Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-6) (σελ. 75) – ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΟΜΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΧΩΤΟΥ ΚΕΦΑΛΗΣ – ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-6) (σελ. 75)

Πλήρεις λύσεις των 6 ερωτήσεων του κεφαλαίου 7 — ο ορισμός της σμηγματόρροιας, η παραγωγή του σμήγματος από τους σμηγματογόνους αδένες, οι πέντε αιτιολογικοί παράγοντες, οι ορμόνες που αυξάνουν και εκείνες που ελαττώνουν την παραγωγή, οι ηλικίες που προσβάλλονται ανά φύλο, και η θεραπεία.

Ερώτηση 1 — Ο ορισμός της σμηγματόρροιας

Ερώτηση: Τι είναι η σμηγματόρροια;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 73): η σμηγματόρροια είναι η αυξημένη παραγωγή σμήγματος, με αποτέλεσμα την διεύρυνση των πόρων των σμηγματογόνων αδένων. | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Τι είναι | αυξημένη παραγωγή σμήγματος | | Αποτέλεσμα | διεύρυνση των πόρων των σμηγματογόνων αδένων |

  Από τι εξαρτάται η παραγωγή (σελ. 73): η παραγωγή του σμήγματος είναι ανάλογη με το μέγεθος των σμηγματογόνων αδένων και την ωρίμανσή τους.

  Η κλινική της έκφραση (σελ. 74): χαρακτηρίζεται από υπερβολική λιπαρότητα του δέρματος, που εντοπίζεται κυρίως στο πρόσωπο και στο τριχωτό της κεφαλής.

  Η σχέση με το φύλο και την ηλικία (Ανακεφαλαίωση, σελ. 75): η σμηγματόρροια είναι η αυξημένη παραγωγή σμήγματος και σχετίζεται με το φύλο και την ηλικία.

  Και η σύνδεση με την πιτυρίαση (κεφ. 6, σελ. 65-66): η πιτυρίαση μπορεί μερικές φορές να συνυπάρχει με σμηγματόρροια· και στη λιπαρή πιτυρίδα υπάρχει λίπος από την έκκριση των σμηγματογόνων αδένων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σμηγματόρροια είναι η αυξημένη παραγωγή σμήγματος, με αποτέλεσμα τη διεύρυνση των πόρων των σμηγματογόνων αδένων. Η παραγωγή του σμήγματος είναι ανάλογη με το μέγεθος των σμηγματογόνων αδένων και με την ωρίμανσή τους, ενώ η ίδια η σμηγματόρροια σχετίζεται με το φύλο και με την ηλικία. Κλινικά χαρακτηρίζεται από υπερβολική λιπαρότητα του δέρματος, που εντοπίζεται κυρίως στο πρόσωπο και στο τριχωτό της κεφαλής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Η παραγωγή του σμήγματος

Ερώτηση: Από πού παράγεται το σμήγμα;

Απάντηση:

• Η πηγή: από τους σμηγματογόνους αδένες — το βιβλίο μιλά για αυξημένη παραγωγή σμήγματος, με αποτέλεσμα την διεύρυνση των πόρων των σμηγματογόνων αδένων (σελ. 73) και για λίπος από την έκκριση των σμηγματογόνων αδένων (κεφ. 6, σελ. 65).

  Τι καθορίζει την ποσότητα (σελ. 73): η παραγωγή του σμήγματος είναι ανάλογη με το μέγεθος των σμηγματογόνων αδένων και την ωρίμανσή τους. | Ηλικία | Αδένες | Σμήγμα | |---|---|---| | Παιδική ηλικία | οι αδένες είναι μικροί | το σμήγμα λίγο | | Εφηβική και νεανική ηλικία | οι σμηγματογόνοι αδένες υπερτρέφονται | αυξάνει η παραγωγή τους | | Κλιμακτήριος στις γυναίκες, αργότερα στους άνδρες | οι αδένες υποστρέφονται | η παραγωγή του σμήγματος μειώνεται |

  Η διαφορά των φύλων (σελ. 73): η παραγωγή σμήγματος είναι μεγαλύτερη στους άνδρες παρά στις γυναίκες — γιατί, όπως εξηγεί η αιτιολογία, οι ανδρογόνες ορμόνες… αυξάνουν τον όγκο των σμηγματογόνων αδένων και την παραγωγή σμήγματος (σελ. 74).

  Ο ρόλος του σμήγματος (κεφ. 1, σελ. 22): η απέκκριση σμήγματος και ιδρώτα είναι μία από τις βασικές λειτουργίες του δέρματος — το σμήγμα δηλαδή δεν είναι από μόνο του παθολογικό· παθολογική είναι η αυξημένη παραγωγή του.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σμήγμα παράγεται από τους σμηγματογόνους αδένες του δέρματος. Η ποσότητά του είναι ανάλογη με το μέγεθος των αδένων αυτών και με την ωρίμανσή τους: κατά την παιδική ηλικία οι αδένες είναι μικροί και το σμήγμα λίγο, κατά την εφηβική και νεανική ηλικία υπερτρέφονται και η παραγωγή αυξάνεται, ενώ κατά την κλιμακτήριο στις γυναίκες και αργότερα στους άνδρες υποστρέφονται και η παραγωγή μειώνεται. Η παραγωγή σμήγματος είναι μεγαλύτερη στους άνδρες παρά στις γυναίκες. Σημειώνεται ότι η απέκκριση σμήγματος είναι φυσιολογική λειτουργία του δέρματος· παθολογική είναι η αυξημένη παραγωγή του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Οι παράγοντες της σμηγματόρροιας

Ερώτηση: Αναφέρετε τους παράγοντες που προκαλούν τη σμηγματόρροια.

Απάντηση:

• Οι πέντε παράγοντες (σελ. 73-74): οι παράγοντες που επιδρούν στη φυσιολογική λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων και προκαλούν τη σμηγματόρροια είναι οι εξής: | # | Παράγοντας | Περιεχόμενο | |---|---|---| | 1 | Κληρονομικότητα | γνωστή είναι η οικογενής εμφάνιση της σμηγματόρροιας | | 2 | Ορμόνες | οι ανδρογόνες ορμόνες… και οι γοναδοτροπίνες της υπόφυσης αυξάνουν τον όγκο των σμηγματογόνων αδένων και την παραγωγή σμήγματος | | 3 | Νευρικό σύστημα | διαταραχές του κεντρικού και περιφερικού νευρικού συστήματος αυξάνουν την παραγωγή σμήγματος (Νόσος Parkinson, επιληψία κ.α.) | | 4 | Λιπίδια, υδατάνθρακες, βιταμίνες | διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων και των υδατανθράκων, η υπερβολική κατανάλωσή τους, όπως και η έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β μπορεί να προκαλέσουν αυξημένη παραγωγή σμήγματος | | 5 | Βακτηρίδια και άλλοι μικροοργανισμοί | δεν αυξάνουν την παραγωγή σμήγματος |

  Πρόσεξε τον πέμπτο: αναφέρεται στη λίστα ακριβώς για να αποκλειστεί — τα βακτηρίδια δεν αυξάνουν την παραγωγή σμήγματος, σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς από τη σχέση λιπαρότητας και ακμής.

  Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 75): η κληρονομικότητα, οι ορμόνες, διαταραχές του Κ.Ν.Σ. και η διατροφή ενοχοποιούνται για την εμφάνιση της σμηγματόρροιας.

  Η αντιστοιχία με τους παράγοντες του κύκλου της τρίχας (κεφ. 2, σελ. 30): και εκεί εμφανίζονται η γενική υγεία, το νευρικό σύστημα, το ενδοκρινικό σύστημα και η διατροφή — οι ίδιες μεγάλες κατηγορίες παραγόντων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι παράγοντες που επιδρούν στη φυσιολογική λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων και προκαλούν τη σμηγματόρροια είναι πέντε. Πρώτον, η κληρονομικότητα, αφού είναι γνωστή η οικογενής εμφάνισή της. Δεύτερον, οι ορμόνες. Τρίτον, το νευρικό σύστημα, αφού διαταραχές του κεντρικού και του περιφερικού νευρικού συστήματος, όπως η νόσος Πάρκινσον και η επιληψία, αυξάνουν την παραγωγή σμήγματος. Τέταρτον, τα λιπίδια, οι υδατάνθρακες και οι βιταμίνες, αφού διαταραχές του μεταβολισμού τους, η υπερβολική κατανάλωσή τους και η έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β μπορούν να προκαλέσουν αυξημένη παραγωγή. Και πέμπτον, τα βακτηρίδια και οι άλλοι μικροοργανισμοί, οι οποίοι όμως αναφέρονται ακριβώς για να αποκλειστούν, αφού δεν αυξάνουν την παραγωγή σμήγματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Οι ορμόνες της σμηγματόρροιας

Ερώτηση: Ποιες ορμόνες σχετίζονται με την εμφάνιση της σμηγματόρροιας;

Απάντηση:

• Οι ορμόνες που την αυξάνουν (σελ. 74): οι ανδρογόνες ορμόνες των όρχεων και των επινεφριδίων και οι γοναδοτροπίνες της υπόφυσης αυξάνουν τον όγκο των σμηγματογόνων αδένων και την παραγωγή σμήγματος και στα δύο φύλα.

  Οι ορμόνες που τη μειώνουν (σελ. 74): τα οιστρογόνα των ωοθηκών και τα αντιανδρογόνα ελαττώνουν τον όγκο των σμηγματογόνων αδένων και την παραγωγή σμήγματος ομοίως και στα δύο φύλα.

  Οι πιθανές (σελ. 74): οι ορμόνες του θυρεοειδούς και των επινεφριδίων έχουν πιθανόν θετική επίδραση στην παραγωγή σμήγματος. | Ορμόνη | Προέλευση | Επίδραση | |---|---|---| | ανδρογόνες ορμόνες | όρχεις και επινεφρίδια | αυξάνουν τον όγκο των αδένων και την παραγωγή | | γοναδοτροπίνες | υπόφυση | αυξάνουν | | οιστρογόνα | ωοθήκες | ελαττώνουν | | αντιανδρογόνα | — | ελαττώνουν | | ορμόνες θυρεοειδούς και επινεφριδίων | — | πιθανόν θετική επίδραση | Και στα δύο φύλα: τόσο η αύξηση από τα ανδρογόνα όσο και η ελάττωση από τα οιστρογόνα ισχύουν και στα δύο φύλα.

  Γιατί εξηγείται έτσι η διαφορά των φύλων (σελ. 73): η παραγωγή σμήγματος είναι μεγαλύτερη στους άνδρες παρά στις γυναίκες — γιατί στους άνδρες υπερισχύουν τα ανδρογόνα και στις γυναίκες τα οιστρογόνα.

  Και γιατί εξηγείται η πορεία με την ηλικία (σελ. 73-74): η σμηγματόρροια αρχίζει με την είσοδο στην εφηβική ηλικία — όταν κινητοποιούνται οι ορμόνες — και υποχωρεί στις γυναίκες στην ηλικία των 50 ετών, δηλαδή γύρω από την κλιμακτήριο, όταν μειώνονται τα οιστρογόνα αλλά και οι αδένες υποστρέφονται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με την εμφάνιση της σμηγματόρροιας σχετίζονται αρκετές ορμόνες. Οι ανδρογόνες ορμόνες των όρχεων και των επινεφριδίων, καθώς και οι γοναδοτροπίνες της υπόφυσης, αυξάνουν τον όγκο των σμηγματογόνων αδένων και την παραγωγή σμήγματος, και μάλιστα και στα δύο φύλα. Αντίθετα, τα οιστρογόνα των ωοθηκών και τα αντιανδρογόνα ελαττώνουν τον όγκο των αδένων και την παραγωγή σμήγματος, επίσης και στα δύο φύλα. Οι ορμόνες τέλος του θυρεοειδούς και των επινεφριδίων έχουν πιθανόν θετική επίδραση στην παραγωγή. Έτσι εξηγείται και το ότι η παραγωγή σμήγματος είναι μεγαλύτερη στους άνδρες παρά στις γυναίκες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Οι ηλικίες που προσβάλλονται

Ερώτηση: Ποιες ηλικίες προσβάλλονται κυρίως από τη σμηγματόρροια;

Απάντηση:

• Η πορεία με την ηλικία (σελ. 74): αρχίζει με την είσοδο στην εφηβική ηλικία, φθάνει στο ανώτερο σημείο στις γυναίκες στην ηλικία 16-19 ετών, ενώ στους άνδρες 20-29 ετών, και κατόπιν σταθεροποιείται αρχίζοντας να υποχωρεί στις γυναίκες στην ηλικία των 50 ετών και στους άνδρες στην ηλικία των 70 ετών. | Φύλο | Έναρξη | Ανώτερο σημείο | Έναρξη υποχώρησης | |---|---|---|---| | Γυναίκες | με την είσοδο στην εφηβική ηλικία | 16-19 ετών | 50 ετών | | Άνδρες | με την είσοδο στην εφηβική ηλικία | 20-29 ετών | 70 ετών |

  Η αντιστοιχία με τους αδένες (σελ. 73) | Ηλικία | Αδένες | |---|---| | παιδική | οι αδένες είναι μικροί και το σμήγμα λίγο | | εφηβική και νεανική | οι σμηγματογόνοι αδένες υπερτρέφονται και αυξάνει η παραγωγή τους | | κλιμακτήριος (γυναίκες) / αργότερα (άνδρες) | οι αδένες υποστρέφονται και η παραγωγή του σμήγματος μειώνεται |

  Γιατί οι γυναίκες υποχωρούν νωρίτερα: γιατί η κλιμακτήριος έρχεται νωρίτερα από την αντίστοιχη ορμονική μεταβολή στους άνδρες — κατά την περίοδο της κλιμακτηρίου στις γυναίκες, ενώ στους άνδρες αργότερα, οι αδένες υποστρέφονται (σελ. 73).

  Και η σύνδεση με άλλες νόσους: την ίδια ηλικιακή κατανομή έχει και η πιτυρίαση — παρατηρείται σπάνια στα παιδιά, ενώ αποτελεί συχνό εύρημα κατά τη διάρκεια της εφηβείας (κεφ. 6, σελ. 65) — καθώς και η επιπολής θυλακίτιδα, που εμφανίζεται σε νεαρά άτομα με λιπαρό τύπο δέρματος και τάση για ακμή (κεφ. 3, σελ. 41).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σμηγματόρροια αρχίζει με την είσοδο στην εφηβική ηλικία. Φθάνει στο ανώτερο σημείο της στις γυναίκες στην ηλικία των δεκαέξι έως δεκαεννέα ετών και στους άνδρες στα είκοσι έως εικοσιεννέα, και κατόπιν σταθεροποιείται. Αρχίζει να υποχωρεί στις γυναίκες στην ηλικία των πενήντα ετών και στους άνδρες στα εβδομήντα. Η πορεία αυτή ακολουθεί την εξέλιξη των ίδιων των σμηγματογόνων αδένων, οι οποίοι είναι μικροί στην παιδική ηλικία, υπερτρέφονται στην εφηβική και νεανική, και υποστρέφονται κατά την κλιμακτήριο στις γυναίκες και αργότερα στους άνδρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Η θεραπεία της σμηγματόρροιας

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει η θεραπεία της σμηγματόρροιας;

Απάντηση:

• Η βασική διαπίστωση (σελ. 74): δεν υπάρχει ριζική θεραπεία.

  Τα μέτρα για το τριχωτό της κεφαλής (σελ. 74-75): για τη σμηγματόρροια του τριχωτού της κεφαλής συνιστάται: | # | Μέτρο | Λογική | |---|---|---| | 1 | διατήρηση κοντών μαλλιών | λιγότερη επιφάνεια στην οποία απλώνεται το σμήγμα | | 2 | αποφυγή χρήσης σεσουάρ με ζεστό αέρα | η θερμότητα διεγείρει την έκκριση | | 3 | λούσιμο τρεις φορές εβδομαδιαίως με σαμπουάν με αντιμικροβιακή δράση | περιέχουν ουσίες που αναστέλλουν την παραγωγή ελεύθερων λιπαρών οξέων |

  Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 75): η θεραπεία περιλαμβάνει τη χρησιμοποίηση σκευασμάτων που αναστέλλουν την παραγωγή του σμήγματος.

  Γιατί δεν υπάρχει ριζική θεραπεία: γιατί οι κύριοι παράγοντες είναι μη αναστρέψιμοι ή συστηματικοί — κληρονομικότητα, ορμόνες, νευρικό σύστημα (σελ. 73-74)· η αντιμετώπιση είναι επομένως συμπτωματική και συνεχής, όπως και στην πιτυρίαση, όπου το στάδιο συντήρησης… μπορεί να διαρκέσει από μήνες έως και χρόνια (κεφ. 6, σελ. 67).

  Και μια σημείωση για τον κομμωτή: το μέτρο της αποφυγής του σεσουάρ με ζεστό αέρα αφορά άμεσα την πρακτική του κομμωτηρίου — όπως και η επιλογή κατάλληλου σαμπουάν ανάλογα με τον τύπο των μαλλιών (κεφ. 1, σελ. 23).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ριζική θεραπεία της σμηγματόρροιας δεν υπάρχει. Για τη σμηγματόρροια του τριχωτού της κεφαλής συνιστώνται τρία μέτρα: η διατήρηση κοντών μαλλιών, η αποφυγή της χρήσης σεσουάρ με ζεστό αέρα, και το λούσιμο τρεις φορές εβδομαδιαίως με σαμπουάν με αντιμικροβιακή δράση, τα οποία περιέχουν ουσίες που αναστέλλουν την παραγωγή ελεύθερων λιπαρών οξέων. Η θεραπεία δηλαδή περιλαμβάνει τη χρησιμοποίηση σκευασμάτων που αναστέλλουν την παραγωγή του σμήγματος. Δεν υπάρχει ριζική αντιμετώπιση, γιατί οι κύριοι παράγοντες, δηλαδή η κληρονομικότητα, οι ορμόνες και το νευρικό σύστημα, δεν είναι αναστρέψιμοι.

Κριτήρια αξιολόγησης: