Λύσεις ασκήσεων-ερωτήσεων κεφ. 11 (1-7) (σελ. 127-128) – ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΟΜΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΧΩΤΟΥ ΚΕΦΑΛΗΣ – ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων-ερωτήσεων κεφ. 11 (1-7) (σελ. 127-128)

Πλήρεις λύσεις των 7 ασκήσεων-ερωτήσεων του κεφαλαίου 11 — τα μέρη, οι γενιές και η σύσταση της τρίχας, οι μορφές των τριχών, η διάκριση των αλωπεκιών, η διαφορά υπερτρίχωσης και δασυτριχισμού, το περιστατικό της ανθυγιεινής δίαιτας, η τριχοτιλλομανία και το περιστατικό της μυκητίασης.

Ερώτηση 1 — Τα μέρη, οι γενιές και η σύσταση της τρίχας

Ερώτηση: Ποια είναι τα μέρη της τρίχας; Πόσες γενιές τριχώματος υπάρχουν; Ποια είναι η σύσταση της τρίχας; Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα όταν λέμε ότι ανοίγουν οι πόροι της τρίχας;

Απάντηση:

• Α. Τα μέρη της τρίχας (σελ. 117-118): οι τρίχες αποτελούνται από δύο μέρη: τη ρίζα και το στέλεχός τους. | Μέρος | Περιγραφή | |---|---| | Η ρίζα | το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται λοξά μέσα στο χόριο· περιβάλλεται από δύο λεπτούς υμένες, που αποτελούν το θύλακο της τρίχας | | Ο βολβός | το κάτω τμήμα της ρίζας παρουσιάζει μια διόγκωση, που έχει σχήμα κουδουνιού· η αύξηση των τριχών γίνεται από το βολβό της τρίχας | | Η θηλή | το χόριο μαζί με αγγεία μπαίνουν μέσα στην κοιλότητα του βολβού της τρίχας και σχηματίζουν τη θηλή της τρίχας· από τα αγγεία της θηλής τρέφεται η τρίχα | | Το στέλεχος | το τμήμα της τρίχας που προεξέχει πάνω από την επιφάνεια του δέρματος· η ελεύθερη άκρη του λέγεται κορυφή |

  Ο θύλακος (σελ. 118): αποτελείται από δύο υμένες: τον επιθηλιακό θύλακο εσωτερικά και τον ινώδη θύλακο εξωτερικά. Στον επιθηλιακό — που παρουσιάζει δύο στιβάδες: τον έξω και τον έσω κολεό — καταλήγει (εκβάλλει) ο πόρος του σμηγματογόνου αδένα· στον ινώδη καταλήγουν (καταφύονται) οι ορθωτήρες μύες των τριχών, οι οποίοι όταν συσπώνται, προκαλούν την ανόρθωση των τριχών και την έξοδο του σμήγματος από τους σμηγματογόνους αδένες.

  Η εγκάρσια τομή (σελ. 118-119): κατά την εγκάρσια τομή της τρίχας, από μέσα προς τα έξω, διακρίνουμε τρία μέρη: το περιτρίχιο, το φλοιό και το μυελό της τρίχας. | Μέρος | Περιγραφή | |---|---| | α) Το περιτρίχιο | περιβάλλει την τρίχα και προστατεύει το φλοιό της· αποτελείται από ένα στρώμα επίπεδων κυττάρων, που περιέχουν κερατίνη και είναι τοποθετημένα όπως τα κεραμίδια, το ένα πάνω στο άλλο | | β) Ο φλοιός | το μεσαίο και παχύτερο μέρος της τρίχας· τα κύτταρα της φλοιώδους ουσίας περιέχουν μελανίνη… διαλυμένη ή με τη μορφή κοκκίων (τα μελανινοσώματα) | | γ) Ο μυελός | το εσωτερικό τμήμα της τρίχας· δεν υπάρχει στις πολύ λεπτές τρίχες και στις τρίχες της κεφαλής |

  Β. Οι γενιές του τριχώματος (σελ. 120): υπάρχουν τρεις γενιές τριχώματος: το πρωτογενές, το δευτερογενές και το τριτογενές τρίχωμα. | Γενιά | Χρόνος | Χαρακτηριστικά | |---|---|---| | Πρωτογενές | από τον 5ο εμβρυϊκό μήνα | λεπτές και κοντές, με λίγη χρωστική | | Δευτερογενές | λίγο πριν μέχρι λίγο μετά τον τοκετό | λεπτές και κοντές, με λίγη χρωστική | | Τριτογενές | μετά την εφηβεία | μακρύτερες, παχύτερες και σκουρότερες τρίχες |

  Γ. Η σύσταση (σελ. 119): το κύριο συστατικό των τριχών είναι η κερατίνη. Οι κερατίνες είναι πρωτεΐνες, δηλαδή μακριές αλυσίδες (πολυμερή) που αποτελούνται από αμινοξέα. Στις τρίχες υπάρχουν οι σκληρές κερατίνες, οι οποίες δεν διαλύονται στο νερό και είναι πολύ ανθεκτικές. Το αμινοξύ κυστεΐνη, που περιέχει θείο, είναι το κύριο συστατικό των πρωτεϊνών της κερατίνης· και οι πρωτεΐνες της κερατίνης ενώνονται μεταξύ τους με δεσμούς θείου, που ονομάζονται δισουλφιδικοί δεσμοί. Οι δεσμοί αυτοί είναι πολύ δυνατοί και δύσκολα διασπώνται, και γι' αυτό το λόγο οι τρίχες είναι ανθεκτικές στις επιδράσεις του περιβάλλοντος.

  Δ. Το «άνοιγμα των πόρων» (σελ. 119-120): όταν αναφέρεται ότι ανοίγουν οι πόροι της τρίχας, στην πραγματικότητα αλλάζει η διάταξη στο χώρο των αλυσίδων της κερατίνης. Γιατί έχει σημασία: η φράση «ανοίγουν οι πόροι» υπονοεί οπές που ανοιγοκλείνουν· στην πραγματικότητα πρόκειται για χημική μεταβολή στη διάταξη των αλυσίδων — αυτό ακριβώς εκμεταλλεύονται η περμανάντ και οι μόνιμες βαφές, που διασπούν και ανασχηματίζουν τους δισουλφιδικούς δεσμούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι τρίχες αποτελούνται από δύο μέρη, τη ρίζα και το στέλεχος. Η ρίζα βρίσκεται λοξά μέσα στο χόριο και περιβάλλεται από δύο λεπτούς υμένες που αποτελούν τον θύλακο, ενώ το κάτω τμήμα της παρουσιάζει μια διόγκωση με σχήμα κουδουνιού, τον βολβό, μέσα στην κοιλότητα του οποίου σχηματίζεται η θηλή, από τα αγγεία της οποίας τρέφεται η τρίχα. Η αύξηση των τριχών γίνεται από τον βολβό. Το στέλεχος είναι το τμήμα που προεξέχει πάνω από την επιφάνεια του δέρματος και η ελεύθερη άκρη του λέγεται κορυφή. Κατά την εγκάρσια τομή, από μέσα προς τα έξω, διακρίνουμε το περιτρίχιο, τον φλοιό και τον μυελό. Οι γενιές τριχώματος είναι τρεις: το πρωτογενές, που εμφανίζεται από τον πέμπτο εμβρυϊκό μήνα, το δευτερογενές, που το αντικαθιστά γύρω από τον τοκετό, και το τριτογενές, που εμφανίζεται μετά την εφηβεία και αποτελείται από μακρύτερες, παχύτερες και σκουρότερες τρίχες. Ως προς τη σύσταση, το κύριο συστατικό των τριχών είναι η κερατίνη, μια πρωτεΐνη από αλυσίδες αμινοξέων, και μάλιστα οι σκληρές κερατίνες, που δεν διαλύονται στο νερό. Κύριο συστατικό των πρωτεϊνών αυτών είναι το αμινοξύ κυστεΐνη, που περιέχει θείο, και οι αλυσίδες ενώνονται με δισουλφιδικούς δεσμούς, οι οποίοι είναι πολύ δυνατοί και δύσκολα διασπώνται. Τέλος, όταν λέμε ότι ανοίγουν οι πόροι της τρίχας, στην πραγματικότητα αλλάζει η διάταξη στον χώρο των αλυσίδων της κερατίνης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Οι μορφές των τριχών

Ερώτηση: Πώς διακρίνονται οι τρίχες ανάλογα με το μέγεθος, το χρώμα και το σχήμα τους;

Απάντηση:

• Η γενική διαπίστωση (σελ. 120): οι τρίχες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και την πυκνότητά τους, από άτομο σε άτομο, ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, τη φυλή και την περιοχή του σώματος, όπου βρίσκονται.

  Ως προς το μέγεθος (σελ. 120): διακρίνονται τρία είδη τριχών: | Είδος | Χαρακτηριστικά | |---|---| | οι μακριές και παχιές | — | | οι χνοώδεις ή χνούδι | δεν έχουν μυελό και είναι λεπτές και κοντές | | οι βραχείες (κοντές) | στις οποίες ανήκουν οι βλεφαρίδες, οι τρίχες των φρυδιών, των ρωθώνων και του έξω ακουστικού πόρου |

  Ως προς το σχήμα (σελ. 120): ευθείες· βοστρυχοειδείς (μπούκλες)· κυματοειδείς («σπαστά» μαλλιά)· σπειροειδείς (με σχήμα έλικας, «σπιράλ»).

  Ως προς το χρώμα (σελ. 121): μαύρες· γκρίζες· λευκές· καστανές· ξανθές· ερυθρές. Από τι εξαρτάται (σελ. 121): το χρώμα των τριχών μοιάζει συνήθως με το χρώμα του δέρματος και της ίριδας του οφθαλμού και εξαρτάται από τη φυλή και την ηλικία του ατόμου.

  Πού οφείλεται το χρώμα (σελ. 119): τα κύτταρα της φλοιώδους ουσίας περιέχουν μελανίνη (χρωστική ουσία στην οποία οφείλεται το χρώμα του δέρματος και των τριχών)… τα μελανινοσώματα παράγονται από ειδικά κύτταρα του βολβού της τρίχας και προωθούνται σταδιακά από το βολβό στο φλοιό της τρίχας. Η μελανίνη χρωματίζει την τρίχα.

  Η σύνδεση με τις γενιές του τριχώματος (σελ. 120): οι πρωτογενείς και δευτερογενείς τρίχες είναι λεπτές και κοντές, με λίγη χρωστική — δηλαδή χνοώδεις — ενώ το τριτογενές τρίχωμα αποτελείται από μακρύτερες, παχύτερες και σκουρότερες τρίχες.

  Και η σύνδεση με τις νόσους (σελ. 122): η χνοώδης υπερτρίχωση είναι η παρουσία δηλαδή χνουδιού σε περιοχές που δεν θα έπρεπε — δηλαδή ένα από τα τρία είδη μεγέθους που εμφανίζεται παθολογικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι τρίχες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και την πυκνότητά τους, από άτομο σε άτομο, ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, τη φυλή και την περιοχή του σώματος όπου βρίσκονται. Ως προς το μέγεθος διακρίνονται σε τρία είδη: στις μακριές και παχιές, στις χνοώδεις ή χνούδι, οι οποίες δεν έχουν μυελό και είναι λεπτές και κοντές, και στις βραχείες ή κοντές, στις οποίες ανήκουν οι βλεφαρίδες, οι τρίχες των φρυδιών, των ρωθώνων και του έξω ακουστικού πόρου. Ως προς το σχήμα διακρίνονται σε ευθείες, βοστρυχοειδείς, δηλαδή μπούκλες, κυματοειδείς, δηλαδή σπαστά μαλλιά, και σπειροειδείς, με σχήμα έλικας. Ως προς το χρώμα διακρίνονται σε μαύρες, γκρίζες, λευκές, καστανές, ξανθές και ερυθρές, ενώ το χρώμα τους μοιάζει συνήθως με το χρώμα του δέρματος και της ίριδας του οφθαλμού και εξαρτάται από τη φυλή και την ηλικία του ατόμου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Η διάκριση των αλωπεκιών

Ερώτηση: Πώς χωρίζονται οι αλωπεκίες; Αναφέρετε ορισμένα παραδείγματα για κάθε περίπτωση.

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 123): αλωπεκία είναι η πλήρης έλλειψη ή η αραίωση των τριχών της κεφαλής ή του σώματος, λόγω πτώσης τους ή μη γέννησής τους.

  Οι δύο ομάδες (σελ. 123) | Ομάδα | Χαρακτηριστικό | |---|---| | Ουλωτικές αλωπεκίες | οι αλλοιώσεις είναι μόνιμες και καταστρέφονται οι θύλακοι των τριχών· υπάρχει ουλή, δηλαδή το δέρμα είναι λεπτό, λείο, χωρίς πόρους και σχηματίζει πτυχές με τα δάχτυλα | | Μη ουλωτικές αλωπεκίες | δεν υπάρχει ουλή του δέρματος |

  Οι πέντε κατηγορίες των ουλωτικών (σελ. 123-124): οι ουλωτικές αλωπεκίες, με βάση την αιτία που τις προκαλεί, ταξινομούνται σε πέντε κατηγορίες: | # | Κατηγορία | Παραδείγματα | |---|---|---| | 1 | που οφείλονται σε παθήσεις του δέρματος ή σε συστηματικές παθήσεις | — | | 2 | που οφείλονται σε λοιμώξεις του δέρματος | οι μυκητιάσεις και η φθειρίαση (ψείρες) του τριχωτού της κεφαλής, που προκαλούν μεταδοτικές επιδημίες, κυρίως στα σχολεία | | 3 | από εξωτερικά φυσικά αίτια | αλλεργιογόνα, οξέα, αλκάλεα, θερμικά εγκαύματα και κακώσεις· εγκαύματα από αλκαλικές ουσίες που περιέχονται σε σκευάσματα περιποίησης των τριχών, χειρουργικές ουλές ή βλάβες που προκαλεί η ραδιενέργεια | | 4 | που οφείλονται σε όγκους, σπίλους (ελιές) και συγγενείς ανωμαλίες του δέρματος | μπορεί να ελαττωθούν ή να καταστραφούν οι θύλακοι των τριχών της κεφαλής | | 5 | η ψευδογυροειδής αλωπεκία | ιδιαίτερη μορφή ουλωτικής αλωπεκίας, άγνωστης αιτιολογίας, που αρχίζει στην ηλικία των 30-40 χρόνων |

  Οι εννιά περιπτώσεις των μη ουλωτικών (σελ. 124-125): στην ομάδα αυτή ανήκουν οι εννιά ακόλουθες περιπτώσεις: | # | Περίπτωση | |---|---| | 1 | η γυροειδής αλωπεκία, στην οποία υπάρχει απώλεια των τριχών, συνήθως στο τριχωτό της κεφαλής ή στα γένια | | 2 | η αλωπεκία ανδρικού τύπου ή φαλάκρα, που εμφανίζεται στους άνδρες μετά την εφηβεία, σαν πρόωρη ή σαν γεροντική | | 3 | η αλωπεκία γυναικείου τύπου, με αραίωση των τριχών της κεφαλής στη μετωπιαία, βρεγματική και ινιακή χώρα | | 4 | η μη ουλωτική αλωπεκία μετά από τοκετό | | 5 | ορισμένες γενικές νόσοι που μπορούν να προκαλέσουν τριχόπτωση ή αλωπεκία | | 6 | τραυματικής αιτιολογίας απώλεια μαλλιών — το υπερβολικό χτένισμα ή βούρτσισμα, το τράβηγμά τους για την κατασκευή κότσων και αλογοουράς και το τύλιγμά τους με «ρόλλεϋ» | | 7 | η τριχοτιλλομανία: είναι η εκρίζωση ή το σπάσιμο των τριχών από το τράβηγμά τους | | 8 | δυστροφία των τριχών… από την κακοποίηση του ατόμου, συνήθως παιδιών | | 9 | η λήψη φαρμάκων, που προκαλεί αλωπεκία, που συνήθως δεν είναι μόνιμη, και υποχωρεί μετά τη διακοπή του υπεύθυνου φαρμάκου |

  Το κριτήριο της διάκρισης: όχι η αιτία αλλά η τύχη του θυλάκου — αν καταστρέφεται, η αλωπεκία είναι μόνιμη· αν επιβιώνει, η τρίχα μπορεί να ξαναφυτρώσει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αλωπεκία είναι η πλήρης έλλειψη ή η αραίωση των τριχών της κεφαλής ή του σώματος, λόγω πτώσης τους ή μη γέννησής τους. Οι αλωπεκίες χωρίζονται σε δύο ομάδες. Στις ουλωτικές, όπου οι αλλοιώσεις είναι μόνιμες, καταστρέφονται οι θύλακοι των τριχών και υπάρχει ουλή, δηλαδή το δέρμα είναι λεπτό, λείο, χωρίς πόρους και σχηματίζει πτυχές με τα δάχτυλα. Και στις μη ουλωτικές, όπου δεν υπάρχει ουλή. Οι ουλωτικές ταξινομούνται με βάση την αιτία σε πέντε κατηγορίες: σε εκείνες που οφείλονται σε παθήσεις του δέρματος ή σε συστηματικές παθήσεις, σε εκείνες που οφείλονται σε λοιμώξεις, όπως οι μυκητιάσεις και η φθειρίαση του τριχωτού της κεφαλής, σε εκείνες από εξωτερικά φυσικά αίτια, όπως οξέα, αλκάλεα, θερμικά εγκαύματα και εγκαύματα από αλκαλικές ουσίες σκευασμάτων περιποίησης, σε εκείνες που οφείλονται σε όγκους, σπίλους και συγγενείς ανωμαλίες, και στην ψευδογυροειδή αλωπεκία. Οι μη ουλωτικές περιλαμβάνουν εννιά περιπτώσεις: τη γυροειδή αλωπεκία, την αλωπεκία ανδρικού τύπου ή φαλάκρα, την αλωπεκία γυναικείου τύπου, τη μη ουλωτική αλωπεκία μετά από τοκετό, τις γενικές νόσους, την τραυματικής αιτιολογίας απώλεια μαλλιών από υπερβολικό χτένισμα, βούρτσισμα, κότσους, αλογοουρές και ρόλλεϋ, την τριχοτιλλομανία, τη δυστροφία από κακοποίηση και τη λήψη φαρμάκων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Υπερτρίχωση και δασυτριχισμός

Ερώτηση: Ποια είναι η διαφορά της υπερτρίχωσης από το δασυτριχισμό;

Απάντηση:

• Ο ορισμός της υπερτρίχωσης (σελ. 122): υπερτρίχωση είναι η αύξηση των τριχών σε αριθμό, πάχος ή μήκος περισσότερο του φυσιολογικού.

  Οι τρεις μορφές της (σελ. 122): υπάρχουν τρεις μορφές υπερτρίχωσης: | # | Μορφή | Περιεχόμενο | |---|---|---| | 1 | η χνοώδης υπερτρίχωση | η παρουσία δηλαδή χνουδιού, η οποία μπορεί να είναι συγγενής ή επίκτητη | | 2 | η εντοπισμένη και η γενικευμένη υπερτρίχωση | όπου περιοχές ή ολόκληρο το σώμα έχει αυξημένη τριχοφυΐα | | 3 | η υπερτρίχωση γυναικών και παιδιών ή δασυτριχισμός ανδρικού τύπου | σε παιδιά και γυναίκες αυξάνεται ο αριθμός των τριχών σε περιοχές του σώματος, που φυσιολογικά έχουν τρίχες μόνο οι άνδρες |

  Η διαφορά | Στοιχείο | Υπερτρίχωση | Δασυτριχισμός | |---|---|---| | Έκταση της έννοιας | η γενική κατηγορία | μία από τις τρεις μορφές της | | Τι αυξάνεται | ο αριθμός, το πάχος ή το μήκος περισσότερο του φυσιολογικού | ο αριθμός των τριχών | | Πού | περιοχές ή ολόκληρο το σώμα — οπουδήποτε | σε περιοχές του σώματος, που φυσιολογικά έχουν τρίχες μόνο οι άνδρες | | Ποιους αφορά | οποιοδήποτε άτομο | παιδιά και γυναίκες | | Χαρακτήρας κατανομής | μη ειδικός | ανδρικού τύπου |

  Με μια πρόταση: κάθε δασυτριχισμός είναι υπερτρίχωση, αλλά δεν είναι κάθε υπερτρίχωση δασυτριχισμός — ο δασυτριχισμός είναι η ειδική εκείνη υπερτρίχωση γυναικών και παιδιών που ακολουθεί την ανδρική κατανομή.

  Πού εντάσσονται και οι δύο (σελ. 122): στις νόσους που αφορούν την πυκνότητα των τριχών, δηλαδή τον αριθμό, το πάχος και το μήκος των τριχών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο μεγάλες ομάδες, στην υπερτρίχωση και στις αλωπεκίες — δηλαδή η υπερτρίχωση είναι το αντίθετο της αλωπεκίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η υπερτρίχωση είναι η αύξηση των τριχών σε αριθμό, πάχος ή μήκος περισσότερο του φυσιολογικού και αποτελεί τη γενική κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει τρεις μορφές: τη χνοώδη υπερτρίχωση, δηλαδή την παρουσία χνουδιού, συγγενή ή επίκτητη, την εντοπισμένη και τη γενικευμένη υπερτρίχωση, όπου περιοχές ή ολόκληρο το σώμα έχει αυξημένη τριχοφυΐα, και την υπερτρίχωση γυναικών και παιδιών ή δασυτριχισμό ανδρικού τύπου. Ο δασυτριχισμός επομένως είναι μία μόνο από τις μορφές της υπερτρίχωσης, εκείνη κατά την οποία σε παιδιά και γυναίκες αυξάνεται ο αριθμός των τριχών σε περιοχές του σώματος που φυσιολογικά έχουν τρίχες μόνο οι άνδρες. Η διαφορά δηλαδή είναι ότι η υπερτρίχωση είναι γενική έννοια και αφορά οποιαδήποτε περιοχή και οποιοδήποτε άτομο, ενώ ο δασυτριχισμός αφορά ειδικά γυναίκες και παιδιά και ακολουθεί ανδρικού τύπου κατανομή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Το περιστατικό της ανθυγιεινής δίαιτας

Ερώτηση: Μια πελάτισσα σας κάνει για μεγάλο χρονικό διάστημα ανθυγιεινές δίαιτες για να αδυνατίσει. Όταν την ξαναβλέπετε διαπιστώνετε ότι τα μαλλιά της έχουν αραιώσει αισθητά, έχει χάσει αρκετά κιλά και η ίδια αναφέρει ότι νιώθει εύκολα κόπωση και αδυναμία. Τι θα υποψιαζόσαστε ότι μπορεί να έχει συμβεί που να έχει σχέση με τη διατροφή και τα μαλλιά της; Τι θα προτείνατε;

Απάντηση:

• Η υποψία: πρόκειται για τροφική διαταραχή που επηρεάζει την πυκνότητα των μαλλιών — το βιβλίο αναφέρει ρητά (σελ. 125-126): ορισμένες τροφικές διαταραχές μπορούν να ευθύνονται για παθήσεις των τριχών και κυρίως επηρεάζουν την πυκνότητά τους. | Στοιχείο του περιστατικού | Τι δείχνει | |---|---| | ανθυγιεινές δίαιτες για μεγάλο διάστημα | τροφική διαταραχή | | αραίωση των μαλλιών | ελάττωση της πυκνότητας των μαλλιών | | απώλεια κιλών | ανεπαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών | | εύκολη κόπωση και αδυναμία | κλασικά συμπτώματα αναιμίας |

  Οι πιθανές αιτίες κατά το βιβλίο (σελ. 125-126) | Αιτία | Χωρίο | |---|---| | σιδηροπενική αναιμία | είναι πολύ συχνή αιτία αραίωσης των μαλλιών σε γυναίκες που δεν διατρέφονται σωστά και έχουν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως | | ανεπαρκής πρόσληψη θειούχων αμινοξέων | η ανεπαρκής πρόληψη ορισμένων θειούχων αμινοξέων (όπως η κυστίνη, η μεθειονίνη και η κυστεΐνη) προκαλούν ελάττωση της πυκνότητας των μαλλιών | | έλλειψη βιταμίνης Η (βιοτίνης) | αλωπεκία προκαλεί και η έλλειψη της βιταμίνης Η (βιοτίνης), που περιέχεται κυρίως σε ζωικές τροφές και λιγότερο σε φυτικές, όπως η βύνη |

  Η πιθανότερη διάγνωση: η σιδηροπενική αναιμία, γιατί εξηγεί και τα τρία ευρήματα — την αραίωση, την κόπωση και την αδυναμία — και γιατί το βιβλίο τη χαρακτηρίζει πολύ συχνή αιτία ακριβώς σε γυναίκες που δεν διατρέφονται σωστά.

  Γιατί βλάπτουν ειδικά τα μαλλιά τα θειούχα αμινοξέα: γιατί το αμινοξύ κυστεΐνη, που περιέχει θείο, είναι το κύριο συστατικό των πρωτεϊνών της κερατίνης (σελ. 119) — χωρίς αυτά δεν συντίθεται σωστά η κερατίνη της τρίχας.

  Τι θα πρότεινα | # | Πρόταση | |---|---| | 1 | διακοπή των ανθυγιεινών διαιτών και ισορροπημένη διατροφή — η αντιμετώπιση των γενικών νόσων αποτελεί και τη θεραπεία των νόσων των μαλλιών (σελ. 125) | | 2 | επίσκεψη σε ιατρό για εργαστηριακό έλεγχο (σίδηρος, αιματολογικός έλεγχος) — οι κομμωτές αντί να πιθανολογούν, θα πρέπει να συστήνουν στους πελάτες τους έναν ειδικότερο έλεγχο (σελ. 126) | | 3 | επίσκεψη σε δερματολόγο — σε περίπτωση που ανακαλύψουν κάποια δερματική βλάβη, ακόμη κι αν είναι σίγουροι για τη διάγνωση, οφείλουν να συστήσουν στον πελάτη τους να επισκεφτεί δερματολόγο (σελ. 126) | | 4 | αποφυγή επιπλέον καταπόνησης των μαλλιών — χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποφύγουν να τραυματίσουν τις τρίχες και τους θυλάκους τους κατά τη διάρκεια των κομμωτικών εργασιών (σελ. 127) |

  Το καλό νέο: η αλωπεκία αυτή είναι μη ουλωτική — δεν υπάρχει ουλή του δέρματος (σελ. 123) — άρα οι θύλακοι δεν έχουν καταστραφεί και η τριχοφυΐα μπορεί να αποκατασταθεί με τη διόρθωση της διατροφής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θα υποψιαζόμουν τροφική διαταραχή που επηρεάζει την πυκνότητα των μαλλιών, και πιθανότερα σιδηροπενική αναιμία, η οποία σύμφωνα με το βιβλίο είναι πολύ συχνή αιτία αραίωσης των μαλλιών σε γυναίκες που δεν διατρέφονται σωστά, και η οποία εξηγεί και την εύκολη κόπωση και την αδυναμία. Θα σκεφτόμουν επίσης την ανεπαρκή πρόσληψη θειούχων αμινοξέων, όπως η κυστίνη, η μεθειονίνη και η κυστεΐνη, τα οποία είναι απαραίτητα για τη σύνθεση της κερατίνης, καθώς και την έλλειψη της βιταμίνης Η, δηλαδή της βιοτίνης. Θα πρότεινα τη διακοπή των ανθυγιεινών διαιτών και την υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής, επίσκεψη σε ιατρό για ειδικότερο εργαστηριακό έλεγχο, καθώς και σε δερματολόγο, όπως οφείλει να κάνει ο κομμωτής σε κάθε περίπτωση βλάβης, και την αποφυγή κάθε επιπλέον καταπόνησης των μαλλιών κατά τις κομμωτικές εργασίες. Σημειώνεται ότι η αλωπεκία αυτή είναι μη ουλωτική, δηλαδή δεν καταστρέφονται οι θύλακοι, οπότε η τριχοφυΐα μπορεί να αποκατασταθεί με τη διόρθωση της διατροφής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Το περιστατικό του παιδιού που ξεριζώνει τρίχες

Ερώτηση: Αν παρατηρούσατε ένα μικρό παιδί, συγγενή σας, να τραβάει ασυνείδητα μικρές τούφες από τα μαλλιά του και να τις ξεριζώνει, τι θα υποπτευόσαστε ότι έχει;

Απάντηση:

• Η υποψία: τριχοτιλλομανία. Ο ορισμός (σελ. 125): μορφή τραυματικής απώλειας των μαλλιών αποτελεί και η τριχοτιλλομανία: είναι η εκρίζωση ή το σπάσιμο των τριχών από το τράβηγμά τους. Παρατηρείται σε περιπτώσεις έντονης συναισθηματικής φόρτισης ή από συνήθεια, σε παιδιά συνήθως. Μπορεί να είναι περιστασιακή ή με τη μορφή «τικ» (καθ' έξιν κίνησης). | Στοιχείο του περιστατικού | Αντιστοιχία στο βιβλίο | |---|---| | τραβάει… και ξεριζώνει | η εκρίζωση ή το σπάσιμο των τριχών από το τράβηγμά τους | | ασυνείδητα | με τη μορφή «τικ» (καθ' έξιν κίνησης) | | μικρό παιδί | σε παιδιά συνήθως | | μικρές τούφες | εντοπισμένη, μη ουλωτική απώλεια |

  Πού κατατάσσεται (σελ. 124-125): στις μη ουλωτικές αλωπεκίες, και ειδικότερα στην τραυματικής αιτιολογίας απώλεια μαλλιών — μαζί με το υπερβολικό χτένισμα ή βούρτσισμα των μαλλιών, το τράβηγμά τους για την κατασκευή κότσων και αλογοουράς και το τύλιγμά τους με «ρόλλεϋ».

  Τα αίτια (σελ. 125): έντονη συναισθηματική φόρτιση ή συνήθεια — δηλαδή το πρόβλημα είναι κατά βάση ψυχολογικό, όχι δερματολογικό.

  Τι πρέπει να αποκλειστεί: η δυστροφία των τριχών… από την κακοποίηση του ατόμου, συνήθως παιδιών, η οποία εμφανίζεται με τη μορφή περιοχών αλωπεκίας, που μπορεί να είναι ουλωτικές… ή μη ουλωτικές (που οφείλονται σε τράβηγμα από τα μαλλιά, με αποτέλεσμα το σπάσιμο των τριχών) (σελ. 125). Η κρίσιμη διαφορά είναι ποιος τραβά: στην τριχοτιλλομανία το ίδιο το παιδί, στην κακοποίηση άλλος.

  Και η μυκητίαση, που δίνει επίσης σπασμένες τρίχες (σελ. 123) — εκεί όμως υπάρχουν και γκρίζα λεπτά λέπια, που εδώ απουσιάζουν.

  Τι θα έκανα (σελ. 126): οι κομμωτές αντί να πιθανολογούν, θα πρέπει να συστήνουν στους πελάτες τους έναν ειδικότερο έλεγχο — δηλαδή παραπομπή στον παιδίατρο και στον δερματολόγο, χωρίς να αγνοηθεί η ανωμαλία: να μην απογοητεύονται στις περιπτώσεις που δεν μπορούν να ονομάσουν μια ανωμαλία που βλέπουν, αρκεί να μην την αγνοούν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θα υποπτευόμουν τριχοτιλλομανία. Η τριχοτιλλομανία είναι μορφή τραυματικής απώλειας των μαλλιών και συνίσταται στην εκρίζωση ή στο σπάσιμο των τριχών από το τράβηγμά τους. Παρατηρείται σε περιπτώσεις έντονης συναισθηματικής φόρτισης ή από συνήθεια, και μάλιστα συνήθως σε παιδιά, ενώ μπορεί να είναι περιστασιακή ή να έχει τη μορφή τικ, δηλαδή καθ' έξιν κίνησης, όπως ακριβώς στην περίπτωση του παιδιού που τραβά ασυνείδητα τις τούφες του. Κατατάσσεται στις μη ουλωτικές αλωπεκίες τραυματικής αιτιολογίας. Θα έπρεπε επίσης να αποκλειστεί η δυστροφία των τριχών από κακοποίηση του παιδιού, όπου όμως το τράβηγμα γίνεται από άλλον, καθώς και η μυκητίαση, όπου συνυπάρχουν γκρίζα λεπτά λέπια. Επειδή το πρόβλημα είναι κατά βάση ψυχολογικό, θα σύστηνα ειδικότερο έλεγχο από παιδίατρο και δερματολόγο, χωρίς να αγνοήσω το εύρημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Το περιστατικό με τις σπασμένες τρίχες και τα γκρίζα λέπια

Ερώτηση: Καθώς κόβετε τα μαλλιά ενός πελάτη σας, παρατηρείτε μία πλάκα στο κεφάλι του με σπασμένες τρίχες και γκρίζα λέπια. Τι θα υποπτευόσαστε; Τι θα κάνατε στη συνέχεια; Επιλέξτε: Διακοπή των εργασιών. Συνέχιση των εργασιών. Αποστείρωση των εργαλείων και απολύμανση των χεριών σας. Θα προσπαθούσατε να καθησυχάσετε τον πελάτη σας. Θα χρησιμοποιούσατε το ίδιο ψαλίδι στον επόμενο πελάτη σας. Θα συστήνατε απαραιτήτως επίσκεψη σε δερματολόγο και θα πληροφορούσατε τον πελάτη σας ότι η πάθησή του είναι μεταδοτική, ώστε να λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις.

Απάντηση:

• Η υποψία: μυκητίαση (δερματομυκητίαση) του τριχωτού της κεφαλής. Το βιβλίο περιγράφει την εικόνα αυτολεξεί (σελ. 123): στις μυκητιάσεις, υπάρχει συνήθως μία ή περισσότερες πλάκες, που καλύπτονται από γκρίζα λεπτά λέπια. Οι τρίχες που προβάλλουν ανάμεσα στα λέπια είναι σπασμένες και έχουν μήκος λίγα μόνο χιλιοστά. | Εύρημα | Αντιστοιχία | |---|---| | πλάκα | μία ή περισσότερες πλάκες | | γκρίζα λέπια | καλύπτονται από γκρίζα λεπτά λέπια | | σπασμένες τρίχες | οι τρίχες… είναι σπασμένες και έχουν μήκος λίγα μόνο χιλιοστά |

  Οι σωστές επιλογές | Επιλογή | Κρίση | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | Διακοπή των εργασιών | ΣΩΣΤΗ | οι μυκητιάσεις προκαλούν μεταδοτικές επιδημίες· γι' αυτό το λόγο απαιτείται αυστηρή τήρηση των κανόνων υγιεινής (σελ. 123) | | Συνέχιση των εργασιών | ΛΑΘΟΣ | συνεχίζει την έκθεση και τη διασπορά | | Αποστείρωση των εργαλείων και απολύμανση των χεριών σας | ΣΩΣΤΗ | η αποστείρωση των ψαλιδιών και των άλλων εργαλείων που χρησιμοποιούν είναι απαραίτητο να γίνεται συνεχώς (σελ. 126)· οι ψείρες και οι μυκητιάσεις μεταδίδονται εύκολα με χτένες, βούρτσες ή και με απλή επαφή | | Θα προσπαθούσατε να καθησυχάσετε τον πελάτη σας | ΣΩΣΤΗ — με την έννοια της ήρεμης ενημέρωσης, όχι της απόκρυψης | ο κομμωτής δεν θέτει διάγνωση: με την απλή επισκόπηση των τριχών δεν είναι εύκολο να τεθεί η διάγνωση… οι κομμωτές αντί να πιθανολογούν, θα πρέπει να συστήνουν στους πελάτες τους έναν ειδικότερο έλεγχο (σελ. 126) | | Θα χρησιμοποιούσατε το ίδιο ψαλίδι στον επόμενο πελάτη σας | ΛΑΘΟΣ | είναι ακριβώς ο δρόμος της επιδημίας — μεταδίδονται εύκολα με χτένες, βούρτσες ή και με απλή επαφή (σελ. 126) | | Επίσκεψη σε δερματολόγο και ενημέρωση ότι η πάθηση είναι μεταδοτική | ΣΩΣΤΗ | σε περίπτωση που ανακαλύψουν κάποια δερματική βλάβη, ακόμη κι αν είναι σίγουροι για τη διάγνωση, οφείλουν να συστήσουν στον πελάτη τους να επισκεφτεί δερματολόγο (σελ. 126)· και να χορηγούνται φάρμακα από ιατρούς για τη θεραπεία των ασθενών αυτών (σελ. 123) |

  Το πρόσθετο μέτρο (σελ. 123, 126): οι κομμωτές επιβάλλεται να φορούν γάντια μιας χρήσης — είναι φρόνιμο οι κομμωτές να φορούν γάντια μίας χρήσεως πριν την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας στο τριχωτό της κεφαλής του πελάτη τους.

  Η διαφορά από την ψωρίαση (κεφ. 10): εκεί τα λέπια είναι ασημένια, ξηρά και παχιά και η νόσος δεν είναι μεταδοτική· εδώ τα λέπια είναι γκρίζα και λεπτά, οι τρίχες σπασμένες και η νόσος μεταδοτική — αυτό αλλάζει ριζικά τη συμπεριφορά του κομμωτή απέναντι στους επόμενους πελάτες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θα υποπτευόμουν μυκητίαση του τριχωτού της κεφαλής, γιατί στις μυκητιάσεις υπάρχει συνήθως μία ή περισσότερες πλάκες που καλύπτονται από γκρίζα λεπτά λέπια, ενώ οι τρίχες που προβάλλουν ανάμεσα στα λέπια είναι σπασμένες και έχουν μήκος λίγα μόνο χιλιοστά. Στη συνέχεια θα προχωρούσα σε διακοπή των εργασιών, σε αποστείρωση των εργαλείων και απολύμανση των χεριών μου, θα προσπαθούσα να καθησυχάσω τον πελάτη μου ενημερώνοντάς τον ήρεμα και χωρίς να θέσω εγώ διάγνωση, και θα σύστηνα απαραιτήτως επίσκεψη σε δερματολόγο, πληροφορώντας τον ότι η πάθηση είναι μεταδοτική ώστε να λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις. Αντίθετα, λανθασμένες είναι η συνέχιση των εργασιών και η χρήση του ίδιου ψαλιδιού στον επόμενο πελάτη, γιατί οι μυκητιάσεις μεταδίδονται εύκολα με χτένες, βούρτσες ή και με απλή επαφή και προκαλούν μεταδοτικές επιδημίες. Απαραίτητη είναι επίσης η χρήση γαντιών μίας χρήσεως, ενώ τα φάρμακα για τη θεραπεία χορηγούνται μόνο από ιατρούς.

Κριτήρια αξιολόγησης: