Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Γεννητικό Σύστημα (σελ. 159-161) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Γεννητικό Σύστημα (σελ. 159-161)
Λύσεις των δύο μπλοκ ασκήσεων του κεφαλαίου 8 (8.1 άνδρας, 8.2 γυναίκα): 14 θέματα για ανάπτυξη, 6 Σωστό/Λάθος και 6 πολλαπλής επιλογής, με αιτιολόγηση και παραπομπή σελίδας.
8.1 Θέμα 1 — Τα όργανα του γεννητικού συστήματος του άνδρα
Ερώτηση: Αναφέρατε τα όργανα από τα οποία αποτελείται το γεννητικό σύστημα του άνδρα.
Απάντηση:
- Το γεννητικό σύστημα του άνδρα αποτελείται (σελ. 145) από: τους δύο όρχεις, τις δύο επιδιδυμίδες, τους δύο σπερματικούς πόρους, τις δύο σπερματοδόχες κύστεις, τους δύο εκσπερματικούς πόρους, τον προστάτη αδένα και το πέος.
- Το πέος ανήκει στα έξω γεννητικά όργανα (χρησιμεύει για τη συνουσία)· τα υπόλοιπα, επειδή βρίσκονται μέσα στη μικρή πύελο, ανήκουν στα έσω γεννητικά όργανα (παράγουν γεννητικά κύτταρα, εκκρίματα, ορμόνες) (σελ. 149). Οι όρχεις βρίσκονται στο όσχεο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο όρχεις, δύο επιδιδυμίδες, δύο σπερματικοί πόροι, δύο σπερματοδόχες κύστεις, δύο εκσπερματικοί πόροι, προστάτης, πέος (έξω γεννητικό όργανο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Επτά στοιχεία, τα έξι διπλά ή μονά έσω, το πέος έξω.
8.1 Θέμα 2 — Η κατασκευή των όρχεων
Ερώτηση: Περιγράψτε την κατασκευή των όρχεων.
Απάντηση:
- Οι όρχεις είναι δύο, μεγέθους καρυδιού, μήκους 4-5 cm· εμβρυϊκά βρίσκονται στην κοιλιά και ως τη γέννηση κατεβαίνουν μέσα από τον βουβωνικό πόρο στο όσχεο (σελ. 146).
- Εξωτερικά κάθε όρχις αποτελείται από ινώδη κάψα. Εσωτερικά περιέχει: α) μεγάλο αριθμό λεπτών σπερματικών σωληναρίων — από το τοίχωμά τους παράγονται τα σπερματοζωάρια· ξεκινούν τυφλά, είναι ελικοειδή, καταλήγουν ως ευθέα ορχικά σωληνάρια στο πίσω-πάνω μέρος του όρχεως, όπου αναστομώνονται και σχηματίζουν το δίκτυο Haller· β) τη διάμεση ουσία — χαλαρός συνδετικός ιστός με αγγεία, που περιέχει τα διάμεσα κύτταρα, τα οποία παράγουν τεστοστερόνη.
- Έτσι ο όρχις έχει εξωκρινή λειτουργία (σπερματογένεση) και ενδοκρινή (ορμόνες) (σελ. 149-150).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ινώδης κάψα εξωτερικά· εσωτερικά σπερματικά σωληνάρια (σπερματοζωάρια· ευθέα σωληνάρια → δίκτυο Haller) και διάμεση ουσία με τα διάμεσα κύτταρα (τεστοστερόνη)· 4-5 cm, στο όσχεο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κάψα + δύο εσωτερικά συστατικά με το προϊόν τους.
8.1 Θέμα 3 — Ανατομική περιγραφή των επιδιδυμίδων
Ερώτηση: Επιδιδυμίδες: ανατομική περιγραφή.
Απάντηση:
- Η επιδιδυμίδα είναι μοίρα της εκφορητικής οδού του όρχεως (η πρώτη, σελ. 158). Βρίσκεται στο πάνω μέρος (πόλο) και στο πίσω χείλος του όρχεως (σελ. 146).
- Διακρίνεται σε τρία μέρη: α) την κεφαλή — στον πάνω πόλο του όρχεως, συνδέεται με αυτόν με τα λοβία της (10-12), που αποτελούν τη συνέχεια των σπερματικών σωληναρίων· β) το σώμα και γ) την ουρά — στο πίσω μέρος του όρχεως· η ουρά συνεχίζει στον σπερματικό πόρο.
- Λειτουργικά βοηθά τη σπερματική λειτουργία ως αποθήκη και εκφορητική οδός του σπέρματος και συμβάλλει με τις εκκρίσεις της στη ζωτικότητα και κινητικότητα των σπερματοζωαρίων (σελ. 149).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρώτη μοίρα της εκφορητικής οδού, στον πάνω πόλο και το πίσω χείλος του όρχεως· κεφαλή (10-12 λοβία, συνέχεια των σπερματικών σωληναρίων), σώμα, ουρά (→ σπερματικός πόρος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Θέση + τρία μέρη + η σύνδεση μπρος (λοβία) και πίσω (σπερματικός πόρος).
8.1 Θέμα 4 — Οι μοίρες του σπερματικού πόρου
Ερώτηση: Από ποιες μοίρες αποτελείται ο σπερματικός πόρος;
Απάντηση:
- Ο σπερματικός πόρος (40-50 cm, μέρος της εκφορητικής οδού) είναι η συνέχεια της ουράς της επιδιδυμίδας· αρχίζει από τον κάτω πόλο του όρχεως και φτάνει ως τη βάση του προστάτη, όπου ενώνεται με τη σπερματοδόχο κύστη και δίνει τον εκσπερματικό πόρο (σελ. 147). Διακρίνεται σε 5 μοίρες:
- Ορχική: από τον κάτω πόλο ως περίπου τον άνω πόλο, πίσω από την επιδιδυμίδα.
- Τονική: από τον άνω πόλο του όρχεως μέχρι το έξω στόμιο του βουβωνικού πόρου.
- Βουβωνική: μέσα στον βουβωνικό πόρο.
- Πυελική: στο πλάγιο τοίχωμα της πυέλου.
- Κυστική: πίσω από την ουροδόχο κύστη και εσωτερικά από τη σπερματοδόχο κύστη, ως τη βάση του προστάτη.
- Ο σπερματικός τόνος περιλαμβάνει τη βουβωνική και την τονική μοίρα, αγγεία, νεύρα του όρχεως και έλυτρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε μοίρες: ορχική, τονική, βουβωνική, πυελική, κυστική (από τον κάτω πόλο του όρχεως ως τη βάση του προστάτη)· σπερματικός τόνος = βουβωνική + τονική.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε μοίρες με τη σειρά και τα όριά τους.
8.1 Θέμα 5 — Η θέση των σπερματοδόχων κύστεων
Ερώτηση: Πού βρίσκονται οι σπερματοδόχοι κύστες;
Απάντηση:
- Οι σπερματοδόχες κύστεις είναι στενόμακρες κύστεις που βρίσκονται πάνω από τον προστάτη, προς τα έξω από την κυστική μοίρα του σπερματικού πόρου (δηλαδή πίσω από την ουροδόχο κύστη) (σελ. 147).
- Στην άκρη τους στενεύουν και ενώνονται με τον σπερματικό πόρο, σχηματίζοντας τον εκσπερματικό πόρο (δύο μικροί πόροι 2 cm που διασχίζουν λοξά τον προστάτη και εκβάλλουν στην ουρήθρα). Το έκκριμά τους αποτελεί μεγάλο μέρος του σπερματικού πλάσματος (σελ. 149).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πάνω από τον προστάτη, έξω από την κυστική μοίρα του σπερματικού πόρου (πίσω από την ουροδόχο κύστη)· ενώνονται με τον σπερματικό πόρο → εκσπερματικός πόρος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Θέση σε σχέση με προστάτη, σπερματικό πόρο, κύστη.
8.1 Θέμα 6 — Ο προστάτης
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον προστάτη;
Απάντηση:
- Ο προστάτης είναι αδένας με μέγεθος και σχήμα κάστανου (σελ. 148). Βρίσκεται στο μπροστινό τμήμα της μικρής πυέλου, κάτω από την ουροδόχο κύστη (σελ. 134).
- Μέσα από τον προστάτη περνά η πρώτη μοίρα της ουρήθρας, η προστατική, στην οποία ο προστάτης διοχετεύει το προστατικό υγρό· εκεί εκβάλλουν και οι εκσπερματικοί πόροι (σελ. 135). Το προστατικό υγρό, μαζί με τα σπερματοζωάρια και τα εκκρίματα του όρχεως, της επιδιδυμίδας και των σπερματοδόχων κύστεων, αποτελεί το σπέρμα — το σπερματικό πλάσμα είναι έκκριμα κυρίως του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων (σελ. 149).
- Χρησιμεύει ως αποθήκη και εκφορητική οδός του σπέρματος και συμβάλλει στη ζωτικότητα και κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αδένας σαν κάστανο, στη μικρή πύελο κάτω από την ουροδόχο κύστη· τον διασχίζει η προστατική μοίρα της ουρήθρας, όπου εκκρίνει το προστατικό υγρό (κύριο συστατικό του σπερματικού πλάσματος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σχήμα, θέση, σχέση με την ουρήθρα, ρόλος στο σπέρμα.
8.1 Θέμα 7 — Η ανατομική κατασκευή του πέους
Ερώτηση: Περιγράψτε την ανατομική κατασκευή του πέους.
Απάντηση:
- Το πέος αποτελείται από τρία μέρη: τα δύο σηραγγώδη σώματα του πέους και το σηραγγώδες σώμα της ουρήθρας (σελ. 148).
- Τα σηραγγώδη σώματα του πέους, λόγω της κατασκευής τους, μπορούν να γεμίσουν με αίμα, οπότε το πέος γίνεται μεγαλύτερο, σκληρό και άκαμπτο — κατάλληλο για τη συνουσία (στύση).
- Το σηραγγώδες σώμα της ουρήθρας — μέσα από το οποίο διέρχεται η ουρήθρα (σηραγγώδης μοίρα, σελ. 135) — καταλήγει στο μπροστινό κωνοειδές μόρφωμα, τη βάλανο, όπου βρίσκεται το έξω στόμιο της ουρήθρας.
- Τα τρία σηραγγώδη σώματα περιβάλλονται από δέρμα, την πόσθη· η άκρη της που καλύπτει τη βάλανο λέγεται ακροποσθία, με το άνοιγμά της μπροστά από το έξω στόμιο της ουρήθρας. Το πέος είναι το έξω γεννητικό όργανο του άνδρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο σηραγγώδη σώματα του πέους (γεμίζουν με αίμα → στύση) + σηραγγώδες σώμα της ουρήθρας (διέρχεται η ουρήθρα, καταλήγει στη βάλανο)· δέρμα = πόσθη, ακροποσθία· έξω γεννητικό όργανο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- 2 + 1 σηραγγώδη σώματα, βάλανος, πόσθη/ακροποσθία.
Σωστό/Λάθος 1
Ερώτηση: Η επιδιδυμίδα είναι σωλήνας μήκους 5 - 6 μέτρα. (Σ/Λ)
Απάντηση:
- ΣΩΣΤΌ.
- Η επιδιδυμίδα είναι ένας πολύ ελικοειδής σωλήνας — ο πόρος της επιδιδυμίδας, ξετυλιγμένος, έχει μήκος περίπου 5-6 μέτρα (γι’ αυτό, αν και τυλιγμένη, χωρά στον πάνω πόλο και το πίσω χείλος του όρχεως). Η πρόταση θεωρείται σωστή.
- Σημείωση: το βιβλίο (σελ. 146) δεν αναφέρει αριθμό για την επιδιδυμίδα — περιγράφει μόνο κεφαλή (10-12 λοβία), σώμα, ουρά· το μήκος 5-6 m είναι γνωστό ανατομικό δεδομένο που ο συγγραφέας θεωρεί δεδομένο. Μην τη μπερδέψετε με τον σπερματικό πόρο, που έχει μήκος 40-50 cm (σελ. 147).
Σύνοψη: Σωστό
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.
Σωστό/Λάθος 2
Ερώτηση: Η τονική μοίρα του σπερματικού πόρου ξεκινάει από το κάτω πόλο του όρχεως. (Σ/Λ)
Απάντηση:
- ΛΆΘΟΣ.
- Από τον κάτω πόλο ξεκινά η ορχική μοίρα (φτάνει ως τον άνω πόλο, πίσω από την επιδιδυμίδα). Η τονική μοίρα ξεκινά από τον άνω πόλο του όρχεως και φτάνει μέχρι το έξω στόμιο του βουβωνικού πόρου (σελ. 147).
Σύνοψη: Λάθος
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.
Σωστό/Λάθος 3
Ερώτηση: Η τεστοστερόνη βοηθάει στην ανάπτυξη του γενετικού συστήματος του άνδρα. (Σ/Λ)
Απάντηση:
- ΣΩΣΤΌ.
- Η τεστοστερόνη «κατά την εμβρυϊκή περίοδο διαμορφώνει το γεννητικό σύστημα· στην περίοδο της ήβης βοηθάει στην ανάπτυξη του προστάτη, των σπερματοδόχων κύστεων, του πέους, της επιδιδυμίδας και των όρχεων» (σελ. 150)· είναι υπεύθυνη και για τη σπερματογένεση.
Σύνοψη: Σωστό
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.
Πολλαπλής επιλογής 8.1 Νο 1
Ερώτηση: Κάθε όρχις εξωτερικά αποτελείται από: α. Μυϊκό τοίχωμα β. Ινώδη κάψα γ. Βλεννογόνο
Απάντηση:
- Σωστή επιλογή: β. Ινώδη κάψα
- «Κάθε όρχις εξωτερικά αποτελείται από ινώδη κάψα» (σελ. 146)· στο εσωτερικό περιέχει τα σπερματικά σωληνάρια και τη διάμεση ουσία. Δεν έχει μυϊκό τοίχωμα ούτε βλεννογόνο.
Σύνοψη: β. Ινώδη κάψα
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις επιλογές α/β/γ — μία σωστή.
Πολλαπλής επιλογής 8.1 Νο 2
Ερώτηση: Ο σπερματικός τόνος περιλαμβάνει: α. Τη βουβωνική μοίρα του σπερματικού πόρου β. Την τονική μοίρα του σπερματικού πόρου γ. Τη βουβωνική και τονική μοίρα του σπερματικού πόρου
Απάντηση:
- Σωστή επιλογή: γ. Τη βουβωνική και τονική μοίρα του σπερματικού πόρου
- «Ο σπερματικός τόνος περιλαμβάνει τη βουβωνική και την τονική μοίρα του σπερματικού πόρου, αγγεία, νεύρα του όρχεος και έλυτρα» (σελ. 147) — και τις δύο, άρα η (γ).
Σύνοψη: γ. Τη βουβωνική και τονική μοίρα του σπερματικού πόρου
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις επιλογές α/β/γ — μία σωστή.
Πολλαπλής επιλογής 8.1 Νο 3
Ερώτηση: Ο προστάτης αδένας βρίσκεται: α. Μέσα στη μεγάλη πύελο β. Μέσα στη μικρή πύελο γ. Πάνω από την ουροδόχο κύστη
Απάντηση:
- Σωστή επιλογή: β. Μέσα στη μικρή πύελο
- Ο προστάτης «βρίσκεται στο μπροστινό τμήμα της μικρής πυέλου, κάτω από την ουροδόχο κύστη» (σελ. 148) — άρα όχι στη μεγάλη πύελο και όχι πάνω από την κύστη (πάνω από τον προστάτη είναι οι σπερματοδόχες κύστεις).
Σύνοψη: β. Μέσα στη μικρή πύελο
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις επιλογές α/β/γ — μία σωστή.
8.2 Θέμα 1 — Τα όργανα του γεννητικού συστήματος της γυναίκας
Ερώτηση: Αναφέρετε τα όργανα από τα οποία αποτελείται το γενετικό σύστημα της γυναίκας
Απάντηση:
- Το γεννητικό σύστημα της γυναίκας διακρίνεται σε έσω (μέσα στην πύελο) και έξω γεννητικά όργανα (σελ. 151).
- Έσω γεννητικά όργανα: οι δύο ωοθήκες (δεξιά, αριστερή), οι δύο σάλπιγγες ή ωαγωγοί, η μήτρα και ο κολεός (κόλπος).
- Έξω γεννητικά όργανα: το αιδοίο, που αποτελείται από την κλειτορίδα, τα μικρά και τα μεγάλα χείλη, το εφήβαιο, τον πρόδομο του κολεού, τους βολβούς του προδόμου και τους μεγάλους αδένες του προδόμου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Έσω: 2 ωοθήκες, 2 σάλπιγγες (ωαγωγοί), μήτρα, κόλπος. Έξω: αιδοίο (εφήβαιο, μεγάλα-μικρά χείλη, κλειτορίδα, πρόδομος, βολβοί, μεγάλοι αδένες του προδόμου).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Έσω/έξω διάκριση + ο κατάλογος του αιδοίου.
8.2 Θέμα 2 — Η κατασκευή των ωοθηκών
Ερώτηση: Ποια είναι η κατασκευή των ωοθηκών;
Απάντηση:
- Οι ωοθήκες είναι οι γεννητικοί αδένες της γυναίκας — παράγουν τα ωάρια και ορμόνες (σελ. 151). Έχουν σχήμα αμυγδάλου, βρίσκονται στα πλάγια τοιχώματα της μικρής πυέλου· δύο χείλη (μπροστινό, πίσω), δύο άκρα (άνω, κάτω), δύο επιφάνειες (έσω, έξω)· μήκος 3-4 cm, πλάτος 1,5-2 cm. Στο πάνω άκρο ακουμπά ο κώδωνας της σάλπιγγας.
- Κατασκευή: εξωτερικά βλαστικό επιθήλιο, εσωτερικά συνδετικός ιστός (στρώμα). Μέσα στο στρώμα, στα σύνορα με το επιθήλιο, η φλοιώδης ουσία (φλοιός), που περιέχει τα άωρα ωοθυλάκια (πρωτογενή, δευτερογενή, ώριμα — σελ. 155)· εσωτερικά της φλοιώδους η μυελώδης ουσία (μυελός), με αγγεία και νεύρα.
- Τα ωοθυλάκια είναι το λειτουργικό τμήμα: ενδοκρινής λειτουργία (ορμόνες — οιστρογόνα, προγεστερόνη) και εξωκρινής (ωάρια).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αμυγδαλοειδείς, στα πλάγια της μικρής πυέλου, 3-4 × 1,5-2 cm· βλαστικό επιθήλιο έξω, στρώμα μέσα με φλοιώδη ουσία (ωοθυλάκια) και μυελώδη (αγγεία, νεύρα)· παράγουν ωάρια και ορμόνες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Θέση-σχήμα + επιθήλιο/στρώμα + φλοιός/μυελός.
8.2 Θέμα 3 — Οι μοίρες των ωαγωγών
Ερώτηση: Απαριθμήστε τις μοίρες των ωαγωγών.
Απάντηση:
- Οι σάλπιγγες ή ωαγωγοί είναι δύο μυϊκοί σωλήνες μήκους 10-12 cm (σελ. 152), με τέσσερις μοίρες:
- Α. Κώδωνας ή χοάνη: διευρυμένο τμήμα που καταλήγει σε κροσσούς στο πάνω άκρο της ωοθήκης· ο μεγαλύτερος, ο ωοθηκικός κροσσός, παραλαμβάνει το ωάριο.
- Β. Λήκυθος: το μεγαλύτερο τμήμα, 7-8 cm, στο πλάγιο τοίχωμα της πυέλου, σχηματίζει αγκύλη γύρω από την ωοθήκη· εδώ γίνεται η γονιμοποίηση.
- Γ. Ισθμός: 3-5 cm, από τον κάτω πόλο της ωοθήκης ως τη γωνία του πυθμένα της μήτρας.
- Δ. Μητριαία μοίρα: η μικρότερη, 1 cm, περνά το τοίχωμα της μήτρας και καταλήγει στο μητριαίο στόμιο μέσα στην κοιλότητα της μήτρας.
- Δύο στόμια: κοιλιακό (ευρύ, στο όριο ληκύθου–κώδωνα) και μητριαίο (στενό, στη γωνία της κοιλότητας της μήτρας).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κώδωνας/χοάνη (κροσσοί), λήκυθος (7-8 cm, γονιμοποίηση), ισθμός (3-5 cm), μητριαία μοίρα (1 cm)· κοιλιακό και μητριαίο στόμιο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τέσσερις μοίρες από την ωοθήκη προς τη μήτρα.
8.2 Θέμα 4 — Ανατομική περιγραφή της μήτρας
Ερώτηση: Μήτρα: Ανατομική περιγραφή.
Απάντηση:
- Η μήτρα είναι κοίλο μυώδες όργανο, σε μέγεθος και σχήμα αναποδογυρισμένου αχλαδιού, μήκους 8-10 cm, με παχιά τοιχώματα και μικρή κοιλότητα (σελ. 153). Βρίσκεται στη μικρή πύελο, πίσω από την ουροδόχο κύστη και μπροστά από το ορθό.
