Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Ερειστικό Σύστημα (σελ. 44-46) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Ερειστικό Σύστημα (σελ. 44-46) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Ερειστικό Σύστημα (σελ. 44-46)

Λύσεις των 32 θεμάτων για ανάπτυξη και των 12 προτάσεων Σωστό/Λάθος του κεφαλαίου 1, με αιτιολόγηση και παραπομπή σελίδας.

Θέμα 1 — Κεφαλές, κόνδυλοι, κοτύλες, γλήνες

Ερώτηση: Τι ονομάζονται κεφαλές, κόνδυλοι, κοτύλες, γλήνες;

Απάντηση:

Είναι ονομασίες των αρθρικών επιφανειών των οστών ανάλογα με τη θέση και το σχήμα τους (σελ. 13):
Κεφαλές ή κόνδυλοι: οι αρθρικές επιφάνειες που βρίσκονται σε σημεία του οστού που προεξέχουν. Οι κεφαλές έχουν σχήμα σφαίρας (π.χ. κεφαλή βραχιονίου, μηριαίου), ενώ οι κόνδυλοι είναι περιοχές πιο πλατιές (π.χ. μηριαίοι, κνημιαίοι κόνδυλοι).
Κοτύλες ή γλήνες: οι αρθρικές επιφάνειες που βρίσκονται σε κοίλα σημεία των οστών (π.χ. κοτύλη του ανώνυμου οστού, ωμογλήνη της ωμοπλάτης).
Όλες οι αρθρικές επιφάνειες καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο (0,5-5 mm) και δεν καλύπτονται από περιόστεο· από το σχήμα τους εξαρτάται το εύρος των κινήσεων της άρθρωσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κεφαλές (σφαιρικές) και κόνδυλοι (πλατιές) = αρθρικές επιφάνειες σε προεξέχοντα σημεία· κοτύλες και γλήνες = αρθρικές επιφάνειες σε κοίλα σημεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ζευγάρωσέ τα: προεξοχή → κεφαλή/κόνδυλος, κοιλότητα → κοτύλη/γλήνη· δώσε από ένα παράδειγμα.

Θέμα 2 — Περιόστεο και ενδόστεο

Ερώτηση: Περιγράψτε το περιόστεο και το ενδόστεο. Τι γνωρίζετε για τη λειτουργία τους;

Απάντηση:

Περιόστεο (σελ. 14): μεμβράνη από πυκνό συνδετικό ιστό που καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια του οστού. Λείπει μόνο από τις αρθρικές επιφάνειες και από τις θέσεις όπου προσφύονται σύνδεσμοι και τένοντες.
Ενδόστεο: λεπτή στιβάδα συνδετικού ιστού που βρίσκεται στον μυελικό σωλήνα των μακρών οστών, δηλαδή καλύπτει την έσω επιφάνεια του οστού.
Λειτουργία: η κύρια λειτουργία του περιόστεου είναι η θρέψη του οστίτη ιστού και η συνεχής ανακατασκευή του οστού. Το ενδόστεο επιτελεί τις ίδιες λειτουργίες. Επιπλέον, στην εσωτερική επιφάνεια του περιόστεου βρίσκονται οι οστεοβλάστες, άρα το περιόστεο είναι υπεύθυνο και για την αύξηση του οστού σε πάχος (σελ. 17, 20). Στο κρανίο το περιόστεο λέγεται περικράνιο (έξω) και ενδοκράνιο (μέσα) (σελ. 23).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Περιόστεο = πυκνός συνδετικός ιστός σε όλη την εξωτερική επιφάνεια (εκτός αρθρικών επιφανειών και προσφύσεων)· ενδόστεο = λεπτός συνδετικός ιστός στον μυελικό σωλήνα· και τα δύο τρέφουν και ανακατασκευάζουν το οστό, το περιόστεο δίνει και την κατά πάχος αύξηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Θέση + σύσταση + εξαιρέσεις κάλυψης + λειτουργία.

Θέμα 3 — Οι ιστοί των οστών

Ερώτηση: Από ποιους ιστούς αποτελούνται τα οστά;

Απάντηση:

Τα οστά αποτελούνται (σελ. 15) από: οστίτη ιστό (κυρίως — ο κύριος ιστός), συνδετικό ιστό (περιόστεο και ενδόστεο) και χονδρικό ιστό (ο αρθρικός χόνδρος που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες).
Επίσης περικλείουν τον μυελό των οστών (αιμοποιητικά στοιχεία και λίπος) και διαθέτουν αγγεία και νεύρα.
Και οι τρεις ιστοί είναι μορφές του ερειστικού ιστού (σελ. 11): ο συνδετικός έχει κύτταρα και άφθονη εξωκυττάρια ουσία (ίνες, θεμέλια ουσία, υγρό ιστών)· ο χονδρικός έχει χονδροκύτταρα και στερεή ελαστική ουσία, χωρίς αγγεία και νεύρα· ο οστίτης έχει ενασβεστιωμένη ουσία και οστεοβλάστες/οστεοκύτταρα/οστεοκλάστες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οστίτης (κυρίως), συνδετικός (περιόστεο, ενδόστεο), χονδρικός (αρθρικός χόνδρος)· συν μυελό των οστών, αγγεία και νεύρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρεις ιστοί με τη θέση του καθενός στο οστό.

Θέμα 4 — Είδη μυελού των οστών και ρόλος τους

Ερώτηση: Ποια είναι τα είδη του μυελού των οστών και ποιος ο ρόλος τους;

Απάντηση:

Δύο τύποι μυελού (σελ. 16-17):
Ερυθρός μυελός: το χρώμα του οφείλεται στα πολλά ερυθροκύτταρα. Παίζει σπουδαίο αιμοποιητικό ρόλο, τρέφεται από την τροφοφόρα αρτηρία, έχει πολλά τριχοειδή και είναι πλούσιος σε ανώριμες μορφές κυττάρων του αίματος. Βρίσκεται σε όλα τα οστά του εμβρύου και του νεογνού· στους ενήλικες στο στέρνο, τις πλευρές, τους σπονδύλους, την κλείδα και τα οστά του κρανίου, στους νέους και στις επιφύσεις μηριαίου και βραχιονίου.
Ωχρός (λιπώδης) μυελός: κίτρινος γιατί είναι πλούσιος σε λιποκύτταρα. Βρίσκεται στα περισσότερα οστά του ενήλικα και δεν έχει σχέση με την αιμοποίηση — είναι η φυσιολογική εκφύλιση του ερυθρού. Σε ανάγκη (σοβαρή αιμορραγία, ελάττωση οξυγόνου) μπορεί να μετατραπεί ξανά σε ερυθρό.
Συνολικός ρόλος του μυελού: αιμοποίηση, αποθήκευση λίπους, ανακατασκευή του οστού στον ενήλικα, διάπλαση του οστού κατά την οστεογένεση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ερυθρός μυελός = αιμοποιητικός (έμβρυο/νεογνό παντού· ενήλικας: στέρνο, πλευρές, σπόνδυλοι, κλείδα, κρανίο)· ωχρός = λιπώδης, μη αιμοποιητικός, μετατρέπεται σε ερυθρό σε αιμορραγία/έλλειψη Ο₂.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο είδη + θέση + η δυνατότητα μετατροπής του ωχρού.

Θέμα 5 — Οργανικό μέρος του οστίτη ιστού

Ερώτηση: Από τι αποτελείται το οργανικό μέρος του οστίτη ιστού;

Απάντηση:

Το οργανικό τμήμα αποτελεί περίπου το 1/3 (35 %) του οστίτη ιστού (σελ. 17) και περιλαμβάνει: τα κύτταρα του οστίτη ιστού, κολλαγόνα ινίδια και θεμέλια ουσία.
Τα κύτταρα είναι τρία είδη: οστεοβλάστες (παράγουν την εξωκυττάρια ουσία — κολλαγόνα ινίδια και θεμέλια ουσία· βρίσκονται στην εσωτερική επιφάνεια του περιόστεου, χρησιμεύουν στη διάπλαση και στην κατά πάχος αύξηση· αδρανείς στον ενήλικα, επαναδραστηριοποιούνται σε κάταγμα), οστεοκύτταρα (οστεοβλάστες που περικυκλώθηκαν από ενασβεστιωμένη ουσία· διατηρούν την εξωκυττάρια ουσία, ο θάνατός τους προκαλεί απορρόφησή της) και οστεοκλάστες (πολύ μεγάλα πολυπύρηνα κύτταρα· απορρόφηση και ανακατασκευή του οστού).

Σύνοψη: (ενδεικτική) ≈35 %: κύτταρα (οστεοβλάστες, οστεοκύτταρα, οστεοκλάστες), κολλαγόνα ινίδια, θεμέλια ουσία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρία συστατικά + τα τρία κύτταρα με μία φράση ρόλου το καθένα.

Θέμα 6 — Ανόργανο μέρος του οστίτη ιστού

Ερώτηση: Από τι αποτελείται το ανόργανο μέρος του οστίτη ιστού;

Απάντηση:

Το ανόργανο τμήμα αποτελεί τα 2/3 (65 %) του οστίτη ιστού (σελ. 17-18).
Τα ανόργανα συστατικά είναι κυρίως το φωσφορικό ασβέστιο (80-90 %)· το υπόλοιπο ποσοστό αποτελείται από άλλα άλατα του ασβεστίου. Όλα τα άλατα του ασβεστίου βρίσκονται διάσπαρτα μέσα στη μεσοκυττάρια ουσία (ενασβεστίωση της εξωκυττάριας ουσίας).
Σε αυτό οφείλεται η σκληρότητα: ο οστίτης είναι ο δεύτερος σκληρότερος ιστός μετά την αδαμαντίνη των δοντιών· γι’ αυτό και τα οστά λειτουργούν ως αποθήκες ασβεστίου και φωσφόρου (σελ. 12).

Σύνοψη: (ενδεικτική) ≈65 %: κυρίως φωσφορικό ασβέστιο (80-90 %) και άλλα άλατα ασβεστίου, διάσπαρτα στη μεσοκυττάρια ουσία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ποσοστό + φωσφορικό ασβέστιο + «άλλα άλατα ασβεστίου».

Θέμα 7 — Κατασκευή μακρών, βραχέων και πλατιών οστών

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την κατασκευή των μακρών, βραχέων και πλατιών οστών;

Απάντηση:

Μακρά οστά (σελ. 19): αποτελούνται από τη διάφυση και τις επιφύσεις. Η διάφυση είναι ένας κύλινδρος συμπαγούς οστέινης ουσίας που στο κέντρο του διασχίζεται από τον μυελικό σωλήνα με τον μυελό των οστών. Οι επιφύσεις αποτελούνται εξωτερικά από λεπτή στιβάδα συμπαγούς και εσωτερικά από σπογγώδη οστέινη ουσία με μυελό.
Βραχέα οστά (σελ. 20): εξωτερικά λεπτό στρώμα συμπαγούς οστέινης ουσίας και εσωτερικά σπογγώδης ουσία που περιέχει μυελό (υφή όμοια με τις επιφύσεις των μακρών).
Πλατιά οστά: δύο πλάκες συμπαγούς οστέινης ουσίας (έσω και έξω πλάκα) και ανάμεσά τους σπογγώδης ουσία που ονομάζεται διπλόη. Στα αεροφόρα (μετωπιαίο, ηθμοειδές, σφηνοειδές, άνω γνάθος, κροταφικό) η σπογγώδης απορροφάται κατά διαστήματα και μεταξύ των πλακών υπάρχει αέρας → κόλποι.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μακρά: διάφυση (κύλινδρος συμπαγούς + μυελικός σωλήνας) και επιφύσεις (λεπτή συμπαγής έξω, σπογγώδης μέσα)· βραχέα: λεπτή συμπαγής έξω, σπογγώδης μέσα· πλατιά: έσω/έξω πλάκα συμπαγούς με διπλόη ανάμεσα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Για κάθε τύπο πες πού είναι η συμπαγής και πού η σπογγώδης ουσία.

Θέμα 8 — Πώς δημιουργούνται τα αεροφόρα οστά

Ερώτηση: Πώς δημιουργούνται τα αεροφόρα οστά;

Απάντηση:

Τα αεροφόρα οστά είναι ορισμένα πλατιά οστά του κρανίου (σελ. 20, 22): το μετωπιαίο, το σφηνοειδές, το ηθμοειδές, το κροταφικό και η άνω γνάθος.
Μηχανισμός: στα πλατιά οστά, ανάμεσα στην έσω και την έξω πλάκα συμπαγούς ουσίας, υπάρχει σπογγώδης ουσία (διπλόη). Στα αεροφόρα οστά η σπογγώδης οστέινη ουσία απορροφάται κατά διαστήματα και μεταξύ των δύο πλακών υπάρχει αέρας. Έτσι σχηματίζονται οι αεροφόρες κοιλότητες, που ονομάζονται κόλποι (αεροφόροι κόλποι) και καλύπτονται από βλεννογόνο.
Οι κόλποι συναντώνται μόνο στο κρανίο, κυρίως γύρω από τη μύτη — είναι οι παραρινικοί κόλποι (μετωπιαίοι, σφηνοειδής, ηθμοειδείς κυψέλες, ιγμόρειο άντρο), που επικοινωνούν με τη ρινική κοιλότητα (σελ. 26).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλατιά οστά του κρανίου στα οποία η σπογγώδης ουσία της διπλόης απορροφάται κατά διαστήματα και μεταξύ έσω-έξω πλάκας μένει αέρας → αεροφόροι κόλποι με βλεννογόνο (μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές, κροταφικό, άνω γνάθος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Λέξεις-κλειδιά: απορρόφηση σπογγώδους, αέρας, κόλποι, βλεννογόνος, μόνο στο κρανίο.

Θέμα 9 — Ορισμός της οστεοποίησης

Ερώτηση: Δώστε τον ορισμό της οστεοποίησης.

Απάντηση:

Οστεοποίηση είναι η διαδικασία διάπλασης των οστών μέχρι τη δημιουργία του ώριμου οστού (σελ. 20).
Αρχίζει σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο της ανάπτυξης και από ορισμένα σημεία που ονομάζονται πυρήνες οστεοποίησης. Στα μακρά οστά οι πυρήνες είναι τρεις (ένας για τη διάφυση, δύο για τις επιφύσεις)· εξαίρεση τα μακρά οστά του χεριού και του ποδιού με μία επίφυση και άρα δύο πυρήνες.
Από τον χρόνο εμφάνισης των πυρήνων οστεοποίησης μπορεί να προσδιοριστεί ακτινολογικά η σκελετική ηλικία του ατόμου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διαδικασία διάπλασης των οστών μέχρι το ώριμο οστό· αρχίζει σε ορισμένη περίοδο από τους πυρήνες οστεοποίησης (3 στα μακρά οστά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ορισμός αυτολεξεί + πυρήνες οστεοποίησης.

Θέμα 10 — Αύξηση των οστών σε μήκος και πάχος

Ερώτηση: Πώς γίνεται η αύξηση των οστών σε μήκος και σε πάχος;

Απάντηση:

Η αύξηση γίνεται με την εναπόθεση νέων στρωμάτων πάνω στα ήδη υπάρχοντα (σελ. 20).
Σε πάχος: από το περιόστεο (οι οστεοβλάστες της εσωτερικής του επιφάνειας παράγουν νέα οστέινη ουσία).
Σε μήκος: ειδικά στα μακρά οστά, από τον συζευκτικό ή αυξητικό χόνδρο (μεταξύ μετάφυσης και επίφυσης στα αναπτυσσόμενα οστά, σελ. 21). Η αύξηση δεν γίνεται σε ίση αναλογία στα δύο άκρα: τα κάτω άκρα αυξάνονται περισσότερο από τους συζευκτικούς χόνδρους που είναι κοντά στο γόνατο, τα άνω άκρα από αυτούς που είναι μακριά από τον αγκώνα.
Η αύξηση σε μήκος ολοκληρώνεται στα κορίτσια στα 14-16 και στα αγόρια στα 16-18 χρόνια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εναπόθεση νέων στρωμάτων: σε πάχος από το περιόστεο, σε μήκος από τον συζευκτικό (αυξητικό) χόνδρο — άνισα στα δύο άκρα (κάτω άκρα κοντά στο γόνατο, άνω μακριά από τον αγκώνα)· τέλος 14-16 κορίτσια, 16-18 αγόρια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πάχος ↔ περιόστεο, μήκος ↔ συζευκτικός χόνδρος· μην τα μπερδέψεις.

Θέμα 11 — Μυελός των οστών: τι είναι, πού βρίσκεται, λειτουργίες

Ερώτηση: Μυελός των οστών: τι είναι, πού βρίσκεται και ποιες οι λειτουργίες του;

Απάντηση:

Τι είναι: ουσία μαλακή, ημίρρευστη, γεμάτη αγγεία και νεύρα (σελ. 16), που αποτελείται από αιμοποιητικά στοιχεία και λίπος (σελ. 15). Δύο τύποι: ερυθρός και ωχρός (βλ. θέμα 4).
Πού βρίσκεται: σε όλα σχεδόν τα οστά — στον μυελικό σωλήνα της διάφυσης των μακρών οστών και στις μυελοκυψέλες της σπογγώδους ουσίας (επιφύσεις, βραχέα, πλατιά οστά). Ο ερυθρός στον ενήλικα: στέρνο, πλευρές, σπόνδυλοι, κλείδα, κρανίο (και επιφύσεις μηριαίου/βραχιονίου στους νέους)· ο ωχρός στα περισσότερα υπόλοιπα οστά.
Λειτουργίες: ① αιμοποίηση, ② αποθήκευση λίπους, ③ ανακατασκευή του οστού στον ενήλικα, ④ διάπλαση του οστού κατά την οστεογένεση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μαλακή ημίρρευστη ουσία με αγγεία και νεύρα, σχεδόν σε όλα τα οστά (μυελικός σωλήνας, μυελοκυψέλες)· αιμοποίηση, αποθήκευση λίπους, ανακατασκευή, διάπλαση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερις λειτουργίες ονομαστικά.

Θέμα 12 — Διαίρεση των οστών κατά σχήμα

Ερώτηση: Πώς διαιρούνται τα οστά ανάλογα με το σχήμα τους;

Απάντηση:

Ανάλογα με το σχήμα τους τα οστά διακρίνονται σε μακρά, βραχέα, πλατιά και αεροφόρα (σελ. 21-22).
Μακρά: μέση μακριά μοίρα (σώμα ή διάφυση) και δύο διογκωμένα άκρα (επιφύσεις), όριο η μετάφυση· στα αναπτυσσόμενα ο συζευκτικός χόνδρος. Παραδείγματα: βραχιόνιο, κερκίδα, ωλένη, μηριαίο, κνήμη, περόνη, κλείδα, πλευρές.
Βραχέα: και οι τρεις διαστάσεις σχεδόν ίδιες· σε μέρη με μεγάλη κινητικότητα. Παραδείγματα: σπόνδυλοι, οστά καρπού, οστά ταρσού.
Πλατιά: δύο επιφάνειες (έσω, έξω) συμπαγούς ουσίας με σπογγώδη ανάμεσα, ενώνονται στα χείλη. Παραδείγματα: οστά κρανίου, στέρνο, ωμοπλάτη, ανώνυμα.
Αεροφόρα: πλατιά οστά που αντί για μυελοκυψέλες περιέχουν αεροφόρες κοιλότητες (κόλπους) με βλεννογόνο, μόνο στο κρανίο γύρω από τη μύτη: μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές, κροταφικό, άνω γνάθος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μακρά (διάφυση + επιφύσεις), βραχέα (τρεις ίσες διαστάσεις), πλατιά (δύο πλάκες), αεροφόρα (πλατιά με κόλπους) — με παραδείγματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερις κατηγορίες, ένα χαρακτηριστικό και δύο παραδείγματα η καθεμία.

Θέμα 13 — Οστά εγκεφαλικού και σπλαγχνικού κρανίου

Ερώτηση: Απαριθμήστε τα οστά του εγκεφαλικού και τα οστά του σπλαγχνικού κρανίου.

Απάντηση:

Εγκεφαλικό κρανίο — 8 οστά (σελ. 23): 4 μονά — μετωπιαίο, ινιακό, σφηνοειδές, ηθμοειδές — και 2 διπλά — 2 κροταφικά (δεξιό, αριστερό) και 2 βρεγματικά (δεξιό, αριστερό).
Προσωπικό ή σπλαγχνικό κρανίο — 14 οστά (σελ. 25): 2 ρινικά, 2 δακρυϊκά, 2 κάτω ρινικές κόγχες, 2 άνω γνάθοι, 2 ζυγωματικά, 2 υπερώια, η ύνιδα και η κάτω γνάθος.
Η κάτω γνάθος είναι το μόνο κινητό οστό του κρανίου (κροταφογναθική διάρθρωση). Μαζί με τα οστά του σπλαγχνικού κρανίου περιγράφεται και το ανεξάρτητο υοειδές οστό στη μέση της τραχηλικής χώρας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εγκεφαλικό (8): μετωπιαίο, ινιακό, σφηνοειδές, ηθμοειδές, 2 κροταφικά, 2 βρεγματικά. Σπλαγχνικό (14): 2 ρινικά, 2 δακρυϊκά, 2 κάτω ρινικές κόγχες, 2 άνω γνάθοι, 2 ζυγωματικά, 2 υπερώια, ύνιδα, κάτω γνάθος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μέτρα: 4+2×2 = 8 και 6×2+2 = 14.

Θέμα 14 — Τι είναι η διπλόη

Ερώτηση: Τι είναι η διπλόη;

Απάντηση:

Διπλόη είναι η σπογγώδης οστέινη ουσία που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο πλάκες συμπαγούς οστέινης ουσίας (έσω και έξω πλάκα) των πλατιών οστών (σελ. 20).
Στα οστά του κρανίου (σελ. 23) η διπλόη είναι ένα λεπτό στρώμα σπογγώδους οστίτη ιστού μεταξύ έσω και έξω πλάκας· η έσω πλάκα είναι λεπτότερη και πιο εύθραυστη. Στα αεροφόρα οστά η διπλόη απορροφάται κατά διαστήματα και τη θέση της παίρνει αέρας (κόλποι).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σπογγώδης οστέινη ουσία ανάμεσα στην έσω και την έξω πλάκα συμπαγούς ουσίας των πλατιών οστών (π.χ. κρανίο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο λέξεις-κλειδιά: σπογγώδης + ανάμεσα στις δύο πλάκες.

Θέμα 15 — Οι ραφές του κρανίου

Ερώτηση: Περιγράψτε τις ραφές του κρανίου.

Απάντηση:

Οι ραφές είναι συνδεσμώσεις (παραλλαγή συνδέσμωσης, σελ. 48) με τις οποίες συνδέονται τα οστά του θόλου του κρανίου· αποτελούν τα όρια των τριών χωρών του θόλου (μετωπιαία, βρεγματική, ινιακή) (σελ. 24, 53):
Στεφανιαία ραφή: μεταξύ του μετωπιαίου και των βρεγματικών οστών (μετωπιαία–βρεγματική χώρα).
Λαμβδοειδής ραφή: μεταξύ των βρεγματικών και του ινιακού οστού (βρεγματική–ινιακή χώρα)· έχει σχήμα λάμδα (Λ).
Οβελιαία ραφή: μεταξύ των δύο βρεγματικών οστών· χωρίζει τη βρεγματική χώρα σε δεξιό και αριστερό ημιμόριο και ενώνει τη στεφανιαία με τη λαμβδοειδή ραφή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στεφανιαία (μετωπιαίο–βρεγματικά), λαμβδοειδής (βρεγματικά–ινιακό, σχήμα Λ), οβελιαία (μεταξύ των δύο βρεγματικών, ενώνει τις άλλες δύο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρεις ραφές, ποια οστά χωρίζει η καθεμία.

Θέμα 16 — Οστά των οφθαλμικών κογχών

Ερώτηση: Από ποια οστά σχηματίζονται οι οφθαλμικοί κόγχοι;

Απάντηση:

Οι οφθαλμικοί κόγχοι είναι δύο, βρίσκονται επάνω, δεξιά και αριστερά της ρινικής κοιλότητας και περιέχουν τους βολβούς των ματιών (σελ. 25).
Σχηματίζονται από έξι οστά: τρία του εγκεφαλικού κρανίου — μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές — και τρία του σπλαγχνικού κρανίου — άνω γνάθος, ζυγωματικό, δακρυϊκό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 3 εγκεφαλικού (μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές) + 3 σπλαγχνικού (άνω γνάθος, ζυγωματικό, δακρυϊκό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

3 + 3 — ξεχώρισε εγκεφαλικό/σπλαγχνικό.

Θέμα 17 — Οστά της ρινικής κοιλότητας

Ερώτηση: Από ποια οστά σχηματίζεται η ρινική κοιλότητα;

Απάντηση:

Η ρινική κοιλότητα βρίσκεται πάνω από τη στοματική κοιλότητα και κάτω από τους δύο οφθαλμικούς κόγχους (σελ. 25).
Σχηματίζεται από 14 οστά: 3 οστά του εγκεφαλικού κρανίου (μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές) και 11 του προσωπικού κρανίου (2 ρινικά, 2 δακρυϊκά, 2 κάτω ρινικές κόγχες, 2 άνω γνάθοι, 2 υπερώια και η ύνιδα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 14 οστά: 3 εγκεφαλικού (μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές) + 11 προσωπικού (2 ρινικά, 2 δακρυϊκά, 2 κάτω ρινικές κόγχες, 2 άνω γνάθοι, 2 υπερώια, ύνιδα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μέτρησε: 3 + 5×2 + 1 = 14.

Θέμα 18 — Παραρινικοί κόλποι

Ερώτηση: Παραρινικοί κόλποι: ποιοι είναι και πώς σχηματίζονται;

Απάντηση:

Τι είναι: αεροφόρες κοιλότητες των αεροφόρων οστών που βρίσκονται γύρω από τη ρινική κοιλότητα και επικοινωνούν με αυτή (σελ. 26).
Πώς σχηματίζονται: στα αεροφόρα (πλατιά) οστά του κρανίου η σπογγώδης ουσία μεταξύ έσω και έξω πλάκας απορροφάται κατά διαστήματα και τη θέση της παίρνει αέρας· οι κοιλότητες καλύπτονται από βλεννογόνο (σελ. 20, 22).
Ποιοι είναι: οι μετωπιαίοι κόλποι (μετωπιαίο οστό), ο σφηνοειδής κόλπος (σφηνοειδές), οι ηθμοειδείς κυψέλες (ηθμοειδές) και το ιγμόρειο άντρο (άνω γνάθος).
Κλινικά: συχνά μολύνονται (παραρινοκολπίτιδες)· αν φράξει το στόμιό τους ή συγκεντρωθεί υγρό, μεταβάλλεται η χροιά της φωνής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αεροφόρες κοιλότητες γύρω από τη ρινική κοιλότητα (επικοινωνούν μαζί της), από απορρόφηση της σπογγώδους ουσίας των αεροφόρων οστών: μετωπιαίοι, σφηνοειδής, ηθμοειδείς κυψέλες, ιγμόρειο άντρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερις κόλποι με το οστό τους.

Θέμα 19 — Οστά της οστέινης στοματικής κοιλότητας

Ερώτηση: Από ποια οστά σχηματίζεται η οστέινη στοματική κοιλότητα;

Απάντηση:

Η οστέινη στοματική κοιλότητα σχηματίζεται μεταξύ των δύο άνω γνάθων, των δύο υπερώιων οστών και της κάτω γνάθου (σελ. 26).
Συμπληρώνεται με μαλακά μόρια (μαλακή υπερώα, έδαφος του στόματος) και έτσι δημιουργείται η στοματική κοιλότητα — η αρχή του πεπτικού συστήματος (κεφ. 5).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 2 άνω γνάθοι, 2 υπερώια, κάτω γνάθος (+ μαλακά μόρια → στοματική κοιλότητα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πέντε οστά: 2 + 2 + 1.

Θέμα 20 — Γνήσιοι και νόθοι σπόνδυλοι

Ερώτηση: Ποιους σπονδύλους ονομάζουμε γνήσιους και ποιους νόθους;

Απάντηση:

Η σπονδυλική στήλη έχει 33-34 σπονδύλους σε 5 μοίρες: 7 αυχενικούς, 12 θωρακικούς, 5 οσφυϊκούς, 5 ιερούς, 4-5 κοκκυγικούς (σελ. 26-27).
Γνήσιοι ονομάζονται όλοι οι σπόνδυλοι εκτός από τους ιερούς και τους κοκκυγικούς (δηλαδή οι 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί = 24), γιατί είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους.
Νόθοι ονομάζονται οι ιεροί και οι κοκκυγικοί, επειδή έχουν συνοστεωθεί και σχηματίζουν το ιερό οστό και τον κόκκυγα (συνοστέωση — σελ. 48).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γνήσιοι = αυχενικοί, θωρακικοί, οσφυϊκοί (ανεξάρτητοι)· νόθοι = ιεροί και κοκκυγικοί (συνοστεωμένοι σε ιερό οστό και κόκκυγα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ο λόγος: ανεξάρτητοι vs συνοστεωμένοι.

Θέμα 21 — Κοινά γνωρίσματα των σπονδύλων

Ερώτηση: Ποια κοινά γνωρίσματα έχουν οι σπόνδυλοι;

Απάντηση:

Κάθε γνήσιος σπόνδυλος εμφανίζει (σελ. 27):
1. Το σπονδυλικό σώμα: κυλινδρικό, το παχύτερο μέρος· με την άνω και κάτω επιφάνειά του αρθρώνεται με τους γειτονικούς σπονδύλους με παρεμβολή του μεσοσπονδυλίου δίσκου.
2. Το σπονδυλικό τόξο: μοιάζει με κρίκο στο πίσω μέρος του σώματος και μαζί με αυτό σχηματίζει το σπονδυλικό τρήμα.
3. Τις σπονδυλικές αποφύσεις: 7 — 3 μυϊκές (1 ακανθώδης και 2 εγκάρσιες) και 4 αρθρικές (2 άνω, 2 κάτω) για την άρθρωση με τους γειτονικούς σπονδύλους. (Το βιβλίο τυπώνει «7,3 μυϊκές» — εννοεί «7: 3 μυϊκές…».)
4. Το σπονδυλικό τρήμα: σχηματίζεται μπροστά από το σώμα και πλάγια-πίσω από το τόξο· το σύνολο των τρημάτων σχηματίζει τον σπονδυλικό ή νωτιαίο σωλήνα, μέσα στον οποίο βρίσκεται ο νωτιαίος μυελός.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σώμα (κυλινδρικό, παχύτερο, αρθρώνεται με δίσκο), τόξο (κρίκος πίσω), 7 αποφύσεις (1 ακανθώδης + 2 εγκάρσιες + 4 αρθρικές), σπονδυλικό τρήμα (→ νωτιαίος σωλήνας με τον νωτιαίο μυελό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερα μέρη, με τον αριθμό 7 αναλυμένο 3 + 4.

Θέμα 22 — Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των αυχενικών σπονδύλων

Ερώτηση: Ποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά συναντούμε στους αυχενικούς σπονδύλους;

Απάντηση:

Οι 7 αυχενικοί σπόνδυλοι (σελ. 27) έχουν: ① στην εγκάρσια απόφυση ένα τρήμα, το εγκάρσιο τρήμα· το σύνολο των εγκάρσιων τρημάτων σχηματίζει τον εγκάρσιο σωλήνα, απ’ όπου περνάει η σπονδυλική αρτηρία· ② το μικρότερο σώμα από όλους τους σπονδύλους· ③ το άκρο της ακανθώδους απόφυσης χωρισμένο στα δύο (δισχιδές).
Ιδιαίτερη κατασκευή έχουν οι δύο πρώτοι: ο άτλαντας (1ος) δεν έχει ούτε σώμα ούτε ακανθώδη απόφυση — είναι ένας κρίκος με δύο πλάγια ογκώματα που συνδέονται με ένα μπροστινό και ένα οπίσθιο τόξο (αρθρώνεται με τους ινιακούς κονδύλους: ατλαντοϊνιακή διάρθρωση)· ο άξονας (2ος) έχει μια κυλινδρική προεξοχή προς τα πάνω, τον οδόντα (ατλαντοαξονική διάρθρωση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εγκάρσιο τρήμα (εγκάρσιος σωλήνας → σπονδυλική αρτηρία), το μικρότερο σώμα, δισχιδής ακανθώδης απόφυση· άτλαντας = κρίκος χωρίς σώμα/ακανθώδη, άξονας = με οδόντα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρία γενικά χαρακτηριστικά + άτλαντας και άξονας.

Θέμα 23 — Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των θωρακικών σπονδύλων

Ερώτηση: Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των θωρακικών σπονδύλων;

Απάντηση:

Οι 12 θωρακικοί σπόνδυλοι έχουν επιπλέον αρθρικές επιφάνειες, για να αρθρώνονται με τις πλευρές (σελ. 28) — οι σπονδυλοπλευρικές διαρθρώσεις (με την κεφαλή και με το φύμα της πλευράς, σελ. 54), που βοηθούν στην αύξηση των διαστάσεων του θώρακα κατά την αναπνοή.
Μαζί με τις 24 πλευρές και το στέρνο σχηματίζουν τον θωρακικό κλωβό (σελ. 29). Για σύγκριση: οι αυχενικοί έχουν εγκάρσιο τρήμα και το μικρότερο σώμα, οι οσφυϊκοί το πιο ογκώδες σώμα και παχιά τετράπλευρη ακανθώδη απόφυση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιπλέον αρθρικές επιφάνειες για την άρθρωση με τις πλευρές (σπονδυλοπλευρικές διαρθρώσεις)· συμμετέχουν στον θωρακικό κλωβό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το ένα χαρακτηριστικό που δίνει το βιβλίο: αρθρικές επιφάνειες για τις πλευρές.

Θέμα 24 — Τα κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης

Ερώτηση: Αναφέρατε τα κυρτώματα της σπονδυλικής στήλης.

Απάντηση:

Από πλάγια η σπονδυλική στήλη εμφανίζει 4 κυρτώματα (σελ. 28-29): το αυχενικό, το θωρακικό, το οσφυϊκό και το ιεροκοκκυγικό. Το αυχενικό και το οσφυϊκό είναι κυρτά προς τα εμπρός, τα άλλα δύο προς τα πίσω.
Παθολογική υπέρμετρη ανάπτυξη: του θωρακικού κυρτώματος = κύφωση, του οσφυϊκού = λόρδωση.
Από μπροστά εμφανίζει τρία λιγότερο φανερά κυρτώματα (αυχενικό, θωρακικό, οσφυϊκό)· η υπέρμετρη ανάπτυξή τους ονομάζεται σκολίωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από πλάγια 4 (αυχενικό, θωρακικό, οσφυϊκό, ιεροκοκκυγικό· υπέρμετρα: κύφωση θωρακικό, λόρδωση οσφυϊκό)· από μπροστά 3 λιγότερο φανερά (υπέρμετρα: σκολίωση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

4 + 3 κυρτώματα και οι τρεις παθολογικοί όροι.

Θέμα 25 — Γνήσιες, νόθες και νόθες ασύντακτες πλευρές

Ερώτηση: Ποιες πλευρές ονομάζονται γνήσιες, ποιες νόθες και ποιες νόθες ασύντακτες;

Απάντηση:

Οι πλευρές είναι 12 σε κάθε πλευρά (24 συνολικά), τοξοειδείς, και ενώνουν τους θωρακικούς σπονδύλους με το στέρνο· το πρόσθιο άκρο αρθρώνεται με το στέρνο μέσω πλευρικού χόνδρου (σελ. 29-30).
Γνήσιες: οι πρώτες 7 — ενώνονται κατευθείαν με το στέρνο, με ξεχωριστό χόνδρο για την καθεμία (7 πλευρικές εντομές στο στέρνο).
Νόθες: η 8η, 9η και 10η — ενώνονται έμμεσα με το στέρνο, με τη βοήθεια κοινού χόνδρου.
Νόθες ασύντακτες: η 11η και η 12η — δεν φθάνουν μέχρι το στέρνο, παραμένουν ελεύθερες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γνήσιες 1-7 (ξεχωριστός χόνδρος στο στέρνο), νόθες 8-10 (κοινός χόνδρος, έμμεσα), νόθες ασύντακτες 11-12 (ελεύθερες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

7 + 3 + 2 = 12.

Θέμα 26 — Τα οστά του σκελετού των άνω άκρων

Ερώτηση: Αναφέρατε τα οστά από τα οποία αποτελείται ο σκελετός των άνω άκρων.

Απάντηση:

Ο σκελετός των άνω άκρων αποτελείται (σελ. 30) από: τον σκελετό της ωμικής ζώνης — κλείδα και ωμοπλάτη· τον σκελετό του βραχίονα — βραχιόνιο οστό· τον σκελετό του αντιβραχίου (πήχη) — ωλένη (μέσα) και κερκίδα (έξω)· τον σκελετό του άκρου χεριού — 8 οστά του καρπού (σκαφοειδές, μηνοειδές, πυραμοειδές, πισοειδές / μεγάλο πολύγωνο, μικρό πολύγωνο, κεφαλωτό, αγκιστρωτό), 5 οστά του μετακαρπίου και οι φάλαγγες των δακτύλων (3 ανά δάκτυλο, 2 στον αντίχειρα = 14).
Η ωμική ζώνη συνδέει τον σκελετό του κορμού με τον σκελετό των άνω άκρων (στερνοκλειδική διάρθρωση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωμική ζώνη (κλείδα, ωμοπλάτη), βραχιόνιο, ωλένη-κερκίδα, καρπός (8), μετακάρπιο (5), φάλαγγες (14).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερα τμήματα με τα οστά τους.

Θέμα 27 — Τα οστά της ωμικής ζώνης

Ερώτηση: Περιγράψτε τα οστά της ωμικής ζώνης.

Απάντηση:

Η ωμική ζώνη αποτελείται από δύο οστά, μπροστά την κλείδα και πίσω την ωμοπλάτη (σελ. 30-31)· έτσι συνδέεται ο σκελετός του κορμού με τα άνω άκρα.
Κλείδα: μακρό οστό σχήματος S, κάτω από το δέρμα και πάνω από την 1η πλευρά. Διακρίνουμε το έσω ή στερνικό άκρο (αρθρώνεται με τη λαβή του στέρνου — στερνοκλειδική διάρθρωση), το σώμα και το έξω ή ακρωμιακό άκρο (αρθρώνεται με το ακρώμιο της ωμοπλάτης — ακρωμιοκλειδική διάρθρωση).
Ωμοπλάτη: πλατύ οστό τριγωνικού σχήματος πίσω από την οπίσθια επιφάνεια του θωρακικού κλωβού, από τη 2η μέχρι την 7η πλευρά· βάση προς τα πάνω, κορυφή προς τα κάτω· τρεις γωνίες και δύο επιφάνειες. Στην έξω γωνία υπάρχει η ωμογλήνη (άρθρωση του ώμου με την κεφαλή του βραχιονίου). Στην πίσω επιφάνεια η ωμοπλατιαία άκανθα, που κοντά στην ωμογλήνη πλαταίνει και σχηματίζει το ακρώμιο (πάνω από τη διάρθρωση του ώμου, με αρθρική επιφάνεια για την κλείδα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλείδα: μακρό, σχήμα S, στερνικό άκρο–σώμα–ακρωμιακό άκρο. Ωμοπλάτη: πλατύ τριγωνικό, 2η-7η πλευρά, ωμογλήνη (έξω γωνία), ωμοπλατιαία άκανθα → ακρώμιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Για κάθε οστό: είδος, σχήμα, θέση, μέρη, αρθρώσεις.

Θέμα 28 — Ανατομική περιγραφή του βραχιόνιου οστού

Ερώτηση: Κάντε ανατομική περιγραφή του βραχιόνιου οστού.

Απάντηση:

Το βραχιόνιο είναι μακρό οστό με τρία μέρη: σώμα (διάφυση), άνω άκρο (άνω επίφυση) και κάτω άκρο (κάτω επίφυση) (σελ. 31-32).
Άνω άκρο: σφαιρικό όγκωμα, η κεφαλή (1/3 σφαίρας), που αρθρώνεται με την ωμογλήνη (άρθρωση ώμου)· έξω από την κεφαλή κυκλικά ο ανατομικός αυχένας· έξω από αυτόν δύο ογκώματα, το μεγάλο και το μικρό βραχιόνιο όγκωμα.
Σώμα: στην πίσω επιφάνεια η αύλακα του κερκιδικού νεύρου — σε κατάγματα του σώματος τραυματίζεται εύκολα το κερκιδικό νεύρο.
Κάτω άκρο: δύο αρθρικές επιφάνειες — η τροχιλία προς τα μέσα (αρθρώνεται με την ωλένη) και ο κόνδυλος προς τα έξω (με την κερκίδα) → άρθρωση του αγκώνα. Έξω-πλάγια η παρακονδύλια απόφυση, μέσα-πλάγια η παρατροχίλια απόφυση (ψηλαφητές)· πίσω από την παρατροχίλια η αύλακα του ωλένιου νεύρου (το νεύρο κάτω από το δέρμα, εύκολα τραυματίζεται).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άνω άκρο: κεφαλή, ανατομικός αυχένας, μεγάλο-μικρό όγκωμα· σώμα: αύλακα κερκιδικού νεύρου· κάτω άκρο: τροχιλία (ωλένη), κόνδυλος (κερκίδα), παρακονδύλια-παρατροχίλια απόφυση, αύλακα ωλένιου νεύρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρία μέρη + οι δύο κλινικές αύλακες νεύρων.

Θέμα 29 — Τα οστά του αντιβραχίου

Ερώτηση: Αναφέρατε τα οστά από τα οποία αποτελείται ο σκελετός του αντιβραχίου.

Απάντηση:

Ο σκελετός του αντιβραχίου ή πήχη αποτελείται από δύο παράλληλα οστά (σελ. 32-33): την ωλένη προς τα μέσα και την κερκίδα προς τα έξω. Ανάμεσά τους υπάρχει το μεσόστεο διάστημα. Αρθρώνονται μεταξύ τους με τα άνω και τα κάτω άκρα τους (άνω και κάτω κερκιδωλενική διάρθρωση)· με τα άνω άκρα τους και τα δύο αρθρώνονται με το βραχιόνιο (αγκώνας), ενώ με τον καρπό μόνο το κάτω άκρο της κερκίδας (πηχεοκαρπική).
Ωλένη: άνω άκρο με ωλέκρανο (πίσω, κατάφυση τρικεφάλου) και κορωνοειδή απόφυση (μπροστά)· κάτω άκρο → κεφαλή της ωλένης (ψηλαφητή) και στυλοειδής απόφυση.
Κερκίδα: μικρότερη σε μήκος· άνω άκρο κεφαλή (αρθρώνεται με ωλένη και βραχιόνιο), αυχένας, κερκιδικό όγκωμα (κατάφυση δικεφάλου)· κάτω άκρο ογκωδέστερο, αρθρώνεται με την κεφαλή της ωλένης και τα οστά του καρπού, καταλήγει στη στυλοειδή απόφυση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωλένη (μέσα: ωλέκρανο, κορωνοειδής, κεφαλή, στυλοειδής) και κερκίδα (έξω: κεφαλή, αυχένας, κερκιδικό όγκωμα, στυλοειδής)· μεσόστεο διάστημα· με τον καρπό μόνο η κερκίδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο οστά με θέση (μέσα/έξω) και βασικά μέρη.

Θέμα 30 — Τα οστά του σκελετού των κάτω άκρων

Ερώτηση: Αναφέρατε τα οστά του σκελετού των κάτω άκρων.

Απάντηση:

Ο σκελετός των κάτω άκρων αποτελείται (σελ. 34-35) από: τα οστά της πυελικής ζώνης — τα δύο ανώνυμα οστά (λαγόνιο + ηβικό + ισχιακό το καθένα), που με το ιερό οστό και τον κόκκυγα σχηματίζουν την πύελο· τον σκελετό του μηρού — μηριαίο οστό και επιγονατίδα· τον σκελετό της κνήμης — κνήμη (μέσα) και περόνη (έξω)· τον σκελετό του άκρου ποδιού — 26 οστά: 7 του ταρσού (αστράγαλος, πτέρνα, σκαφοειδές, 3 σφηνοειδή, κυβοειδές), 5 μετατάρσια και οι φάλαγγες των δακτύλων (14).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πυελική ζώνη (ανώνυμα), μηριαίο + επιγονατίδα, κνήμη + περόνη, άκρο πόδι: ταρσός (7), μετατάρσια (5), φάλαγγες (14).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερα τμήματα, όπως στα άνω άκρα.

Θέμα 31 — Τα οστά της πυέλου

Ερώτηση: Ποια οστά συμμετέχουν στο σχηματισμό της πυέλου;

Απάντηση:

Η πύελος ή λεκάνη σχηματίζεται (σελ. 35) από τα δύο ανώνυμα οστά (δεξιό και αριστερό), το ιερό οστό και τον κόκκυγα.
Τα δύο ανώνυμα συνδέονται μπροστά με την ηβική σύμφυση και πίσω με το ιερό οστό (ιερολαγόνιες διαρθρώσεις). Κάθε ανώνυμο αποτελείται από τρία οστά που συνοστεώνονται γύρω στο 20ό έτος: λαγόνιο (πάνω), ηβικό (κάτω-μπροστά), ισχιακό (κάτω-πίσω)· στο σημείο ένωσής τους η κοτύλη (άρθρωση ισχίου).
Η πύελος είναι κωνική (κορυφή κάτω), αρθρώνεται με τον 5ο οσφυϊκό και τα μηριαία, μεταβιβάζει το βάρος στα κάτω άκρα και προστατεύει το ουρογεννητικό και το κατώτερο γαστρεντερικό. Χωρίζεται σε μεγάλη και μικρή από την ανώνυμη (πυελική) γραμμή. Ανδρική: βαθιά-στενή· γυναικεία: ρηχή-πλατιά (τοκετός).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο ανώνυμα (λαγόνιο + ηβικό + ισχιακό), ιερό οστό, κόκκυγας· ανώνυμα ενώνονται μπροστά με ηβική σύμφυση, πίσω με ιερό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερα οστά + τα τρία συστατικά του ανωνύμου.

Θέμα 32 — Τα οστά του ταρσού

Ερώτηση: Απαριθμήστε τα οστά του ταρσού.

Απάντηση:

Ο ταρσός αποτελείται από 7 οστά σε τρεις σειρές (σελ. 39): πίσω σειρά — ο αστράγαλος και η πτέρνα· μεσαία σειρά — το σκαφοειδές· μπροστινή σειρά — τα τρία σφηνοειδή (1ο, 2ο, 3ο από μέσα προς τα έξω) και το κυβοειδές.
Ο αστράγαλος αρθρώνεται πάνω με την κνήμη (ποδοκνημική), κάτω με την πτέρνα, μπροστά με το σκαφοειδές, και μεταβιβάζει το βάρος στο πόδι· η πτέρνα είναι το μεγαλύτερο και ισχυρότερο (Αχίλλειος τένοντας)· τα σφηνοειδή διατηρούν την ποδική καμάρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 7 οστά: αστράγαλος, πτέρνα (πίσω)· σκαφοειδές (μέση)· 3 σφηνοειδή, κυβοειδές (μπροστά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

2 + 1 + 4 = 7, σε τρεις σειρές.

Σωστό/Λάθος 1

Ερώτηση: Τα οστά στηρίζουν μαλακά μέρη του ανθρώπινου σώματος. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
Είναι η πρώτη λειτουργία του ερειστικού συστήματος (σελ. 12): «τα οστά στηρίζουν τα μαλακά μέρη του σώματος· η σκληρή τους σύσταση αυξάνει την αντοχή» (στήριξη-αντοχή).

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 2

Ερώτηση: Το ενδόστεο είναι μία λεπτή στιβάδα συνδετικού ιστού που καλύπτει την εξωτερική επιφάνεια του οστού. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΛΆΘΟΣ.
Το ενδόστεο καλύπτει την έσω επιφάνεια — είναι λεπτή στιβάδα συνδετικού ιστού στον μυελικό σωλήνα των μακρών οστών (σελ. 14). Την εξωτερική επιφάνεια καλύπτει το περιόστεο.

Σύνοψη: Λάθος

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 3

Ερώτηση: Οι οστεοβλάστες είναι κύτταρα που παίζουν ρόλο στην απορρόφηση του οστού. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΛΆΘΟΣ.
Στην απορρόφηση του οστού παίζουν ρόλο οι οστεοκλάστες (μεγάλα πολυπύρηνα κύτταρα, σελ. 18). Οι οστεοβλάστες παράγουν την εξωκυττάρια ουσία (κολλαγόνα ινίδια, θεμέλια ουσία) και χρησιμεύουν στη διάπλαση και την κατά πάχος αύξηση (σελ. 17).

Σύνοψη: Λάθος

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 4

Ερώτηση: Σε όλους τους τύπους οστού υπάρχει το σώμα και οι επιφύσεις. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΛΆΘΟΣ.
Σώμα (διάφυση) και επιφύσεις έχουν μόνο τα μακρά οστά (σελ. 21). Τα βραχέα έχουν τρεις σχεδόν ίσες διαστάσεις, τα πλατιά δύο επιφάνειες (πλάκες) με διπλόη, τα αεροφόρα κοιλότητες με αέρα.

Σύνοψη: Λάθος

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 5

Ερώτηση: Το σφηνοειδές οστό ανήκει στα οστά του εγκεφαλικού κρανίου. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
Το εγκεφαλικό κρανίο έχει 8 οστά: μετωπιαίο, ινιακό, σφηνοειδές, ηθμοειδές, 2 κροταφικά, 2 βρεγματικά (σελ. 23). Οι μεγάλες πτέρυγες του σφηνοειδούς συμμετέχουν και στον θόλο.

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 6

Ερώτηση: Τα δακρυϊκά οστά συμμετέχουν στο σχηματισμό των οφθαλμικών κογχών και της ρινικής κοιλότητας. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
Οι οφθαλμικοί κόγχοι σχηματίζονται από μετωπιαίο, σφηνοειδές, ηθμοειδές, άνω γνάθο, ζυγωματικό και δακρυϊκό· η ρινική κοιλότητα από 14 οστά, μεταξύ των οποίων τα 2 δακρυϊκά (σελ. 25).

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 7

Ερώτηση: Όλοι οι σπόνδυλοι έχουν εγκάρσιο τμήμα [τρήμα]. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΛΆΘΟΣ.
Το εγκάρσιο τρήμα (στην εγκάρσια απόφυση) είναι ιδιαίτερο γνώρισμα μόνο των αυχενικών σπονδύλων· το σύνολό τους σχηματίζει τον εγκάρσιο σωλήνα για τη σπονδυλική αρτηρία (σελ. 27). Οι θωρακικοί και οι οσφυϊκοί δεν έχουν.
Σημείωση: το βιβλίο τυπώνει «εγκάρσιο τμήμα» — προφανές τυπογραφικό για «εγκάρσιο τρήμα». Κοινό σε όλους τους γνήσιους σπονδύλους είναι οι δύο εγκάρσιες αποφύσεις, όχι το τρήμα.

Σύνοψη: Λάθος

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 8

Ερώτηση: Οι πρώτες 7 πλευρές ονομάζονται γνήσιες. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
Οι πρώτες 7 πλευρές ενώνονται κατευθείαν με το στέρνο, με ξεχωριστό χόνδρο η καθεμία, γι’ αυτό λέγονται γνήσιες (σελ. 29)· 8η-10η νόθες, 11η-12η νόθες ασύντακτες.

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 9

Ερώτηση: Το οστό της ωμοπλάτης βρίσκεται πίσω από την οπίσθια επιφάνεια του θωρακικού κλωβού. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
Η ωμοπλάτη είναι πλατύ τριγωνικό οστό που «βρίσκεται πίσω από την οπίσθια επιφάνεια του θωρακικού κλωβού από τη 2η μέχρι την 7η πλευρά» (σελ. 31).

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 10

Ερώτηση: Στο σκελετό του πήχη η κερκίδα βρίσκεται προς τα έξω σε σχέση με την ωλένη. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
Ο σκελετός του πήχη αποτελείται από δύο παράλληλα οστά: «την ωλένη προς τα μέσα και την κερκίδα προς τα έξω» (σελ. 32) — η κερκίδα είναι από την πλευρά του αντίχειρα.

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 11

Ερώτηση: Τα οστά του καρπού είναι 7. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΛΆΘΟΣ.
Ο καρπός αποτελείται από 8 βραχέα οστά σε δύο σειρές των 4 (σκαφοειδές, μηνοειδές, πυραμοειδές, πισοειδές / μεγάλο πολύγωνο, μικρό πολύγωνο, κεφαλωτό, αγκιστρωτό — σελ. 34). 7 είναι τα οστά του ταρσού (σελ. 39).

Σύνοψη: Λάθος

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Σωστό/Λάθος 12

Ερώτηση: Η κεφαλή του μηριαίου οστού βρίσκεται στο άνω άκρο του. (Σ/Λ)

Απάντηση:

ΣΩΣΤΌ.
«Στο άνω άκρο του μηριαίου βρίσκονται: η κεφαλή, ο ανατομικός αυχένας, ο μεγάλος και ο μικρός τροχαντήρας και ο χειρουργικός αυχένας» (σελ. 37)· η κεφαλή (3/4 σφαίρας) αρθρώνεται με την κοτύλη στην άρθρωση του ισχίου. Στο κάτω άκρο είναι οι μηριαίοι κόνδυλοι.

Σύνοψη: Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο