Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 2 (1-13) (σελ. 32-33) – ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΟΜΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΧΩΤΟΥ ΚΕΦΑΛΗΣ – ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 2 (1-13) (σελ. 32-33)

Πλήρεις λύσεις των 13 ερωτήσεων του κεφαλαίου 2 — οι λειτουργίες και οι τύποι του τριχώματος, η εξέλιξή του και οι παράγοντες της τριχοφυΐας, ο κύκλος ζωής των τριχών με τις τρεις φάσεις του, οι παράγοντες και οι ορμόνες που τον επηρεάζουν, τα αίτια των παθήσεων και η διάγνωση με τις εργαστηριακές εξετάσεις, καθώς και οι ασκήσεις συμπλήρωσης κενών και Σωστού-Λάθους.

Ερώτηση 1 — Οι λειτουργίες των τριχών της κεφαλής

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες των τριχών της κεφαλής;

Απάντηση:

• Η φυσιολογική αποστολή τους (σελ. 27-28) | # | Λειτουργία | Περιγραφή | |---|---|---| | 1 | Αισθητήριος λειτουργία | οι τρίχες της κεφαλής αποτελούν όργανα αφής, όπως άλλωστε και οι τρίχες του υπόλοιπου σώματος· για να το διαπιστώσει αυτό κάποιος, αρκεί να ακουμπήσει ελαφρά με το χέρι τις τρίχες της κεφαλής και θα αισθανθεί αμέσως το άγγιγμα | | 2 | Θερμορυθμιστική λειτουργία | το τρίχωμα της κεφαλής συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση της θερμότητας της περιοχής κατά τους χειμερινούς μήνες | | 3 | Προστατευτική λειτουργία | προστατεύει από την επίδραση υπεριωδών ακτίνων (καρκινογένεση), μηχανικών οπών (τραυματισμοί) και χημικών ουσιών (δερματίτιδα) | | 4 | Αισθητική σημασία | η πλούσια κόμη εκφράζει τη γυναικεία φύση, καθώς και τον ανδρισμό· το τρίχωμα του γενιού, των μασχαλών και του εφηβαίου προσδίδει τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου και της ενήβωσης· η οσμή των αποκρινών αδένων της μασχάλης παίζει ιδιαίτερο ρόλο στη σεξουαλική διέγερση | | 5 | Διαβατότητα και αγωγιμότητα | οι θέσεις με ανεπτυγμένο τελικό τρίχωμα παριστούν θέσεις αυξημένης διαβατότητας των φαρμάκων, καθώς και αυξημένης ηλεκτρικής αγωγιμότητας |

  Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 31): η φυσιολογική αποστολή των τριχών είναι: 1) αισθητήριος λειτουργία, 2) θερμορυθμιστική λειτουργία, 3) προστατευτική λειτουργία, 4) αισθητική σημασία κ.ά.

  Και η ευρύτερη σημασία (σελ. 27): το τρίχωμα της κεφαλής παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην υγεία και στην αισθητική εμφάνιση του ατόμου· κάθε διαταραχή της τριχοφυΐας της κεφαλής επηρεάζει σημαντικά την υγεία και την ψυχική ισορροπία του ατόμου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι τρίχες της κεφαλής έχουν πέντε βασικές λειτουργίες. Πρώτον, αισθητήρια, αφού αποτελούν όργανα αφής όπως και οι τρίχες του υπόλοιπου σώματος. Δεύτερον, θερμορυθμιστική, αφού συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση της θερμότητας της περιοχής κατά τους χειμερινούς μήνες. Τρίτον, προστατευτική, αφού προστατεύουν από τις υπεριώδεις ακτίνες, από τους μηχανικούς τραυματισμούς και από τις χημικές ουσίες. Τέταρτον, αισθητική σημασία, αφού η πλούσια κόμη εκφράζει τη γυναικεία φύση και τον ανδρισμό, ενώ το τρίχωμα προσδίδει τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου. Και πέμπτον, οι θέσεις με ανεπτυγμένο τελικό τρίχωμα παρουσιάζουν αυξημένη διαβατότητα των φαρμάκων και αυξημένη ηλεκτρική αγωγιμότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Οι τύποι τριχώματος

Ερώτηση: Ποιους τύπους τριχώματος γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Η διάκριση (σελ. 28): το τρίχωμα του ανθρώπινου σώματος με βάση ορισμένα μορφολογικά κριτήρια, όπως την εντόπιση, το φύλο και την ηλικία, διακρίνεται σε: | Τύπος | |---| | Εμβρυϊκό χνοώδες τρίχωμα | | Χνοώδες τρίχωμα | | Ενδιάμεσο τρίχωμα | | Τελικό τρίχωμα |

  Τα μορφολογικά κριτήρια: η εντόπιση, το φύλο και η ηλικία.

  Πώς διαδέχονται το ένα το άλλο (σελ. 28): το έμβρυο καλύπτεται από λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες (Lanugo hairs), οι οποίες λίγο μετά τη γέννησή του αντικαθίστανται από χνούδι (vellus hairs)· το χνούδι διατηρείται μέχρι την ήβη και αντικαθίσταται από το τελικό τρίχωμα. | Ηλικιακή φάση | Τρίχωμα | |---|---| | έμβρυο | εμβρυϊκό χνοώδες (Lanugo hairs) | | μετά τη γέννηση έως την ήβη | χνούδι (vellus hairs) | | από την ήβη | τελικό τρίχωμα | | ώριμη ηλικία | μερικές τρίχες αντικαθίστανται πάλι με χνούδι και τότε εμφανίζεται η ανδρογενετική αλωπεκία |

  Και μια διαφορά των φύλων (σελ. 28): ειδικά οι γυναίκες διατηρούν πολύ χνούδι σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους.

  Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 31): το τρίχωμα διακρίνεται σε διάφορες κατηγορίες με βάση ορισμένα μορφολογικά κριτήρια, όπως την εντόπιση, το φύλο και την ηλικία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το τρίχωμα του ανθρώπινου σώματος, με βάση μορφολογικά κριτήρια όπως η εντόπιση, το φύλο και η ηλικία, διακρίνεται σε τέσσερις τύπους: το εμβρυϊκό χνοώδες τρίχωμα, το χνοώδες τρίχωμα, το ενδιάμεσο τρίχωμα και το τελικό τρίχωμα. Οι τύποι αυτοί διαδέχονται ο ένας τον άλλον κατά τη ζωή: το έμβρυο καλύπτεται από τις λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες, οι οποίες μετά τη γέννηση αντικαθίστανται από χνούδι, και το χνούδι με τη σειρά του αντικαθίσταται στην ήβη από το τελικό τρίχωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Η εξέλιξη του τριχώματος

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την εξέλιξη του τριχώματος;

Απάντηση:

• Η βασική αρχή (σελ. 28): το τρίχωμα του ανθρώπου δεν είναι σταθερό, αλλά μεταβάλλεται συνεχώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

  Η πορεία (σελ. 28-29) | Στάδιο ζωής | Τρίχωμα | |---|---| | έμβρυο | καλύπτεται από λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες (Lanugo hairs) | | λίγο μετά τη γέννηση | αντικαθίστανται από χνούδι (vellus hairs) | | μέχρι την ήβη | το χνούδι διατηρείται | | από την ήβη | αντικαθίσταται από το τελικό τρίχωμα | | στην ώριμη ηλικία | μερικές τρίχες αντικαθίστανται πάλι με χνούδι και τότε εμφανίζεται η ανδρογενετική αλωπεκία | Η διαφορά των γυναικών (σελ. 28): ειδικά οι γυναίκες διατηρούν πολύ χνούδι σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους.

  Και οι λατινικές ονομασίες: Lanugo hairs για το εμβρυϊκό χνοώδες και vellus hairs για το χνούδι.

  Η σύνδεση με την αλωπεκία: η ανδρογενετική αλωπεκία δεν είναι απλή πτώση τριχών αλλά αντικατάσταση του τελικού τριχώματος από χνούδι — δηλαδή οπισθοδρόμηση της εξέλιξης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το τρίχωμα του ανθρώπου δεν είναι σταθερό, αλλά μεταβάλλεται συνεχώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Το έμβρυο καλύπτεται από λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες, τις lanugo hairs, οι οποίες λίγο μετά τη γέννησή του αντικαθίστανται από χνούδι, τις vellus hairs. Το χνούδι διατηρείται μέχρι την ήβη και τότε αντικαθίσταται από το τελικό τρίχωμα, ενώ ειδικά οι γυναίκες διατηρούν πολύ χνούδι σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Στην ώριμη ηλικία μερικές τρίχες αντικαθίστανται πάλι με χνούδι, και τότε ακριβώς εμφανίζεται η ανδρογενετική αλωπεκία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Οι παράγοντες της τριχοφυΐας

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες καθορίζουν το πόσο “τριχωτό” θα είναι ένα άτομο;

Απάντηση:

• Οι παράγοντες (σελ. 29): το πόσο «τριχωτό» θα είναι ένα άτομο καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, μερικοί από τους οποίους είναι: | # | Παράγοντας | Παραδείγματα | |---|---|---| | 1 | Φυλογονικοί | ο σημερινός άνθρωπος είναι λιγότερο τριχωτός από ό,τι οι μακρινοί πρόγονοί του | | 2 | Φυλετικοί | οι Μογγόλοι έχουν σκληρές, ίσιες μαύρες τρίχες, ενώ οι Νέγροι μαύρες και κατσαρές· οι Ινδιάνοι σπανίως γίνονται φαλακροί· οι γυναίκες της Μεσογείου έχουν υπερτρίχωση | | 3 | Γενετικοί | η ανδρογενετική αλωπεκία είναι κληρονομική | | 4 | Ορμονικοί | για την εκδήλωση π.χ. της ανδρογενετικής αλωπεκίας χρειάζονται τα ανδρογόνα (ανδρικές ορμόνες) |

  Η ιδιαιτερότητα των ανδρογόνων (σελ. 29): η δράση των ανδρογόνων στις τρίχες ποικίλλει· έτσι, ενώ ευθύνονται για την τριχόπτωση στη μετωπιαία χώρα, αφήνουν ανεπηρέαστο το τρίχωμα της ινιακής — η ίδια ορμόνη δηλαδή έχει αντίθετο αποτέλεσμα ανάλογα με την περιοχή του κεφαλιού.

  Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 32): παράγοντες φυλογονικοί, φυλετικοί, γενετικοί και ορμονικοί καθορίζουν το πόσο «τριχωτό» θα είναι ένα άτομο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πόσο τριχωτό θα είναι ένα άτομο καθορίζεται από τέσσερις κατηγορίες παραγόντων. Πρώτον, φυλογονικούς: ο σημερινός άνθρωπος είναι λιγότερο τριχωτός από τους μακρινούς προγόνους του. Δεύτερον, φυλετικούς: οι Μογγόλοι έχουν σκληρές, ίσιες και μαύρες τρίχες, οι Νέγροι μαύρες και κατσαρές, οι Ινδιάνοι σπανίως γίνονται φαλακροί και οι γυναίκες της Μεσογείου έχουν υπερτρίχωση. Τρίτον, γενετικούς, αφού η ανδρογενετική αλωπεκία είναι κληρονομική. Και τέταρτον, ορμονικούς, αφού για την εκδήλωση της ανδρογενετικής αλωπεκίας χρειάζονται τα ανδρογόνα, των οποίων μάλιστα η δράση ποικίλλει, καθώς ευθύνονται για την τριχόπτωση στη μετωπιαία χώρα αλλά αφήνουν ανεπηρέαστο το τρίχωμα της ινιακής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Ο κύκλος ζωής των τριχών

Ερώτηση: Περιγράψτε τον κύκλο ζωής των τριχών.

Απάντηση:

• Η βασική διαφορά από τα νύχια (σελ. 29): σε αντίθεση με τα νύχια που μεγαλώνουν συνεχώς και με σταθερό ρυθμό, οι τρίχες παρουσιάζουν κυκλική ανάπτυξη σε τρεις φάσεις. | Φάση | Τι συμβαίνει | Διάρκεια | |---|---|---| | 1) Αναγενής φάση | στη φάση αυτή είναι μακριές, οι βολβοί τους αγκαλιάζουν τις θηλές από τις οποίες τρέφονται και εξακολουθούν να μεγαλώνουν· έχουν ζωντάνια και έντονο μεταβολισμό | 2-6 χρόνια | | 2) Καταγενής φάση | η σύνδεση της τρίχας με τη θηλή γίνεται χαλαρή και τελικά σταματά η ανάπτυξή της | 1-2 εβδομάδες | | 3) Τελογενής φάση | οι τρίχες έχουν πλήρως αποκολληθεί και βρίσκονται πάνω από τη θηλή από την οποία ξεκινά η ανάπλαση της καινούργιας τρίχας και η οποία σπρώχνει προς τα έξω την παλιά και τελικά την απορρίπτει | 2-4 μήνες |

  Η αναλογία των φάσεων (σελ. 30): το 90% των τριχών του τριχωτού της κεφαλής βρίσκονται σε αναγενή φάση και μόνο το 10% σε καταγενή και τελογενή φάση.

  Η φυσιολογική πτώση (σελ. 30): έχει υπολογισθεί ότι πέφτουν φυσιολογικά περίπου 100 τρίχες την ημέρα, οι οποίες βέβαια ξαναγεννιούνται.

  Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 32): ο κύκλος της τρίχας περιλαμβάνει τρεις φάσεις ή στάδια: 1) αναγενές στάδιο, 2) καταγενές στάδιο, 3) τελογενές στάδιο· η χρονική διάρκεια των σταδίων ποικίλλει στα διάφορα τμήματα του σώματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε αντίθεση με τα νύχια, που μεγαλώνουν συνεχώς και με σταθερό ρυθμό, οι τρίχες παρουσιάζουν κυκλική ανάπτυξη σε τρεις φάσεις. Στην αναγενή φάση οι τρίχες είναι μακριές, οι βολβοί τους αγκαλιάζουν τις θηλές από τις οποίες τρέφονται και εξακολουθούν να μεγαλώνουν, έχοντας ζωντάνια και έντονο μεταβολισμό· η φάση αυτή διαρκεί δύο έως έξι χρόνια. Στην καταγενή φάση η σύνδεση της τρίχας με τη θηλή γίνεται χαλαρή και τελικά σταματά η ανάπτυξή της· διαρκεί μία έως δύο εβδομάδες. Και στην τελογενή φάση οι τρίχες έχουν πλήρως αποκολληθεί, ενώ από τη θηλή ξεκινά η ανάπλαση της καινούργιας τρίχας που σπρώχνει την παλιά προς τα έξω και την απορρίπτει· διαρκεί δύο έως τέσσερις μήνες. Το ενενήντα τοις εκατό των τριχών βρίσκεται σε αναγενή φάση και μόνο το δέκα τοις εκατό σε καταγενή και τελογενή, ενώ πέφτουν φυσιολογικά περίπου εκατό τρίχες την ημέρα, οι οποίες ξαναγεννιούνται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Οι παράγοντες που επιδρούν στον κύκλο της τρίχας

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες επιδρούν στον κύκλο της τρίχας σε φυσιολογικές καταστάσεις;

Απάντηση:

• Οι οκτώ παράγοντες (σελ. 30) | # | Παράγοντας | Λεπτομέρειες | |---|---|---| | 1 | Γενική υγεία | — | | 2 | Νευρικό σύστημα | ψυχική σφαίρα, Κ.Ν.Σ., συμπαθητικό σύστημα | | 3 | Ενδοκρινικό σύστημα | ανδρογόνα, θυροξίνη, οιστρογόνα, κορτιζόνη, αυξητική ορμόνη | | 4 | Διατροφή | πρωτεΐνες, θερμίδες, ουσιώδη λιπαρά, βιταμίνες Α και Β, μέταλλα, όπως Cu, Zn, Co, Ρ και αμινοξέα, όπως κυστίνη, μεθειονίνη | | 5 | Κλίμα | θερμό, ψυχρό | | 6 | Εποχές | μεγαλύτερη τριχόπτωση το Νοέμβριο | | 7 | Ηλικία, φύλο | — | | 8 | Χτένισμα, ξύρισμα, λούσιμο, μασάζ, προϊόντα περιποίησης | — |

  Ο όγδοος παράγοντας αφορά άμεσα την κομμωτική: το χτένισμα, το λούσιμο, το μασάζ και τα προϊόντα περιποίησης επιδρούν στον κύκλο της τρίχας — γι' αυτό και οι βασικές αρχές υγιεινής του κεφ. 1 (σελ. 22-23) περιλαμβάνουν το σωστό τρίψιμο των ριζών, που διεγείρει τοπικά την κυκλοφορία του αίματος και βελτιώνει τη θρέψη των τριχών.

  Και μια σημείωση για τη διατροφή: τα αμινοξέα κυστίνη και μεθειονίνη είναι θειούχα — και το θείο είναι, όπως ξέρουμε από την τεχνολογία των υλικών, το στοιχείο των δισουλφιδικών δεσμών της κερατίνης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον κύκλο της τρίχας σε φυσιολογικές καταστάσεις επιδρούν οκτώ παράγοντες. Η γενική υγεία. Το νευρικό σύστημα, δηλαδή η ψυχική σφαίρα, το κεντρικό νευρικό και το συμπαθητικό σύστημα. Το ενδοκρινικό σύστημα, με τα ανδρογόνα, τη θυροξίνη, τα οιστρογόνα, την κορτιζόνη και την αυξητική ορμόνη. Η διατροφή, με τις πρωτεΐνες, τις θερμίδες, τα ουσιώδη λιπαρά, τις βιταμίνες Α και Β, μέταλλα όπως ο χαλκός, ο ψευδάργυρος, το κοβάλτιο και ο φώσφορος, καθώς και αμινοξέα όπως η κυστίνη και η μεθειονίνη. Το κλίμα, θερμό ή ψυχρό. Οι εποχές, με μεγαλύτερη τριχόπτωση τον Νοέμβριο. Η ηλικία και το φύλο. Και τέλος το χτένισμα, το ξύρισμα, το λούσιμο, το μασάζ και τα προϊόντα περιποίησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Οι ορμόνες του κύκλου των τριχών

Ερώτηση: Ποιες ορμόνες επιδρούν στον κύκλο ζωής των τριχών;

Απάντηση:

• Οι ορμόνες (σελ. 30, παράγοντας 3 — Ενδοκρινικό σύστημα) | Ορμόνη | |---| | ανδρογόνα | | θυροξίνη | | οιστρογόνα | | κορτιζόνη | | αυξητική ορμόνη |

  Η δράση των ανδρογόνων (σελ. 29): για την εκδήλωση π.χ. της ανδρογενετικής αλωπεκίας χρειάζονται τα ανδρογόνα (ανδρικές ορμόνες)· η δράση των ανδρογόνων στις τρίχες ποικίλλει· έτσι, ενώ ευθύνονται για την τριχόπτωση στη μετωπιαία χώρα, αφήνουν ανεπηρέαστο το τρίχωμα της ινιακής.

  Ο ορισμός των ανδρογόνων (Γλωσσάριο): ορμόνες που παράγονται στους όρχεις και στα επινεφρίδια και συντελούν στη διαμόρφωση των δευτερευόντων χαρακτηριστικών του αρσενικού φύλου.

  Γιατί έχουν σημασία στη διάγνωση (σελ. 31): ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει γενική αίματος, σίδηρο ορού, έλεγχο θυρεοειδούς, έλεγχο ανδρογόνων κτλ. — δηλαδή ελέγχονται ακριβώς η θυροξίνη (μέσω του θυρεοειδούς) και τα ανδρογόνα.

  Και η σύνδεση με το τρίχωμα (σελ. 28): το τρίχωμα του γενιού, των μασχαλών και του εφηβαίου προσδίδει τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου και της ενήβωσης — δηλαδή η εμφάνιση του τελικού τριχώματος στην ήβη είναι η ίδια ορμονικά καθορισμένη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον κύκλο ζωής των τριχών επιδρούν οι ορμόνες του ενδοκρινικού συστήματος, και συγκεκριμένα τα ανδρογόνα, η θυροξίνη, τα οιστρογόνα, η κορτιζόνη και η αυξητική ορμόνη. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ανδρογόνα, οι ανδρικές ορμόνες που παράγονται στους όρχεις και στα επινεφρίδια, τα οποία απαιτούνται για την εκδήλωση της ανδρογενετικής αλωπεκίας. Η δράση τους μάλιστα ποικίλλει, αφού ευθύνονται για την τριχόπτωση στη μετωπιαία χώρα αλλά αφήνουν ανεπηρέαστο το τρίχωμα της ινιακής. Γι' αυτό και ο εργαστηριακός έλεγχος στη διάγνωση περιλαμβάνει έλεγχο του θυρεοειδούς και των ανδρογόνων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Οι διατροφικοί παράγοντες

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες της διατροφής επιδρούν στον κύκλο ζωής των τριχών;

Απάντηση:

• Οι διατροφικοί παράγοντες (σελ. 30, παράγοντας 4) | Κατηγορία | Στοιχεία | |---|---| | Θρεπτικά συστατικά | πρωτεΐνες, θερμίδες, ουσιώδη λιπαρά | | Βιταμίνες | βιταμίνες Α και Β | | Μέταλλα | Cu (χαλκός), Zn (ψευδάργυρος), Co (κοβάλτιο), Ρ (φώσφορος) | | Αμινοξέα | κυστίνη, μεθειονίνη |

  Γιατί ακριβώς αυτά | Συστατικό | Ρόλος στην τρίχα | |---|---| | πρωτεΐνες | η τρίχα είναι πρωτεΐνη (κερατίνη) | | κυστίνη, μεθειονίνη | θειούχα αμινοξέα — το θείο σχηματίζει τους δισουλφιδικούς δεσμούς της κερατίνης | | θερμίδες, ουσιώδη λιπαρά | ο βολβός της τρίχας έχει έντονο μεταβολισμό στην αναγενή φάση | | βιταμίνες Α και Β, μέταλλα | συμπαράγοντες του μεταβολισμού του τριχικού θυλάκου |

  Η σύνδεση με την υγιεινή (κεφ. 1, σελ. 21-22): η υγιεινή του δέρματος βασίζεται… στην καλή διατροφή· και η διατήρηση της υγιεινής κατάστασης του τριχωτού της κεφαλής βασίζεται… στην υγιεινή διατροφή· στη γενική κατάσταση του οργανισμού.

  Και η σύνδεση με τη διάγνωση (σελ. 31): ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει γενική αίματος και σίδηρο ορού — δηλαδή αναζητούνται και διατροφικές ελλείψεις ως αιτία της τριχόπτωσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τη διατροφή επιδρούν στον κύκλο ζωής των τριχών οι πρωτεΐνες, οι θερμίδες και τα ουσιώδη λιπαρά, οι βιταμίνες Α και Β, μέταλλα όπως ο χαλκός, ο ψευδάργυρος, το κοβάλτιο και ο φώσφορος, καθώς και αμινοξέα όπως η κυστίνη και η μεθειονίνη. Τα δύο αυτά αμινοξέα έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί είναι θειούχα και το θείο σχηματίζει τους δισουλφιδικούς δεσμούς της κερατίνης. Γι' αυτό άλλωστε και η υγιεινή του δέρματος και του τριχωτού της κεφαλής βασίζεται, μεταξύ άλλων, στην καλή και υγιεινή διατροφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Τα αίτια των παθήσεων των τριχών

Ερώτηση: Που οφείλονται οι παθήσεις των τριχών;

Απάντηση:

• Τα είδη και τα αίτια (σελ. 31): οι παθήσεις των τριχών είναι διάφορων ειδών και αφορούν είτε ποσοτικές διαταραχές (αλωπεκία - υπερτρίχωση), είτε αλλαγή του χρώματος (αλφισμός, λεύκη κτλ.), είτε διαταραχή της δομής της τρίχας είτε άλλου είδους ανωμαλίες που οφείλονται σε κληρονομικά ή επίκτητα αίτια. | Είδος διαταραχής | Παραδείγματα | |---|---| | ποσοτικές διαταραχές | αλωπεκία - υπερτρίχωση | | αλλαγή του χρώματος | αλφισμός, λεύκη κτλ. | | διαταραχή της δομής της τρίχας | — | | άλλου είδους ανωμαλίες | — | Τα αίτια: κληρονομικά ή επίκτητα.

  Πώς αντιστοιχούν στα κεφάλαια του βιβλίου | Είδος | Κεφάλαια | |---|---| | διαταραχή της δομής | κεφ. 12: Νόσοι που αφορούν τη δυσπλασία των τριχών | | αλλαγή του χρώματος | κεφ. 13: Νόσοι που αφορούν το χρώμα των τριχών | | ποσοτικές διαταραχές | κεφ. 14-20: Νόσοι που αφορούν την πυκνότητα των τριχών - Αλωπεκίες |

  Και οι παράγοντες που μπορούν να τις πυροδοτήσουν (σελ. 30): οι ίδιοι οκτώ παράγοντες που επιδρούν στον κύκλο της τρίχας σε φυσιολογικές καταστάσεις — γενική υγεία, νευρικό και ενδοκρινικό σύστημα, διατροφή, κλίμα, εποχές, ηλικία και φύλο, χτένισμα και προϊόντα περιποίησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι παθήσεις των τριχών είναι διάφορων ειδών. Αφορούν είτε ποσοτικές διαταραχές, όπως η αλωπεκία και η υπερτρίχωση, είτε αλλαγή του χρώματος, όπως ο αλφισμός και η λεύκη, είτε διαταραχή της δομής της τρίχας, είτε άλλου είδους ανωμαλίες. Οφείλονται δε σε κληρονομικά ή επίκτητα αίτια. Στα τρία αυτά είδη αντιστοιχούν άλλωστε και ολόκληρα κεφάλαια του βιβλίου: οι δυσπλασίες, οι νόσοι του χρώματος και οι αλωπεκίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Πού στηρίζεται η διάγνωση

Ερώτηση: Που στηρίζεται η διάγνωση των νοσημάτων του τριχωτού της κεφαλής;

Απάντηση:

• Η διαγνωστική διαδικασία (σελ. 31): η διαγνωστική και αιτιολογική διαλεύκανση ενός προβλήματος της τριχοφυΐας στηρίζεται: | # | Στοιχείο | Τι δίνει | |---|---|---| | 1 | Στην κλινική εξέταση του αρρώστου | την εικόνα της βλάβης | | 2 | Στο ιστορικό του | τα αίτια και τη χρονική πορεία | | 3 | Στον εργαστηριακό έλεγχο | γενική αίματος, σίδηρος ορού, έλεγχος θυρεοειδούς, έλεγχος ανδρογόνων κτλ. | | 4 | Στη βιοψία του δέρματος | την ιστολογική διάγνωση | | 5 | Στην εξέταση δείγματος τριχών | τριχορριζόγραμμα κτλ. |

  Τι είναι η βιοψία (Γλωσσάριο): διαγνωστική μέθοδος· ένα μικρό κομμάτι ιστού, ύστερα από επεξεργασία, εξετάζεται στο μικροσκόπιο για να διαπιστωθεί αν είναι φυσιολογικός ή όχι.

  Γιατί χρειάζονται και τα πέντε: η τριχόπτωση μπορεί να οφείλεται σε τοπική αιτία (νόσο του τριχωτού) ή σε γενική — γι' αυτό ο εργαστηριακός έλεγχος ψάχνει αναιμία (γενική αίματος, σίδηρος ορού), θυρεοειδική διαταραχή και ορμονική ανισορροπία (ανδρογόνα), σύμφωνα με τους παράγοντες που επιδρούν στον κύκλο της τρίχας (σελ. 30).

  Ο ρόλος του κομμωτή: η διάγνωση είναι ιατρική πράξη — ο κομμωτής αναγνωρίζει τα σημεία και παραπέμπει, όπως ρητά ορίζει το βιβλίο και για τον ερεθισμό μετά τη βαφή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διαγνωστική και αιτιολογική διαλεύκανση ενός προβλήματος της τριχοφυΐας στηρίζεται σε πέντε στοιχεία. Πρώτον, στην κλινική εξέταση του αρρώστου. Δεύτερον, στο ιστορικό του. Τρίτον, στον εργαστηριακό έλεγχο, δηλαδή στη γενική αίματος, στον σίδηρο ορού, στον έλεγχο του θυρεοειδούς και στον έλεγχο των ανδρογόνων. Τέταρτον, στη βιοψία του δέρματος, όπου ένα μικρό κομμάτι ιστού εξετάζεται στο μικροσκόπιο. Και πέμπτον, στην εξέταση δείγματος τριχών, όπως το τριχορριζόγραμμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Οι εργαστηριακές εξετάσεις

Ερώτηση: Ποιες εργαστηριακές εξετάσεις γίνονται για τη διάγνωση των νοσημάτων του τριχωτού της κεφαλής;

Απάντηση:

• Ο εργαστηριακός έλεγχος (σελ. 31, στοιχείο 3): στον εργαστηριακό έλεγχο (γενική αίματος, σίδηρος ορού, έλεγχος θυρεοειδούς, έλεγχος ανδρογόνων κτλ.). | Εξέταση | Τι αναζητά | |---|---| | γενική αίματος | αναιμία και γενικότερη κατάσταση του οργανισμού | | σίδηρος ορού | σιδηροπενία | | έλεγχος θυρεοειδούς | διαταραχή της θυροξίνης — μιας από τις ορμόνες που επιδρούν στον κύκλο της τρίχας (σελ. 30) | | έλεγχος ανδρογόνων | ορμονική αιτία, όπως στην ανδρογενετική αλωπεκία |

  Και οι δύο ειδικές εξετάσεις (σελ. 31) | Εξέταση | Περιγραφή | |---|---| | Βιοψία του δέρματος | ένα μικρό κομμάτι ιστού, ύστερα από επεξεργασία, εξετάζεται στο μικροσκόπιο για να διαπιστωθεί αν είναι φυσιολογικός ή όχι (Γλωσσάριο) | | Εξέταση δείγματος τριχών | τριχορριζόγραμμα κτλ. |

  Γιατί δεν αρκεί η κλινική εξέταση: γιατί οι παράγοντες που επιδρούν στον κύκλο της τρίχας (σελ. 30) είναι κατά κύριο λόγο συστηματικοί — γενική υγεία, νευρικό σύστημα, ενδοκρινικό σύστημα, διατροφή — και δεν φαίνονται στην επιθεώρηση του τριχωτού· χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη διάγνωση των νοσημάτων του τριχωτού της κεφαλής γίνονται γενική αίματος, μέτρηση του σιδήρου ορού, έλεγχος του θυρεοειδούς και έλεγχος των ανδρογόνων. Πέρα από αυτές, η διάγνωση στηρίζεται και σε δύο ειδικότερες εξετάσεις: στη βιοψία του δέρματος, όπου ένα μικρό κομμάτι ιστού εξετάζεται στο μικροσκόπιο, και στην εξέταση δείγματος τριχών με το τριχορριζόγραμμα. Οι εξετάσεις αυτές είναι απαραίτητες, γιατί οι παράγοντες που επιδρούν στον κύκλο της τρίχας είναι κατά κύριο λόγο συστηματικοί και δεν φαίνονται στην απλή επιθεώρηση του τριχωτού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Συμπλήρωση κενών — τρίχωμα και παθήσεις

Ερώτηση: Συμπληρώστε τα κενά:

Απάντηση:

• Το συμπληρωμένο κείμενο

  ● Οι τρίχες της κεφαλής αποτελούν όργανα αφής όπως και οι τρίχες του υπολοίπου σώματος. Οι τρίχες προστατεύουν από την επίδραση υπεριωδών ακτίνων. ● Το έμβρυο καλύπτεται από λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες, οι οποίες λίγο μετά τη γέννησή του αντικαθίστανται από χνούδι. Το χνούδι διατηρείται μέχρι την ήβη και αντικαθίσταται από το τρίχωμα. ● Οι παθήσεις των τριχών αφορούν ποσοτικές διαταραχές, αλλαγή του χρώματος, διαταραχές της δομής της τρίχας, είτε άλλου είδους ανωμαλίες που οφείλονται σε κληρονομικά ή επίκτητα αίτια.

  Η τεκμηρίωση | # | Πηγή | |---|---| | 1ο | οι τρίχες της κεφαλής αποτελούν όργανα αφής, όπως άλλωστε και οι τρίχες του υπόλοιπου σώματος (σελ. 27)· προστατεύει από την επίδραση υπεριωδών ακτίνων (καρκινογένεση) (σελ. 28) | | 2ο | το έμβρυο καλύπτεται από λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες (Lanugo hairs), οι οποίες λίγο μετά τη γέννησή του αντικαθίστανται από χνούδι (vellus hairs)· το χνούδι διατηρείται μέχρι την ήβη και αντικαθίσταται από το τελικό τρίχωμα (σελ. 28) | | 3ο | οι παθήσεις των τριχών… αφορούν είτε ποσοτικές διαταραχές (αλωπεκία - υπερτρίχωση), είτε αλλαγή του χρώματος (αλφισμός, λεύκη κτλ.), είτε διαταραχή της δομής της τρίχας είτε άλλου είδους ανωμαλίες που οφείλονται σε κληρονομικά ή επίκτητα αίτια (σελ. 31) |

  Οι λέξεις-κλειδιά με μια ματιά | Κενό | Λέξη | |---|---| | όργανα _____ | αφής | | επίδραση _____ ακτινών | υπεριωδών | | λεπτές μακριές _____ τρίχες | χνοώδεις | | αντικαθίστανται από _____ | χνούδι | | διατηρείται μέχρι την _____ | ήβη | | αφορούν _____ διαταραχές | ποσοτικές | | αλλαγή του _____ | χρώματος | | διαταραχές της _____ τρίχας | δομής της | | οφείλονται σε ή αίτια | κληρονομικά / επίκτητα |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην πρώτη πρόταση συμπληρώνουμε ότι οι τρίχες της κεφαλής αποτελούν όργανα αφής, όπως και οι τρίχες του υπόλοιπου σώματος, και ότι προστατεύουν από την επίδραση των υπεριωδών ακτίνων. Στη δεύτερη, ότι το έμβρυο καλύπτεται από λεπτές μακριές χνοώδεις τρίχες, οι οποίες λίγο μετά τη γέννησή του αντικαθίστανται από χνούδι, ενώ το χνούδι διατηρείται μέχρι την ήβη και αντικαθίσταται από το τελικό τρίχωμα. Και στην τρίτη, ότι οι παθήσεις των τριχών αφορούν ποσοτικές διαταραχές, αλλαγή του χρώματος, διαταραχές της δομής της τρίχας ή άλλου είδους ανωμαλίες, που οφείλονται σε κληρονομικά ή επίκτητα αίτια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Σωστό ή λάθος — τρίχωμα και κύκλος της τρίχας

Ερώτηση: Σημειώστε το γράμμα Σ (σωστό) ή το γράμμα Λ (λάθος) δίπλα από κάθε πρόταση:

Απάντηση:

• Οι απαντήσεις | Πρόταση | Σ/Λ | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | Το τρίχωμα του ανθρώπου είναι σταθερό σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. | Λ | το τρίχωμα του ανθρώπου δεν είναι σταθερό, αλλά μεταβάλλεται συνεχώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής του (σελ. 28) | | Η καταγενής φάση του κύκλου ζωής των τριχών διαρκεί 1-2 μήνες ενώ η τελογενής φάση 2-6 εβδομάδες. | Λ | η καταγενής… διαρκεί 1-2 εβδομάδες και η τελογενής… διαρκεί 2-4 μήνες (σελ. 29-30) — οι μονάδες και τα διαστήματα είναι αντεστραμμένα | | Φυσιολογικά πέφτουν περίπου 100 τρίχες την ημέρα. | Σ | έχει υπολογισθεί ότι πέφτουν φυσιολογικά περίπου 100 τρίχες την ημέρα, οι οποίες βέβαια ξαναγεννιούνται (σελ. 30) | | Οι παθήσεις των τριχών οφείλονται και σε κληρονομικά αίτια. | Σ | ανωμαλίες που οφείλονται σε κληρονομικά ή επίκτητα αίτια (σελ. 31)· και η ανδρογενετική αλωπεκία είναι κληρονομική (σελ. 29) | | Τα ανδρογόνα, η θυροξίνη, τα οιστρογόνα και άλλες ορμόνες, επιδρούν στον κύκλο ζωής της τρίχας. | Σ | Ενδοκρινικό σύστημα (ανδρογόνα, θυροξίνη, οιστρογόνα, κορτιζόνη, αυξητική ορμόνη) (σελ. 30) | | Οι εργαστηριακές εξετάσεις δεν βοηθούν στη διάγνωση των νοσημάτων του τριχωτού της κεφαλής. | Λ | η διάγνωση στηρίζεται μεταξύ άλλων στον εργαστηριακό έλεγχο (γενική αίματος, σίδηρος ορού, έλεγχος θυρεοειδούς, έλεγχος ανδρογόνων κτλ.) (σελ. 31) |

  Οι σωστές διάρκειες με μια ματιά (σελ. 29-30) | Φάση | Διάρκεια | |---|---| | Αναγενής | 2-6 χρόνια | | Καταγενής | 1-2 εβδομάδες | | Τελογενής | 2-4 μήνες |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστές είναι η τρίτη, η τέταρτη και η πέμπτη πρόταση. Πέφτουν πράγματι φυσιολογικά περίπου εκατό τρίχες την ημέρα, οι οποίες ξαναγεννιούνται. Οι παθήσεις των τριχών οφείλονται πράγματι και σε κληρονομικά αίτια, όπως η ανδρογενετική αλωπεκία. Και τα ανδρογόνα, η θυροξίνη, τα οιστρογόνα και άλλες ορμόνες επιδρούν πράγματι στον κύκλο ζωής της τρίχας. Λανθασμένες είναι η πρώτη, η δεύτερη και η έκτη. Το τρίχωμα του ανθρώπου δεν είναι σταθερό, αλλά μεταβάλλεται συνεχώς. Η καταγενής φάση διαρκεί μία με δύο εβδομάδες και η τελογενής δύο με τέσσερις μήνες, δηλαδή αντίστροφα από όσα λέει η πρόταση. Και οι εργαστηριακές εξετάσεις βοηθούν ουσιαστικά στη διάγνωση, αφού περιλαμβάνουν γενική αίματος, σίδηρο ορού και έλεγχο θυρεοειδούς και ανδρογόνων.

Κριτήρια αξιολόγησης: