΚΤΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΟΛΗΣ, αρκεί η ΑΔΕΙΑ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ ΝΑ ΕΧΕΙ ΕΚΔΟΘΕΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ 1/1/1997»Οι εξομοιούμενες πράξεις: Παράδοση ακινήτων, υπαγόμενη στο Φ.Π.Α., θεωρείται επίσης:
α) «Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΗΣ ΨΙΛΗΣ ΚΥΡΙΟΤΗΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΚΑΡΠΙΑΣ καθώς επίσης η ΣΥΣΤΑΣΗ Ή ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ από το δικαίωμα της ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ» β) «Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ, που γίνονται σε ακίνητα, ΜΕ ΣΧΕΣΗ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΝ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΤΑ ΔΙΑΘΕΤΕΙ Ο ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ Ή Ο ΕΡΓΟΛΑΒΟΣ»Οι εργασίες που απαριθμούνται (σελ. 227): οι ΕΚΣΚΑΦΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΔΑΦΙΣΕΙΣ · οι κατασκευές ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ · οι κατασκευές ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΩΝ · οι κατασκευές ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ · οι κατασκευές ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΧΕΤΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ · οι κατασκευές ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ γενικά καθώς και οι ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΙΣ, ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ, ΔΙΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΥΕΣ.
Η ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ Φ.Π.Α. — Φ.Μ.Α. ΕΡΓΟΛΑΒΟΣ / επιχείρηση πώλησης + ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ + άδεια μετά την 1/1/1997 → Φ.Π.Α. ΙΔΙΩΤΗΣ, ή ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΟ, ή παλαιότερη άδεια → Φ.Μ.Α.Και η αυτοπαράδοση ακινήτου (§19.3.2 δ, σελ. 226): θεωρείται παράδοση Η ΙΔΙΟΚΑΤΟΙΚΗΣΗ Ή ΙΔΙΟΧΡΗΣΗ ή η χρησιμοποίηση για οποιονδήποτε σκοπό των ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ που χρησιμοποιούνται ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ — ο εργολάβος δηλαδή που κρατά το διαμέρισμα για τον εαυτό του δεν αποφεύγει τον φόρο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να θεωρηθεί παράδοση ακινήτου και να υπαχθεί στον Φ.Π.Α. μια μεταβίβαση, πρέπει να πληροί τρεις προϋποθέσεις. Πρώτον, η μεταβίβαση να γίνεται από εργολάβο ή επιχείρηση πώλησης ακινήτων, αφού η μεταβίβαση από ιδιώτη δεν υπάγεται σε Φ.Π.Α. αλλά σε φόρο μεταβίβασης ακινήτων. Δεύτερον, να αφορά καινούργιο κτίριο, δηλαδή να γίνεται πριν την πρώτη εγκατάσταση ή χρησιμοποίησή του. Τρίτον, το ακίνητο να αποτελεί κτίριο ανεγερμένο έστω και εκτός σχεδίου πόλης, αρκεί η άδεια οικοδομής να έχει εκδοθεί μετά την πρώτη Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια ενενήντα επτά. Παράδοση ακινήτων θεωρείται επίσης η μεταβίβαση της ψιλής κυριότητας και της επικαρπίας, η σύσταση ή παραίτηση από το δικαίωμα προσωπικής δουλείας, και η εκτέλεση εργασιών σε ακίνητα με σχέση μίσθωσης έργου, όπως εκσκαφές, κατεδαφίσεις, κατασκευές οικοδομών, υδραγωγείων, ηλεκτρολογικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων, υδραυλικών και αποχετευτικών έργων, καθώς και επεκτάσεις, διαρρυθμίσεις και επισκευές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 11 — Κατασκευή εξαρτήματος στο μηχανουργείο
Ερώτηση: Ο Επιχειρηματίας Α διατηρεί μηχανουργείο και κατασκευάζει ένα εξάρτημα για το λεβητοστάσιο του σπιτιού του. Η χρήση των μηχανημάτων για την κατασκευή του εξαρτήματος υπόκειται σε Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
- ΝΑΙ, υπόκειται. Πρόκειται για πράξη θεωρούμενη ως παροχή υπηρεσιών.
Ο κανόνας (§19.3.5 α, σελ. 228): θεωρείται παροχή υπηρεσιών Η ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΟ Φ.Π.Α. ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ή του προσωπικού της επιχείρησης ή για ΣΚΟΠΟΥΣ ΞΕΝΟΥΣ ΠΡΟΣ ΑΥΤΗ, ΕΦΟΣΟΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΑΥΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΤΟΥ Φ.Π.Α.
Το σχεδόν ταυτόσημο παράδειγμα του βιβλίου (Παράδειγμα 2ο, σελ. 228): Ο Β που διαθέτει ΜΗΧΑΝΟΥΡΓΕΙΟ, κατασκεύασε ΔΩΡΕΑΝ ΣΤΟΝ ΤΟΡΝΟ ΤΟΥ ΕΝΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑ για το Ι.Χ. αυτοκίνητο του λογιστή του. Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΤΟΡΝΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ Φ.Π.Α.
ΤΙ ΦΟΡΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΟΧΙ το εξάρτημα ως αγαθό, αλλά Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ — δηλαδή η ΥΠΗΡΕΣΙΑ που η επιχείρηση παρέσχε στον ίδιο της τον φορέα Η ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: κατά την απόκτηση των μηχανημάτων ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ του Φ.Π.Α. — και για τορνευτικές μηχανές μηχανουργείου ασφαλώς δημιουργήθηκεΤα άλλα δύο παραδείγματα της ίδιας διάταξης (σελ. 228):
1ο «Ο Α διαθέτει ατομική επιχείρηση εξόρυξης ορυχείων και χρησιμοποίησε ΕΝΑ ΦΟΡΤΗΓΟ της επιχείρησής του για τη ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΥΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΟΥ. Τα ΚΟΜΙΣΤΡΑ αυτά, που είναι ΤΕΚΜΑΡΤΑ ΕΣΟΔΑ για την επιχείρησή του υπόκεινται σε Φ.Π.Α.» 3ο «Ο Γ που έχει επιχείρηση ΦΩΤΟΑΝΤΙΓΡΑΦΩΝ, παραχωρεί ΔΩΡΕΑΝ για ένα μήνα τη χρήση ενός φωτοτυπικού μηχανήματος στο σύλλογο Σ … αποτελεί ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΠΡΑΞΗ»Και η παράλληλη περίπτωση β΄ — παροχή υπηρεσιών (και όχι χρήση αγαθών) για τις ανάγκες του υποκείμενου: Ο πολιτικός μηχανικός Α καταρτίζει τις μελέτες για την άδεια ανέγερσης ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΤΟΥ. Η αξία της μελέτης αυτής υπόκειται σε Φ.Π.Α. Η αρχή: ο επιχειρηματίας δεν πρέπει να βρίσκεται σε πλεονεκτικότερη θέση από κάποιον που θα αγόραζε την ίδια υπηρεσία από τρίτον καταβάλλοντας Φ.Π.Α.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, υπόκειται. Θεωρείται παροχή υπηρεσιών η χρησιμοποίηση από τον υποκείμενο στον Φ.Π.Α. αγαθών της επιχείρησής του για την ικανοποίηση δικών του αναγκών ή του προσωπικού ή για σκοπούς ξένους προς αυτήν, εφόσον κατά την απόκτηση των αγαθών δημιουργήθηκε δικαίωμα έκπτωσης του φόρου. Το βιβλίο δίνει το ταυτόσημο παράδειγμα του κατόχου μηχανουργείου που κατασκεύασε δωρεάν στον τόρνο του ένα εξάρτημα για το αυτοκίνητο του λογιστή του, και ορίζει ότι η χρήση του τόρνου της επιχείρησης υπόκειται σε Φ.Π.Α. Φορολογείται δηλαδή όχι το εξάρτημα ως αγαθό αλλά η χρήση των μηχανημάτων, δηλαδή η υπηρεσία που η επιχείρηση παρέσχε στον ίδιο της τον φορέα. Η αρχή είναι ότι ο επιχειρηματίας δεν πρέπει να βρίσκεται σε πλεονεκτικότερη θέση από όποιον θα αγόραζε την ίδια υπηρεσία από τρίτον καταβάλλοντας φόρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 12 — Φιλοξενία συνεδρίου από ξενοδοχείο
Ερώτηση: Ένα ξενοδοχείο φιλοξενεί ένα επιστημονικό συνέδριο. Η αξία της φιλοξενίας υπόκειται σε Φ.Π.Α.;
Απάντηση:
- ΝΑΙ, υπόκειται. Πρόκειται για παροχή υπηρεσιών κατά τον §19.3.4.
Ο ορισμός (σελ. 227): Παροχή υπηρεσιών θεωρείται ΚΑΘΕ ΠΡΑΞΗ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ … παροχή υπηρεσιών θεωρείται ΚΑΘΕ ΠΡΑΞΗ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΞΑΙΡΕΙΤΑΙ ΡΗΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ.
Η ρητή αναφορά: Ως παροχή υπηρεσιών θεωρείται επίσης: α. Η ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ, ΕΠΙΠΛΩΜΕΝΩΝ ΔΩΜΑΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΠΙΤΙΩΝ, ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΑΡΟΜΟΙΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ.
ΓΙΑΤΙ ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ● Ο ξενοδόχος είναι ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΣ (§19.2: «παρέχει υπηρεσίες … για την άσκηση του επαγγέλματός του») ● Ενεργεί ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ, στο πλαίσιο της επαγγελματικής δραστηριότητας (§19.3) ● Η πράξη γίνεται ΜΕ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ, από ΕΠΑΧΘΗ ΑΙΤΙΑ (§19.1α) ● Η ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΩΝ αναφέρεται ΡΗΤΑ ως παροχή υπηρεσιών (§19.3.4 α)Η ιδιότητα του πελάτη δεν έχει σημασία: το ότι ο λήπτης είναι επιστημονικό συνέδριο — ενδεχομένως σωματείο ή μη κερδοσκοπικός φορέας — δεν επηρεάζει την υπαγωγή. Κρίσιμη είναι η ιδιότητα αυτού που παρέχει την υπηρεσία, όχι του λήπτη. Θυμίζεται (§19.2) ότι ακόμη και το δημόσιο, οι δήμοι … όταν ΑΓΟΡΑΖΟΥΝ αγαθά ή δέχονται υπηρεσίες, ΕΠΙΒΑΡΥΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΦΟΡΟ, όπως οποιοσδήποτε ιδιώτης. Η αντιδιαστολή με το παράδειγμα της αυτοπαράδοσης (§19.3.5 γ, σελ. 229): Ο ξενοδόχος Α ΠΑΡΕΧΕΙ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΚΑΙ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ σε οργανωτές τουριστικών περιηγήσεων. Η αξία της ψυχαγωγίας και φιλοξενίας υπόκειται σε Φ.Π.Α. και ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ, ΟΠΩΣ ΟΡΙΖΕΙ Ο Κ.Β.Σ, ΕΙΔΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗΣ.
ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΦΟΡΟ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΜΕ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ (η άσκηση) → κανονική ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, τιμολόγιο με Φ.Π.Α. ΔΩΡΕΑΝ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ (το παράδειγμα του βιβλίου) → ΑΥΤΟΠΑΡΑΔΟΣΗ, ειδικό στοιχείο αυτοπαράδοσης, γιατί οι δαπάνες «δεξιώσεων, ψυχαγωγίας και φιλοξενίας γενικά» ΔΕΝ δίνουν δικαίωμα έκπτωσης
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, υπόκειται. Παροχή υπηρεσιών θεωρείται κάθε πράξη που δεν αποτελεί παράδοση αγαθών και δεν εξαιρείται ρητά από τις διατάξεις του νόμου, ενώ η εκμετάλλευση ξενοδοχείων, επιπλωμένων δωματίων και σπιτιών, κατασκηνώσεων και παρόμοιων εγκαταστάσεων αναφέρεται ρητά ως παροχή υπηρεσιών. Ο ξενοδόχος είναι υποκείμενος στον φόρο, ενεργεί με την ιδιότητά του στο πλαίσιο της επαγγελματικής του δραστηριότητας και η πράξη γίνεται με αντάλλαγμα, δηλαδή από επαχθή αιτία. Η ιδιότητα του λήπτη δεν έχει σημασία, αφού ακόμη και το Δημόσιο και οι δήμοι επιβαρύνονται με φόρο όταν δέχονται υπηρεσίες, όπως οποιοσδήποτε ιδιώτης. Επομένως η αξία της φιλοξενίας τιμολογείται κανονικά με Φ.Π.Α.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 13 — Ο σκοπός του προσδιορισμού του τόπου
Ερώτηση: Ποιος ο σκοπός προσδιορισμού του τόπου πραγματοποίησης των φορολογικών πράξεων;
Απάντηση:
-
Ο σκοπός (§19.4.1, σελ. 230): Ο προσδιορισμός του τόπου πραγματοποίησης των φορολογητέων πράξεων γενικά έχει σκοπό να ΚΑΘΟΡΙΣΕΙ ΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΟΛΗ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ, στα πλαίσια των ΔΙΑΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ή γενικότερα των ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΠΟΥ (§19.4.1-19.4.3, σελ. 230-231):
ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ — τόπος φορολογίας η Ελλάδα όταν, κατά τον χρόνο γένεσης της υποχρέωσης, τα αγαθά βρίσκονται: ● «στο εσωτερικό της χώρας» ● «σε ΠΛΟΙΑ, ΑΕΡΟΠΛΑΝΟ Ή ΤΡΑΙΝΟ, κατά τη διάρκεια μεταφοράς με ΤΟΠΟ ΑΝΑΧΩΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ και ΤΟΠΟ ΑΦΙΞΗΣ ΑΛΛΟ ΚΡΑΤΟΣ-ΜΕΛΟΣ» ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ — «εφόσον κατά το χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης, ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΙ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ έχει στο εσωτερικό της χώρας την ΕΔΡΑ της οικονομικής του δραστηριότητας ή τη ΜΟΝΙΜΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, την ΚΑΤΟΙΚΙΑ ή τη ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΗ ΔΙΑΜΟΝΗ του» ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ — στο εσωτερικό της χώρας όταν: ● «τα αγαθά κατά το χρόνο της ΑΦΙΞΗΣ … βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας» ● «γίνεται από υποκείμενο … εγκαταστημένο στο εσωτερικό της χώρας και ΔΕΝ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ότι τα αγαθά αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο ενδοκοινοτικής απόκτησης ΣΕ ΑΛΛΟ ΚΡΑΤΟΣ-ΜΕΛΟΣ»Γιατί το ζήτημα γεννήθηκε: μετά την 1/1/1993, όπως σημειώνει το βιβλίο (§19.3.6, σελ. 229), καταργήθηκαν τα ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΝΟΡΑ στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Χωρίς τελωνειακό έλεγχο στα εσωτερικά σύνορα της Ένωσης, το μόνο κριτήριο που απομένει για να κριθεί ποιο κράτος εισπράττει τον φόρο είναι ο κανόνας τόπου. Τι αποτρέπει
ΔΙΠΛΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ δύο κράτη να διεκδικούν την ίδια πράξη ΔΙΠΛΗ ΜΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ κανένα κράτος να μη φορολογεί, με αποτέλεσμα η συναλλαγή να διαφεύγει εντελώςΗ πρακτική συνέπεια: για την παροχή υπηρεσιών ο κανόνας συνδέεται με τον παρέχοντα (έδρα, εγκατάσταση, κατοικία), ενώ για την παράδοση αγαθών με τη φυσική θέση των αγαθών — δύο κριτήρια ριζικά διαφορετικά, γιατί η υπηρεσία δεν διακινείται όπως το εμπόρευμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο προσδιορισμός του τόπου πραγματοποίησης των φορολογητέων πράξεων έχει σκοπό να καθορίσει την αρμοδιότητα του Ελληνικού Δημοσίου για την επιβολή του φόρου, στο πλαίσιο των διακοινοτικών ή γενικότερα των διακρατικών συναλλαγών. Το ζήτημα απέκτησε ιδιαίτερη σημασία μετά την πρώτη Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια ενενήντα τρία, όταν καταργήθηκαν τα φορολογικά σύνορα στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και έπαψε ο τελωνειακός έλεγχος να κρίνει ποιο κράτος εισπράττει τον φόρο. Ο κανόνας του τόπου αποτρέπει έτσι τόσο τη διπλή φορολόγηση της ίδιας πράξης από δύο κράτη όσο και τη διπλή μη φορολόγηση. Στην παράδοση αγαθών κρίσιμη είναι η φυσική θέση των αγαθών, ενώ στην παροχή υπηρεσιών η έδρα, η μόνιμη εγκατάσταση, η κατοικία ή η συνηθισμένη διαμονή εκείνου που παρέχει την υπηρεσία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 14 — Φορολογική υποχρέωση στην εισαγωγή
Ερώτηση: Πότε γεννάται φορολογική υποχρέωση στην περίπτωση εισαγωγής αγαθών;
Απάντηση:
- Ο κανόνας (§19.5.2, σελ. 232): Η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος ΑΠΑΙΤΗΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ, ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ.
Τι είναι «εισαγωγή» μετά το 1993 (§19.3.6, σελ. 229): Μετά την 1/1/1993 που ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΝΟΡΑ στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, όταν αναφέρεται ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΓΑΘΩΝ, εννοείται η ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΑΓΑΘΩΝ, ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ (ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ) και υπόκεινται σε Φ.Π.Α.
Οι δύο περιπτώσεις: α) Η είσοδος στο εσωτερικό της χώρας αγαθών που ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΥΝ τις προϋποθέσεις των άρθρων 9 και 10 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ε.Ο.Κ ή … της Ε.ΚΑ.Χ., τα οποία ΔΕ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ · β) Η είσοδος στο εσωτερικό της χώρας αγαθών, που προέρχονται από ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ.
ΤΑ ΤΡΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΓΕΝΕΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ — ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ / ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (§19.5.1) γένεση ΚΑΙ απαιτητό «κατά το χρόνο, που πραγματοποιείται η παράδοση … και η παροχή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ (§19.5.2) γένεση ΚΑΙ απαιτητό «κατά το χρόνο, που πραγματοποιείται Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ» — ταυτόχρονα ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ (§19.5.3) ΓΕΝΕΣΗ όταν τα αγαθά τίθενται στη διάθεση του αποκτώντος ΑΠΑΙΤΗΤΟ κατά την ΕΚΔΟΣΗ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ, το αργότερο τη 15η ΤΟΥ ΕΠΟΜΕΝΟΥ ΜΗΝΑ — ΧΩΡΙΖΟΝΤΑΙ!Γιατί στην εισαγωγή συμπίπτουν: η εισαγωγή περνά από τελωνείο. Ο φόρος εισπράττεται εκεί, μαζί με τους δασμούς, την ίδια στιγμή που το αγαθό εισέρχεται στη χώρα — δεν χρειάζεται μηχανισμός μεταγενέστερης δήλωσης. Γιατί στην ενδοκοινοτική απόκτηση χωρίζονται: εκεί δεν υπάρχει τελωνείο. Ο φόρος αποδίδεται από τον ίδιο τον αποκτώντα με τη δήλωσή του, οπότε ο νόμος πρέπει να ορίσει χωριστά πότε ακριβώς γίνεται απαιτητός. Η ισοτιμία ιδιώτη και επιχείρησης: όπως ορίζει το §19.1 β, οι εισαγωγές υπάγονται ακόμα και όταν ο εισαγωγέας είναι ΙΔΙΩΤΗΣ — στην εισαγωγή δηλαδή δεν εξετάζεται η ιδιότητα του υποκειμένου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην περίπτωση εισαγωγής αγαθών η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος γίνεται απαιτητός από το Δημόσιο κατά τον χρόνο που πραγματοποιείται η εισαγωγή των αγαθών, δηλαδή τα δύο γεγονότα συμπίπτουν. Ως εισαγωγή, μετά την πρώτη Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια ενενήντα τρία που καταργήθηκαν τα φορολογικά σύνορα στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, εννοείται η είσοδος στη χώρα αγαθών που προέρχονται από τρίτες χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η είσοδος αγαθών που δεν βρίσκονται σε ελεύθερη κυκλοφορία. Η σύμπτωση γένεσης και απαιτητού εξηγείται από το ότι η εισαγωγή περνά από τελωνείο, όπου ο φόρος εισπράττεται μαζί με τους δασμούς. Σημειώνεται ότι οι εισαγωγές υπάγονται στον φόρο ακόμη και όταν ο εισαγωγέας είναι ιδιώτης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 15 — Φορολογική υποχρέωση στην ενδοκοινοτική απόκτηση
Ερώτηση: Πότε γεννάται φορολογική υποχρέωση στην ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών;
Απάντηση:
- Η γένεση (§19.5.3, σελ. 232): Η φορολογική υποχρέωση γεννάται ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Η ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΓΑΘΩΝ, δηλαδή ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΠΟΥ ΤΑ ΑΠΟΚΤΑ.
Το απαιτητό: Ο φόρος γίνεται ΑΠΑΙΤΗΤΟΣ από το Δημόσιο ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ Ή ΑΛΛΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ, ΠΟΥ ΕΠΕΧΕΙ ΘΕΣΗ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ, ΚΑΙ ΤΟ ΑΡΓΟΤΕΡΟ ΤΗ 15Η ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΕΠΟΜΕΝΟΥ ΜΗΝΑ ΑΠ' ΑΥΤΟΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ.
ΔΥΟ ΧΩΡΙΣΤΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΓΕΝΕΣΗ όταν τα αγαθά ΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ του αποκτώντος (πραγματικό γεγονός) ΑΠΑΙΤΗΤΟ με την ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ και σε κάθε περίπτωση ΤΟ ΑΡΓΟΤΕΡΟ τη 15η του ΕΠΟΜΕΝΟΥ μήνα → η «15η του επόμενου μήνα» είναι ΑΝΩΤΑΤΟ ΟΡΙΟ: εμποδίζει την αναβολή του φόρου με ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΜΕΝΗ τιμολόγησηΤι είναι η ενδοκοινοτική απόκτηση (§19.3.7, σελ. 229): η ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΝΑ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΑΓΑΘΑ που αποστέλλονται στο εσωτερικό της χώρας από τον πωλητή στον αγοραστή, ή μεταφέρονται από τον αγοραστή … από ΑΛΛΟ ΚΡΑΤΟΣ-ΜΕΛΟΣ της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών είναι ΤΑΥΤΟΣΗΜΗ ΕΝΝΟΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ στο εσωτερικό της χώρας, ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΟΤΙ Ο ΠΩΛΗΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟΣ ΣΕ ΑΛΛΗ ΧΩΡΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Οι προϋποθέσεις για να φορολογηθεί στην Ελλάδα (σελ. 230): αγαθά που αποστέλλονται από άλλο κράτος-μέλος στην Ελλάδα · ο πωλητής και ο αγοραστής να είναι ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ στο φόρο … και να ενεργούν με την ιδιότητα του υποκείμενου · η απόκτηση να γίνεται ΑΠΟ ΕΠΑΧΘΗ ΑΙΤΙΑ (με αντάλλαγμα) και να είναι ΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Φ.Π.Α. Οι δύο αντικειμενικές εξαιρέσεις: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ του αγοραστή και του πωλητή θεωρείται ενδοκοινοτική απόκτηση … η απόκτηση ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ … Σ' αυτή την περίπτωση και ο ΙΔΙΩΤΗΣ κάτοικος της Ελλάδας ΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟ, ΕΣΤΩ ΚΙ ΑΝ ΣΤΕΡΕΙΤΑΙ Α.Φ.Μ. — και η παραλαβή αγαθών ειδικού φόρου κατανάλωσης: πετρελαιοειδή, οινοπνευματώδη, αλκοολούχα ποτά, και καπνοβιομηχανικά προϊόντα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών η φορολογική υποχρέωση γεννάται κατά τον χρόνο που πραγματοποιείται η απόκτηση, δηλαδή από τη στιγμή που τα αγαθά τίθενται στη διάθεση του προσώπου που τα αποκτά. Ο φόρος όμως γίνεται απαιτητός από το Δημόσιο κατά τον χρόνο έκδοσης του τιμολογίου ή άλλου στοιχείου που επέχει θέση τιμολογίου, και το αργότερο τη δέκατη πέμπτη ημέρα του επόμενου μήνα από αυτόν κατά τον οποίο γεννήθηκε η φορολογική υποχρέωση. Οι δύο στιγμές δηλαδή χωρίζονται, σε αντίθεση με την παράδοση αγαθών και την εισαγωγή, όπου συμπίπτουν. Η δέκατη πέμπτη του επόμενου μήνα λειτουργεί ως ανώτατο όριο, ώστε να μην αναβάλλεται ο φόρος με καθυστερημένη τιμολόγηση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
