Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 23 (1-10) (σελ. 257-258) – ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΟΜΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΧΩΤΟΥ ΚΕΦΑΛΗΣ – ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 23 (1-10)

Πλήρεις λύσεις των 10 ερωτήσεων-ασκήσεων του κεφαλαίου 23 — η τοξική δράση αμμωνίας και οξυζενέ στο δέρμα και στα μάτια, η προληπτική δοκιμή, η κατάποση βαφής, το περιστατικό των μεταλλικών αλάτων, η αντιστοίχιση των μορφών δερματίτιδας, η αναπνευστική αντίδραση, η βαφή στο μάτι, το χημικό έγκαυμα του παιδιού και η τοξική δράση των τριών τύπων βαφών στις τρίχες.

Ερώτηση 1 — Η τοξική δράση της αμμωνίας και του οξυζενέ στο δέρμα και στα μάτια

Ερώτηση: Ποια είναι η τοξική δράση της αμμωνίας και του οξυζενέ μιας βαφής μαλλιών στο δέρμα και στα μάτια;

Απάντηση:

• Α. Στο δέρμα (σελ. 250): τα χημικά εγκαύματα προκαλούνται από την επαφή χημικών ουσιών, όπως οξέα, αλκάλεα, διαλύματα βαφών με το δέρμα. Το δέρμα είναι κόκκινο, διογκωμένο, πονάει, μπορεί να εμφανίσει φυσαλίδες και να ξεφλουδιστεί. Σε βαρύτερες βλάβες δεν υπάρχει πόνος, ενώ η καταστροφή του δέρματος είναι μεγάλη, κυρίως σε βάθος. | Ουσία | Δράση στο δέρμα | |---|---| | Υπεροξείδιο του υδρογόνου (οξυζενέ) | σε περιεκτικότητα >10% προκαλεί πομφόλυγες («φουσκάλες») στον υποδόριο ιστό | | Αμμωνία | προκαλεί έντονο ερεθισμό του δέρματος ή και χημικό έγκαυμα |

  Β. Στα μάτια (σελ. 252) | Ουσία | Δράση στα μάτια | |---|---| | Αμμωνία | προκαλεί έντονο ερεθισμό των οφθαλμών· υπάρχει ερυθρότητα, το άτομο φοβάται το φως, προστατεύει τα μάτια του από αυτό, γιατί πονάει, δακρύζει έντονα, ενώ μπορεί να ελαττωθεί η όρασή του ή να τυφλωθεί | | Υπεροξείδιο του υδρογόνου | σε περιεκτικότητα >10%, αν έρθει σε επαφή με τα μάτια, προκαλεί ερεθισμό του κερατοειδή χιτώνα, που μπορεί να φανεί αμέσως ή μετά από αρκετές ημέρες, γι' αυτό απαιτείται οπωσδήποτε οφθαλμιατρική εξέταση |

  Η προειδοποίηση (σελ. 252): προσοχή: οι μόνιμες βαφές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στα φρύδια και τις βλεφαρίδες. Υπάρχει φόβος να προκληθεί τύφλωση. Για τις περιοχές αυτές κυκλοφορούν στο εμπόριο ειδικά προϊόντα.

  Η αντιμετώπιση | Περίπτωση | Ενέργεια | |---|---| | Χημικό έγκαυμα δέρματος (σελ. 250) | αφαιρούνται τα ρούχα που έχουν βραχεί με τη χημική ουσία· η περιοχή… ξεπλένεται με κρύο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά· δεν επιτρέπεται να σπάσετε τις φυσαλίδες, όπως και να τοποθετήσετε οτιδήποτε πάνω στο έγκαυμα (κρέμες, λοσιόν κ.ά.), γιατί υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης· τέλος, οδηγείτε τον πάσχοντα στο νοσοκομείο | | Επαφή με τα μάτια (σελ. 252) | είναι απαραίτητο το πλύσιμο των οφθαλμών με τρεχούμενο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά και στη συνέχεια με διάλυμα φυσιολογικού ορού· εάν ο ερεθισμός επιμένει απαιτείται οφθαλμιατρική εξέταση |

  Γιατί το οξυζενέ είναι ύπουλο: γιατί η βλάβη του κερατοειδούς μπορεί να φανεί αμέσως ή μετά από αρκετές ημέρες — δηλαδή η απουσία συμπτωμάτων τη στιγμή του ατυχήματος δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει βλάβη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο δέρμα, το υπεροξείδιο του υδρογόνου, δηλαδή το οξυζενέ, σε περιεκτικότητα μεγαλύτερη από δέκα τοις εκατό προκαλεί πομφόλυγες, δηλαδή φουσκάλες, στον υποδόριο ιστό, ενώ η αμμωνία προκαλεί έντονο ερεθισμό του δέρματος ή και χημικό έγκαυμα. Στο χημικό έγκαυμα το δέρμα είναι κόκκινο, διογκωμένο, πονάει, μπορεί να εμφανίσει φυσαλίδες και να ξεφλουδιστεί, ενώ σε βαρύτερες βλάβες δεν υπάρχει πόνος και η καταστροφή είναι μεγάλη, κυρίως σε βάθος. Στα μάτια, η αμμωνία προκαλεί έντονο ερεθισμό των οφθαλμών, με ερυθρότητα, φωτοφοβία, πόνο και έντονο δάκρυσμα, ενώ μπορεί να ελαττωθεί η όραση ή να προκληθεί τύφλωση. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου σε περιεκτικότητα μεγαλύτερη από δέκα τοις εκατό προκαλεί ερεθισμό του κερατοειδούς χιτώνα, ο οποίος μπορεί να φανεί αμέσως ή μετά από αρκετές ημέρες, και γι' αυτό απαιτείται οπωσδήποτε οφθαλμιατρική εξέταση. Για τον λόγο αυτό, οι μόνιμες βαφές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στα φρύδια και στις βλεφαρίδες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Η προληπτική δοκιμή των βαφών

Ερώτηση: Τι είναι η προληπτική δοκιμή των βαφών; Σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζεται;

Απάντηση:

• Γιατί γίνεται (σελ. 245): οι βαφές είναι ουσίες που αλλάζουν το χρώμα των μαλλιών. Επειδή μπορούν να προκαλέσουν διάφορες ανεπιθύμητες ενέργειες στον ανθρώπινο οργανισμό, συνιστάται δοκιμή πριν τη χρήση τους.

  Σε ποιες περιπτώσεις (σελ. 245): η προληπτική δοκιμή των βαφών μαλλιών είναι απαραίτητο να γίνεται: | # | Περίπτωση | |---|---| | 1 | αν το άτομο εμφανίζει συχνά αλλεργίες | | 2 | εάν ο πελάτης/τισσα δεν έχει ξαναβάψει τα μαλλιά του/της | | 3 | εάν έχουν περάσει τρεις μήνες από την τελευταία φορά που έβαψε τα μαλλιά του/της | Και η εξαίρεση (σελ. 245): εάν όμως το δέρμα της κεφαλής είναι ήδη ερεθισμένο, θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση τριχοβαφών, ακόμη και για προληπτική δοκιμή.

  Ο τρόπος εφαρμογής (σελ. 245-246): αφού καθαρίσετε καλά με οινόπνευμα μια μικρή περιοχή του δέρματος, συνήθως πίσω από το αυτί, την επαλείφετε με βαφή μαλλιών διαλυμένη σε ίση ποσότητα οξυζενέ. Μετά από 24 ώρες, εάν το δέρμα δεν κοκκινίσει, δεν υπάρξουν φυσαλίδες ή «φαγούρα», μπορείτε να εφαρμόσετε τη βαφή μαλλιών. | Βήμα | Ενέργεια | |---|---| | 1 | καθαρισμός με οινόπνευμα μικρής περιοχής του δέρματος, συνήθως πίσω από το αυτί | | 2 | επάλειψη με βαφή μαλλιών διαλυμένη σε ίση ποσότητα οξυζενέ | | 3 | αναμονή 24 ωρών | | 4 | αν δεν κοκκινίσει, δεν υπάρξουν φυσαλίδες ή «φαγούρα» → μπορείτε να εφαρμόσετε τη βαφή | | 5 | αλλιώς, αν εμφανιστούν οι αλλεργικές αντιδράσεις που αναφέρθηκαν, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μόνο προσωρινές βαφές |

  Και μετά την εφαρμογή (σελ. 246): μετά την εφαρμογή της βαφής πρέπει να γίνεται καλός καθαρισμός του δέρματος του τριχωτού της κεφαλής, καθώς τα υπολείμματά της μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς και αλλεργικές αντιδράσεις. Η βαφή που παραμένει στην επιφάνεια του δέρματος αντιδρά με το οξυγόνο του περιβάλλοντος και συνεχίζει την αντίδραση οξείδωσης.

  Αν δεν έχει γίνει δοκιμή και εμφανιστεί αντίδραση (σελ. 246): θα πρέπει να ξεπλύνετε το κεφάλι του πελάτη σας με άφθονο χλιαρό νερό και στη συνέχεια να τον συμβουλεύσετε να επισκεφτεί δερματολόγο ιατρό. Απαγορεύεται αυστηρώς στις περιπτώσεις αυτές το πλύσιμο της κεφαλής με shampoo ή εξουδετερωτικά διαλύματα, διότι θα χειροτερεύσουν την κατάσταση.

  Γιατί 24 ώρες: γιατί η αλλεργική αντίδραση σε ήδη ευαισθητοποιημένο άτομο εμφανίζεται μέσα σε λίγες μόνο ώρες (σελ. 248) — άρα ένα εικοσιτετράωρο αρκεί για να φανεί.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η προληπτική δοκιμή των βαφών είναι η δοκιμή που γίνεται πριν από τη χρήση της βαφής, επειδή οι βαφές μπορούν να προκαλέσουν διάφορες ανεπιθύμητες ενέργειες στον ανθρώπινο οργανισμό. Είναι απαραίτητο να γίνεται σε τρεις περιπτώσεις: αν το άτομο εμφανίζει συχνά αλλεργίες, εάν ο πελάτης ή η πελάτισσα δεν έχει ξαναβάψει τα μαλλιά του ή της, και εάν έχουν περάσει τρεις μήνες από την τελευταία φορά που τα έβαψε. Εάν όμως το δέρμα της κεφαλής είναι ήδη ερεθισμένο, θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση τριχοβαφών, ακόμη και για προληπτική δοκιμή. Ο τρόπος εφαρμογής είναι ο εξής: αφού καθαριστεί καλά με οινόπνευμα μια μικρή περιοχή του δέρματος, συνήθως πίσω από το αυτί, επαλείφεται με βαφή μαλλιών διαλυμένη σε ίση ποσότητα οξυζενέ. Μετά από είκοσι τέσσερις ώρες, αν το δέρμα δεν κοκκινίσει και δεν υπάρξουν φυσαλίδες ή φαγούρα, μπορεί να εφαρμοστεί η βαφή. Αλλιώς, αν εμφανιστούν αλλεργικές αντιδράσεις, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο προσωρινές βαφές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Οι ενέργειες σε κατάποση βαφής μαλλιών

Ερώτηση: Ποιες είναι οι ενέργειές σας σε περίπτωση που κάποιος καταπιεί βαφή μαλλιών;

Απάντηση:

• Η βασική ενέργεια (σελ. 251): δηλητηρίαση προκαλείται με την κατάποση συνήθως μεγάλης ποσότητας βαφής. Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει αμέσως να τηλεφωνήσετε στο Κέντρο Δηλητηριάσεων και σε παθολόγο ιατρό, που θα σας κατευθύνουν για το τι πρέπει να κάνετε. | # | Ενέργεια | |---|---| | 1 | αμέσως τηλεφωνείτε στο Κέντρο Δηλητηριάσεων | | 2 | και σε παθολόγο ιατρό | | 3 | ακολουθείτε τις οδηγίες τους — θα σας κατευθύνουν για το τι πρέπει να κάνετε |

  Γιατί δεν αυτοσχεδιάζουμε: γιατί η κατάλληλη ενέργεια εξαρτάται από ποια ουσία καταπόθηκε, και οι βαφές περιέχουν πολύ διαφορετικά συστατικά (σελ. 251): | Είδος | Τοξικά συστατικά | |---|---| | Φυτικές (π.χ. χέννα) | δεν είναι ιδιαίτερα τοξικές | | Μεταλλικές | είναι τοξικές και καταστρέφουν τα μαλλιά — και απορροφούνται από τον οργανισμό (κεφ. 13, σελ. 149) | | Προσωρινές συνθετικές | περιέχουν αζωβαφές και ανθρακινόνη (είναι καθαρτικό που προκαλεί πολλές διάρροιες, σε κατάποση μεγάλης ποσότητας) | | Μόνιμες συνθετικές | περιέχουν υδροκινόνη, παραφαινυλενοδιαμίνη, παρατολουενοδιαμίνη, ρεζορκινόλη κ.ά. | | Καλλυντικά οφθαλμών | η ισοπροπυλική αλκοόλη, οι γλυκόλες, τα οξείδια του σιδήρου και του τιτανίου |

  Γιατί οι φαινόλες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες (σελ. 250): ορισμένες μόνιμες τριχοβαφές περιέχουν φαινόλες, π.χ. υδροκινόνη. Οι φαινόλες είναι τοξικές ουσίες… προκαλούν και συστηματική δηλητηρίαση, γιατί απορροφούνται ταχύτατα από το δέρμα και τους βλεννογόνους. Και επειδή δρουν και ως τοπικά αναισθητικά… μπορεί να γίνει απορρόφηση της φαινόλης χωρίς τοπικό πόνο — δηλαδή χωρίς προειδοποιητικό σύμπτωμα.

  Τι πρέπει οπωσδήποτε να έχουμε πρόχειρο: τη συσκευασία του προϊόντος, ώστε να αναφερθούν τα ακριβή συστατικά στο Κέντρο Δηλητηριάσεων· και τα στοιχεία του περιστατικού — πόση ποσότητα και πότε.

  Και η γενική αρχή του Β΄ Μέρους (κεφ. 22, σελ. 240): εάν χορηγηθεί ένα φάρμακο σε άλλη δοσολογία από την καθορισμένη και με άλλο τρόπο, τότε παύει η ουσία να χαρακτηρίζεται φάρμακο και αποτελεί ένα δηλητήριο — η βαφή είναι προϊόν για εξωτερική χρήση· από το στόμα είναι δηλητήριο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε περίπτωση κατάποσης βαφής μαλλιών προκαλείται δηλητηρίαση, συνήθως όταν έχει καταποθεί μεγάλη ποσότητα. Θα πρέπει αμέσως να τηλεφωνήσω στο Κέντρο Δηλητηριάσεων και σε παθολόγο ιατρό, οι οποίοι θα με κατευθύνουν για το τι πρέπει να κάνω. Δεν πρέπει να αυτοσχεδιάσω, γιατί οι βαφές περιέχουν πολύ διαφορετικά συστατικά: οι προσωρινές περιέχουν αζωβαφές και ανθρακινόνη, που είναι καθαρτικό και προκαλεί πολλές διάρροιες σε κατάποση μεγάλης ποσότητας, ενώ οι μόνιμες περιέχουν υδροκινόνη, παραφαινυλενοδιαμίνη, παρατολουενοδιαμίνη και ρεζορκινόλη. Ιδιαίτερα επικίνδυνες είναι οι φαινόλες, όπως η υδροκινόνη, γιατί απορροφούνται ταχύτατα και προκαλούν συστηματική δηλητηρίαση. Καλό είναι να έχω πρόχειρη τη συσκευασία του προϊόντος, ώστε να αναφέρω τα ακριβή συστατικά, την ποσότητα και τον χρόνο της κατάποσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Το περιστατικό των μεταλλικών αλάτων και των βαφών επικάλυψης

Ερώτηση: Μια πελάτισσα σας αναφέρει ότι έχει χρησιμοποιήσει μεταλλικά άλατα και βαφές επικάλυψης. Ποια είναι τα επόμενα βήματά σας όσον αφορά την αντιμετώπιση του πελάτη σας; Επιλέξτε τις σωστές απαντήσεις: Θα προχωρούσατε άφοβα στην εφαρμογή άλλων χημικών ουσιών στα μαλλιά του. Θα αποφεύγατε να βάψετε τα μαλλιά αυτά, διότι διατρέχουν κίνδυνο να υποστούν σοβαρή καταστροφή. Θα κουρεύατε τα βαμμένα μαλλιά και στη συνέχεια θα τα βάφατε.

Απάντηση:

• Οι σωστές επιλογές: η δεύτερη και η τρίτη. | Επιλογή | Κρίση | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | Θα προχωρούσατε άφοβα στην εφαρμογή άλλων χημικών ουσιών στα μαλλιά του | ΛΑΘΟΣ | τα μαλλιά αυτά, αν υποστούν άλλες χημικές ουσίες, κινδυνεύουν να καταστραφούν (σελ. 256) | | Θα αποφεύγατε να βάψετε τα μαλλιά αυτά, διότι διατρέχουν κίνδυνο να υποστούν σοβαρή καταστροφή | ΣΩΣΤΗ | υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για τις τρίχες, οι οποίες σπάζουν εύκολα ή πέφτουν (σελ. 256) | | Θα κουρεύατε τα βαμμένα μαλλιά και στη συνέχεια θα τα βάφατε | ΣΩΣΤΗ | γι' αυτό, αν πρόκειται να ξαναβαφτούν, θα πρέπει πρώτα να κουρευτούν (σελ. 256) |

  Το πλήρες χωρίο (σελ. 256): οι μεταλλικές βαφές σπάνια χρησιμοποιούνται. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για τις τρίχες, οι οποίες σπάζουν εύκολα ή πέφτουν. Τα μαλλιά αυτά, αν υποστούν άλλες χημικές ουσίες, κινδυνεύουν να καταστραφούν. Γι' αυτό, αν πρόκειται να ξαναβαφτούν, θα πρέπει πρώτα να κουρευτούν.

  Γιατί είναι τόσο επικίνδυνες (σελ. 251): η χρήση των τριχοβαφών που περιέχουν μέταλλα (μεταλλικές) έχει εγκαταλειφτεί από τους επαγγελματίες κομμωτές, γιατί είναι τοξικές και καταστρέφουν τα μαλλιά. Και από το κεφ. 13 (σελ. 149): οι μεταλλικές τριχοβαφές είναι άλατα μετάλλου (μολύβδου, βισμούθιου, αργύρου, χαλκού, σιδήρου κ.ά.)… καταστρέφουν τη δομή της τρίχας, ορισμένες είναι τοξικές (π.χ. άλατα μολύβδου), απορροφούνται από τον οργανισμό και δεν χρησιμοποιούνται πια από τους κομμωτές. Και από το κεφ. 9 (σελ. 100): οι μεταλλικές βαφές δεν μπορούν να εφαρμοστούν μαζί με τα διάφορα προϊόντα και τις τεχνικές της κομμωτικής τέχνης, γιατί καταστρέφουν τις τρίχες. Η αφαίρεση αυτών των βαφών από τα μαλλιά είναι δύσκολη.

  Η λογική των δύο σωστών επιλογών: δεν είναι αντιφατικές αλλά διαδοχικές — δεν βάφω το ήδη επικαλυμμένο μαλλί· κουρεύω πρώτα το τμήμα που φέρει τη μεταλλική βαφή, και μετά βάφω το νέο, υγιές μαλλί.

  Και η γενική αρχή της Ανακεφαλαίωσης (σελ. 256): όταν διαταραχθεί η δομή της τρίχας, οι θεραπείες που εφαρμόζονται, π.χ. conditioners, μάσκες μαλλιών είναι προσωρινές και δεν βελτιώνουν μακροπρόθεσμα την ποιότητα των μαλλιών. Οπότε, η μοναδική θεραπεία που μπορεί να εφαρμοστεί είναι η κοπή των κατεστραμμένων τριχών και η αναμονή για τη γέννηση νέων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σωστές απαντήσεις είναι η δεύτερη και η τρίτη. Δηλαδή, θα απέφευγα να βάψω τα μαλλιά αυτά, γιατί διατρέχουν κίνδυνο να υποστούν σοβαρή καταστροφή, και θα κούρευα τα βαμμένα μαλλιά και στη συνέχεια θα τα έβαφα. Λανθασμένη είναι η πρώτη επιλογή, γιατί το βιβλίο αναφέρει ρητά ότι τα μαλλιά αυτά, αν υποστούν άλλες χημικές ουσίες, κινδυνεύουν να καταστραφούν, ενώ στις μεταλλικές βαφές υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για τις τρίχες, οι οποίες σπάζουν εύκολα ή πέφτουν, και γι' αυτό, αν πρόκειται να ξαναβαφτούν, θα πρέπει πρώτα να κουρευτούν. Οι μεταλλικές τριχοβαφές είναι άλατα μετάλλων, καταστρέφουν τη δομή της τρίχας, ορισμένες είναι τοξικές, απορροφούνται από τον οργανισμό και έχουν εγκαταλειφθεί από τους επαγγελματίες κομμωτές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Αντιστοίχιση — οι μορφές της δερματίτιδας

Ερώτηση: Αντιστοιχίστε: Αλλεργική δερματίτιδα — Το εξάνθημα εμφανίζεται μέσα σε λίγα λεπτά. Ερεθιστική εξ επαφής δερματίτιδα — Το δέρμα γίνεται πιο σκούρο, αυξάνεται το πάχος του και ξεφλουδίζει. Χρόνια αλλεργική δερματίτιδα — Η αντίδραση εκδηλώνεται σε 7-14 ημέρες από την πρώτη επαφή του ατόμου με το αλλεργιογόνο.

Απάντηση:

• Η σωστή αντιστοίχιση | Μορφή | → | Περιγραφή | Τεκμηρίωση | |---|---|---|---| | Αλλεργική δερματίτιδα | → | η αντίδραση εκδηλώνεται σε 7-14 ημέρες από την πρώτη επαφή του ατόμου με το αλλεργιογόνο | η αντίδραση εκδηλώνεται μετά από 7-14 ημέρες από την πρώτη επαφή του ατόμου με το αλλεργιογόνο, οπότε και ευαισθητοποιείται (σελ. 248) | | Ερεθιστική εξ επαφής δερματίτιδα | → | το εξάνθημα εμφανίζεται μέσα σε λίγα λεπτά | οι βλάβες του δέρματος εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά από τη στιγμή που το άτομο έρθει σε επαφή με καυστικούς παράγοντες (σελ. 247) | | Χρόνια αλλεργική δερματίτιδα | → | το δέρμα γίνεται πιο σκούρο, αυξάνεται το πάχος του και ξεφλουδίζει | στη χρόνια μορφή της αλλεργικής δερματίτιδας, το δέρμα ξεφλουδίζεται (απολέπιση), έχει κρούστες (εφελκίδες) και είναι παχύτερο και πιο σκούρο (λειχηνοποίηση) (σελ. 248) |

  Το κριτήριο που ξεχωρίζει τις δύο πρώτες: ο χρόνος και ο μηχανισμός | | Ερεθιστική | Αλλεργική | |---|---|---| | Χρόνος | μέσα σε λίγα λεπτά | 7-14 ημέρες στην πρώτη επαφή· κατόπιν μέσα σε λίγες μόνο ώρες | | Μηχανισμός | χημική βλάβη από καυστικούς παράγοντες, όπως οξέα, αλκάλεα, υδρογονάνθρακες | αντίδραση του συστήματος άμυνας του οργανισμού… που βασίζονται στη δράση των Τ-λεμφοκυττάρων | | Ποιους αφορά | οποιονδήποτε, αρκεί να είναι επαρκής η πυκνότητα του ερεθιστικού παράγοντα και η χρονική διάρκεια επαφής | μόνο σε άτομα με προδιάθεση για την εκδήλωση της νόσου |

  Οι πέντε προϋποθέσεις της ερεθιστικής (σελ. 247-248): 1) να είναι επαρκής η πυκνότητα του ερεθιστικού παράγοντα καθώς και 2) η χρονική διάρκεια επαφής με αυτόν· και η βαρύτητα εξαρτάται από 3) το είδος, 4) τη δραστικότητα της ουσίας και 5) την ανατομία του δέρματος (σε λεπτό δέρμα η αντίδραση θα είναι πιο έντονη).

  Η οξεία μορφή της αλλεργικής (σελ. 248): το δέρμα είναι ερεθισμένο, κόκκινο, διογκωμένο, έχει φυσαλίδες και προκαλείται «φαγούρα» — μοιάζει δηλαδή με την ερεθιστική· γι' αυτό το κρίσιμο διαφοροδιαγνωστικό στοιχείο είναι ο χρόνος και το ιστορικό προηγούμενης έκθεσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή αντιστοίχιση είναι η εξής. Η αλλεργική δερματίτιδα αντιστοιχεί στο ότι η αντίδραση εκδηλώνεται σε επτά έως δεκατέσσερις ημέρες από την πρώτη επαφή του ατόμου με το αλλεργιογόνο, οπότε και ευαισθητοποιείται. Η ερεθιστική εξ επαφής δερματίτιδα αντιστοιχεί στο ότι το εξάνθημα εμφανίζεται μέσα σε λίγα λεπτά από την επαφή με καυστικούς παράγοντες, όπως οξέα, αλκάλεα και υδρογονάνθρακες. Και η χρόνια αλλεργική δερματίτιδα αντιστοιχεί στο ότι το δέρμα γίνεται πιο σκούρο, αυξάνεται το πάχος του και ξεφλουδίζει, δηλαδή στη λειχηνοποίηση και την απολέπιση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Το περιστατικό της αναπνευστικής αντίδρασης κατά τη βαφή

Ερώτηση: Την ώρα που βάφετε τα μαλλιά μιας πελάτισσάς σας, αρχίζει να βήχει έντονα, κοκκινίζει στο πρόσωπο και δυσκολεύεται να πάρει βαθιά ανάσα. Τι θα κάνετε;

Απάντηση:

• Η αναγνώριση (σελ. 252-253): πρόκειται για ανεπιθύμητες ενέργειες από το αναπνευστικό σύστημα μετά από εισπνοή της βαφής — μπορεί να αρχίσουν να βήχουν, το στόμα και ο φάρυγγάς τους να είναι ερεθισμένα, τα χείλη και τα βλέφαρά τους διογκωμένα, να αισθάνονται βάρος στο θώρακα, να δυσκολεύονται να πάρουν αναπνοή (δύσπνοια), να αυξηθεί ο αριθμός των αναπνοών τους (ταχύπνοια), ή μπορεί να αυξηθεί υπερβολικά το υγρό στους πνεύμονές τους (πνευμονικό οίδημα). | Εύρημα του περιστατικού | Αντιστοιχία | |---|---| | βήχει έντονα | μπορεί να αρχίσουν να βήχουν | | κοκκινίζει στο πρόσωπο | το πρόσωπο των ατόμων αυτών μπορεί να είναι κόκκινο (γενικά συμπτώματα, σελ. 253) | | δυσκολεύεται να πάρει βαθιά ανάσα | δυσκολεύονται να πάρουν αναπνοή (δύσπνοια) |

  Τα υπόλοιπα γενικά συμπτώματα που πρέπει να αναζητήσω (σελ. 253): να ιδρώνουν πολύ, να διψούν, να έχουν τάση ή να κάνουν εμετό, να ζαλίζονται, να έχουν μυϊκή αδυναμία… να αυξηθεί ο αριθμός των αναπνοών και των καρδιακών σφύξεων, να μην μπορούν να προσανατολιστούν στο χώρο, στο χρόνο ή να αναγνωρίσουν πρόσωπα, να είναι ανήσυχοι ή ακόμη μπορεί να υπάρξει καταστολή της αναπνοής και της καρδιακής λειτουργίας τους.

  Τι θα κάνω (σελ. 253) | # | Ενέργεια | |---|---| | 1 | διακοπή της εργασίας και απομάκρυνση από την πηγή | | 2 | τοποθετούμε τον πελάτη σε χώρο που αερίζεται καλά — είναι απαραίτητος ο καλός αερισμός του χώρου που βρίσκεται το άτομο | | 3 | σε ύπτια θέση | | 4 | χαλαρώνοντας ό,τι τον σφίγγει (γραβάτα, ζώνη, πουκάμισο κ.ά.) | | 5 | η χορήγηση οξυγόνου, αν υπάρχει | | 6 | εξετάζουμε τα ζωτικά του σημεία (αναπνοή, σφυγμό, θερμοκρασία, ανταπόκριση στα εξωτερικά ερεθίσματα) | | 7 | καλούμε ιατρική βοήθεια — η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του από παθολόγο ιατρό |

  Και το ξέβγαλμα της βαφής (σελ. 246): αν έχει ήδη εφαρμοστεί, θα πρέπει να ξεπλύνετε το κεφάλι του πελάτη σας με άφθονο χλιαρό νερό· απαγορεύεται αυστηρώς… το πλύσιμο της κεφαλής με shampoo ή εξουδετερωτικά διαλύματα, διότι θα χειροτερεύσουν την κατάσταση.

  Η αντιστοιχία με το κεφ. 9 (σελ. 96): οι προωθητικές ουσίες που περιέχονται στα spray μαλλιών μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό του αναπνευστικού συστήματος, συνήθως προσωρινό. Το άτομο βήχει, έχει δυσκολία στην αναπνοή του ή ακόμη μπορεί να πέσει σε shock. Τότε, απαιτείται καλός αερισμός του χώρου για να εισπνεύσει το άτομο καθαρό αέρα. Αν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν, ο πάσχοντας οφείλει να επισκεφτεί παθολόγο ιατρό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόκειται για ανεπιθύμητες ενέργειες από το αναπνευστικό σύστημα μετά από εισπνοή της βαφής, με βήχα, ερυθρότητα του προσώπου και δύσπνοια. Θα διακόψω αμέσως την εργασία και θα απομακρύνω την πελάτισσα από την πηγή. Θα την τοποθετήσω σε χώρο που αερίζεται καλά, σε ύπτια θέση, χαλαρώνοντας ό,τι τη σφίγγει, όπως γραβάτα, ζώνη ή πουκάμισο, και θα φροντίσω για τον καλό αερισμό του χώρου, ώστε να εισπνεύσει καθαρό αέρα, καθώς και για τη χορήγηση οξυγόνου, αν υπάρχει. Θα εξετάσω τα ζωτικά της σημεία, δηλαδή την αναπνοή, τον σφυγμό, τη θερμοκρασία και την ανταπόκριση στα εξωτερικά ερεθίσματα, και θα καλέσω ιατρική βοήθεια, ώστε η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων να γίνει από παθολόγο ιατρό. Αν η βαφή έχει ήδη εφαρμοστεί, θα ξεπλύνω το κεφάλι με άφθονο χλιαρό νερό, χωρίς σαμπουάν και χωρίς εξουδετερωτικά διαλύματα, γιατί αυτά χειροτερεύουν την κατάσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Το περιστατικό της βαφής στο μάτι

Ερώτηση: Καθώς βάφετε τα μαλλιά μιας πελάτισσάς σας, εκτινάσσεται βαφή στο μάτι σας Ποιες θα είναι οι ενέργειές σας;

Απάντηση:

• Η ενέργεια πρώτης γραμμής (σελ. 252): σε περίπτωση που βαφές μαλλιών, σαμπουάν ή άλλα προϊόντα που χρησιμοποιούνται από τους κομμωτές έρθουν σε επαφή με τα μάτια του πελάτη ή του κομμωτή/τριας, είναι απαραίτητο το πλύσιμο των οφθαλμών με τρεχούμενο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά και στη συνέχεια με διάλυμα φυσιολογικού ορού. Εάν ο ερεθισμός επιμένει απαιτείται οφθαλμιατρική εξέταση. | # | Ενέργεια | |---|---| | 1 | διακοπή της εργασίας | | 2 | πλύσιμο των οφθαλμών με τρεχούμενο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά | | 3 | στη συνέχεια με διάλυμα φυσιολογικού ορού | | 4 | εάν ο ερεθισμός επιμένει απαιτείται οφθαλμιατρική εξέταση |

  Γιατί χρειάζεται οπωσδήποτε εξέταση, ακόμη κι αν περάσει (σελ. 252): γιατί το υπεροξείδιο του υδρογόνου… σε περιεκτικότητα >10%, αν έρθει σε επαφή με τα μάτια, προκαλεί ερεθισμό του κερατοειδή χιτώνα, που μπορεί να φανεί αμέσως ή μετά από αρκετές ημέρες, γι' αυτό απαιτείται οπωσδήποτε οφθαλμιατρική εξέταση.

  Τι μπορεί να προκαλέσει η αμμωνία (σελ. 252): έντονο ερεθισμό των οφθαλμών. Υπάρχει ερυθρότητα, το άτομο φοβάται το φως, προστατεύει τα μάτια του από αυτό, γιατί πονάει, δακρύζει έντονα, ενώ μπορεί να ελαττωθεί η όρασή του ή να τυφλωθεί.

  Τι ΔΕΝ κάνω: δεν τρίβω το μάτι, δεν βάζω σταγόνες ή αλοιφές χωρίς ιατρική οδηγία, και δεν χρησιμοποιώ εξουδετερωτικές ουσίες — κατ' αναλογία με τον ρητό κανόνα για το δέρμα (σελ. 246): απαγορεύεται αυστηρώς… το πλύσιμο της κεφαλής με shampoo ή εξουδετερωτικά διαλύματα, διότι θα χειροτερεύσουν την κατάσταση· και για τη χημική δερματίτιδα (κεφ. 9, σελ. 96): δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εξουδετερωτικές ουσίες, γιατί θα επιδεινωθούν οι βλάβες.

  Η πρόληψη: χρήση γαντιών και προσοχή στους χειρισμούς· και ο απόλυτος κανόνας (σελ. 252): οι μόνιμες βαφές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στα φρύδια και τις βλεφαρίδες. Υπάρχει φόβος να προκληθεί τύφλωση. Για τις περιοχές αυτές κυκλοφορούν στο εμπόριο ειδικά προϊόντα.

  Και η γενική οδηγία του κεφ. 9 (σελ. 97): σε περίπτωση ερεθισμού των οφθαλμών, συνιστάται το πλύσιμό τους για 15 λεπτά με άφθονο τρεχούμενο νερό και στη συνέχεια εξέταση από οφθαλμίατρο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θα διακόψω αμέσως την εργασία και θα πλύνω τους οφθαλμούς μου με τρεχούμενο νερό για δέκα τουλάχιστον λεπτά και στη συνέχεια με διάλυμα φυσιολογικού ορού. Εάν ο ερεθισμός επιμένει, απαιτείται οφθαλμιατρική εξέταση. Μάλιστα, επειδή το υπεροξείδιο του υδρογόνου σε περιεκτικότητα μεγαλύτερη από δέκα τοις εκατό προκαλεί ερεθισμό του κερατοειδούς χιτώνα, ο οποίος μπορεί να φανεί αμέσως ή μετά από αρκετές ημέρες, η οφθαλμιατρική εξέταση απαιτείται οπωσδήποτε. Δεν θα τρίψω το μάτι, δεν θα βάλω σταγόνες ή αλοιφές χωρίς ιατρική οδηγία και δεν θα χρησιμοποιήσω εξουδετερωτικές ουσίες, γιατί επιδεινώνουν τις βλάβες. Υπενθυμίζεται ότι η αμμωνία στα μάτια προκαλεί έντονο ερεθισμό, με ερυθρότητα, φωτοφοβία, πόνο και έντονο δάκρυσμα, ενώ μπορεί να ελαττωθεί η όραση ή να προκληθεί τύφλωση, και ότι οι μόνιμες βαφές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στα φρύδια και στις βλεφαρίδες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Το περιστατικό του παιδιού με την αμμωνία

Ερώτηση: Την ώρα που κουρεύετε μια πελάτισσά σας, το παιδάκι μιας άλλης κυρίας ξεφεύγει από την προσοχή της, παίρνει ένα μπουκαλάκι με αμμωνία και περιλούζεται. Όταν το αντιλαμβάνεται η μητέρα του, το δέρμα του παιδιού είναι κόκκινο, επώδυνο και εμφανίζει φυσαλίδες. Τι έπαθε το παιδάκι; Ποιες είναι οι πρώτες βοήθειες που θα του προσφέρετε; Θα του βγάλετε τα ρούχα; Θα το βάλετε κάτω από τρεχούμενο νερό ή θα αφήσετε τη μητέρα του να το πάρει σπίτι και μετά να ζητήσει ιατρική βοήθεια;

Απάντηση:

• Η διάγνωση: χημικό έγκαυμα από αμμωνία. Τα χωρία (σελ. 250): τα χημικά εγκαύματα προκαλούνται από την επαφή χημικών ουσιών, όπως οξέα, αλκάλεα, διαλύματα βαφών με το δέρμα. Το δέρμα είναι κόκκινο, διογκωμένο, πονάει, μπορεί να εμφανίσει φυσαλίδες και να ξεφλουδιστεί. Και ειδικά: η αμμωνία προκαλεί έντονο ερεθισμό του δέρματος ή και χημικό έγκαυμα. | Εύρημα | Αντιστοιχία | |---|---| | δέρμα κόκκινο | το δέρμα είναι κόκκινο | | επώδυνο | πονάει | | φυσαλίδες | μπορεί να εμφανίσει φυσαλίδες |

  Οι πρώτες βοήθειες (σελ. 250) | # | Ενέργεια | Χωρίο | |---|---|---| | 1 | ΝΑΙ, βγάζω τα ρούχα | αφαιρούνται τα ρούχα που έχουν βραχεί με τη χημική ουσία | | 2 | ΝΑΙ, τρεχούμενο νερό | η περιοχή που υπέστη το χημικό έγκαυμα ξεπλένεται με κρύο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά | | 3 | ΔΕΝ σπάω τις φυσαλίδες | δεν επιτρέπεται να σπάσετε τις φυσαλίδες | | 4 | ΔΕΝ βάζω τίποτε πάνω στο έγκαυμα | όπως και να τοποθετήσετε οτιδήποτε πάνω στο έγκαυμα (κρέμες, λοσιόν κ.ά.), γιατί υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης | | 5 | ΟΧΙ σπίτι — αμέσως νοσοκομείο | τέλος, οδηγείτε τον πάσχοντα στο νοσοκομείο |

  Άρα οι απαντήσεις στα τρία ερωτήματα | Ερώτημα | Απάντηση | |---|---| | Θα του βγάλετε τα ρούχα; | ΝΑΙ — είναι το πρώτο βήμα, γιατί τα βρεγμένα ρούχα συνεχίζουν την επαφή με τη χημική ουσία | | Θα το βάλετε κάτω από τρεχούμενο νερό; | ΝΑΙ — με κρύο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά | | Θα αφήσετε τη μητέρα να το πάρει σπίτι και μετά να ζητήσει ιατρική βοήθεια; | ΟΧΙ — οδηγείτε τον πάσχοντα στο νοσοκομείο αμέσως |

  Γιατί δεν χρησιμοποιούμε εξουδετερωτικά (κεφ. 9, σελ. 96): δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εξουδετερωτικές ουσίες, γιατί θα επιδεινωθούν οι βλάβες — μια χημική εξουδετέρωση πάνω στο δέρμα παράγει θερμότητα και προσθέτει θερμικό έγκαυμα στο χημικό.

  Και αν έχει φτάσει στα μάτια (σελ. 252): πλύσιμο των οφθαλμών με τρεχούμενο νερό για 10 τουλάχιστον λεπτά και στη συνέχεια με διάλυμα φυσιολογικού ορού· η αμμωνία στα μάτια μπορεί να προκαλέσει ακόμη και τύφλωση.

  Και αν έχει καταπιεί (σελ. 251): αμέσως… τηλέφωνο στο Κέντρο Δηλητηριάσεων και σε παθολόγο ιατρό.

  Το μάθημα για το κομμωτήριο: τα χημικά προϊόντα πρέπει να φυλάσσονται μακριά από παιδιά και εκτός χώρου αναμονής — το περιστατικό δείχνει ότι τα επικίνδυνα σκευάσματα δεν αφήνονται προσβάσιμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το παιδάκι υπέστη χημικό έγκαυμα από αμμωνία, αφού η αμμωνία προκαλεί έντονο ερεθισμό του δέρματος ή και χημικό έγκαυμα, στο οποίο το δέρμα είναι κόκκινο, διογκωμένο, πονάει και μπορεί να εμφανίσει φυσαλίδες και να ξεφλουδιστεί. Ναι, θα του βγάλω αμέσως τα ρούχα που έχουν βραχεί με τη χημική ουσία. Ναι, θα το βάλω κάτω από τρεχούμενο κρύο νερό και θα ξεπλύνω την περιοχή για δέκα τουλάχιστον λεπτά. Δεν θα σπάσω τις φυσαλίδες και δεν θα τοποθετήσω τίποτε πάνω στο έγκαυμα, ούτε κρέμες ούτε λοσιόν, γιατί υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης, ούτε θα χρησιμοποιήσω εξουδετερωτικές ουσίες, γιατί επιδεινώνουν τις βλάβες. Και όχι, δεν θα αφήσω τη μητέρα να το πάρει σπίτι και να ζητήσει αργότερα ιατρική βοήθεια, αλλά θα φροντίσω να οδηγηθεί ο πάσχων αμέσως στο νοσοκομείο. Αν η αμμωνία έφτασε και στα μάτια, απαιτείται πλύσιμο με τρεχούμενο νερό για δέκα τουλάχιστον λεπτά και στη συνέχεια με φυσιολογικό ορό, ενώ αν καταπόθηκε, πρέπει να ειδοποιηθεί αμέσως το Κέντρο Δηλητηριάσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Η τοξική δράση των μόνιμων, προσωρινών και ημιμόνιμων βαφών

Ερώτηση: Πώς δρουν τοξικά στις τρίχες οι μόνιμες, οι προσωρινές και οι ημιμόνιμες βαφές;

Απάντηση:

• Το πλαίσιο (σελ. 254): οι βαφές των μαλλιών μπορούν: 1) να είναι τοξικές για το δέρμα του τριχωτού της κεφαλής (αλλεργική, ερεθιστική δερματίτιδα), 2) να απορροφηθούν από τον οργανισμό (συστηματική απορρόφηση) και 3) να έχουν τοξική δράση στα μαλλιά.

  Α. Μόνιμες βαφές (σελ. 254-255): στις μόνιμες βαφές, οι τοξικές επιδράσεις των συστατικών τους στις τρίχες της κεφαλής είναι οι ακόλουθες: | Συστατικό | Δράση | |---|---| | Οξειδωτικό μέσο (οξυζενέ) | οι περισσότερες μόνιμες βαφές περιέχουν οξυζενέ 10-40 vol· το οξυζενέ επιδρά και στην κερατίνη, δομική ουσία των τριχών, της οποίας διασπά τους δισουλφιδικούς δεσμούς. Το αποτέλεσμα είναι οι τρίχες να γίνονται πορώδεις, μαλθακές και εύθραυστες και να σπάνε μετά από επανειλημμένους αποχρωματισμούς ή με την εφαρμογή μόνιμης βαφής | | Αλκαλικό μέσο (αμμωνία) | ο ρόλος της είναι να ρυθμίζει το pH μεταξύ 9-10, ώστε να ανοίξουν οι πόροι της τρίχας· επιδρά στους δισουλφιδικούς δεσμούς της τρίχας και όσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητα του διαλύματος της αμμωνίας που χρησιμοποιείται, τόσο περισσότεροι δισουλφιδικοί δεσμοί καταστρέφονται. Το αποτέλεσμα είναι τα μαλλιά να γίνονται σκληρά, ξηρά, να ελαττώνεται ο όγκος και η διάμετρος των τριχών | | Τροποποιητές - ενισχυτές του χρώματος | ενώνονται με τη βάση της βαφής μέσα στο φλοιό της τρίχας· όσο μεγαλύτερη είναι η πυκνότητα του τροποποιητή, τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσό του θείου που απομακρύνεται - καταστρέφεται από τη δομή της τρίχας. Γι' αυτό το λόγο, οι κατασκευαστές των τριχοβαφών συστήνουν τη χρήση βαφών 30 ή λιγότερων βαθμών |

  Β. Προσωρινές βαφές (σελ. 255): δεν είναι τοξικές για το τριχωτό της κεφαλής, καθώς τα μόρια επικάθονται στο εξωτερικό του φλοιού της τρίχας.

  Γ. Ημιμόνιμες βαφές (σελ. 255): μπορεί να προκαλέσουν μικρή βλάβη στα μαλλιά, διότι ένα μέρος των μορίων τους επικάθεται στον εξωτερικό φλοιό των τριχών και το υπόλοιπο εισέρχεται στο εσωτερικό τους. Περιέχουν οξυζενέ 5-7 vol και μπορεί να μην περιέχουν αμμωνία. Το χρώμα ξεθωριάζει προοδευτικά και δε δημιουργεί διαφορετικές αποχρώσεις στα μαλλιά.

  Η κλίμακα της βλαπτικότητας | Βαφή | Πού φτάνει το μόριο | Βλάβη | |---|---|---| | Προσωρινές | στο εξωτερικό του φλοιού | δεν είναι τοξικές | | Ημιμόνιμες | μέρος έξω, μέρος μέσα | μικρή βλάβη· οξυζενέ 5-7 vol, ίσως χωρίς αμμωνία | | Μόνιμες | στο εσωτερικό του φλοιού | διάσπαση δισουλφιδικών δεσμών από οξυζενέ 10-40 vol και αμμωνία |

  Το κλειδί: όσο βαθύτερα μπαίνει το μόριο, τόσο μονιμότερο το χρώμα — αλλά και τόσο μεγαλύτερη η βλάβη στους δισουλφιδικούς δεσμούς της κερατίνης (πρβλ. κεφ. 11, σελ. 119: οι δεσμοί αυτοί είναι πολύ δυνατοί και δύσκολα διασπώνται, και γι' αυτό το λόγο οι τρίχες είναι ανθεκτικές).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μόνιμες βαφές δρουν τοξικά με τρία συστατικά τους. Πρώτον, με το οξειδωτικό μέσο, δηλαδή το οξυζενέ, σε περιεκτικότητα δέκα έως σαράντα βαθμών, το οποίο επιδρά στην κερατίνη, δομική ουσία των τριχών, διασπώντας τους δισουλφιδικούς δεσμούς της, με αποτέλεσμα οι τρίχες να γίνονται πορώδεις, μαλθακές και εύθραυστες και να σπάνε μετά από επανειλημμένους αποχρωματισμούς ή με την εφαρμογή μόνιμης βαφής. Δεύτερον, με το αλκαλικό μέσο, δηλαδή την αμμωνία, η οποία ρυθμίζει το pH μεταξύ εννέα και δέκα, ώστε να ανοίξουν οι πόροι της τρίχας, και επιδρά στους δισουλφιδικούς δεσμούς, τόσο περισσότερο όσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητά της, με αποτέλεσμα τα μαλλιά να γίνονται σκληρά και ξηρά και να ελαττώνονται ο όγκος και η διάμετρος των τριχών. Και τρίτον, με τους τροποποιητές, αφού όσο μεγαλύτερη είναι η πυκνότητά τους, τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσό του θείου που απομακρύνεται από τη δομή της τρίχας, και γι' αυτό οι κατασκευαστές συστήνουν τη χρήση βαφών τριάντα ή λιγότερων βαθμών. Οι προσωρινές βαφές δεν είναι τοξικές για το τριχωτό της κεφαλής, καθώς τα μόριά τους επικάθονται στο εξωτερικό του φλοιού της τρίχας. Οι ημιμόνιμες μπορεί να προκαλέσουν μικρή βλάβη, γιατί ένα μέρος των μορίων τους επικάθεται στον εξωτερικό φλοιό και το υπόλοιπο εισέρχεται στο εσωτερικό, ενώ περιέχουν οξυζενέ πέντε έως επτά βαθμών και μπορεί να μην περιέχουν αμμωνία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Η τοξική δράση του οξυζενέ και της αμμωνίας στα μαλλιά

Ερώτηση: Ποια είναι η τοξική δράση του οξυζενέ και της αμμωνίας στα μαλλιά;

Απάντηση:

• Α. Το οξυζενέ (υπεροξείδιο του υδρογόνου) (σελ. 254-255) | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Ρόλος | το οξειδωτικό μέσο συνήθως είναι το υπεροξείδιο του υδρογόνου (οξυζενέ)· με το οξυγόνο που απελευθερώνεται από τη διάσπασή του, πραγματοποιείται η αντίδραση της οξείδωσης | | Περιεκτικότητα | οι περισσότερες μόνιμες βαφές περιέχουν οξυζενέ 10-40 vol | | Δράση στο χρώμα | κατά την οξείδωση, οι κόκκοι της μελανίνης μετατρέπονται σε διάχυτη χρωστική ουσία, οπότε τα μαλλιά αποκτούν διάφορες αποχρώσεις· με τη μέθοδο αυτή, οι τρίχες αποκτούν κιτρινοκόκκινο ή ξανθό χρώμα | | Τοξική δράση στη δομή | το οξυζενέ επιδρά και στην κερατίνη, δομική ουσία των τριχών, της οποίας διασπά τους δισουλφιδικούς δεσμούς | | Αποτέλεσμα | οι τρίχες να γίνονται πορώδεις, μαλθακές και εύθραυστες και να σπάνε μετά από επανειλημμένους αποχρωματισμούς ή με την εφαρμογή μόνιμης βαφής |

  Β. Η αμμωνία (σελ. 255) | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Ρόλος | το αλκαλικό μέσο είναι συνήθως η αμμωνία· ο ρόλος της είναι να ρυθμίζει το pH μεταξύ 9-10, ώστε να ανοίξουν οι πόροι της τρίχας και να εισέλθει η βαφή στο εσωτερικό της | | Τοξική δράση | η αμμωνία επιδρά στους δισουλφιδικούς δεσμούς της τρίχας και όσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητα του διαλύματος της αμμωνίας που χρησιμοποιείται, τόσο περισσότεροι δισουλφιδικοί δεσμοί καταστρέφονται | | Αποτέλεσμα | τα μαλλιά να γίνονται σκληρά, ξηρά, να ελαττώνεται ο όγκος και η διάμετρος των τριχών |

  Το κοινό σημείο επίθεσης: και οι δύο χτυπούν τους δισουλφιδικούς δεσμούς — ακριβώς εκείνους που, κατά το κεφ. 11 (σελ. 119), είναι πολύ δυνατοί και δύσκολα διασπώνται, και γι' αυτό το λόγο οι τρίχες είναι ανθεκτικές στις επιδράσεις του περιβάλλοντος.

  Η διαφορά του αποτελέσματος | | Οξυζενέ | Αμμωνία | |---|---|---| | Υφή | πορώδεις, μαλθακές και εύθραυστες | σκληρά, ξηρά | | Μέγεθος | — | ελαττώνεται ο όγκος και η διάμετρος των τριχών | | Έκβαση | σπάνε μετά από επανειλημμένους αποχρωματισμούς | — |

  Και τι λέει η Ανακεφαλαίωση (σελ. 256): όταν διαταραχθεί η δομή της τρίχας, οι θεραπείες που εφαρμόζονται, π.χ. conditioners, μάσκες μαλλιών είναι προσωρινές και δεν βελτιώνουν μακροπρόθεσμα την ποιότητα των μαλλιών. Οπότε, η μοναδική θεραπεία που μπορεί να εφαρμοστεί είναι η κοπή των κατεστραμμένων τριχών και η αναμονή για τη γέννηση νέων. Θα πρέπει οι κομμωτές/τριες να τηρούν πιστά τις οδηγίες που δίνονται από τους κατασκευαστές των βαφών για τον σωστό τρόπο χρήσης τους και να μην πειραματίζονται.

  Και η δράση τους εκτός μαλλιών (σελ. 250, 252): το οξυζενέ >10% δίνει πομφόλυγες στον υποδόριο ιστό και ερεθισμό του κερατοειδή χιτώνα· η αμμωνία δίνει χημικό έγκαυμα στο δέρμα και έντονο ερεθισμό των οφθαλμών, μέχρι και τύφλωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το οξυζενέ, δηλαδή το υπεροξείδιο του υδρογόνου, χρησιμοποιείται ως οξειδωτικό μέσο, και με το οξυγόνο που απελευθερώνεται από τη διάσπασή του πραγματοποιείται η αντίδραση της οξείδωσης, κατά την οποία οι κόκκοι της μελανίνης μετατρέπονται σε διάχυτη χρωστική ουσία και οι τρίχες αποκτούν κιτρινοκόκκινο ή ξανθό χρώμα. Ταυτόχρονα όμως επιδρά και στην κερατίνη, τη δομική ουσία των τριχών, διασπώντας τους δισουλφιδικούς δεσμούς της, με αποτέλεσμα οι τρίχες να γίνονται πορώδεις, μαλθακές και εύθραυστες και να σπάνε μετά από επανειλημμένους αποχρωματισμούς ή με την εφαρμογή μόνιμης βαφής. Η αμμωνία χρησιμοποιείται ως αλκαλικό μέσο και ρυθμίζει το pH μεταξύ εννέα και δέκα, ώστε να ανοίξουν οι πόροι της τρίχας και να εισέλθει η βαφή στο εσωτερικό της. Επιδρά και αυτή στους δισουλφιδικούς δεσμούς, και όσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητα του διαλύματος τόσο περισσότεροι δεσμοί καταστρέφονται, με αποτέλεσμα τα μαλλιά να γίνονται σκληρά και ξηρά και να ελαττώνονται ο όγκος και η διάμετρος των τριχών.

Κριτήρια αξιολόγησης: