Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 20 (σελ. 249-251) – ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 20
Αναλυτικές απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις και στις 6 ασκήσεις του κεφαλαίου 20.
Ερώτηση 1 — Η έννοια της φορολογητέας αξίας
Ερώτηση: Ποια είναι η έννοια της φορολογητέας αξίας;
Απάντηση:
- Ο ορισμός (§20.1, σελ. 234): Φορολογητέα αξία, ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΒΑΣΗ Ή ΒΑΣΗ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ είναι ΤΟ ΠΟΣΟ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ Ο ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ, που ισχύει για μια συγκεκριμένη φορολογητέα πράξη, προκειμένου να υπολογισθεί ο φόρος, που οφείλεται για την πράξη αυτή.
Η έκταση: Όσον αφορά τ' αγαθά, η έννοια της φορολογητέας αξίας περιλαμβάνει ΤΟΣΟ ΤΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ, ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΑ.
ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΘΕ ΦΟΡΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ποιος οφείλει (κεφ. 19, §19.2) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ποια πράξη (κεφ. 19, §19.1) ΒΑΣΗ × ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ = ΠΟΣΟ ΦΟΡΟΥ (κεφ. 20)Οι τρεις συναφείς ονομασίες: το βιβλίο χρησιμοποιεί εναλλακτικά τους όρους φορολογητέα αξία, φορολογητέα βάση και βάση επιβολής του φόρου — δηλώνουν το ίδιο μέγεθος. Ο κρίσιμος αποκλεισμός (§20.2, σελ. 235): ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΙ Ο Φ.Π.Α., ο οποίος ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑΣ ΑΞΙΑΣ — αλλιώς θα υπολογιζόταν φόρος επί του φόρου. Αντίθετα, οι κάθε είδους ΦΟΡΟΙ, τα δικαιώματα, οι εισφορές, τα τέλη υπέρ του δημοσίου ή τρίτων και τα ΤΕΛΗ ΧΑΡΤΟΣΗΜΟΥ περιλαμβάνονται στη βάση. Η αναγωγή από τιμή που περιέχει φόρο (σελ. 235-236): Όταν ο Φ.Π.Α. περιλαμβάνεται στην τιμή πώλησης ενός προϊόντος για να υπολογισθεί χρησιμοποιείται ο τύπος:
Τιμή Πώλησης × Συντελεστής Φ.Π.Α. Φ.Π.Α. = ───────────────────────────────── 100 + Συντελεστής Φ.Π.Α. Τιμή Πώλησης × 100 Φορολογητέα Αξία = ──────────────────────── 100 + Συντελεστής Φ.Π.Α.Η σημασία και για τα μεταχειρισμένα: η ρητή αναφορά ότι η έννοια καλύπτει και τα μεταχειρισμένα εξηγεί το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 234) με τον έμπορο αυτοκινήτων που λαμβάνει 2.000.000 δρχ. και το παλιό αυτοκίνητο του πελάτη — και τα δύο μετρούν στη βάση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φορολογητέα αξία, που ονομάζεται επίσης φορολογητέα βάση ή βάση επιβολής του φόρου, είναι το ποσό πάνω στο οποίο εφαρμόζεται ο συντελεστής που ισχύει για μια συγκεκριμένη φορολογητέα πράξη, προκειμένου να υπολογισθεί ο φόρος που οφείλεται για την πράξη αυτή. Όσον αφορά τα αγαθά, η έννοια περιλαμβάνει τόσο τα καινούργια όσο και τα μεταχειρισμένα. Στη φορολογητέα αξία περιλαμβάνονται τα παρεπόμενα έξοδα και οι κάθε είδους φόροι, δικαιώματα, εισφορές και τέλη, με μοναδική εξαίρεση τον ίδιο τον Φ.Π.Α., ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί στοιχείο της, ώστε να μην υπολογίζεται φόρος επί του φόρου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 2 — Φορολογητέα αξία στην παράδοση και στις υπηρεσίες
Ερώτηση: Ποια λαμβάνεται ως φορολογητέα αξία στην παράδοση αγαθών και στην παροχή υπηρεσιών;
Απάντηση:
-
Ο κανόνας (§20.2, σελ. 234): Στην παράδοση αγαθών, στην ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών και στην παροχή υπηρεσιών, ως φορολογητέα αξία λαμβάνεται Η ΑΝΤΙΠΑΡΟΧΗ ΠΟΥ ΕΛΑΒΕ Ή ΠΟΥ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΛΑΒΕΙ ο προμηθευτής των αγαθών ή αυτός που παρέχει τις υπηρεσίες, ΠΟΥ ΠΡΟΣΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΜΕ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΠΑΡΟΧΗ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΑΡΟΧΗ.
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ (σελ. 234-236, αυτούσια):
α. «Η ΤΙΜΗ ΑΓΟΡΑΣ των αγαθών ή παρόμοιων αγαθών ή αν δεν υπάρχει τιμή αγοράς ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥΣ κατά το χρόνο της παράδοσης, για τις πράξεις ΠΟΥ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΩΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ, καθώς και για τις ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙΣ» β. «ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΞΟΔΩΝ, που αναλογούν στην εκτέλεση της παροχής των υπηρεσιών για τις πράξεις ΠΟΥ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΩΣ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» γ. «Η ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ της παροχής υπηρεσιών για την ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΓΑΘΩΝ καθώς και για κάθε περίπτωση, που η αντιπαροχή ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ ΣΕ ΧΡΗΜΑ» δ. «Η ΑΞΙΑ … από τις διατάξεις για την επιβολή του ΦΟΡΟΥ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ … για τις πράξεις, που συνίστανται στη μεταβίβαση ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ»Τι προστίθεται (σελ. 235): τα ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΕΞΟΔΑ με τα οποία ο προμηθευτής επιβαρύνει τον αγοραστή … όπως τα έξοδα ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ, ΜΕΣΙΤΕΙΑΣ, ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ, ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ, ΦΟΡΤΟΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΑΥΤΑ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ και οι κάθε είδους φόροι, τα δικαιώματα, οι εισφορές, τα τέλη υπέρ του δημοσίου ή τρίτων και τα τέλη χαρτοσήμου. Το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 234): Ο έμπορος αυτοκινήτων Α πωλεί στον ιδιώτη Β ένα καινούργιο αυτοκίνητο και σε αντάλλαγμα λαμβάνει 2.000.000 δρχ. ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΟΥ Β … Αν επομένως το παλιό αυτοκίνητο έχει αξία 900.000 δρχ., η φορολογητέα αξία της παράδοσης ανέρχεται στο ποσό των 2.900.000 δρχ. Και το παράδειγμα των εξομοιούμενων υπηρεσιών (σελ. 235): ο εργολάβος Α που μεταφέρει δωρεάν υλικά στην οικία του φίλου του Γ επιβαρύνεται καύσιμα 15.000, ημερομίσθια οδηγού 10.000, διόδια 400, διάφορα 4.600, σύνολο 30.000 δρχ. — Το ποσό των 30.000 δρχ., που αποτελεί το ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ της μεταφοράς ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην παράδοση αγαθών, στην ενδοκοινοτική απόκτηση και στην παροχή υπηρεσιών ως φορολογητέα αξία λαμβάνεται η αντιπαροχή που έλαβε ή πρόκειται να λάβει ο προμηθευτής ή αυτός που παρέχει τις υπηρεσίες, προσαυξημένη με οποιαδήποτε παροχή συνδέεται άμεσα με αυτήν. Ειδικά, για τις πράξεις που θεωρούνται ως παράδοση αγαθών και για τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις λαμβάνεται η τιμή αγοράς ή, αν δεν υπάρχει, το κόστος τους κατά τον χρόνο της παράδοσης. Για τις πράξεις που θεωρούνται ως παροχή υπηρεσιών λαμβάνεται το σύνολο των εξόδων που αναλογούν στην εκτέλεσή τους. Για την ανταλλαγή και όπου η αντιπαροχή δεν συνίσταται σε χρήμα λαμβάνεται η κανονική αξία, ενώ για τη μεταβίβαση καινούργιων ακινήτων η αξία που προσδιορίζουν οι διατάξεις του φόρου μεταβίβασης ακινήτων. Στη βάση προστίθενται τα παρεπόμενα έξοδα και οι κάθε είδους φόροι και τέλη, εκτός από τον ίδιο τον Φ.Π.Α.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 3 — Η αντιπαροχή
Ερώτηση: Σε τι συνίσταται η αντιπαροχή;
Απάντηση:
- Ο ορισμός (§20.2, σελ. 234): ΑΝΤΙΠΑΡΟΧΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ, που λαμβάνει αυτός που ενεργεί την παράδοση (π.χ. πωλητής) και αυτός που παρέχει την υπηρεσία.
Η μορφή της: Η αντιπαροχή ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ ΣΕ ΧΡΗΜΑ Ή ΚΥΡΙΩΣ ΣΕ ΧΡΗΜΑ. Υπάρχουν βεβαίως συναλλαγές, ιδιαίτερα όταν και τα δύο μέρη είναι υποκείμενα στο φόρο, στις οποίες η αντιπαροχή αποτελείται ΟΛΙΚΑ Ή ΜΕΡΙΚΑ ΑΠΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ Ή ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ή ΑΠΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ. Πάντως ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Η ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ ΑΠΟΤΙΜΑΤΑΙ ΣΕ ΧΡΗΜΑ.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΟΧΗΣ ΣΕ ΧΡΗΜΑ ο κανόνας — μετρητά ή πίστωση ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ανταλλαγή αγαθών ΣΕ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ αμοιβαία παροχή υπηρεσιών ή ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ χρήμα + πράγμα (η συνηθέστερη μεικτή) ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΣΕ ΧΡΗΜΑΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 234) — μεικτή αντιπαροχή:
«Ο έμπορος αυτοκινήτων Α πωλεί στον ιδιώτη Β ένα ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ και σε αντάλλαγμα λαμβάνει 2.000.000 δρχ. ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΟΥ Β» Χρηματικό ποσό 2.000.000 δρχ. Αξία του παλιού αυτοκινήτου 900.000 δρχ. ───────────────────────────────────────────────────────── ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ 2.900.000 δρχ. «Πάνω στο ποσό αυτό οφείλεται ο φόρος»Η αντιδιαστολή με την «κανονική αξία» (§20.2 γ, σελ. 235): όταν η αντιπαροχή δεν συνίσταται σε χρήμα καθόλου — δηλαδή σε καθαρή ανταλλαγή — λαμβάνεται Η ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ, δηλαδή η αγοραία, και όχι η υποκειμενική εκτίμηση των μερών. Γιατί ο νόμος επιμένει στην αποτίμηση σε χρήμα: ο φόρος υπολογίζεται και αποδίδεται σε χρήμα. Αν η βάση παρέμενε σε είδος, θα ήταν αδύνατος ο πολλαπλασιασμός με τον συντελεστή. Ο κίνδυνος που αποτρέπεται: χωρίς τη ρύθμιση αυτή, δύο υποκείμενοι θα μπορούσαν να ανταλλάσσουν αγαθά και υπηρεσίες χωρίς χρήμα και να ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει τίμημα, άρα ούτε φορολογητέα αξία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντιπαροχή είναι το αντάλλαγμα που λαμβάνει αυτός που ενεργεί την παράδοση, δηλαδή ο πωλητής, και αυτός που παρέχει την υπηρεσία. Συνίσταται σε χρήμα ή κυρίως σε χρήμα, υπάρχουν όμως συναλλαγές, ιδιαίτερα όταν και τα δύο μέρη είναι υποκείμενα στον φόρο, στις οποίες αποτελείται ολικά ή μερικά από πράγματα ή υπηρεσίες ή από πράγματα και υπηρεσίες ταυτόχρονα. Σε κάθε περίπτωση όμως η φορολογητέα αξία αποτιμάται σε χρήμα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του εμπόρου αυτοκινήτων που πωλεί καινούργιο αυτοκίνητο και λαμβάνει δύο εκατομμύρια δραχμές συν το παλιό αυτοκίνητο του αγοραστή αξίας εννιακοσίων χιλιάδων, οπότε η φορολογητέα αξία είναι δύο εκατομμύρια εννιακόσιες χιλιάδες δραχμές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 4 — Φορολογητέα αξία στην εισαγωγή
Ερώτηση: Από ποια στοιχεία διαμορφώνεται η φορολογητέα αξία στην εισαγωγή αγαθών;
Απάντηση:
- Τα τρία στοιχεία (§20.3, σελ. 236, αυτούσια): Η φορολογητέα αξία στην εισαγωγή αγαθών διαμορφώνεται από:
α. «Τη ΔΑΣΜΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ των εισαγόμενων αγαθών, όπως αυτή προσδιορίζεται από τις ισχύουσες ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» β. «Τους οφειλόμενους ΔΑΣΜΟΥΣ και άλλους ΦΟΡΟΥΣ, ΤΕΛΗ, ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, που εισπράττονται κατά την εισαγωγή υπέρ του δημοσίου ή τρίτων, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ Φ.Π.Α.» γ. «Τα ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΕΞΟΔΑ της εισαγωγής αγαθών, όπως τα έξοδα ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ, ΜΕΣΙΤΕΙΑΣ, ΤΟΚΩΝ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, ΦΟΡΤΩΣΗΣ, ΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ, ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ, ΕΦΟΣΟΝ βέβαια τα έξοδα αυτά ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΦΘΕΙ ΣΤΗ ΔΑΣΜΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ»Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΑΣΜΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ (κοινοτικές διατάξεις) + ΔΑΣΜΟΙ και λοιποί φόροι, τέλη, εισφορές — ΟΧΙ ο Φ.Π.Α. + ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΕΞΟΔΑ, όσα δεν είναι ήδη μέσα = ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ × ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ = Φ.Π.Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗΣΗ επιφύλαξη «εφόσον δεν έχουν συμπεριληφθεί»: αποτρέπει διπλή προσμέτρηση των ίδιων εξόδων — αν η δασμολογητέα αξία περιλαμβάνει ήδη ναύλο και ασφάλιστρα, δεν προστίθενται ξανά. Ο αποκλεισμός του Φ.Π.Α.: ισχύει η ίδια αρχή με τις εσωτερικές πράξεις (§20.2, σελ. 235): ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΙ Ο Φ.Π.Α. Ο χρόνος του συντελεστή (§20.4, σελ. 236-237): για τα ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΑ ΑΓΑΘΑ εφαρμόζονται οι συντελεστές, που ισχύουν ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΥΠΟΨΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΔΑΣΜΩΝ και των άλλων επιβαρύνσεων — ενώ στις παραδόσεις και υπηρεσίες οι συντελεστές που ισχύουν κατά το χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης. Η λογική: ο Φ.Π.Α. εισαγωγής υπολογίζεται πάνω σε αξία που ήδη περιέχει τους δασμούς, ώστε το εισαγόμενο αγαθό να φτάνει στην αγορά με την ίδια συνολική φορολογική επιβάρυνση με το εγχώριο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φορολογητέα αξία στην εισαγωγή αγαθών διαμορφώνεται από τρία στοιχεία. Πρώτον, από τη δασμολογητέα αξία των εισαγόμενων αγαθών, όπως προσδιορίζεται από τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις. Δεύτερον, από τους οφειλόμενους δασμούς και άλλους φόρους, τέλη, εισφορές και δικαιώματα που εισπράττονται κατά την εισαγωγή υπέρ του δημοσίου ή τρίτων, εκτός από τον ίδιο τον Φ.Π.Α. Τρίτον, από τα παρεπόμενα έξοδα της εισαγωγής, όπως τα έξοδα προμήθειας, μεσιτείας, τόκων, συσκευασίας, φόρτωσης, εκφόρτωσης, ασφάλισης και μεταφοράς, εφόσον τα έξοδα αυτά δεν έχουν ήδη συμπεριληφθεί στη δασμολογητέα αξία, ώστε να μην υπολογιστούν δύο φορές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 5 — Οι συντελεστές του Φ.Π.Α.
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι συντελεστές του Φ.Π.Α., που ισχύουν σήμερα στη χώρα μας και ποια αγαθά περιλαμβάνει ο καθένας;
Απάντηση:
- Οι δύο συντελεστές (§20.4, σελ. 236, αυτούσια): Οι φορολογικοί συντελεστές, που ισχύουν σήμερα στη χώρα μας, είναι:
α. «Ένας ΧΑΜΗΛΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ 8% στον οποίο υπάγονται: ● τα ΑΓΑΘΑ ΠΡΩΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ (ΛΑΪΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ) ● τα ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ (γεωργικά, κτηνοτροφικά, δασοκομικά, αλιευτικά κ.τ.λ.), ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΣΤΕΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ» β. «Ένας ΒΑΣΙΚΟΣ (ΚΑΝΟΝΙΚΟΣ) ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ 18% ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ»Η νησιωτική μείωση: Ειδικά για τις περιοχές της ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ, ΑΝΑΤ. ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΟΡΕΙΕΣ ΣΠΟΡΑΔΕΣ, οι παραπάνω συντελεστές ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ 30% με την προϋπόθεση ότι τα αγαθά ΠΩΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΗΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΠΡΟΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ και ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΥΤΕΣ.
ΟΙ ΜΕΙΩΜΕΝΟΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ 8% − 30% = 5,6% 18% − 30% = 12,6% ΔΥΟ ΣΩΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ 1. η επιχείρηση ΕΓΚΑΤΑΣΤΗΜΕΝΗ στην περιοχή 2. τα αγαθά ΕΚΕΙ κατά τον χρόνο της παράδοσηςΟ χρόνος εφαρμογής (σελ. 237): Για τον υπολογισμό του φόρου στις παραδόσεις αγαθών και στην παροχή υπηρεσιών εφαρμόζονται οι συντελεστές, που ισχύουν ΚΑΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΓΕΝΕΣΗΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ, ενώ για τα εισαγόμενα αγαθά εφαρμόζονται οι συντελεστές, που ισχύουν κατά το χρόνο που λαμβάνεται υπόψη ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΔΑΣΜΩΝ. Οι επίσημοι πίνακες: Τα αγαθά και οι υπηρεσίες, που υπάγονται στους συντελεστές 8% και 18% ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ, που έχει εκδώσει το Υπουργείο Οικονομικών. Η κοινωνική λογική της διαβάθμισης: ο Φ.Π.Α. είναι έμμεσος φόρος και επομένως αναλογικός — επιβαρύνει το ίδιο ποσοστό τον πλούσιο και τον φτωχό. Ο χαμηλός συντελεστής στα είδη πρώτης ανάγκης μετριάζει αυτή την αντίστροφη προοδευτικότητα, αφού τα είδη αυτά καταλαμβάνουν μεγαλύτερο ποσοστό στον προϋπολογισμό των χαμηλών εισοδημάτων. Σημείωση: το βιβλίο περιγράφει τους συντελεστές της εποχής του (1998-1999)· έκτοτε έχουν μεταβληθεί επανειλημμένα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι φορολογικοί συντελεστές που ισχύουν κατά το βιβλίο είναι δύο. Πρώτον, ένας χαμηλός συντελεστής οκτώ τοις εκατό, στον οποίο υπάγονται τα αγαθά πρώτης ανάγκης, δηλαδή λαϊκής κατανάλωσης, και τα αγροτικά προϊόντα, γεωργικά, κτηνοτροφικά, δασοκομικά και αλιευτικά, τα οποία δεν έχουν υποστεί επεξεργασία. Δεύτερον, ένας βασικός ή κανονικός συντελεστής δεκαοκτώ τοις εκατό για όλα τα υπόλοιπα αγαθά και υπηρεσίες. Ειδικά για τις περιοχές της Δωδεκανήσου, του Ανατολικού Αιγαίου και των Βορείων Σποράδων οι συντελεστές μειώνονται κατά τριάντα τοις εκατό, με την προϋπόθεση ότι τα αγαθά πωλούνται από επιχειρήσεις εγκαταστημένες στις περιοχές αυτές και βρίσκονται εκεί κατά τον χρόνο της παράδοσης. Τα αγαθά και οι υπηρεσίες κάθε συντελεστή αναφέρονται αναλυτικά σε ειδικούς πίνακες του Υπουργείου Οικονομικών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 6 — Η έννοια των απαλλαγών
Ερώτηση: Η έννοια των απαλλαγών από το Φ.Π.Α. αναφέρεται στις συναλλαγές εκείνες που όταν πραγματοποιούνται, δεν προστίθεται ο φόρος πάνω στην αξία τους. Σχολιάστε.
Απάντηση:
- Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ και αποδίδει σχεδόν αυτολεξεί τον ορισμό του βιβλίου (§20.5, σελ. 237): Η έννοια των απαλλαγών από το Φ.Π.Α. αναφέρεται στις συναλλαγές εκείνες, δηλαδή στις ΠΩΛΗΣΕΙΣ, στις ΠΑΡΟΧΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ κ.τ.λ. που, όταν πραγματοποιούνται ΔΕΝ ΠΡΟΣΤΙΘΕΤΑΙ ΦΟΡΟΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΟΥΣ.
Η κρίσιμη προσθήκη: ΟΛΕΣ ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ, ΠΟΥ ΑΠΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΦΟΡΟ ΑΠΑΡΙΘΜΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΟ. — οι απαλλαγές είναι δηλαδή ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΕΣ, δεν επιτρέπεται διασταλτική ερμηνεία ή αναλογική εφαρμογή.
ΟΙ ΕΠΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΩΝ (σελ. 237) ● Απαλλαγές στο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ της χώρας ● Απαλλαγές στην ΕΙΣΑΓΩΓΗ αγαθών ● Απαλλαγές στην ΕΞΑΓΩΓΗ αγαθών και σε πράξεις εξομοιούμενες με εξαγωγές ● Απαλλαγές στη ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ αγαθών ● ΕΙΔΙΚΕΣ απαλλαγές ● Απαλλαγές στην ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ ΣΕ ΑΛΛΟ ΚΡΑΤΟΣ-ΜΕΛΟΣ ● Απαλλαγές στο καθεστώς των ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΟΘΗΚΩΝΗ ουσιαστική διάκριση που κρύβεται πίσω από τον ορισμό — και που δείχνει το κεφάλαιο 20 στη συνέχεια:
ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΧΩΡΙΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ («γνήσια» απαλλαγή) π.χ. ιατρικές υπηρεσίες, εκπαίδευση, μισθώσεις ακινήτων → ο υποκείμενος ΔΕΝ χρεώνει φόρο, αλλά ΟΥΤΕ εκπίπτει τον φόρο των εισροών του — ο φόρος «κολλάει» πάνω του ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ (μηδενικός συντελεστής) π.χ. ΕΞΑΓΩΓΕΣ (§20.6 γ, σελ. 243) → ΔΕΝ χρεώνει φόρο ΚΑΙ εκπίπτει τον φόρο εισροών, οπότε προκύπτει ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ που ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΤΑΙΤο παράδειγμα του βιβλίου για τη δεύτερη κατηγορία (σελ. 243): εξαγωγική επιχείρηση με εξαγωγές 20.000.000 δρχ. - Φ.Π.Α. 0 και δαπάνες 5.250.000 δρχ. - Φ.Π.Α. 420.000 → ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΦΟΡΟΥ 420.000 δρχ. Η αντιδιαστολή με τα «εκτός πεδίου»: άλλο η απαλλασσόμενη πράξη (είναι φορολογητέα, αλλά ο νόμος την εξαιρεί) και άλλο η πράξη που δεν υπάγεται καν στο πεδίο του φόρου — π.χ. η πώληση της τηλεόρασης του σπιτιού από ιδιώτη (κεφ. 19, §19.3).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή και αποδίδει τον ορισμό του βιβλίου. Η έννοια των απαλλαγών από τον Φ.Π.Α. αναφέρεται στις συναλλαγές εκείνες, δηλαδή στις πωλήσεις και στις παροχές υπηρεσιών, οι οποίες όταν πραγματοποιούνται δεν επιβαρύνονται με φόρο πάνω στην αξία τους. Πρέπει να προστεθεί ότι όλες οι απαλλασσόμενες πράξεις απαριθμούνται περιοριστικά από τον νόμο και διακρίνονται σε επτά κατηγορίες, δηλαδή απαλλαγές στο εσωτερικό της χώρας, στην εισαγωγή, στην εξαγωγή και σε εξομοιούμενες πράξεις, στη διεθνή διακίνηση, ειδικές απαλλαγές, απαλλαγές στην παράδοση σε άλλο κράτος-μέλος και στο καθεστώς των φορολογικών αποθηκών. Σημειώνεται επίσης ότι σε ορισμένες απαλλαγές, όπως στις εξαγωγές, διατηρείται το δικαίωμα έκπτωσης του φόρου των εισροών, οπότε προκύπτει πιστωτικό υπόλοιπο που επιστρέφεται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 7 — Πέντε απαλλασσόμενες συναλλαγές
Ερώτηση: Αναφέρατε πέντε συναλλαγές, που απαλλάσσονται από το φόρο στο εσωτερικό της χώρας.
Απάντηση:
- Το βιβλίο απαριθμεί τριάντα τρεις περιπτώσεις (§20.5.1, σελ. 237-239). Πέντε χαρακτηριστικές:
1. «Οι ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ (ΕΛ.ΤΑ)» 2. «Η παροχή υπηρεσιών ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ … που ενεργούνται από πρόσωπα που λειτουργούν νόμιμα» 3. «Οι ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ» — «η ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗΣ, η ΜΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ … καθώς και η ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ εκπαίδευση», τα επιμορφωτικά σεμινάρια, «η εκπαίδευση που παρέχουν τα ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ» 4. «Οι ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ» 5. «Οι ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ»Και άλλες χαρακτηριστικές:
● «Οι δραστηριότητες της ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑΣ-ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ, ΕΚΤΟΣ από τις δραστηριότητες ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ» ● «Η παροχή υπηρεσιών από ΓΙΑΤΡΟΥΣ, ΟΔΟΝΤΟΓΙΑΤΡΟΥΣ, ΜΑΙΕΣ, ΝΟΣΟΚΟΜΕΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΕΣ» ● «από ΔΙΚΗΓΟΡΟΥΣ, ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΟΥΣ … άμισθους υποθηκοφύλακες, δικαστικούς επιμελητές, βιολόγους» ● «Οι εργασίες ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ» ● «Η παροχή υπηρεσιών από ΣΩΜΑΤΕΙΑ Ή ΕΝΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥΣ εφόσον παρέχονται έναντι ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ ΕΞΟΔΑ (π.χ. συνδρομές)» ● «Η ΠΑΡΟΧΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ όλων των βαθμίδων» ● «Οι ΧΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ και το ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑ», «Οι ΜΕΤΟΧΕΣ, τα ΜΕΡΙΔΙΑ, οι ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ», «Τα ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ», «Οι ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ, οι τρεχούμενοι λογαριασμοί» ● «Τα ΚΡΑΤΙΚΑ ΛΑΧΕΙΑ, το ΠΡΟΠΟ, το ΛΟΤΤΟ» ● «Τα ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΑ … όταν αυτά πωλούνται ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΞΙΑ» ● «ΠΑΛΙΑ (ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ) ΑΚΙΝΗΤΑ και αυτοτελή οικόπεδα» ● «Οι ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ, τα ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ, οι ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΠΩΛΕΣ»Το παράδειγμα του βιβλίου για τα σωματεία (σελ. 238): Ο «Σύλλογος Κυνηγών Αθηνών» έναντι μιας μικρής αμοιβής π.χ. 2.000 δρχ. αναλαμβάνει την έκδοση αδειών κυνηγιού των μελών του. Η αμοιβή αυτή ΔΕΝ ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΤΟ Φ.Π.Α. Η προσοχή στους καλλιτέχνες: Η παροχή υπηρεσιών από ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ έργων τέχνης ΕΦΟΣΟΝ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ … Αντίθετα, ΥΠΑΓΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΦΟΡΟ οι υπηρεσίες που παρέχονται απευθείας στο κοινό, όπως π.χ. οι ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ από συγγραφείς με αμοιβή, οι ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ ΑΠΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΕΣ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε συναλλαγές που απαλλάσσονται από τον φόρο στο εσωτερικό της χώρας είναι οι υπηρεσίες των Ελληνικών Ταχυδρομείων, η παροχή υπηρεσιών νοσοκομειακής και ιατρικής περίθαλψης και διάγνωσης από πρόσωπα που λειτουργούν νόμιμα, οι υπηρεσίες εκπαίδευσης γενικά σε όλες τις βαθμίδες, οι ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές εργασίες, και οι μισθώσεις ακινήτων. Απαλλάσσονται επίσης οι υπηρεσίες γιατρών, οδοντογιατρών, μαιών, νοσοκόμων και φυσιοθεραπευτών, οι υπηρεσίες δικηγόρων και συμβολαιογράφων, οι εργασίες οδοντικής προσθετικής, οι υπηρεσίες σωματείων προς τα μέλη τους έναντι συνδρομής, η παροχή ιδιαίτερων μαθημάτων, οι χρηματικές συναλλαγές και οι τίτλοι, τα κρατικά λαχεία και το ΠΡΟΠΟ, τα γραμματόσημα στην ονομαστική τους αξία, τα παλιά ακίνητα και τα οικόπεδα, καθώς και οι εφημερίδες και τα περιοδικά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 8 — Συναυλία τραγουδιστή
Ερώτηση: Ένας τραγουδιστής δίνει συναυλία στο Ο.Α.Κ.Α. με γενική είσοδο 1.000 δραχμές. Θα φορολογηθεί για τις εισπράξεις αυτές.
Απάντηση:
- ΝΑΙ, θα φορολογηθεί. Η απαλλαγή των καλλιτεχνών δεν καλύπτει τις υπηρεσίες που παρέχονται απευθείας στο κοινό.
Ο κανόνας (§20.5.1 ια, σελ. 238): απαλλάσσεται Η παροχή υπηρεσιών από ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΕΦΟΣΟΝ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ. Έτσι, ΔΕΝ ΥΠΑΓΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΦΟΡΟ οι υπηρεσίες που παρέχονται από τα παραπάνω πρόσωπα στα πλαίσια της άσκησης του ελευθέριου επαγγέλματός τους.
Και η ρητή αντιδιαστολή: ΑΝΤΙΘΕΤΑ, ΥΠΑΓΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΦΟΡΟ ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ, ΟΠΩΣ Π.Χ. ΟΙ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΜΕ ΑΜΟΙΒΗ, ΟΙ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ ΑΠΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΕΣ Κ.Τ.Λ.
Η ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ ΑΠΑΛΛΑΣΣΕΤΑΙ ο τραγουδιστής που ηχογραφεί για δισκογραφική εταιρεία, ο συγγραφέας που παραδίδει χειρόγραφο σε εκδότη — υπηρεσία προς ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΠΑΓΕΤΑΙ η ΣΥΝΑΥΛΙΑ με εισιτήριο, η ΔΙΑΛΕΞΗ με αμοιβή — υπηρεσία ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟΗ οικονομική λογική: όταν ο καλλιτέχνης παρέχει την υπηρεσία σε ενδιάμεσο υποκείμενο (δισκογραφική, εκδότη), ο φόρος θα επιβληθεί παρακάτω στην αλυσίδα, στον τελικό καταναλωτή. Όταν όμως πωλεί εισιτήρια απευθείας, ο ίδιος είναι το τελευταίο στάδιο πριν την κατανάλωση — αν απαλλασσόταν, η υπηρεσία θα έφτανε στον θεατή χωρίς καθόλου φόρο. Ο έλεγχος των προϋποθέσεων στη συγκεκριμένη περίπτωση
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΣ ο τραγουδιστής παρέχει υπηρεσίες για την άσκηση του επαγγέλματός του (κεφ. 19, §19.2) ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΠΡΑΞΗ παροχή υπηρεσιών, στο πλαίσιο της επαγγελματικής δραστηριότητας (§19.3) ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ η γενική είσοδος των 1.000 δρχ. ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΔΕΝ εφαρμόζεται, γιατί η υπηρεσία παρέχεται ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟΗ φορολογητέα αξία: το εισιτήριο των 1.000 δρχ. περιέχει τον φόρο, οπότε με τους τύπους της σελ. 235-236 και συντελεστή 18%: Φ.Π.Α. = 1.000 × 18 / 118 = 152,54 δρχ. και φορολογητέα αξία = 1.000 × 100 / 118 = 847,46 δρχ. ανά εισιτήριο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, θα φορολογηθεί. Η απαλλαγή των συγγραφέων, καλλιτεχνών και ερμηνευτών έργων τέχνης ισχύει μόνο εφόσον οι υπηρεσίες δεν παρέχονται απευθείας στο κοινό, δηλαδή όταν παρέχονται στο πλαίσιο άσκησης του ελευθέριου επαγγέλματός τους προς άλλη επιχείρηση. Αντίθετα, το βιβλίο ορίζει ρητά ότι υπάγονται στον φόρο οι υπηρεσίες που παρέχονται απευθείας στο κοινό, όπως οι διαλέξεις συγγραφέων με αμοιβή και οι συναυλίες από τραγουδιστές. Ο λόγος είναι ότι στην περίπτωση αυτή ο καλλιτέχνης αποτελεί το τελευταίο στάδιο πριν την τελική κατανάλωση, οπότε αν απαλλασσόταν η υπηρεσία θα έφτανε στον θεατή χωρίς καθόλου φόρο. Με συντελεστή δεκαοκτώ τοις εκατό, κάθε εισιτήριο των χιλίων δραχμών περιέχει φόρο περίπου εκατόν πενήντα δύο δραχμών και φορολογητέα αξία περίπου οκτακοσίων σαράντα επτά δραχμών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 9 — Εξαγωγή σταριού από τη Μητρόπολη
Ερώτηση: Η I. Μητρόπολη Αθηνών αγοράζει ποσότητα σταριού από παραγωγούς και τη στέλνει με παραστατικό εξαγωγής στη Ζάμπια για βοήθεια προς τους κατοίκους της χώρας. Ο πωλητής θα χρεώσει στο σχετικό τιμολόγιο Φ.Π.Α. και γιατί;
Απάντηση:
- ΟΧΙ, ΔΕΝ θα χρεώσει Φ.Π.Α. Πρόκειται για απαλλαγή στην εξαγωγή από μη κερδοσκοπικό ίδρυμα.
Ο κανόνας (§20.5.3 δ, σελ. 239): από τον Φ.Π.Α. απαλλάσσεται Η ΕΞΑΓΩΓΗ ΑΓΑΘΩΝ ΑΠΟ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ.
Το παράδειγμα του βιβλίου είναι σχεδόν ταυτόσημο: Το φιλανθρωπικό ίδρυμα «ο Άγιος Παύλος» ΑΓΟΡΑΖΕΙ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΛΕΥΡΩΝ ΑΠΟ ΚΥΛΙΝΔΡΟΜΥΛΟ και το στέλνει ΜΕ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΕΞΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΙΘΙΟΠΙΑ ΓΙΑ ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΥΠΟΣΙΤΙΖΟΜΕΝΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΑΥΤΗΣ. Ο ΠΩΛΗΤΗΣ ΣΤΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΟΥ ΘΑ ΕΚΔΩΣΕΙ ΔΕ ΘΑ ΧΡΕΩΣΕΙ Φ.Π.Α., ΑΛΛΑ ΘΑ ΓΡΑΨΕΙ Σ' ΑΥΤΟ ΤΗΝ ΕΝΔΕΙΞΗ «ΧΩΡΙΣ Φ.Π.Α.»
Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Η ΑΣΚΗΣΗ ───────────────────────────────────────────────────────── ΙΔΡΥΜΑ «ο Άγιος Παύλος» Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ (φιλανθρωπικό) (μη κερδοσκοπικό) ΑΓΑΘΟ άλευρα στάρι ΠΩΛΗΤΗΣ κυλινδρόμυλος παραγωγοί ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΘΙΟΠΙΑ ΖΑΜΠΙΑ (εκτός Ε.Ε.) (εκτός Ε.Ε.) ΣΚΟΠΟΣ βοήθεια βοήθεια ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΧΩΡΙΣ Φ.Π.Α. ΧΩΡΙΣ Φ.Π.Α.Οι δύο σωρευτικές προϋποθέσεις: α) το αγαθό εξάγεται σε χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης — η Ζάμπια είναι τρίτη χώρα · β) η εξαγωγή γίνεται από ίδρυμα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Ο τύπος του τιμολογίου: ο πωλητής εκδίδει κανονικά τιμολόγιο, χωρίς φόρο, με την ένδειξη «ΧΩΡΙΣ Φ.Π.Α.», και οφείλει να διαφυλάξει το παραστατικό εξαγωγής που τεκμηριώνει την απαλλαγή. Το σημαντικότερο: πρόκειται για απαλλαγή ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ. Κατά τον §20.6 γ (σελ. 243), ο υποκείμενος διατηρεί το δικαίωμα έκπτωσης για τις πράξεις που αφορούν την εξαγωγή αγαθών σε χώρες εκτός κοινότητας — ο πωλητής δηλαδή δεν χάνει τον φόρο των εισροών του, όπως θα συνέβαινε σε μια γνήσια απαλλαγή του εσωτερικού. Και η επιστροφή (§20.11 γ, σελ. 248): ο φόρος επιστρέφεται όταν προέρχεται από ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΑΓΑΘΩΝ, από πράξεις που εξομοιώνονται με εξαγωγές και διεθνείς μεταφορές.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, ο πωλητής δεν θα χρεώσει Φ.Π.Α. Από τον φόρο απαλλάσσεται η εξαγωγή αγαθών από φιλανθρωπικά και άλλα ιδρύματα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, όπως και οι εξαγωγές αγαθών σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εδώ συντρέχουν και οι δύο προϋποθέσεις, αφού η Ιερά Μητρόπολη είναι μη κερδοσκοπικός φορέας και η Ζάμπια τρίτη χώρα εκτός Ένωσης. Το βιβλίο δίνει το ταυτόσημο παράδειγμα του φιλανθρωπικού ιδρύματος που αγοράζει άλευρα από κυλινδρόμυλο και τα στέλνει με παραστατικό εξαγωγής στην Αιθιοπία, και ορίζει ότι ο πωλητής στο τιμολόγιο που θα εκδώσει δεν θα χρεώσει Φ.Π.Α. αλλά θα γράψει την ένδειξη χωρίς Φ.Π.Α. Σημειώνεται ότι πρόκειται για απαλλαγή με δικαίωμα έκπτωσης, οπότε ο πωλητής διατηρεί το δικαίωμα να εκπέσει τον φόρο των εισροών του και να ζητήσει την επιστροφή του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 10 — Η βασική προϋπόθεση της έκπτωσης
Ερώτηση: Ποια είναι η βασική προϋπόθεση για την άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης από την επιχείρηση;
Απάντηση:
- Το δικαίωμα (§20.6, σελ. 242): Ο υποκείμενος ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΝΑ ΕΚΠΕΣΕΙ, από το φόρο που αναλογεί στις ενεργούμενες απ' αυτόν πράξεις παράδοσης αγαθών, παροχής υπηρεσιών και ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών (Φ.Π.Α ΕΚΡΟΩΝ), το φόρο με τον οποίον έχουν επιβαρυνθεί η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών που έγιναν σ' αυτόν και η εισαγωγή αγαθών, που πραγματοποιήθηκε απ' αυτόν (Φ.Π.Α. εισροών).
Η ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ — τα δικαιολογητικά (§20.9, σελ. 246): Ο υποκείμενος που έχει δικαίωμα έκπτωσης του φόρου ΓΙΑ ΝΑ ΜΠΟΡΕΣΕΙ ΝΑ ΤΟ ΑΣΚΗΣΕΙ, ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΘΕΤΕΙ:
α. «ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΟΤΙ ΕΧΕΙ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΕΝΑΡΞΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ» β. «ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο, που επέχει θέση τιμολογίου, για τις παραδόσεις αγαθών ή παροχή υπηρεσιών που γίνονται σ' αυτόν» γ. «ΣΤΟΙΧΕΙΑ, όπως π.χ. ΔΙΑΣΑΦΗΣΗ ή άλλο ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ, από τα οποία αποδεικνύεται η ΕΙΣΑΓΩΓΗ αγαθών απ' αυτόν, καθώς και ο φόρος με τον οποίο επιβαρύνθηκαν» δ. «ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο … για τις πραγματοποιούμενες ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙΣ ή ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ» ε. «ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΚΥΡΩΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ, όπου προβλέπεται η καταβολή φόρου»Η ουσιαστική προϋπόθεση: τα αγαθά και οι υπηρεσίες πρέπει να χρησιμοποιούνται για πράξεις που φορολογούνται — γι' αυτό ο §20.8 εισάγει το ποσοστό έκπτωσης όταν ο υποκείμενος ενεργεί και απαλλασσόμενες πράξεις.
Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ Φ.Π.Α. ΕΚΡΟΩΝ (αυτός που χρέωσε στους πελάτες του) − Φ.Π.Α. ΕΙΣΡΟΩΝ (αυτός που του χρέωσαν οι προμηθευτές) = ΦΟΡΟΣ ΠΡΟΣ ΑΠΟΔΟΣΗ, ή ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ «Όταν οφείλεται φόρος και το ποσό της έκπτωσης είναι ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ από αυτόν στην ίδια περίοδο, η παραπάνω διαφορά ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΓΙΑ ΕΚΠΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ» (σελ. 246)Γιατί το τιμολόγιο είναι η καρδιά του συστήματος: ο Φ.Π.Α. λειτουργεί με αλυσίδα εκπτώσεων. Χωρίς νόμιμο παραστατικό δεν αποδεικνύεται ούτε ότι ο φόρος καταβλήθηκε ούτε ότι ο προμηθευτής τον απέδωσε — γι' αυτό ο έλεγχος του Κ.Β.Σ. (κεφ. 3-6) είναι προϋπόθεση της λειτουργίας του Φ.Π.Α.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο υποκείμενος δικαιούται να εκπέσει από τον φόρο των εκροών του, δηλαδή αυτόν που αναλογεί στις πράξεις που ενεργεί, τον φόρο των εισροών του, δηλαδή αυτόν με τον οποίο επιβαρύνθηκαν οι παραδόσεις αγαθών και οι παροχές υπηρεσιών προς αυτόν και οι εισαγωγές που πραγματοποίησε. Βασική προϋπόθεση για να ασκήσει το δικαίωμα αυτό είναι να διαθέτει τα νόμιμα δικαιολογητικά, δηλαδή βεβαίωση ότι έχει υποβληθεί δήλωση έναρξης εργασιών, τιμολόγιο ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο για τις παραδόσεις και υπηρεσίες που έγιναν σε αυτόν, διασάφηση ή άλλο τελωνειακό έγγραφο για τις εισαγωγές, τιμολόγιο ή προσωρινή δήλωση για τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις, και κυρωμένο αντίγραφο της έκτακτης περιοδικής δήλωσης όπου προβλέπεται καταβολή φόρου. Όταν το ποσό της έκπτωσης είναι μεγαλύτερο από τον οφειλόμενο φόρο της ίδιας περιόδου, η διαφορά μεταφέρεται για έκπτωση στην επόμενη περίοδο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 11 — Δαπάνες εκτός δικαιώματος έκπτωσης
Ερώτηση: Ποιες δαπάνες εξαιρούνται από το δικαίωμα έκπτωσης του φόρου;
Απάντηση:
- Οι έξι κατηγορίες (§20.7, σελ. 244, αυτούσια): Από το δικαίωμα έκπτωσης του φόρου, τον οποίο έχουν επιβαρυνθεί οι επιχειρήσεις, ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ οι παρακάτω δαπάνες:
α. «Αγοράς ή εισαγωγής ή ενδοκοινοτικής απόκτησης ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΠΟΤΩΝ, ΕΦΟΣΟΝ αυτά διατέθηκαν για την πραγματοποίηση πράξεων, ΠΟΥ ΔΕΝ ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ» β. «Αγοράς ή εισαγωγής ή ενδοκοινοτικής απόκτησης ΚΑΠΝΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» γ. «ΔΕΞΙΩΣΕΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΑ» δ. «ΣΤΕΓΑΣΗΣ, ΤΡΟΦΗΣ, ΠΟΤΩΝ, ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Ή ΤΟΥΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ» ε. «Αγοράς ή εισαγωγής ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕΧΡΙ ΕΝΝΕΑ (9) ΘΕΣΕΩΝ, ΜΟΤΟΣΙΚΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΜΟΤΟΠΟΔΗΛΑΤΩΝ, ΣΚΑΦΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ιδιωτικής χρήσης που προορίζονται για ΑΝΑΨΥΧΗ Ή ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΚΑΥΣΙΜΩΝ, ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ, ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΝΙΚΑ» στ. «Αγοράς, εισαγωγής ή ενδοκοινοτικής απόκτησης ΕΙΔΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, των οποίων η παράδοση καλύπτεται από ΚΑΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΕΓΓΥΗΣΗ και την οποία η περαιτέρω διακίνηση γίνεται ΧΩΡΙΣ ΦΟΡΟ»ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (σελ. 244):
«Μια εμπορική επιχείρηση αγοράζει από εισαγωγέα στις 10-10-1998 ΔΥΟ (2) ΕΠΙΒΑΤΙΚΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ Ι.Χ. ΟΚΤΩ (8) ΘΕΣΕΩΝ αντί ποσού 12.000.000 δρχ. και Φ.Π.Α. 2.160.000 δρχ. Μέχρι το τέλος Οκτωβρίου καταβάλλει για έξοδα συντήρησης, καύσιμα κ.τλ. 100.000 δρχ. και Φ.Π.Α. 18.000» «η επιχείρηση ΔΕ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΝΑ ΕΚΠΕΣΕΙ τον φόρο που αναλογεί στην αγορά των αυτοκινήτων, δηλαδή 2.160.000 δρχ. ΚΑΙ στις δαπάνες καυσίμων και συντηρήσεις, δηλαδή των 18.000 δρχ.»Το κοινό γνώρισμα των εξαιρέσεων: όλες αφορούν δαπάνες με έντονο στοιχείο ιδιωτικής κατανάλωσης — ποτά, καπνός, δεξιώσεις, φιλοξενία, αυτοκίνητα, σκάφη αναψυχής. Ο νόμος θεωρεί ότι, ανεξάρτητα από τον προβαλλόμενο επαγγελματικό σκοπό, δεν είναι εφικτός ο διαχωρισμός της επιχειρηματικής από την προσωπική χρήση. Η σύνδεση με την αυτοπαράδοση (κεφ. 19, §19.3.2 α): επειδή για τα αγαθά αυτά δεν παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης, η διάθεσή τους για τις ανάγκες της επιχείρησης θεωρείται παράδοση — μηχανισμός που κλείνει τον κύκλο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από το δικαίωμα έκπτωσης του φόρου εξαιρούνται, πρώτον, οι δαπάνες αγοράς, εισαγωγής ή ενδοκοινοτικής απόκτησης οινοπνευματωδών ποτών, εφόσον διατέθηκαν σε πράξεις που δεν φορολογούνται. Δεύτερον, οι δαπάνες για καπνοβιομηχανικά προϊόντα. Τρίτον, οι δαπάνες δεξιώσεων, ψυχαγωγίας και φιλοξενίας γενικά. Τέταρτον, οι δαπάνες στέγασης, τροφής, ποτών, μετακίνησης και ψυχαγωγίας για το προσωπικό ή τους εκπροσώπους της επιχείρησης. Πέμπτον, η αγορά ή εισαγωγή επιβατικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης μέχρι εννέα θέσεων, μοτοσικλετών, μοτοποδηλάτων, σκαφών και αεροσκαφών αναψυχής ή αθλητισμού, καθώς και οι δαπάνες καυσίμων, επισκευής, συντήρησης, μίσθωσης και κυκλοφορίας τους. Έκτον, η αγορά ειδών συσκευασίας των οποίων η παράδοση καλύπτεται από καταβαλλόμενη εγγύηση. Κοινό γνώρισμα όλων είναι το έντονο στοιχείο ιδιωτικής κατανάλωσης, που καθιστά ανέφικτο τον διαχωρισμό επαγγελματικής και προσωπικής χρήσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 12 — Πότε επιστρέφεται ο φόρος
Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις επιστρέφεται ο φόρος;
Απάντηση:
- Οι τέσσερις περιπτώσεις (§20.11, σελ. 248, αυτούσια): Με την επιφύλαξη των σχετικών με την παραγραφή διατάξεων, ο φόρος ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΕΦΟΣΟΝ ΣΥΝΤΡΕΧΕΙ ΚΑΠΟΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ:
α. «Όταν ΚΑΤΑΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ» β. «Όταν ΤΟ ΠΟΣΟ ΤΗΣ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΦΟΡΟ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ στην ίδια διαχειριστική περίοδο ΚΑΙ η επιπλέον διαφορά ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟ ΝΑ ΣΥΜΨΗΦΙΣΘΕΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ» γ. «Όταν προέρχεται από ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΑΓΑΘΩΝ, από πράξεις που ΕΞΟΜΟΙΩΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΞΑΓΩΓΕΣ και ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ, από ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ και από πραγματοποίηση ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ» δ. «Όταν αφορά ΑΓΑΘΟ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ»Και η επιστροφή σε εγκαταστημένους σε άλλο κράτος-μέλος: Επιστρέφεται επίσης ο φόρος σε υποκείμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, που είναι ΕΓΚΑΤΑΣΤΗΜΕΝΟ ΣΕ ΑΛΛΟ ΚΡΑΤΟΣ-ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ Ε.Ε. — για αγορές, υπηρεσίες και εισαγωγές στην Ελλάδα που χρησιμοποιήθηκαν: α. για πράξεις ο τόπος φορολογίας των οποίων βρίσκεται στο εξωτερικό και θα έδιναν δικαίωμα έκπτωσης · β. για υπηρεσίες μεταφοράς που απαλλάσσονται (διεθνείς αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές προσώπων, μεταφορές αγαθών προς εξαγωγή κ.λπ.) · γ. για πράξεις που κρίνονται με κριτήρια εγκατάστασης του παρέχοντος και του λήπτη.
Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΚΑΝΟΝΑΣ (§20.9, σελ. 246) «η παραπάνω διαφορά ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΓΙΑ ΕΚΠΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ» — δηλαδή ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ μόνο στις τέσσερις περιπτώσεις του §20.11 ΓΙΑΤΙ: η επιστροφή είναι ΤΑΜΕΙΑΚΗ ΕΚΡΟΗ για το Δημόσιο και απαιτεί έλεγχο· ο συμψηφισμός γίνεται αυτόματαΓιατί οι εξαγωγές έχουν ξεχωριστή μεταχείριση: η εξαγωγική επιχείρηση ποτέ δεν χρεώνει φόρο εκροών (απαλλάσσεται), αλλά πάντοτε επιβαρύνεται με φόρο εισροών. Χωρίς επιστροφή, το πιστωτικό υπόλοιπο θα συσσωρευόταν επ' άπειρον — γι' αυτό το βιβλίο δείχνει (σελ. 243) το ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΦΟΡΟΥ 420.000 δρχ. στην περιοδική δήλωση εξαγωγικής επιχείρησης. Και τα αγαθά επένδυσης: εκεί ο φόρος είναι μεγάλος και εφάπαξ, ενώ οι εκροές που θα τον απορροφούσαν κατανέμονται σε πολλά έτη — η επιστροφή αποτρέπει την αδικαιολόγητη δέσμευση κεφαλαίων της επιχείρησης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο φόρος επιστρέφεται μόνο εφόσον συντρέχει κάποια από τέσσερις περιπτώσεις. Πρώτον, όταν καταβλήθηκε στο Δημόσιο χωρίς να οφείλεται. Δεύτερον, όταν το ποσό της έκπτωσης είναι μεγαλύτερο από τον φόρο που οφείλεται στην ίδια διαχειριστική περίοδο και η επιπλέον διαφορά είναι αδύνατο να συμψηφισθεί μέσα στην επόμενη διαχειριστική περίοδο. Τρίτον, όταν προέρχεται από εξαγωγές αγαθών, από πράξεις που εξομοιώνονται με εξαγωγές και διεθνείς μεταφορές, από ειδικές απαλλαγές και από πραγματοποίηση δραστηριοτήτων στο εξωτερικό. Τέταρτον, όταν αφορά αγαθό επένδυσης. Επιστρέφεται επίσης ο φόρος σε υποκείμενο πρόσωπο εγκαταστημένο σε άλλο κράτος-μέλος της Ένωσης, για αγορές, υπηρεσίες και εισαγωγές στην Ελλάδα που χρησιμοποιήθηκαν για πράξεις φορολογητέες στο εξωτερικό ή για απαλλασσόμενες υπηρεσίες μεταφοράς. Κατά κανόνα πάντως η διαφορά μεταφέρεται για συμψηφισμό στην επόμενη περίοδο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 1 — Δωρεάν μεταφορά με φορτηγό της επιχείρησης
Ερώτηση: Ένας επιχειρηματίας, που είναι εγκαταστημένος στη Πάτρα, χρησιμοποιεί το φορτηγό αυτοκίνητο της επιχείρησής του για τη μεταφορά ηλεκτρικών συσκευών στην οικία ενός φίλου του στην Αθήνα. Για τη μεταφορά αυτή ο επιχειρηματίας επιβαρύνεται με τα παρακάτω έξοδα: Καύσιμα 30.000 δρχ. Ημερομίσθια οδηγού 20.000 δρχ. Διόδια 2.200 δρχ. Διάφορα 12.000 δρχ. Υπάρχει φορολογητέα αξία στην υπηρεσία που προσφέρθηκε; Αν ναι ποια είναι αυτή και ποιος είναι υπόχρεος στο φόρο;
Απάντηση:
-
ΝΑΙ, υπάρχει φορολογητέα αξία. Πρόκειται για πράξη που θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών (κεφ. 19, §19.3.5 α): η χρησιμοποίηση από τον υποκείμενο στο Φ.Π.Α. ΑΓΑΘΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟΥ … για ΣΚΟΠΟΥΣ ΞΕΝΟΥΣ ΠΡΟΣ ΑΥΤΗ, εφόσον κατά την απόκτηση των αγαθών αυτών ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ. Ο κανόνας αποτίμησης (§20.2 β, σελ. 235): ως φορολογητέα αξία λαμβάνεται ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΞΟΔΩΝ, που αναλογούν στην εκτέλεση της παροχής των υπηρεσιών για τις πράξεις που θεωρούνται ως παροχή υπηρεσιών.
Ο ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑΣ ΑΞΙΑΣ
Καύσιμα 30.000 δρχ. Ημερομίσθια οδηγού 20.000 δρχ. Διόδια 2.200 δρχ. Διάφορα 12.000 δρχ. ───────────────────────────────────────────────────────── ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ 64.200 δρχ. = ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣΟ ΥΠΟΧΡΕΟΣ: ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ — αυτός που παρέσχε την υπηρεσία με τα μέσα της επιχείρησής του. Ο φίλος του, ως ιδιώτης λήπτης, δεν έχει καμία υποχρέωση. Ο φόρος: με τον κανονικό συντελεστή 18% (§20.4): 64.200 × 18% = 11.556 δρχ. Εκδίδεται ειδικό στοιχείο αυτοπαράδοσης, όπως ορίζει ο Κ.Β.Σ. Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 235):
«Ο εργολάβος οικοδομών Α, που είναι εγκατεστημένος στην Αθήνα, χρησιμοποιεί ΧΩΡΙΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ το φορτηγό αυτοκίνητο της επιχείρησής του για τη μεταφορά διαφόρων υλικών … για την κατασκευή της οικίας του φίλου του Γ στο Βόλο» Καύσιμα 15.000 δρχ. Ημερομίσθια οδηγού 10.000 δρχ. Διόδια 400 δρχ. Διάφορα 4.600 δρχ. Σύνολο 30.000 δρχ. «Το ποσό των 30.000 δρχ., που αποτελεί το συνολικό κόστος της μεταφοράς ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ της σχετικής υπηρεσίας, που παρέχει ο Α στο Γ, και για την οποία ΥΠΟΧΡΕΟΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟ ΕΙΝΑΙ Ο Α»Η κρίσιμη διαφορά από την αντιπαροχή: εδώ δεν υπάρχει τίμημα — η υπηρεσία δόθηκε δωρεάν. Γι' αυτό η βάση δεν μπορεί να είναι η αντιπαροχή· ο νόμος τη βρίσκει στο κόστος της παροχής. Προσοχή στο φορτηγό: το όχημα είναι ΦΟΡΤΗΓΟ, όχι επιβατικό Ι.Χ. μέχρι 9 θέσεων — άρα ο επιχειρηματίας είχε δικαίωμα έκπτωσης του φόρου κατά την απόκτησή του, οπότε πληρούται η προϋπόθεση του §19.3.5 α.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, υπάρχει φορολογητέα αξία. Πρόκειται για πράξη που θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών, δηλαδή για χρησιμοποίηση αγαθών της επιχείρησης για σκοπούς ξένους προς αυτήν, εφόσον κατά την απόκτησή τους είχε δημιουργηθεί δικαίωμα έκπτωσης, όπως ισχύει για το φορτηγό αυτοκίνητο. Ως φορολογητέα αξία λαμβάνεται το σύνολο των εξόδων που αναλογούν στην εκτέλεση της υπηρεσίας, δηλαδή 30.000 δραχμές καύσιμα, συν 20.000 ημερομίσθια οδηγού, συν 2.200 διόδια, συν 12.000 διάφορα, σύνολο 64.200 δραχμές. Υπόχρεος στον φόρο είναι ο ίδιος ο επιχειρηματίας που παρέσχε την υπηρεσία με τα μέσα της επιχείρησής του, και όχι ο φίλος του που τη δέχθηκε. Με τον κανονικό συντελεστή δεκαοκτώ τοις εκατό ο φόρος ανέρχεται σε 11.556 δραχμές και εκδίδεται ειδικό στοιχείο αυτοπαράδοσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 2 — Αναγωγή τιμής λιανικής σε φορολογητέα αξία
Ερώτηση: Η αξία λιανικής πώλησης ενός αγαθού, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., είναι 35.400 δρχ. Αν ο συντελεστής του φόρου είναι 18%, να προσδιορισθεί η φορολογητέα αξία και το ποσό του Φ.Π.Α. που οφείλεται.
Απάντηση:
- Οι τύποι (§20.2, σελ. 235-236): Όταν ο Φ.Π.Α. περιλαμβάνεται στην τιμή πώλησης ενός προϊόντος για να υπολογισθεί χρησιμοποιείται ο τύπος:
Τιμή Πώλησης × Συντελεστής Φ.Π.Α. Φ.Π.Α. = ───────────────────────────────────── 100 + Συντελεστής Φ.Π.Α. «Για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας, χρησιμοποιείται ο τύπος:» Τιμή Πώλησης × 100 Φορολογητέα Αξία = ───────────────────────────── 100 + Συντελεστής Φ.Π.Α.ΒΗΜΑ 1 — Ο ΦΟΡΟΣ
35.400 × 18 637.200 Φ.Π.Α. = ─────────────── = ───────── = 5.400 δρχ. 100 + 18 118ΒΗΜΑ 2 — Η ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑ ΑΞΙΑ
35.400 × 100 3.540.000 Φορολ. Αξία = ──────────────── = ───────── = 30.000 δρχ. 100 + 18 118Η ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ
Φορολογητέα αξία 30.000 δρχ. πλέον Φ.Π.Α. (30.000 × 18%) 5.400 δρχ. ───────────────────────────────────────────────────────── ΤΙΜΗ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ 35.400 δρχ. ✓Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 236): λιανική 23.600 δρχ. με 18%
Φ.Π.Α. = 23.600 × 18 / 118 = 424.800 / 118 = 3.600 δρχ. Φ.Α. = 23.600 × 100 / 118 = 23.600.000 / 118 = 20.000— η ίδια ακριβώς μέθοδος, με τιμή ακριβώς 1,5 φορά μικρότερη. Γιατί δεν αρκεί ο απλός πολλαπλασιασμός: λάθος θα ήταν 35.400 × 18% = 6.372 δρχ. Το ποσό των 35.400 ήδη περιέχει τον φόρο· ο συντελεστής 18% εφαρμόζεται στη φορολογητέα αξία (τα 30.000), όχι στο σύνολο. Ο παρονομαστής 118 ακριβώς αυτό διορθώνει. Ο πρακτικός συντελεστής αναγωγής: για συντελεστή 18% ο συντελεστής «εσωτερικής υφαίρεσης» είναι 18/118 = 0,15254, δηλαδή περίπου 15,25% της τιμής λιανικής. Για συντελεστή 8% θα ήταν 8/108 = 0,07407. Και η θεμελιώδης αρχή (§20.2, σελ. 235): ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΙ Ο Φ.Π.Α., ο οποίος ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΑΣ ΑΞΙΑΣ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή η τιμή των 35.400 δραχμών περιλαμβάνει ήδη τον φόρο, εφαρμόζονται οι τύποι αναγωγής. Ο Φ.Π.Α. ισούται με την τιμή πώλησης επί τον συντελεστή, διά το εκατό συν τον συντελεστή, δηλαδή 35.400 επί 18 διά 118, που δίνει 637.200 διά 118 ίσον 5.400 δραχμές. Η φορολογητέα αξία ισούται με την τιμή πώλησης επί εκατό, διά το εκατό συν τον συντελεστή, δηλαδή 35.400 επί 100 διά 118, που δίνει 3.540.000 διά 118 ίσον 30.000 δραχμές. Η επαλήθευση είναι άμεση, αφού 30.000 συν 18 τοις εκατό αυτών, δηλαδή 5.400, δίνει 35.400 δραχμές. Λάθος θα ήταν ο απλός πολλαπλασιασμός 35.400 επί 18 τοις εκατό, γιατί ο συντελεστής εφαρμόζεται στη φορολογητέα αξία και όχι στη συνολική τιμή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 3 — Περιοδική δήλωση εξαγωγικής επιχείρησης
Ερώτηση: Μια ελληνική επιχείρηση, που τα προϊόντα της αποκλειστικά εξάγονται, πραγματοποίησε μέσα στο μήνα Ιούλιο 1999 εξαγωγές αξίας δρχ. 40.000.000 - Φ.Π.Α. 0 Μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα είχε καταβάλλει για ειδικά έξοδα και Φ.Π.Α. τα παρακάτω ποσά: Πρώτες ύλες που έχουν εισαχθεί από το εξωτερικό 6.000.000 δρχ. - Φ.Π.Α 1.080.000 δρχ. Πρώτες και βοηθητικές ύλες που έχουν αγοραστεί στο εσωτερικό 2.000.000 δρχ. - Φ.Π.Α 360.000 δρχ. Υπηρεσίες που προσφέρθηκαν 1.600.000 δρχ. - Φ.Π.Α 288.000 δρχ. Δαπάνες λειτουργίας: Μισθοί ημερομίσθια 6.000.000 δρχ. - Φ.Π.Α 0 δρχ. Ασφαλιστικές εισφορές 1.500.000 δρχ. - Φ.Π.Α 0 δρχ. Άλλα έξοδα (ΔΕΗ, Ο.Τ.Ε., κ.τ.λ.) 500.000 δρχ. - Φ.Π.Α 90.000 δρχ. Πώς θα εμφανίζεται η περιοδική φορολογική δήλωση που θα υποβάλει η επιχείρηση;
Απάντηση:
-
Το νομικό πλαίσιο (§20.6 γ, σελ. 243): ο υποκείμενος διατηρεί το δικαίωμα έκπτωσης και για τις πράξεις που αφορούν την ΕΞΑΓΩΓΗ ΑΓΑΘΩΝ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΕΚΤΟΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ, καθώς και αυτές που εξομοιώνονται με εξαγωγές. Οι εξαγωγές είναι δηλαδή απαλλαγή ΜΕ δικαίωμα έκπτωσης.
ΒΗΜΑ 1 — ΟΙ ΕΚΡΟΕΣ
Εξαγωγές (που απαλλάσσονται) 40.000.000 δρχ. Φ.Π.Α. ΕΚΡΟΩΝ 0 δρχ.ΒΗΜΑ 2 — ΟΙ ΕΙΣΡΟΕΣ ΚΑΙ Ο ΦΟΡΟΣ ΤΟΥΣ
ΑΞΙΑ Φ.Π.Α. Πρώτες ύλες από το εξωτερικό 6.000.000 1.080.000 Πρώτες και βοηθητικές ύλες εσωτερικού 2.000.000 360.000 Υπηρεσίες που προσφέρθηκαν 1.600.000 288.000 Μισθοί - ημερομίσθια 6.000.000 0 Ασφαλιστικές εισφορές 1.500.000 0 Άλλα έξοδα (ΔΕΗ, Ο.Τ.Ε. κ.τ.λ.) 500.000 90.000 ───────────────────────────────────────────────────────── ΣΥΝΟΛΑ ΔΑΠΑΝΩΝ (ΕΙΣΡΟΩΝ) 17.600.000 1.818.000ΒΗΜΑ 3 — Η ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ ΙΟΥΛΙΟΥ 1999
┌───────────────────────────────────────────────────────┐ │ Εξαγωγές (που απαλλάσσονται) │ │ 40.000.000 δρχ. Φ.Π.Α. 0 δρχ. │ │ Δαπάνες εκμετάλλευσης και λειτουργίας │ │ 17.600.000 δρχ. Φ.Π.Α. 1.818.000 δρχ. │ │ ───────────────────────────────────────────────────── │ │ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΦΟΡΟΥ 1.818.000 δρχ. │ └───────────────────────────────────────────────────────┘Γιατί οι μισθοί και οι εισφορές δίνουν μηδέν φόρο: οι μισθοί δεν είναι φορολογητέα πράξη — ο μισθωτός εξαιρείται ρητά από τους υποκείμενους (κεφ. 19, §19.2: παρέχει υπηρεσίες, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΙΣΘΩΤΟΥΣ). Οι ασφαλιστικές εισφορές είναι υποχρεωτικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, εκτός πεδίου του Φ.Π.Α. Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 243): εξαγωγές 20.000.000 - Φ.Π.Α. 0 και δαπάνες 5.250.000 - Φ.Π.Α. 420.000 → ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΦΟΡΟΥ 420.000 δρχ. — ίδια ακριβώς δομή δήλωσης. Η τύχη του πιστωτικού υπολοίπου (§20.11 γ, σελ. 248): επειδή προέρχεται από εξαγωγές αγαθών, το ποσό των 1.818.000 δρχ. ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΤΑΙ — δεν χρειάζεται να περιμένει η επιχείρηση συμψηφισμό, που άλλωστε ποτέ δεν θα γινόταν, αφού η επιχείρηση δεν έχει φόρο εκροών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι εξαγωγές των 40.000.000 δραχμών απαλλάσσονται, οπότε ο φόρος εκροών είναι μηδέν, αλλά πρόκειται για απαλλαγή με δικαίωμα έκπτωσης. Οι εισροές είναι 6.000.000 πρώτες ύλες από το εξωτερικό με φόρο 1.080.000, 2.000.000 πρώτες και βοηθητικές ύλες εσωτερικού με φόρο 360.000, 1.600.000 υπηρεσίες με φόρο 288.000, 6.000.000 μισθοί και 1.500.000 ασφαλιστικές εισφορές χωρίς φόρο, και 500.000 άλλα έξοδα με φόρο 90.000. Το σύνολο των δαπανών είναι 17.600.000 δραχμές και ο φόρος εισροών 1.818.000 δραχμές. Η περιοδική δήλωση θα εμφανίζει εξαγωγές 40.000.000 με Φ.Π.Α. μηδέν, δαπάνες εκμετάλλευσης και λειτουργίας 17.600.000 με Φ.Π.Α. 1.818.000, και πιστωτικό υπόλοιπο φόρου 1.818.000 δραχμές. Επειδή προέρχεται από εξαγωγές, το ποσό αυτό επιστρέφεται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 4 — Ποσοστό έκπτωσης ξενοδοχείου και λουτρών
Ερώτηση: Μια επιχείρηση στα Καμένα Βούρλα εκμεταλλεύεται ένα ξενοδοχείο και θεραπευτικά λουτρά. Από τις δραστηριότητες αυτές κατά τη διάρκεια της διαχειριστικής περιόδου 1998 πραγματοποίησε τα εξής ακαθάριστα έσοδα: - Από το κλάδο του ξενοδοχείου (χωρίς Φ.Π.Α.) δρχ. 40.000.000 - Από το κλάδο των θεραπευτικών λουτρών δρχ. 10.550.000 Για την εκμετάλλευση των κλάδων αυτών αγόρασε αγαθά και έλαβε υπηρεσίες για τις οποίες επιβαρύνθηκε με φόρο 765.000 δρχ. Ποιο ποσό φόρου, έχει δικαίωμα να εκπέσει η επιχείρηση;
Απάντηση:
-
Ο κανόνας (§20.8, σελ. 245): ο προσδιορισμός του εκπιπτόμενου φόρου γίνεται ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΤΑ ΕΚΑΤΟ του συνολικού ποσού του φόρου, όταν ο υποκείμενος … χρησιμοποιεί αγαθά και υπηρεσίες για την πραγματοποίηση πράξεων, ΓΙΑ ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ. Το κλάσμα: αριθμητή ΤΟ ΠΟΣΟ ΤΟΥ ΕΤΗΣΙΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΧΩΡΙΣ ΤΟ Φ.Π.Α., ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΠΡΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ, και παρονομαστή το ποσό των πράξεων που αναφέρονται στον αριθμητή ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ, ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ. Η στρογγυλοποίηση: Το δεκαδικό μέρος του ποσοστού που προκύπτει από την εφαρμογή του κλάσματος, ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΚΕΡΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ.
ΒΗΜΑ 1 — Ο ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
Κλάδος ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΥ (υποκείμενος) 40.000.000 δρχ. Κλάδος ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΛΟΥΤΡΩΝ (μη υποκείμενος) 10.550.000 δρχ. ───────────────────────────────────────────────────────── ΣΥΝΟΛΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 50.550.000 δρχ.ΒΗΜΑ 2 — ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΚΠΤΩΣΗΣ
40.000.000 Ποσοστό = ────────────── = 0,79129… = 79,13% 50.550.000 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΠΟΙΗΣΗ στην αμέσως μεγαλύτερη ακέραια μονάδα → 80%ΒΗΜΑ 3 — Ο ΕΚΠΙΠΤΟΜΕΝΟΣ ΦΟΡΟΣ
Φόρος με τον οποίο επιβαρύνθηκε 765.000 δρχ. × ποσοστό έκπτωσης 80% ───────────────────────────────────────────────────────── ΦΟΡΟΣ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΝΑ ΕΚΠΕΣΕΙ 612.000 δρχ. (τα υπόλοιπα 153.000 δρχ. επιβαρύνουν οριστικά την επιχείρηση ως κόστος)Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 245): επιχείρηση στο Λουτράκι με ξενοδοχείο 30.000.000 και θεραπευτικά λουτρά 8.400.000, σύνολο 38.400.000, και φόρο εισροών 650.000 δρχ.
30.000.000 / 38.400.000 = 0,7812 ή 78,12% → 79% 650.000 × 79% = 513.500 δρχ.— ίδια ακριβώς μέθοδος και ίδια στρογγυλοποίηση προς τα πάνω. Τι δεν μπαίνει στο κλάσμα (σελ. 245-246): δε λαμβάνονται υπόψη τα ποσά που προέρχονται: α. Από ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΑΓΑΘΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ, που χρησιμοποιούνται … ΓΙΑ ΠΑΓΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ — όπως στο παράδειγμα του βιβλίου, όπου η πώληση παλαιών κρεβατιών και ντουλαπών λόγω ανακαίνισης δεν λαμβάνεται υπόψη — και β. Από ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ σε ακίνητα ή σε χρηματοοικονομικές δραστηριότητες. Η χρήση του ποσοστού (σελ. 246): λαμβάνεται υπόψη για την ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ του εκπιπτόμενου φόρου του κρίσιμου έτους ΚΑΙ για την υποβολή των ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΠΟΜΕΝΟΥ ΕΤΟΥΣ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επιχείρηση χρησιμοποιεί κοινές εισροές για δύο κλάδους, ο ένας από τους οποίους δεν παρέχει δικαίωμα έκπτωσης, οπότε εφαρμόζεται ποσοστό έκπτωσης. Ο συνολικός κύκλος εργασιών είναι 40.000.000 από το ξενοδοχείο συν 10.550.000 από τα θεραπευτικά λουτρά, δηλαδή 50.550.000 δραχμές. Το κλάσμα έχει αριθμητή τα έσοδα του υποκείμενου κλάδου και παρονομαστή το σύνολο, δηλαδή 40.000.000 διά 50.550.000, που δίνει 79,13 τοις εκατό. Το δεκαδικό μέρος στρογγυλοποιείται στην αμέσως μεγαλύτερη ακέραια μονάδα, οπότε το ποσοστό γίνεται ογδόντα τοις εκατό. Ο φόρος που δικαιούται να εκπέσει η επιχείρηση είναι 765.000 επί ογδόντα τοις εκατό, δηλαδή 612.000 δραχμές, ενώ τα υπόλοιπα 153.000 δραχμές επιβαρύνουν οριστικά την επιχείρηση ως κόστος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 5 — Διακανονισμός με προσωρινή αναλογία 60%
Ερώτηση: Μια επιχείρηση που υπόκειται μερικά στο φόρο υποβάλλει περιοδικές δηλώσεις απόδοσης του Φ.Π.Α. κατά το έτος 1998 με εφαρμογή προσωρινής αναλογίας έκπτωσης 60%. Έστω ότι οι κοινές εισροές για τις υποκείμενες και τις απαλλασσόμενες πράξεις της επιχείρησης επιβαρύνθηκαν σε όλο το έτος 1998 με φόρο συνολικού ποσού 730.000 δρχ. Αν η αξία των πράξεων που υπόκεινται στο φόρο είναι, χωρίς Φ.Π.Α. 20.000.000 δρχ. και η αξία των πράξεων που απαλλάσσονται 6.800.000 δρχ. να προσδιορισθεί ο διακανονισμός κατά την υποβολή της εκκαθαριστικής δήλωσης.
Απάντηση:
-
Ο κανόνας (§20.10, σελ. 246): Η έκπτωση του φόρου που γίνεται σύμφωνα με τις ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ που υποβάλλονται, ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ … Ο διακανονισμός αυτός γίνεται, όταν η έκπτωση που έγινε κατά την υποβολή των περιοδικών δηλώσεων είναι ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ Ή ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ απ' αυτή που είχε δικαίωμα να πραγματοποιήσει ο υποκείμενος στο φόρο.
ΒΗΜΑ 1 — Η ΕΚΠΤΩΣΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ
Κοινές εισροές — φόρος όλου του 1998 730.000 δρχ. × προσωρινή αναλογία έκπτωσης 60% ───────────────────────────────────────────────────────── ΕΚΠΤΩΣΗ ΠΟΥ ΗΔΗ ΕΓΙΝΕ 438.000 δρχ.ΒΗΜΑ 2 — Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΟΓΙΑ
Πράξεις που ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ (χωρίς Φ.Π.Α.) 20.000.000 δρχ. Πράξεις που ΑΠΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ 6.800.000 δρχ. ΣΥΝΟΛΟ 26.800.000 δρχ. 20.000.000 Αναλογία = ────────────── = 0,74626… = 74,63% 26.800.000 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΠΟΙΗΣΗ στην αμέσως μεγαλύτερη ακέραια μονάδα → 75%ΒΗΜΑ 3 — Ο ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ
Έκπτωση που ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ (730.000 × 75%) 547.500 δρχ. μείον έκπτωση που ΗΔΗ ΕΓΙΝΕ 438.000 δρχ. ───────────────────────────────────────────────────────── ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΕΚΠΤΩΣΗ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 109.500 δρχ.Το αποτέλεσμα: με την εκκαθαριστική δήλωση η επιχείρηση ΑΥΞΑΝΕΙ την έκπτωσή της κατά 109.500 δρχ. — η προσωρινή αναλογία 60% αποδείχθηκε μικρότερη από την οριστική 75%, οπότε είχε εκπέσει λιγότερα από όσα δικαιούταν. Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 246-247): ίδια προσωρινή αναλογία 60%, φόρος κοινών εισροών 600.000 δρχ., υποκείμενες 24.000.000 και απαλλασσόμενες 8.000.000 δρχ.
Έκπτωση με τις περιοδικές: 600.000 × 60% = 360.000 Οριστική αναλογία: 24.000.000/32.000.000 = 0,75 = 75% «θα ΑΥΞΗΘΕΙ ο φόρος, που έχει εκπέσει … από 360.000 δρχ. στο πραγματικό ποσό που δικαιούται των 450.000 δρχ.»— ίδια αλληλουχία, ίδια κατεύθυνση διακανονισμού. Η αντίστροφη περίπτωση: αν η οριστική αναλογία ήταν μικρότερη από την προσωρινή, η παραπάνω έκπτωση θα αποδιδόταν στο Δημόσιο με την εκκαθαριστική δήλωση. Και η χρήση για το επόμενο έτος (§20.8, σελ. 246): το οριστικό ποσοστό λαμβάνεται υπόψη … και για την υποβολή των περιοδικών δηλώσεων ΤΟΥ ΕΠΟΜΕΝΟΥ ΕΤΟΥΣ — δηλαδή το 75% θα είναι η προσωρινή αναλογία του 1999.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τις περιοδικές δηλώσεις η επιχείρηση εξέπεσε το εξήντα τοις εκατό του φόρου των κοινών εισροών, δηλαδή 730.000 επί εξήντα τοις εκατό ίσον 438.000 δραχμές. Η οριστική αναλογία προκύπτει από το κλάσμα με αριθμητή τις πράξεις που υπόκεινται στον φόρο και παρονομαστή το σύνολο, δηλαδή 20.000.000 διά 26.800.000, που δίνει 74,63 τοις εκατό και μετά τη στρογγυλοποίηση στην αμέσως μεγαλύτερη ακέραια μονάδα εβδομήντα πέντε τοις εκατό. Η έκπτωση που δικαιούται είναι επομένως 730.000 επί εβδομήντα πέντε τοις εκατό, δηλαδή 547.500 δραχμές. Ο διακανονισμός κατά την υποβολή της εκκαθαριστικής δήλωσης δίνει πρόσθετη έκπτωση 547.500 μείον 438.000 ίσον 109.500 δραχμές υπέρ της επιχείρησης, αφού η προσωρινή αναλογία αποδείχθηκε μικρότερη από την οριστική.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 6 — Πενταετής διακανονισμός αγαθού επένδυσης
Ερώτηση: Μια επιχείρηση που υπόκειται ολικά στο φόρο αγοράζει τη 15/11/1996 ένα μηχάνημα, το οποίο αρχίζει να χρησιμοποιεί από 18/12/1996. Η τιμή αγοράς του μηχανήματος είναι 8.000.000 δρχ. και ο Φ.Π.Α. που καταβάλλεται το 18% της αξίας του. Η επιχείρηση διατηρεί την ίδια μορφή σχετικά με το δικαίωμα έκπτωσης μέχρι το 1998, οπότε μεταβάλλει τις δραστηριότητές της και ασχολείται με πράξεις που φορολογούνται και με πράξεις που απαλλάσσονται σε ποσοστό 50%. Αν ληφθεί υπόψη ότι η έκπτωση του φόρου υπόκειται σε πενταετή διακανονισμό, να προσδιορισθεί το δικαίωμα έκπτωσης για κάθε έτος.
Απάντηση:
-
Ο κανόνας (§20.10, σελ. 247): Όταν πρόκειται για ΑΓΑΘΑ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ (ενσώματα αγαθά, δικαιώματα χρησιμοποίησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας κ.τ.λ.) η έκπτωση του φόρου, που πραγματοποιήθηκε, ΥΠΟΚΕΙΤΑΙ ΣΕ ΠΕΝΤΕΤΗ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΜΕ ΑΡΧΗ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ. Ο διακανονισμός γίνεται κάθε χρόνο ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΕΜΠΤΟ (1/5) του φόρου, που επιβάρυνε το αγαθό, ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΕΚΠΤΩΣΗΣ.
ΒΗΜΑ 1 — Ο ΦΟΡΟΣ ΚΑΙ Η ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ
Τιμή αγοράς μηχανήματος 8.000.000 δρχ. Φ.Π.Α. (8.000.000 × 18%) 1.440.000 δρχ. Χρήση από 18/12/1996 → η πενταετία αρχίζει το ΕΤΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ, δηλαδή ΤΟ 1996 ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ: 1996 - 1997 - 1998 - 1999 - 2000 Ένα πέμπτο ανά έτος (1.440.000 × 1/5) 288.000 δρχ.ΒΗΜΑ 2 — Η ΑΡΧΙΚΗ ΕΚΠΤΩΣΗ (1996)
Η επιχείρηση υπόκειται ΟΛΙΚΑ στον φόρο, άρα έχει ΠΛΗΡΕΣ δικαίωμα έκπτωσης και εκπίπτει ολόκληρο τον φόρο με τη δήλωση του μήνα ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1996 1.440.000 δρχ.ΒΗΜΑ 3 — Ο ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤ' ΕΤΟΣ
ΕΤΟΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΚΠΤΩΣΗ ΠΟΥ ΕΚΠΤΩΣΗ ΠΟΥ ΔΙΑΚΑΝΟ- ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΕΓΙΝΕ (1/5) ΑΝΑΛΟΓΕΙ ΝΙΣΜΟΣ ───────────────────────────────────────────────────────── 1996 100% 288.000 288.000 — 1997 100% 288.000 288.000 — 1998 50% 288.000 144.000 −144.000 1999 50% 288.000 144.000 −144.000 2000 50% 288.000 144.000 −144.000 ───────────────────────────────────────────────────────── ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΣ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ 432.000 δρχ.Η ανάλυση
1996 και 1997 «Για τα έτη … που ΔΕΝ ΕΠΗΛΘΕ ΜΕΤΑΒΟΛΗ στις δραστηριότητες της επιχείρησης, ΔΕ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΝΕΟΣ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ» 1998 η επιχείρηση μεταβάλλει τις δραστηριότητές της σε ποσοστό 50%: έκπτωση που έγινε κατά την αγορά 1.440.000 δρχ. έκπτωση που αναλογεί σε κάθε έτος 288.000 δρχ. μείον έκπτωση που αναλογεί στο 1998 (288.000 × 50%) 144.000 δρχ. ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΕΚΠΤΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 1998 144.000 δρχ. 1999, 2000 το ίδιο, εφόσον η επιχείρηση διατηρεί τις ίδιες δραστηριότητεςΗ απόδοση: η παραπάνω έκπτωση κάθε έτους ΘΑ ΑΠΟΔΟΘΕΙ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ ΤΟ Φ.Π.Α. Η επαλήθευση με το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 247-248): μηχάνημα 5.000.000 δρχ. με Φ.Π.Α. 900.000, χρήση από 12-11-1994, πενταετία 1994-1998, 1/5 = 180.000 δρχ./έτος· το 1997 μεταβολή 50% → 180.000 × 50% = 90.000 και παραπάνω έκπτωση 90.000 δρχ. — ίδια δομή. Η περίπτωση πώλησης (σελ. 248): Σε περίπτωση παράδοσης του αγαθού επένδυσης (π.χ. πώληση) μέσα στη διάρκεια της πενταετούς περιόδου, ο διακανονισμός γίνεται ΕΦΑΠΑΞ, μέσα στο ίδιο έτος — και τα αγαθά θεωρούνται, για τα έτη που απομένουν, ότι χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά σε φορολογούμενες δραστηριότητες αν η παράδοσή τους υπάγεται στον φόρο, ή σε μη φορολογούμενες αν απαλλάσσεται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο φόρος του μηχανήματος είναι 8.000.000 επί δεκαοκτώ τοις εκατό, δηλαδή 1.440.000 δραχμές, τον οποίο η επιχείρηση εξέπεσε ολόκληρο με τη δήλωση του Νοεμβρίου 1996, αφού υπόκειται ολικά στον φόρο. Επειδή πρόκειται για αγαθό επένδυσης, η έκπτωση υπόκειται σε πενταετή διακανονισμό με αρχή το έτος χρησιμοποίησης, δηλαδή για τα έτη 1996 έως 2000, με ένα πέμπτο ανά έτος, που είναι 288.000 δραχμές. Για τα έτη 1996 και 1997 δεν επήλθε μεταβολή, οπότε δεν γίνεται νέος διακανονισμός. Από το 1998 η επιχείρηση ενεργεί κατά πενήντα τοις εκατό απαλλασσόμενες πράξεις, οπότε η έκπτωση που αναλογεί είναι 288.000 επί πενήντα τοις εκατό, δηλαδή 144.000 δραχμές, και η παραπάνω έκπτωση των 144.000 δραχμών αποδίδεται στο Δημόσιο με την εκκαθαριστική δήλωση. Το ίδιο ισχύει και για τα έτη 1999 και 2000, οπότε συνολικά αποδίδονται 432.000 δραχμές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