- Τρία μέρη: πυθμένας (πάνω, από το ύψος όπου ξεκινούν οι σάλπιγγες), σώμα (το μεγαλύτερο, ανάμεσα σε πυθμένα και τράχηλο, στενεύει προς τα κάτω — στενότερο σημείο ο ισθμός, που αντιστοιχεί στο έσω στόμιο), τράχηλος (το κατώτερο τμήμα· το κάτω μέρος του περιβάλλεται από τον κόλπο· επικοινωνεί με το σώμα με το έσω στόμιο και με τον κόλπο με το έξω στόμιο).
- Κοιλότητα: σχισμοειδής — κοιλότητα του σώματος (τριγωνική, βάση πάνω, με δύο γωνίες, τα κέρατα, που αντιστοιχούν στα μητριαία στόμια των σαλπίγγων· βλεννογόνος ενδομήτριο) και κοιλότητα του τραχήλου (βλεννογόνος ενδοτράχηλος)· όριο το έσω στόμιο. Οι βλεννογόνοι παρουσιάζουν κυκλικές μεταβολές στον ωοθηκικό κύκλο. Στη μήτρα εμφυτεύεται το ζυγωτό και αναπτύσσεται το έμβρυο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κοίλο μυώδες όργανο σαν αναποδογυρισμένο αχλάδι (8-10 cm), στη μικρή πύελο μεταξύ κύστης και ορθού· πυθμένας, σώμα (ισθμός = έσω στόμιο), τράχηλος (έσω/έξω στόμιο)· κοιλότητα σώματος (κέρατα, ενδομήτριο) και τραχήλου (ενδοτράχηλος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σχήμα-θέση, τρία μέρη, δύο στόμια, δύο κοιλότητες/βλεννογόνοι.
8.2 Θέμα 5 — Τα μέρη του αιδοίου
Ερώτηση: Αναφέρατε τα μέρη του αιδοίου.
Απάντηση:
- Αιδοίο λέγεται το σύνολο των εξωτερικών γεννητικών οργάνων της γυναίκας (σελ. 154-155). Αποτελείται από:
- Το εφήβαιο — τρίγωνο τριχωτό έπαρμα του δέρματος μπροστά από την ηβική σύμφυση.
- Τα δύο μεγάλα χείλη — επιμήκεις πτυχές δέρματος από το εφήβαιο προς τα κάτω-πίσω· ανάμεσά τους η αιδοιική σχισμή· ενώνονται μπροστά και πίσω (πρόσθιος, οπίσθιος σύνδεσμος).
- Τα δύο μικρά χείλη — λεπτές πτυχές σαν βλεννογόνος, καλύπτονται από τα μεγάλα· νυμφοϋμενική αύλακα προς την είσοδο του κόλπου· περιβάλλουν την κλειτορίδα· πίσω ο χαλινός.
- Την κλειτορίδα — αντίστοιχη του πέους, χωρίς σηραγγώδες σώμα ουρήθρας· ≈6 cm· δύο σκέλη, σώμα, βάλανος.
- Τον πρόδομο του κολεού — ανάμεσα στα μικρά χείλη· εκβάλλουν η ουρήθρα (ουρηθραία θηλή, πίσω από την κλειτορίδα) και ο κόλπος.
- Τους βολβούς του προδόμου — δύο ωοειδείς μάζες κάτω από τα μεγάλα χείλη.
- Τους μεγάλους (μείζονες) αδένες του προδόμου — μέγεθος φακής/φασολιού, κάτω και πίσω από τα μεγάλα χείλη, πόροι στη νυμφοϋμενική αύλακα, βλεννώδες έκκριμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εφήβαιο, μεγάλα χείλη, μικρά χείλη, κλειτορίδα, πρόδομος του κολεού, βολβοί του προδόμου, μεγάλοι αδένες του προδόμου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Επτά μέρη.
8.2 Θέμα 6 — Οι κατηγορίες των ωοθυλακίων
Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται το ωοθηλάκιο και τι γνωρίζετε για κάθε μία;
Απάντηση:
- Τα ωοθυλάκια είναι το λειτουργικό τμήμα των ωοθηκών (φλοιός): παράγουν ορμόνες (ενδοκρινής λειτουργία) και ωάρια (εξωκρινής). Διακρίνονται σε πρωτογενή, δευτερογενή και ώριμα (σελ. 155-156):
- Πρωτογενή: σχηματίζονται στην εμβρυϊκή ηλικία· στην εφηβεία φτάνουν τις 400.000· στην αναπαραγωγική ζωή (≈35 χρόνια) ωριμάζουν μόνο ≈400 (ένα σε κάθε ωοθηκικό κύκλο).
- Δευτερογενή: πιο ογκώδη, βαθιά στη φλοιώδη μοίρα· προέρχονται από τα πρωτογενή· σε κάθε κύκλο ένα ωριμάζει σε ώριμο. Όσα δεν ωριμάζουν λέγονται άτρητα — υποπλάσσονται και εξαφανίζονται.
- Ώριμα: καταλαμβάνουν το περισσότερο πάχος της φλοιώδους ουσίας· αποτελούνται από το περίβλημα, το άντρο (κοιλότητα με υγρό) και το ωάριο (το μεγαλύτερο κύτταρο του σώματος, ορατό με γυμνό μάτι). Όταν ωριμάσει, το περίβλημα σπάει και ελευθερώνεται το ωάριο (ωοθυλακιορρηξία)· μετά το ωοθυλάκιο γίνεται ερυθρό → ωχρό → λευκό σωμάτιο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρωτογενή (εμβρυϊκά, 400.000 στην εφηβεία, ωριμάζουν ≈400), δευτερογενή (ογκωδέστερα, βαθιά στον φλοιό, ένα ωριμάζει ανά κύκλο· άτρητα τα υπόλοιπα), ώριμα (περίβλημα, άντρο, ωάριο → ωοθυλακιορρηξία → ερυθρό/ωχρό/λευκό σωμάτιο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις κατηγορίες με αριθμούς (400.000 / 400) και τα τρία μέρη του ώριμου.
8.2 Θέμα 7 — Ωοθυλακιορρηξία και γονιμοποίηση
Ερώτηση: Τι ονομάζεται ωοθυλακιορρηξία και τι γονιμοποίηση;
Απάντηση:
- Ωοθυλακιορρηξία (σελ. 156): όταν το ωοθυλάκιο ωριμάσει, το περίβλημά του σπάει και έτσι ελευθερώνεται το ωάριο. Γίνεται 14 ημέρες πριν την επόμενη περίοδο (μέση του κύκλου των 28 ημερών). Μετά την κένωση από το υγρό και το ωάριο, το ωοθυλάκιο γεμίζει με αίμα (ερυθρό σωμάτιο), μετά με κύτταρα (ωχρό σωμάτιο — παράγει προγεστερόνη) και τέλος με συνδετικό ιστό (λευκό σωμάτιο). Χωρίς ωοθυλακιορρηξία δεν σχηματίζεται ωχρό σωμάτιο.
- Γονιμοποίηση (σελ. 157): η συνένωση του ώριμου ωαρίου με το σπερματοζωάριο, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό του ζυγωτού — του πρώτου κυττάρου του ανθρώπινου οργανισμού. Γίνεται στις σάλπιγγες, συγκεκριμένα στη λήκυθο, 4-24 ώρες μετά την ωοθυλακιορρηξία· επειδή τα σπερματοζωάρια ζουν έως 72 ώρες, μπορεί να συμβεί με επαφή 2-3 ημέρες πριν. Από τα 50-200 εκατομμύρια σπερματοζωάρια της εκσπερμάτωσης μόνο ένα τρυπά με την κεφαλή του το ωάριο· η ουρά του εκφυλίζεται. Το ζυγωτό μένει 3-4 ημέρες στη σάλπιγγα και εμφυτεύεται στο ενδομήτριο → έμβρυο, πλακούντας· κύηση 40 εβδομάδες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωοθυλακιορρηξία = ρήξη του περιβλήματος του ώριμου ωοθυλακίου και απελευθέρωση του ωαρίου (14 ημέρες πριν την περίοδο· → ερυθρό, ωχρό, λευκό σωμάτιο). Γονιμοποίηση = συνένωση ωαρίου και σπερματοζωαρίου → ζυγωτό, στη λήκυθο της σάλπιγγας, 4-24 ώρες μετά την ωοθυλακιορρηξία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ορισμοί + πού και πότε.
Σωστό/Λάθος 1
Ερώτηση: Στο επάνω μέρος της ωοθήκης ακουμπάει το αρχικό τμήμα της σάλπιγγας. (Σ/Λ)
Απάντηση:
- ΣΩΣΤΌ.
- «Στο επάνω της άκρο ακουμπάει το αρχικό τμήμα της σάλπιγγας, ο κώδωνας, μέσω του οποίου το ωάριο φτάνει στη μήτρα» (σελ. 151)· οι κροσσοί του κώδωνα ακουμπούν στο πάνω άκρο της ωοθήκης (σελ. 152).
Σύνοψη: Σωστό
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.
Σωστό/Λάθος 2
Ερώτηση: Ο τράχηλος είναι το κατώτερο τμήμα της μήτρας. (Σ/Λ)
Απάντηση:
- ΣΩΣΤΌ.
- «Ο τράχηλος είναι το κατώτερο τμήμα της μήτρας. Το κάτω μέρος του περιβάλλεται από το επάνω τμήμα του κόλπου» (σελ. 153)· τα άλλα μέρη είναι ο πυθμένας (πάνω) και το σώμα.
Σύνοψη: Σωστό
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.
Σωστό/Λάθος 3
Ερώτηση: Η γονιμοποίηση του ωαρίου γίνεται στη μήτρα. (Σ/Λ)
Απάντηση:
- ΛΆΘΟΣ.
- Η γονιμοποίηση γίνεται στις σάλπιγγες, συγκεκριμένα στη λήκυθο (σελ. 152, 157). Στη μήτρα φτάνει το ήδη γονιμοποιημένο ωάριο (ζυγωτό) μετά από 3-4 ημέρες και εμφυτεύεται στο ενδομήτριο.
Σύνοψη: Λάθος
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αιτιολόγησε πάντα — το βιβλίο ζητά μόνο την ένδειξη, η εξέταση ζητά και τον λόγο.
Πολλαπλής επιλογής 8.2 Νο 1
Ερώτηση: Το κοιλιακό στόμιο της σάλπιγγας βρίσκεται α. Στη γωνία της κοιλότητας της μήτρας β. Στο όριο μεταξύ ληκύθου και κώδωνα γ. Στο όριο μεταξύ ισθμού και ληκύθου
Απάντηση:
- Σωστή επιλογή: β. Στο όριο μεταξύ ληκύθου και κώδωνα
- «Η σάλπιγγα έχει δύο στόμια: α) το κοιλιακό, το οποίο είναι ευρύ και βρίσκεται στο όριο μεταξύ ληκύθου και κώδωνα και β) το μητριαίο, στενό, στη γωνία της κοιλότητας της μήτρας» (σελ. 152). Η (α) περιγράφει το μητριαίο στόμιο.
Σύνοψη: β. Στο όριο μεταξύ ληκύθου και κώδωνα
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις επιλογές α/β/γ — μία σωστή.
Πολλαπλής επιλογής 8.2 Νο 2
Ερώτηση: Με το έσω στόμιο της μήτρας επικοινωνούν α. Το σώμα της μήτρας με τον τράχηλο β. Το σώμα της μήτρας με τη σάλπιγγα γ. Ο τράχηλος με τον κόλπο
Απάντηση:
- Σωστή επιλογή: α. Το σώμα της μήτρας με τον τράχηλο
- «Ο τράχηλος επικοινωνεί με το σώμα της μήτρας με το έσω στόμιο και με τον κόλπο με το έξω στόμιο» (σελ. 153). Το σώμα επικοινωνεί με τις σάλπιγγες μέσω των μητριαίων στομίων (κέρατα).
Σύνοψη: α. Το σώμα της μήτρας με τον τράχηλο
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις επιλογές α/β/γ — μία σωστή.
Πολλαπλής επιλογής 8.2 Νο 3
Ερώτηση: Αμέσως μετά την ωοθυλακιορρηξία σχηματίζεται: α. Ωχρό σωμάτιο β. Ερυθρό σωμάτιο γ. Λευκό σωμάτιο
Απάντηση:
- Σωστή επιλογή: β. Ερυθρό σωμάτιο
- Μετά την ωοθυλακιορρηξία «το ωοθυλάκιο γεμίζει στην αρχή με αίμα (ερυθρό σωμάτιο). Αργότερα, όταν απορροφηθεί το αίμα, γεμίζει με κύτταρα (ωχρό σωμάτιο) και στη συνέχεια με συνδετικό ιστό (λευκό σωμάτιο)» (σελ. 156). Η σειρά είναι ερυθρό → ωχρό → λευκό.
Σύνοψη: β. Ερυθρό σωμάτιο
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις επιλογές α/β/γ — μία σωστή.
