Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 10 (σελ. 288) – ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 10

Αναλυτικές απαντήσεις και στις 8 ερωτήσεις του Κεφαλαίου 10 «Συντήρηση δεντροστοιχιών και νησίδων αστικών χώρων», με αυτούσια τα χωρία του βιβλίου, σχηματικές αποδόσεις σε ASCII και επισήμανση των τυπογραφικών ιδιαιτεροτήτων του βιβλίου.

Γιατί δεν λιπαίνονται τα μεγάλα δέντρα των πεζοδρομίων

Ερώτηση: Γιατί δε ρίχνουμε λίπασμα στα μεγάλα δέντρα που είναι φυτεμένα στα πεζοδρόμια;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§10.1.2, σελ. 273), αυτούσια: «Τα δέντρα στις δεντροστοιχίες, που είναι φυτεμένες σε πλακόστρωτα πεζοδρόμια ή πεζόδρομους, λιπαίνονται για τα 2 έως 3 πρώτα χρόνια μετά τη φύτευση. Αργότερα δεν έχει νόημα να ρίχνουμε λίπασμα, γιατί το ενεργό ριζικό σύστημα που μπορεί να απορροφήσει τα λιπάσματα, έχει απομακρυνθεί από την τρύπα που έχει φυτευτεί το δέντρο.»

• Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ: «το λίπασμα στα μεγάλα δέντρα πρέπει να διασκορπίζεται στο χώρο που βρίσκεται κάτω από την περιφέρεια του φυλλώματος. Προκειμένου όμως για δεντροστοιχίες, σ' αυτό το χώρο αντί για χώμα υπάρχουν συνήθως πλάκες πεζοδρομίου ή άσφαλτος.»

    ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΧΗΜΑΤΙΚΑ
  
                   ♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣
                ♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣
         ←────── ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΦΥΛΛΩΜΑΤΟΣ ──────→
                         ║
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓│ΛΑΚΚΟΣ│▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓  ΠΛΑΚΕΣ / ΑΣΦΑΛΤΟΣ
     ═══════════════╧══════╧═══════════════
          ╲╲╲                        ╱╱╱
       ΕΝΕΡΓΕΣ ΡΙΖΕΣ            ΕΝΕΡΓΕΣ ΡΙΖΕΣ
       (έχουν ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΕΙ από την τρύπα φύτευσης)
  
    ➜ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΣΕΙ ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΧΩΜΑ
    ➜ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΧΩΜΑ (ο λάκκος) ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΛΕΟΝ ΕΝΕΡΓΕΣ ΡΙΖΕΣ

• ⚠️ ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ — Η ΑΡΔΕΥΣΗ: «Αν υπάρχει δυσκολία στην άρδευση, πρέπει να αποφεύγεται η χρήση λιπάσματος, αφού η λίπανση απαιτεί συχνό πότισμα με αρκετό νερό.» ➜ Στη δεντροστοιχία το πότισμα μειώνεται σκόπιμα κάθε χρόνο (και μετά τον 5ο χρόνο σταματά), ώστε η ρίζα να κατέβει σε βάθος· η λίπανση θα απαιτούσε το αντίθετο.

• Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ — ΤΟ ΠΑΡΤΕΡΙ: «Αν τα δέντρα της δεντροστοιχίας περιλαμβάνονται σε κάποιο παρτέρι, τότε λιπαίνονται κανονικά όπως το παρτέρι. Η γενική δόση για κάποιο σύνθετο κοκκώδες λίπασμα είναι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, 50 gr/m².»

    ΣΥΝΟΨΗ
       ΔΕΝΤΡΟ ΣΕ ΠΛΑΚΟΣΤΡΩΤΟ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΟ
          1ος-3ος χρόνος → ΛΙΠΑΝΣΗ ΝΑΙ
          μετά           → ΛΙΠΑΝΣΗ ΟΧΙ (άσκοπη)
       ΔΕΝΤΡΟ ΜΕΣΑ ΣΕ ΠΑΡΤΕΡΙ
          ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΝΟΝΙΚΑ ΟΠΩΣ ΤΟ ΠΑΡΤΕΡΙ — 50 gr/m² σύνθετο κοκκώδες

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα δέντρα των δεντροστοιχιών που είναι φυτεμένα σε πλακόστρωτα πεζοδρόμια ή πεζόδρομους λιπαίνονται μόνο για τα δύο έως τρία πρώτα χρόνια μετά τη φύτευση. Αργότερα δεν έχει νόημα να ρίχνουμε λίπασμα, γιατί το ενεργό ριζικό σύστημα που μπορεί να απορροφήσει τα λιπάσματα έχει απομακρυνθεί από την τρύπα στην οποία έχει φυτευτεί το δέντρο. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο, το λίπασμα στα μεγάλα δέντρα πρέπει να διασκορπίζεται στον χώρο που βρίσκεται κάτω από την περιφέρεια του φυλλώματος· προκειμένου όμως για δεντροστοιχίες, σ' αυτόν τον χώρο αντί για χώμα υπάρχουν συνήθως πλάκες πεζοδρομίου ή άσφαλτος, οπότε το λίπασμα δεν μπορεί να φτάσει στις ενεργές ρίζες. Επιπλέον, αν υπάρχει δυσκολία στην άρδευση πρέπει να αποφεύγεται η χρήση λιπάσματος, αφού η λίπανση απαιτεί συχνό πότισμα με αρκετό νερό. Εξαίρεση αποτελούν τα δέντρα που περιλαμβάνονται σε κάποιο παρτέρι, τα οποία λιπαίνονται κανονικά όπως το παρτέρι, με γενική δόση σύνθετου κοκκώδους λιπάσματος 50 γραμμάρια ανά τετραγωνικό μέτρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εχθροί των δεντροστοιχιών που ενοχλούν και την πόλη

Ερώτηση: Αναφέρατε μερικούς εχθρούς των δεντροστοιχιών που η δραστηριότητά τους εκτός από τα δέντρα, δημιουργεί πρόβλημα και στη λειτουργία της πόλης.

Απάντηση:

• Το βιβλίο (§10.1.4, σελ. 274-276) επιλέγει να αναφέρει «ορισμένες εντομολογικές ασθένειες που όχι μόνο προσβάλλουν τα δέντρα, αλλά ενοχλούν και τον κόσμο» και να περιγράψει «βασικά στοιχεία της βιολογίας τους που πρέπει να ξέρουμε για τη σωστή αντιμετώπισή τους». Είναι τέσσερις.

  ① ΑΦΙΔΕΣ (ΜΕΛΙΓΚΡΑ) — «μικροσκοπικό έντομο πράσινου ή μαύρου χρώματος». · ΖΗΜΙΑ ΣΤΟ ΔΕΝΤΡΟ: «προσβάλλει την τρυφερή βλάστηση των δέντρων, ρουφώντας τους χυμούς από βλαστούς και φύλλα, εξασθενίζοντας το δέντρο και παραμορφώνοντας τη βλάστηση (καρούλιασμα των φύλλων)». · ΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ: «εκκρίνει και ένα μελίτωμα (είδος μελιού που από αυτό πήρε και το όνομά της) που λερώνει αυτοκίνητα και πεζοδρόμια» — «προκαλεί «γκρίνια» των πολιτών προς τις δημοτικές αρχές ζητώντας την καταπολέμησή της». · ΕΞΑΡΣΗ: «την άνοιξη και μόλις δροσίσει το φθινόπωρο». · ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: εντομοκτόνα χαμηλής τοξικότητας, «όπως ορίζει η νομοθεσία, αφού ο ψεκασμός γίνεται σε κατοικημένη περιοχή»· «για το είδος του φαρμάκου πρέπει να συμβουλευτούμε τον ειδικό Γεωπόνο». Το μέλι «φεύγει εύκολα με νερό».

• ② ΕΡΙΩΔΗΣ ΑΛΕΥΡΩΔΗΣ — «το έντομο που προκαλεί την εμφάνιση της άσπρης σαν βαμβάκι κολλώδους ουσίας, που βρίσκεται στο κάτω μέρος των φύλλων». · ΠΟΥ: «κυρίως στα δέντρα Νεραντζιάς αλλά και σε άλλα είδη (π.χ. Κουτσουπιές κ.λπ.)». · ΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ: «Η ουσία αυτή κολλά στα μαλλιά και τα ρούχα των ανθρώπων καθώς αυτοί περνούν κάτω από τα δέντρα και έρχονται σε επαφή με τα χαμηλότερα κλαδιά.» · ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: «με εξαπόλυση πληθυσμών από ωφέλιμα έντομα που μειώνουν τους πληθυσμούς του» — «η εργασία αυτή γίνεται από εξειδικευμένα ινστιτούτα, όπως είναι το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο». ⚠️ «Οι ψεκασμοί με εντομοκτόνα όχι μόνο δε σκοτώνουν τον εριώδη αλευρώδη, που προστατεύεται από την άσπρη κολλώδη ουσία, αλλά σκοτώνουν τα ωφέλιμα έντομα, χειροτερεύοντας έτσι την κατάσταση.» Αν η βαμβακάδα είναι ενοχλητική → «είναι δυνατόν να την καθαρίσουμε με νερό υπό πίεση».

• ③ Η ΚΑΜΠΙΑ ΤΩΝ ΠΕΥΚΩΝ — «όλοι γνωρίζουμε τις φωλιές που δημιουργεί στα κλαδιά των πεύκων». · ΖΗΜΙΑ ΣΤΟ ΔΕΝΤΡΟ: «προξενεί σοβαρή ζημιά, τρώγοντας ορισμένες χρονιές που έχει έξαρση όλη την κορυφαία βλάστηση του πεύκου κάνοντάς το να φαίνεται σαν ξερό» — ⚠️ όμως «δεν κινδυνεύει το δέντρο να ξεραθεί», αφού «η συνύπαρξη των πεύκων με την κάμπια είναι πάρα πολύ παλιά». · ΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ: «κατηγορείται ότι προκαλεί αλλεργίες σε ανθρώπους και κατοικίδια ζώα και γι' αυτό τον λόγο γίνεται προσπάθεια στις πόλεις να περιοριστεί ο πληθυσμός της». · ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ — ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ: «α) με φθινοπωρινούς ψεκασμούς με βιολογικά φάρμακα [ψεκάζουμε με ένα βάκιλο που προσβάλλει και θανατώνει την κάμπια] που δεν είναι τοξικά και δεν προκαλούν παρενέργειες στους ανθρώπους και στα ζώα και β) με κόψιμο και κάψιμο των φωλιών με τις κάμπιες μόλις αυτές σχηματιστούν».

• ④ Η ΒΑΜΒΑΚΑΔΑ ΤΩΝ ΠΕΥΚΩΝ (Marsalina hellenica) — «την άσπρη σαν βαμβάκι ουσία που παρατηρούμε να αναπτύσσεται κυρίως στον κορμό και τα κλαδιά των πεύκων». · ΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ: «λερώνει τα πεζοδρόμια και τους πεζούς». · ⚠️ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΒΛΑΒΗΣ: «το οποίο όμως δε θεωρείται ότι είναι ιδιαίτερα επιβλαβές για το δέντρο. Μάλιστα, η άσπρη κολλώδης ουσία που εκκρίνει και που το προστατεύει από φυσικούς εχθρούς αλλά και από τους ψεκασμούς, θεωρείται ωφέλιμη και μελισσοκομική, αφού οι μέλισσες τη χρησιμοποιούν σαν τροφή.» · ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: μόνο αν «η προσβολή γίνει ιδιαίτερα ενοχλητική» → «καθαριστεί με πεπιεσμένο νερό» και «ψεκαστεί με ένα εντομοκτόνο την περίοδο του Μαΐου».

    ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
  
    ΕΧΘΡΟΣ             ΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ        ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
    ΑΦΙΔΕΣ/ΜΕΛΙΓΚΡΑ    ΜΕΛΙΤΩΜΑ → λερώνει       ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΑ ΧΑΜΗΛΗΣ
                       ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ-ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ     ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ
    ΕΡΙΩΔΗΣ ΑΛΕΥΡΩΔΗΣ  ΚΟΛΛΑ ΣΕ ΜΑΛΛΙΑ-ΡΟΥΧΑ    ΩΦΕΛΙΜΑ ΕΝΤΟΜΑ
                                                 (ΟΧΙ ψεκασμοί!)
    ΚΑΜΠΙΑ ΠΕΥΚΩΝ      ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ σε ανθρώπους   ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΒΑΚΙΛΟΣ +
                       και κατοικίδια           ΚΟΨΙΜΟ/ΚΑΨΙΜΟ ΦΩΛΙΩΝ
    ΒΑΜΒΑΚΑΔΑ ΠΕΥΚΩΝ   ΛΕΡΩΝΕΙ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ       ΠΕΠΙΕΣΜΕΝΟ ΝΕΡΟ +
    (Marsalina          και ΠΕΖΟΥΣ               εντομοκτόνο τον ΜΑΙΟ
     hellenica)                                  (⚠️ είναι ΩΦΕΛΙΜΗ!)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο αναφέρει τέσσερις εντομολογικούς εχθρούς που, εκτός από τα δέντρα, ενοχλούν και τη λειτουργία της πόλης. Πρώτον, οι αφίδες, δηλαδή η μελίγκρα, μικροσκοπικό έντομο πράσινου ή μαύρου χρώματος, που προσβάλλει την τρυφερή βλάστηση ρουφώντας τους χυμούς, εξασθενίζει το δέντρο και παραμορφώνει τη βλάστηση, ενώ παράλληλα εκκρίνει ένα μελίτωμα που λερώνει αυτοκίνητα και πεζοδρόμια και προκαλεί γκρίνια των πολιτών προς τις δημοτικές αρχές· καταπολεμείται με εντομοκτόνα χαμηλής τοξικότητας, όπως ορίζει η νομοθεσία, αφού ο ψεκασμός γίνεται σε κατοικημένη περιοχή. Δεύτερον, ο εριώδης αλευρώδης, που προκαλεί την άσπρη σαν βαμβάκι κολλώδη ουσία στο κάτω μέρος των φύλλων, κυρίως στις Νεραντζιές αλλά και σε άλλα είδη· η ουσία αυτή κολλά στα μαλλιά και τα ρούχα των ανθρώπων που περνούν κάτω από τα δέντρα. Καταπολεμείται με εξαπόλυση ωφέλιμων εντόμων από εξειδικευμένα ινστιτούτα, όπως το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, ενώ οι ψεκασμοί όχι μόνο δεν τον σκοτώνουν, γιατί προστατεύεται από την κολλώδη ουσία, αλλά σκοτώνουν και τα ωφέλιμα έντομα. Τρίτον, η κάμπια των πεύκων, που τρώει την κορυφαία βλάστηση του πεύκου αλλά δεν το ξεραίνει, κατηγορείται όμως ότι προκαλεί αλλεργίες σε ανθρώπους και κατοικίδια ζώα· καταπολεμείται με φθινοπωρινούς ψεκασμούς με βιολογικά φάρμακα, δηλαδή με έναν βάκιλο που προσβάλλει και θανατώνει την κάμπια, και με κόψιμο και κάψιμο των φωλιών μόλις σχηματιστούν. Τέταρτον, η βαμβακάδα των πεύκων, που την προκαλεί το έντομο Marsalina hellenica και λερώνει τα πεζοδρόμια και τους πεζούς· δεν θεωρείται ιδιαίτερα επιβλαβής για το δέντρο, ενώ η άσπρη κολλώδης ουσία θεωρείται ωφέλιμη και μελισσοκομική, αφού οι μέλισσες τη χρησιμοποιούν ως τροφή. Αν γίνει ενοχλητική, καθαρίζεται με πεπιεσμένο νερό και ψεκάζεται με εντομοκτόνο την περίοδο του Μαΐου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες που βλάπτουν τις δεντροστοιχίες

Ερώτηση: Ποιες ανθρώπινες δραστηριότητες δημιουργούν δυσμενείς συνθήκες στις δεντροστοιχίες;

Απάντηση:

• Το βιβλίο (§10.1.4, σελ. 276-279) απαριθμεί τέσσερα κύρια προβλήματα που προκύπτουν από τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

  ① ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΤΡΟΧΟΦΟΡΑ

  «Τα δέντρα των δεντροστοιχιών πέφτουν συχνά θύματα των αυτοκινήτων. Με το πρόβλημα της έλλειψης θέσεων στάθμευσης που υπάρχει σε όλες τις μεγάλες πόλεις, τα αυτοκίνητα στην προσπάθειά τους να «παρκάρουν» ανεβαίνουν στα πεζοδρόμια ή στριμώχνονται στους πεζόδρομους, με αποτέλεσμα να χτυπούν τα δέντρα και ή να τα τραυματίζουν ή να τα πλαγιάζουν ή ακόμα και να τα σπάνε» (Εικ. 10.1).

  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: «οι υπηρεσίες πρασίνου των Δήμων τοποθετούν σιδερένιες προστατευτικές κατασκευές» (Εικ. 10.2), που «πρέπει να ελέγχονται, να αντικαθίστανται αν παραμορφώνονται και να βάφονται ώστε να είναι καλαίσθητες». Επίσης «τα τραυματισμένα δέντρα πρέπει να ελέγχονται και να αφαιρούνται τμήματα ή και ολόκληρα αν υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν ατύχημα».

• ② Η ΔΥΣΜΕΝΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ⚠️ «Η ύπαρξη μεγάλων όγκων πρασίνου πράγματι φιλτράρει σε ένα ποσοστό τους αέριους ρύπους των μεγάλων πόλεων, προσφέροντας στους ανθρώπους μια ασπίδα κατά των ρύπων. Πρέπει, όμως, να γνωρίζουμε ότι η λειτουργία αυτή γίνεται εις βάρος των φυτών, τα οποία υποφέρουν και αυτά από τη ρύπανση όπως και οι άνθρωποι.»

    ΔΥΟ ΕΙΔΗ ΡΥΠΩΝ, ΔΥΟ ΕΙΔΗ ΖΗΜΙΑΣ
  
    ΑΙΘΑΛΗ (ΚΑΠΝΑ) — ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΖΗΜΙΑ
       «ΚΑΘΕΤΑΙ ΠΑΝΩ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ, ΜΑΥΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥΣ, ΜΕΙΩΝΕΙ
        ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗΣ και ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΝΟΗ ΤΩΝ
        ΦΥΛΛΩΝ. Στην κάπνα αυτή ΠΡΟΣΚΟΛΛΑΤΑΙ ΚΑΙ Η ΣΚΟΝΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
        ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ»
       ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ: ΠΛΥΣΙΜΟ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΜΕ ΝΕΡΟ ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ + ΑΡΑΙΟ
       ΔΙΑΛΥΜΑ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟΥ — «ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΕΙ ΟΤΙ ΛΥΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ»
  
    ΦΩΤΟΧΗΜΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ ΤΟΥ «ΝΕΦΟΥΣ» (smog) — ΧΗΜΙΚΗ ΖΗΜΙΑ
       ΚΥΡΙΩΣ ΤΟ ΟΖΟΝ: «ΕΙΣΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ και
        ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΖΟΥΝ ΤΑ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ, ΑΛΛΟΤΕ ΜΕ ΕΜΦΑΝΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
        ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤΕ ΟΧΙ»
       ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: παράγονται ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ «όταν ΟΙ ΡΥΠΟΙ ΤΩΝ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ
        ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ»
       ⚠️ «ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΟΥΝ, γιατί είναι ΑΟΡΑΤΟΙ»

• ③ ΠΛΑΚΟΣΤΡΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΜΕΙΩΝΟΥΝ ΔΡΑΜΑΤΙΚΑ ΤΟΝ ΑΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

    ΑΝ Ο ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΠΛΑΚΟΣΤΡΩΜΕΝΟΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΦΥΤΕΥΣΗ
       «τα φυτά συνήθως ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ και ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ
        ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, αρκεί βέβαια ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΛΑΚΕΣ ΝΑ ΒΡΕΙ
        ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΕΔΑΦΟΣ»
  
    ΑΝ ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΥΝ ΤΗΣ ΠΛΑΚΟΣΤΡΩΣΗΣ  ⚠️ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
       · ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ
       · ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΝΑ ΠΟΤΙΣΟΥΜΕ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ «ΣΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ
         ΑΝΑΠΤΥΧΘΕΙ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΣ ΡΙΖΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΡΡΟΦΟΥΝ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΘΡΕΠΤΙΚΑ»
       ΛΥΣΗ: «ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΛΑΚΕΣ… ΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΑΛΙΚΙ ΚΑΙ
          ΤΡΥΠΙΟΥΣ ΣΩΛΗΝΕΣ» — «ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ,
          παρά μόνο σε ορισμένους Δήμους (π.χ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ)»

• ④ ΣΚΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΨΗΛΑ ΚΤΙΡΙΑ

  «Οι δεντροστοιχίες των πόλεων, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους, βρίσκονται φυτεμένες στα πεζοδρόμια, που στις ελληνικές πόλεις είναι στη μεγαλύτερη πλειοψηφία στενά (1-1,5 m). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το δέντρο να είναι πολύ κοντά ή και να ακουμπά στους μεγάλους όγκους των αστικών κτιρίων.»

  ➜ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ: στράβωμα προς τον δρόμο, μείωση της ανθοφορίας και ευπάθεια σε ασθένειες (π.χ. το ωίδιο στα πλατάνια). Βλ. αναλυτικά την ερώτηση 4.

  ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΔΙΚΤΥΑ (§10.1.5, σελ. 284): οι ρίζες αναπτύσσονται «σε χώρο όπου υπάρχουν φρεάτια, σωλήνες ύδρευσης, σωλήνες αποχετεύσεως, καλώδια κ.λπ.», με αποτέλεσμα την απόφραξη φρεατίων και σωλήνων που δεν είναι στεγανοποιημένα και το ανασήκωμα των πλακών των πεζοδρομίων.

    ΣΥΝΟΨΗ — ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
    ① ΣΤΑΘΜΕΥΣΗ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ → ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΙ, ΠΛΑΓΙΑΣΜΑ, ΣΠΑΣΙΜΟ
    ② ΡΥΠΑΝΣΗ (ΚΑΠΝΑ + ΦΩΤΟΧΗΜΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ) → ΜΕΙΩΣΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗΣ,
       ΕΜΠΟΔΙΣΗ ΑΝΑΠΝΟΗΣ, ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ
    ③ ΠΛΑΚΟΣΤΡΩΣΕΙΣ → ΜΕΙΩΣΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ, ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ
    ④ ΨΗΛΑ ΚΤΙΡΙΑ / ΣΤΕΝΑ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ → ΣΚΙΑΣΗ, ΣΤΡΑΒΩΜΑ, ΛΙΓΟΤΕΡΑ ΑΝΘΗ
    (+) ΥΠΟΓΕΙΑ ΔΙΚΤΥΑ → ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΡΙΖΩΝ ΜΕ ΦΡΕΑΤΙΑ ΚΑΙ ΠΛΑΚΕΣ

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο αναφέρει τέσσερις βασικές ανθρώπινες δραστηριότητες που δημιουργούν δυσμενείς συνθήκες στις δεντροστοιχίες. Πρώτον, οι τραυματισμοί των δέντρων από τα τροχοφόρα: λόγω της έλλειψης θέσεων στάθμευσης τα αυτοκίνητα ανεβαίνουν στα πεζοδρόμια ή στριμώχνονται στους πεζόδρομους και χτυπούν τα δέντρα, τραυματίζοντάς τα, πλαγιάζοντάς τα ή ακόμη και σπάζοντάς τα· γι' αυτό οι υπηρεσίες πρασίνου τοποθετούν σιδερένιες προστατευτικές κατασκευές, που πρέπει να ελέγχονται, να αντικαθίστανται αν παραμορφώνονται και να βάφονται. Δεύτερον, η ρύπανση των πόλεων: η αιθάλη κάθεται πάνω στα φύλλα, μαυρίζει την επιφάνειά τους, μειώνει την απόδοση της φωτοσύνθεσης και εμποδίζει την αναπνοή, ενώ οι φωτοχημικοί ρύποι του νέφους, κυρίως το όζον, εισέρχονται από τα στομάτια και δηλητηριάζουν τα φυτικά κύτταρα· σημειώνεται ότι, αν και το πράσινο φιλτράρει τους ρύπους, η λειτουργία αυτή γίνεται εις βάρος των ίδιων των φυτών. Τρίτον, οι πλακοστρώσεις, που μειώνουν δραματικά τον αερισμό του εδάφους και της ρίζας και δυσκολεύουν το πότισμα στο σημείο των ενεργών ριζών, ιδίως όταν τα δέντρα προϋπάρχουν της πλακόστρωσης. Τέταρτον, η σκίαση από τις πολυκατοικίες και τα ψηλά κτίρια, που οφείλεται στα στενά πεζοδρόμια του ενός με ενάμιση μέτρου και υποχρεώνει τα δέντρα να γείρουν προς τον δρόμο, μειώνει την ανθοφορία τους και τα κάνει πιο ευπρόσβλητα σε ασθένειες. Επιπλέον, η ύπαρξη υπόγειων δικτύων, δηλαδή φρεατίων, σωλήνων ύδρευσης και αποχέτευσης και καλωδίων, οδηγεί σε απόφραξη των μη στεγανοποιημένων φρεατίων και σωλήνων και στο ανασήκωμα των πλακών των πεζοδρομίων από τις επιφανειακές ρίζες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γιατί τα δέντρα των στενών πεζοδρομίων γέρνουν προς τον δρόμο

Ερώτηση: Γιατί στους στενούς δρόμους με ψηλά κτίρια και μικρά πεζοδρόμια τα δέντρα των πεζοδρομίων γέρνουν προς τη μεριά του δρόμου;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§10.1.4, σελ. 278), αυτούσια: «Οι δεντροστοιχίες των πόλεων, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους, βρίσκονται φυτεμένες στα πεζοδρόμια, που στις ελληνικές πόλεις είναι στη μεγαλύτερη πλειοψηφία στενά (1-1,5 m). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το δέντρο να είναι πολύ κοντά ή και να ακουμπά, στους μεγάλους όγκους των αστικών κτιρίων. Η σκιά των κτιρίων αυτών σκεπάζει τα δέντρα το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας, υποχρεώνοντάς τα να γείρουν (να στραβώσουν) προς την αντίθετη πλευρά, δηλ. προς το δρόμο, σε μια προσπάθεια να βρουν τον τόσο απαραίτητο γι' αυτά ήλιο» (Εικ. 10.3).

•   Η ΑΛΥΣΙΔΑ ΑΙΤΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ
  
    ΣΤΕΝΟ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΟ (1-1,5 m)
             ↓
    ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΚΟΝΤΑ Ή ΑΚΟΥΜΠΑ ΣΤΟ ΚΤΙΡΙΟ
             ↓
    Η ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΤΟ ΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
             ↓
    ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΓΕΡΝΕΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΠΛΕΥΡΑ — ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ —
    ΨΑΧΝΟΝΤΑΣ «ΤΟΝ ΤΟΣΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΓΙ' ΑΥΤΑ ΗΛΙΟ»
  
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ΨΗΛΟ ΚΤΙΡΙΟ                  ☀ ΗΛΙΟΣ
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ░░░░░░░░░░░░ ΣΚΙΑ
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ░░░░░░░  ♣♣♣
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ░░░░░  ♣♣♣♣♣
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ░░░  ♣♣♣♣
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ░░  ╱
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ░ ╱
     ▓▓▓▓▓▓▓▓▓  │
     ═══════════╧═══════════════════════════
      ←1-1,5 m→     ΔΡΟΜΟΣ

• ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΔΥΟ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΙΑΣΗΣ

    ② ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΘΟΦΟΡΙΑΣ
       «Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΘΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ
        ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ, αφού Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΑΝΘΕΩΝ
        ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ»
  
    ③ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΥΠΑΘΕΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ
       «τα δέντρα που σκιάζονται ΠΡΟΣΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΑ ΑΠΟ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ
        ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ (π.χ. ΤΟ ΩΙΔΙΟ ΣΤΑ ΠΛΑΤΑΝΙΑ)»

• ⚠️ ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ Ο ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ: «Ο συντηρητής των δεντροστοιχιών δεν μπορεί βέβαια να βρει τρόπο να αναπληρώσει το χαμένο ήλιο. Μπορεί μόνο με το κατάλληλο κλάδεμα και την κατάλληλη στερέωση, να προσπαθεί να ελαττώσει το στράβωμα των δέντρων προς το δρόμο, γνωρίζοντας όμως ότι αυτό δεν είναι πάντα δυνατό.» ➜ Πρόκειται για ένα από τα λίγα σημεία όπου το βιβλίο παραδέχεται ρητά τα όρια της συντήρησης: η αιτία (το κτίριο) είναι εκτός της αρμοδιότητας του κηπουρού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το φαινόμενο οφείλεται στη σκίαση από τα ψηλά κτίρια. Οι δεντροστοιχίες των πόλεων βρίσκονται κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους φυτεμένες στα πεζοδρόμια, που στις ελληνικές πόλεις είναι στη μεγαλύτερη πλειοψηφία στενά, ένα με ενάμισι μέτρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το δέντρο να είναι πολύ κοντά ή και να ακουμπά στους μεγάλους όγκους των αστικών κτιρίων. Η σκιά των κτιρίων σκεπάζει τα δέντρα το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας, υποχρεώνοντάς τα να γείρουν, δηλαδή να στραβώσουν, προς την αντίθετη πλευρά, δηλαδή προς τον δρόμο, σε μια προσπάθεια να βρουν τον τόσο απαραίτητο γι' αυτά ήλιο. Η έλλειψη ήλιου επηρεάζει επίσης την ανθοφορία των δέντρων μειώνοντάς την, αφού η διαδικασία δημιουργίας ανθέων επηρεάζεται άμεσα από την ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας, ενώ τα δέντρα που σκιάζονται προσβάλλονται πιο εύκολα από ορισμένες ασθένειες, όπως το ωίδιο στα πλατάνια. Ο συντηρητής δεν μπορεί να αναπληρώσει τον χαμένο ήλιο· μπορεί μόνο με το κατάλληλο κλάδεμα και την κατάλληλη στερέωση να προσπαθεί να ελαττώσει το στράβωμα των δέντρων προς τον δρόμο, γνωρίζοντας όμως ότι αυτό δεν είναι πάντα δυνατό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το ύψος του κορμού των δέντρων δεντροστοιχίας

Ερώτηση: Τι ύψος κορμού πρέπει να έχουν τα δέντρα των δεντροστοιχιών και γιατί;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ (§10.1.5, σελ. 280), αυτούσια: «Στο φυτώριο το δέντρο που προορίζεται για δεντροστοιχία πρέπει να διαμορφώνεται με υψηλό κορμό (2-2,5 m), ώστε τα κλαδιά να μην εμποδίζουν την κίνηση των πεζών στα πεζοδρόμια.»

              ♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣
            ♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣♣  ← Η ΚΟΜΗ ΞΕΚΙΝΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΕΖΟ
                │
                │            ┌─┐
                │   2-2,5 m  │ │ ← ΠΕΖΟΣ
                │            │ │
     ═══════════╧════════════╧═╧══════

• ⚠️ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΦΥΤΩΡΙΟ: «Το κλάδεμα διαμόρφωσης καλό είναι να γίνεται στο φυτώριο και το δέντρο να φυτεύεται στη δεντροστοιχία διαμορφωμένο. Το μικρό αδιαμόρφωτο δεντρίλιο δεν αντέχει στις πιέσεις που δέχεται ένα δέντρο δεντροστοιχίας και τις περισσότερες φορές ή σπάει ή ξεραίνεται.»
• ΑΝ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΟ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΥΨΟΣ: «θα πρέπει ο συντηρητής της δεντροστοιχίας με κατάλληλα κλαδέματα να «σηκώσει» τον κορμό». ➜ Το ίδιο επαναλαμβάνεται και ως στόχος 6 του κλαδέματος συντήρησης: «Να αυξάνει το ύψος του κορμού των δέντρων, αφαιρώντας τα κλαδιά που εμποδίζουν την κίνηση των πεζών.»
• Ο ΙΔΙΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΣΕ ΑΛΛΗ ΜΟΡΦΗ ΣΤΙΣ ΝΗΣΙΔΕΣ (§10.2): εκεί το ζητούμενο δεν είναι η κίνηση των πεζών αλλά η ορατότητα των οδηγών:

    ΔΕΝΤΡΟΣΤΟΙΧΙΑ (πεζοδρόμιο)   ΥΨΟΣ ΚΟΡΜΟΥ 2-2,5 m
                                  ΓΙΑΤΙ: να μην εμποδίζεται Η ΚΙΝΗΣΗ
                                  ΤΩΝ ΠΕΖΩΝ
    ΝΗΣΙΔΑ — ΘΑΜΝΟΙ              ΥΨΟΣ ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1,5 m
                                  ΓΙΑΤΙ: οι ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ του ενός ρεύματος
                                  να ΜΗΝ ΤΥΦΛΩΝΟΥΝ τους οδηγούς του
                                  ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ
    ΝΗΣΙΔΑ — ΔΕΝΤΡΑ              ΟΡΘΟΚΛΑΔΑ - ΚΙΟΝΟΜΟΡΦΑ
                                  ΓΙΑΤΙ: να ΜΗΝ ΕΧΟΥΝ ΠΛΑΓΙΑ ΒΛΑΣΤΗΣΗ
                                  που ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα δέντρα που προορίζονται για δεντροστοιχία πρέπει να διαμορφώνονται στο φυτώριο με υψηλό κορμό, δύο έως δυόμισι μέτρα, ώστε τα κλαδιά να μην εμποδίζουν την κίνηση των πεζών στα πεζοδρόμια. Το κλάδεμα διαμόρφωσης καλό είναι να γίνεται στο φυτώριο και το δέντρο να φυτεύεται στη δεντροστοιχία ήδη διαμορφωμένο, γιατί το μικρό αδιαμόρφωτο δεντρίλιο δεν αντέχει στις πιέσεις που δέχεται ένα δέντρο δεντροστοιχίας και τις περισσότερες φορές ή σπάει ή ξεραίνεται. Αν το δέντρο που θα φυτευτεί δεν έχει το απαιτούμενο ύψος κορμού, θα πρέπει ο συντηρητής της δεντροστοιχίας με κατάλληλα κλαδέματα να σηκώσει τον κορμό· η αύξηση του ύψους του κορμού, με αφαίρεση των κλαδιών που εμποδίζουν την κίνηση των πεζών, αποτελεί άλλωστε και έναν από τους στόχους του κλαδέματος συντήρησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το αυστηρό κλάδεμα των μουριών των δεντροστοιχιών

Ερώτηση: Γιατί κλαδεύονται αυστηρά οι μουριές των δεντροστοιχιών των πόλεων; Πρέπει και οι αρρενανθείς μουριές να κλαδεύονται έτσι;

Απάντηση:

• Α. ΓΙΑΤΙ ΚΛΑΔΕΥΟΝΤΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ (§10.1.5, σελ. 280)

  Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ: «Γενικά, η καρποφορία των δεντροστοιχιών δεν είναι επιθυμητή, γιατί οι καρποί πέφτοντας στα πεζοδρόμια τα ρυπαίνουν και δημιουργούν και κίνδυνο ατυχήματος, αφού μπορούν να τους πατήσουν οι πεζοί και να γλιστρήσουν.»

  ΕΙΔΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΟΥΡΙΕΣ: «Πιο συγκεκριμένα, οι Μουριές που δεν είναι αρρενανθείς, παράγουν πολλά μούρα που λερώνουν πεζοδρόμια και αυτοκίνητα.»

• Η ΑΡΧΗ ΠΟΥ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΟΜΑΣΤΕ, αυτούσια: «Για να λύσουμε το πρόβλημα αυτό εκμεταλλευόμαστε την ιδιότητα των φυτών όπου, όσο πιο νεανική είναι η βλάστηση τόσο μικρότερος είναι ο σχηματισμός ανθέων και τόσο πιο μικρή η παραγωγή καρπών. Κλαδεύονται, λοιπόν, αυστηρά οι θηλυκές μουριές, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, με αποτέλεσμα οι ζωηροί και νεανικοί βλαστοί της άνοιξης να παράγουν λίγα ή και καθόλου μούρα, ενώ συγχρόνως αντικαθιστούν τη βλάστηση που αφαιρέσαμε με το κλάδεμα» (Εικ. 10.4).

    Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΑΥΣΤΗΡΟΥ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΚΛΑΔΕΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΡΙΑΣ
  
    ΧΕΙΜΩΝΑΣ: ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΛΑΔΕΜΑ
          ╲│╱          →        │
        ══╪══                 ══╪══
          │                     │
     (πλήρης κόμη)        (γυμνός σκελετός)
             ↓
    ΑΝΟΙΞΗ: ΖΩΗΡΟΙ ΚΑΙ ΝΕΑΝΙΚΟΙ ΒΛΑΣΤΟΙ
             ↓
    ① ΛΙΓΟΣ Ή ΚΑΘΟΛΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΘΕΩΝ → ΛΙΓΑ Ή ΚΑΘΟΛΟΥ ΜΟΥΡΑ
    ② ΣΥΓΧΡΟΝΩΣ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΠΟΥ ΑΦΑΙΡΕΘΗΚΕ
       → ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΔΕΝ ΧΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ

• Β. ΟΙ ΑΡΡΕΝΑΝΘΕΙΣ ΜΟΥΡΙΕΣ — ΟΧΙ

  Το βιβλίο γράφει ρητά ότι το πρόβλημα το δημιουργούν «οι Μουριές που δεν είναι αρρενανθείς» και ότι «κλαδεύονται, λοιπόν, αυστηρά οι θηλυκές μουριές».

    ΑΡΡΕΝΑΝΘΗΣ ΜΟΥΡΙΑ   = φέρει ΜΟΝΟ ΑΡΣΕΝΙΚΑ ΑΝΘΗ → ΔΕΝ ΔΕΝΕΙ ΚΑΡΠΟΥΣ
                            ➜ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕ ΤΑ ΜΟΥΡΑ
                            ➜ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΛΑΔΕΜΑ
    ΘΗΛΥΚΗ (μη αρρενανθής) = ΠΑΡΑΓΕΙ ΠΟΛΛΑ ΜΟΥΡΑ
                            ➜ ΛΕΡΩΝΟΥΝ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ
                            ➜ ΑΥΣΤΗΡΟ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΚΛΑΔΕΜΑ

  ➜ Άρα οι αρρενανθείς μουριές δεν χρειάζεται να κλαδεύονται αυστηρά για τον λόγο της καρποφορίας. Κλαδεύονται μόνο για τους υπόλοιπους στόχους του κλαδέματος συντήρησης (ανανέωση βλάστησης λόγω ρύπανσης, ισορρόπηση της κόμης, ύψος κορμού, κλαδιά στα σύρματα της ΔΕΗ ή στα μπαλκόνια).

• ⚠️ ΓΙΑΤΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ: «Άλλα δέντρα που χρησιμοποιούνται σε δεντροστοιχίες και οι καρποί τους δημιουργούν πρόβλημα στα πεζοδρόμια είναι οι Ελιές, οι Νεραντζιές, οι Μελιές. Τα δέντρα αυτά, όμως, δεν αντιδρούν στο αυστηρό κλάδεμα το ίδιο όπως η Μουριά. Μπορεί με το αυστηρό κλάδεμα να περιορίζεται η καρποφορία τους, όμως δεν αντικαθίσταται από τον πρώτο χρόνο η βλάστηση που αφαιρούμε, με αποτέλεσμα τα αυστηρά κλαδεμένα δέντρα να χάνουν την αισθητική τους.»

    ΟΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΙΔΗ
       ΕΛΙΕΣ και ΜΕΛΙΕΣ → «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕ ΑΛΛΟ ΕΙΔΟΣ
          ΔΕΝΤΡΟΥ» (αν το πρόβλημα είναι έντονο)
       ΝΕΡΑΝΤΖΙΑ → «ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΜΑΖΕΥΟΝΤΑΙ» (εάν υπάρχουν
          εργατικά χέρια)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μουριές των δεντροστοιχιών κλαδεύονται αυστηρά για να περιοριστεί η καρποφορία τους. Γενικά η καρποφορία των δεντροστοιχιών δεν είναι επιθυμητή, γιατί οι καρποί πέφτοντας στα πεζοδρόμια τα ρυπαίνουν και δημιουργούν και κίνδυνο ατυχήματος, αφού μπορούν να τους πατήσουν οι πεζοί και να γλιστρήσουν· ειδικότερα, οι μουριές που δεν είναι αρρενανθείς παράγουν πολλά μούρα που λερώνουν πεζοδρόμια και αυτοκίνητα. Για να λυθεί το πρόβλημα εκμεταλλευόμαστε την ιδιότητα των φυτών σύμφωνα με την οποία όσο πιο νεανική είναι η βλάστηση, τόσο μικρότερος είναι ο σχηματισμός ανθέων και τόσο πιο μικρή η παραγωγή καρπών. Κλαδεύονται λοιπόν αυστηρά οι θηλυκές μουριές κατά τη διάρκεια του χειμώνα, με αποτέλεσμα οι ζωηροί και νεανικοί βλαστοί της άνοιξης να παράγουν λίγα ή και καθόλου μούρα, ενώ συγχρόνως αντικαθιστούν τη βλάστηση που αφαιρέθηκε με το κλάδεμα. Όχι, οι αρρενανθείς μουριές δεν χρειάζεται να κλαδεύονται αυστηρά για τον λόγο αυτόν, αφού το πρόβλημα των μούρων το δημιουργούν μόνο οι μουριές που δεν είναι αρρενανθείς, δηλαδή οι θηλυκές· οι αρρενανθείς κλαδεύονται μόνο για τους υπόλοιπους στόχους του κλαδέματος συντήρησης. Σημειώνεται ότι η μέθοδος αυτή δεν εφαρμόζεται με την ίδια επιτυχία σε άλλα καρποφόρα είδη των δεντροστοιχιών, όπως οι Ελιές, οι Νεραντζιές και οι Μελιές, γιατί σε αυτά η βλάστηση που αφαιρείται δεν αντικαθίσταται από τον πρώτο χρόνο και τα δέντρα χάνουν την αισθητική τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η διαχείριση των κλαδιών από το κλάδεμα των δεντροστοιχιών

Ερώτηση: Πώς διαχειριζόμαστε τα κλαδιά και τα άλλα φυτικά υπολείμματα από το κλάδεμα των δεντροστοιχιών;

Απάντηση:

• ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (§10.1.5, σελ. 283): «Επειδή το δίκτυο των δρόμων μιας μεγάλης πόλης είναι αρκετά μακρύ, συνήθως και οι δεντροστοιχίες που το ακολουθούν απαρτίζονται από μεγάλο αριθμό δέντρων. Για τον Δήμο Αθηναίων που είναι ο μεγαλύτερος Δήμος της Ελλάδας, υπολογίζεται ότι το συνολικό μήκος των δρόμων ανέρχεται περίπου σε 750.000 μέτρα και περιλαμβάνει περίπου 90.000 δέντρα δεντροστοιχιών. Οι αριθμοί αυτοί αναδεικνύουν τις δεντροστοιχίες σε πολύ δυναμικό στοιχείο αστικού πρασίνου.» ➜ «Όπως είναι επόμενο το κλάδεμα τόσων δέντρων παράγει και ένα μεγάλο όγκο κλαδιών και άλλων φυτικών υπολειμμάτων, που πρέπει να διαχειριστούν οι τοπικές υπηρεσίες που ασχολούνται με το πράσινο.»

• Η ΠΑΛΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΑΣΗ, αυτούσια: «Συνήθως, τα κλαδιά αυτά καταλήγουν στις χωματερές, αν και η σύγχρονη τάση είναι να μειώνεται ο όγκος τους με κλαδοφάγους, που τα κομματιάζουν σε ένα είδος χοντρού πριονιδιού (wood-chip) (Εικ. 10.6), και ακολούθως να μετατρέπονται, με κατάλληλη ζύμωση, σε φυτοχώματα (compost).»

    ΤΑ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
  
     ΚΛΑΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ
          ╲│╱ ╲│╱ ╲│╱
             ↓
    ① ΚΛΑΔΟΦΑΓΟΣ — ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ
             ↓
    ② ΧΟΝΤΡΟ ΠΡΙΟΝΙΔΙ (WOOD-CHIP)
       ░░░░░░░░░░░░░
             ↓
    ③ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΖΥΜΩΣΗ → ΦΥΤΟΧΩΜΑΤΑ (COMPOST)
       ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒
  
    (αντί για: ΚΛΑΔΙΑ → ΧΩΜΑΤΕΡΗ)

• ⚠️ Το βιβλίο παραπέμπει ρητά για τις λεπτομέρειες: «(Περισσότερες λεπτομέρειες στο κεφάλαιο για τη διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων.)» — δηλαδή στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13, όπου περιγράφονται:

    · Ο ΒΙΟΘΡΥΜΜΑΤΙΣΤΗΣ-ΚΛΑΔΟΦΑΓΟΣ: «μηχανήματα που ΤΕΜΑΧΙΖΟΥΝ ΣΕ ΜΙΚΡΑ
      ΚΟΜΜΑΤΙΑ διάφορα φυτικά υπολείμματα όπως τα κλαδιά, με αποτέλεσμα
      η ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΗ»
    · Η ΨΥΧΡΗ και η ΘΕΡΜΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ
    · Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΣΩΡΟΥ ΜΕ ΣΤΡΩΜΑΤΑ ≤ 20 cm και το ΑΝΑΠΟΔΟΓΥΡΙΣΜΑ ΣΤΟΥΣ
      1,5-2 ΜΗΝΕΣ

• ΤΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΗΜΑ: η κατεύθυνση αυτή συμφωνεί με το κεφάλαιο 13, όπου η ανακύκλωση παρουσιάζεται ως διαδικασία που «έχει αποκτήσει μεγάλη σημασία εξαιτίας της σοβαρής επιβάρυνσης του περιβάλλοντος», και το προϊόν της, η κομπόστα, ως «άριστο βελτιωτικό εδάφους» που μπορεί να επιστρέψει στον ίδιο τον αστικό χώρο από τον οποίο προήλθε.

    ΤΟ ΚΛΕΙΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ
       ΔΕΝΤΡΟΣΤΟΙΧΙΑ → ΚΛΑΔΕΜΑ → WOOD-CHIP → COMPOST →
          → ΠΑΡΤΕΡΙΑ / ΝΗΣΙΔΕΣ / ΛΑΚΚΟΙ ΦΥΤΕΥΣΗΣ → ΔΕΝΤΡΟΣΤΟΙΧΙΑ

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κλάδεμα των δέντρων μιας μεγάλης πόλης παράγει πολύ μεγάλο όγκο κλαδιών και άλλων φυτικών υπολειμμάτων, που πρέπει να διαχειριστούν οι τοπικές υπηρεσίες πρασίνου· ενδεικτικά, το βιβλίο αναφέρει ότι για τον Δήμο Αθηναίων το συνολικό μήκος των δρόμων ανέρχεται περίπου σε 750.000 μέτρα και περιλαμβάνει περίπου 90.000 δέντρα δεντροστοιχιών. Συνήθως τα κλαδιά αυτά καταλήγουν στις χωματερές, αν και η σύγχρονη τάση είναι να μειώνεται ο όγκος τους με κλαδοφάγους, που τα κομματιάζουν σε ένα είδος χοντρού πριονιδιού, το λεγόμενο wood-chip, και ακολούθως να μετατρέπονται, με κατάλληλη ζύμωση, σε φυτοχώματα, δηλαδή σε compost. Το βιβλίο παραπέμπει για περισσότερες λεπτομέρειες στο κεφάλαιο για τη διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων, όπου περιγράφονται ο βιοθρυμματιστής-κλαδοφάγος, οι δύο μέθοδοι κομποστοποίησης, η ψυχρή και η θερμή, και η διαδικασία παρασκευής της κομπόστας με αλλεπάλληλα στρώματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι δυσκολίες των φυτών στις νησίδες και το πότισμά τους

Ερώτηση: Ποιες οι σημαντικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα φυτά στις νησίδες των δρόμων και τι πρέπει να προσέχουμε όταν τα ποτίζουμε;

Απάντηση:

• Α. ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ (§10.2, σελ. 285-286)

  Η ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ: «Οι νησίδες πρασίνου συνήθως είναι στενές λωρίδες με φυτά που βρίσκονται στη μέση μεγάλων αστικών οδικών αρτηριών... έχουν δεξιά και αριστερά τους συνεχή κίνηση αυτοκινήτων, που σημαίνει ότι είναι χώροι άκρως επιβαρημένοι από τη ρύπανση που προκαλούν τα αυτοκίνητα.»

  ① Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΡΥΠΟΥΣ: «η αιθάλη (κάπνα), το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), οι αρωματικοί υδρογονάνθρακες (CxHx), το μονοξείδιο του Αζώτου (NO), επιδρούν άμεσα και με δυσμενή αποτελέσματα στην ανάπτυξη των φυτών των νησίδων».

  ② ΤΟ ΣΥΝΕΧΕΣ ΡΕΥΜΑ ΑΕΡΑ: «το συνεχές ρεύμα αέρα που δημιουργεί η κίνηση των αυτοκινήτων, αποτελεί άλλον ένα δυσμενή παράγοντα».

• ③ ΟΙ ΘΑΜΝΟΙ ΥΠΟΦΕΡΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ: «Οι θάμνοι και γενικά τα χαμηλά φυτά υποφέρουν περισσότερο από τα δέντρα, αφού βρίσκονται πιο κοντά στο σημείο που εκλύονται οι ρύποι.» ➜ Γι' αυτό «είναι δυνατόν σε περιοχές ιδιαίτερα επιβαρημένες, και οι πολυετείς θάμνοι να αντιμετωπίζονται όχι σαν μόνιμο στοιχείο, αλλά σαν ένα στοιχείο εποχιακό που θα πρέπει να αντικαθίσταται συχνά». ➜ Και γι' αυτό «ο συντηρητής πρέπει να επιλέγει είδη φυτών με φύλλα λεία χωρίς χνούδι (Δάφνη Απόλλωνος, Μυρτιά, Δουράντα, Λιγούστρο κ.λπ.), ώστε να μειώνεται η προσκόλληση κάπνας και σκόνης και να μπορεί το φύλλο να πλυθεί καλύτερα».

  ④ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: «τα συνηθέστερα προβλήματα είναι αυτά που προκαλεί η ρύπανση των αυτοκινήτων... που έχουν σαν αποτέλεσμα την πρόωρη γήρανση και την καχεκτική εμφάνιση των φυτών (μικροφυλλία και μικρά μεσογονάτια διαστήματα είναι συμπτώματα που παρατηρούμε στις νησίδες). Παράλληλα ισχύουν και οι άλλες παρασιτικές και μη παρασιτικές ασθένειες.»

          ♣♣♣♣  ΔΕΝΤΡΑ — ψηλά, λιγότερη επιβάρυνση
         ══════
          ▒▒▒▒  ΘΑΜΝΟΙ — στο ύψος της εξάτμισης
       ═══════════ ΝΗΣΙΔΑ ═══════════
     →→→→ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ        ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ←←←←
     ΚΑΠΝΑ · CO · CxHx · NO · ΡΕΥΜΑ ΑΕΡΑ · ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΕΞΑΤΜΙΣΕΩΝ

• Β. ΤΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΣΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ

  ① ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΝΕΡΟ: «Το πότισμα των νησίδων πρέπει να γίνεται με περισσότερο νερό απ' ό,τι σε άλλους χώρους πρασίνου, γιατί το συνεχές ρεύμα αέρα που δημιουργούν τα αυτοκίνητα και η θερμότητα που εκλύεται από τις εξατμίσεις δημιουργούν συνθήκες μεγαλύτερης αφυδάτωσης.»

  ② ⚠️⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ — ΖΗΤΗΜΑ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ: «Αν το πότισμα γίνεται με σύστημα αυτόματου ποτίσματος, πρέπει να δείξουμε ιδιαίτερη προσοχή στο χρόνο ποτίσματος, γιατί αν αυτός είναι μεγαλύτερος απ' ό,τι πρέπει, τα νερά ξεχειλίζουν από τη νησίδα και τρέχουν στο δρόμο, με αποτέλεσμα να δημιουργούν προϋποθέσεις ατυχήματος, αφού είναι δυνατόν να γλιστρήσουν αυτοκίνητα και κυρίως δίκυκλα.»

  ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΕΝΤΟΝΟ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ: «στις νησίδες που ποτίζονται με σύστημα στάγδην άρδευσης, που όμως δεν ελέγχεται από προγραμματιστή και ηλεκτροβάνα, γιατί ανοίγει ο κηπουρός το νερό και πηγαίνει να κάνει άλλες δουλειές με αποτέλεσμα να μη σταματά το πότισμα όταν πρέπει».

• ③ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑ ΤΗΣ ΝΗΣΙΔΑΣ: «Θέλει ιδιαίτερη προσοχή η ρύθμιση των εκτοξευτήρων του αυτομάτου ποτίσματος καθώς και η ώρα έναρξης του ποτίσματος, γιατί το νερό βρέχει το δρόμο και τους οδηγούς δικύκλων, δημιουργώντας κίνδυνο ατυχήματος.»

    ΣΥΝΟΨΗ — ΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΗΣΙΔΑΣ
    ΠΟΣΟΤΗΤΑ    ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΝΕΡΟ (μεγαλύτερη αφυδάτωση)
    ΧΡΟΝΟΣ      ⚠️ ΟΧΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΑΠ' Ο,ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ — τα νερά
                ΞΕΧΕΙΛΙΖΟΥΝ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ → ΑΤΥΧΗΜΑ
    ΕΛΕΓΧΟΣ     ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΗΣ + ΗΛΕΚΤΡΟΒΑΝΑ (όχι χειροκίνητο άνοιγμα)
    ΕΚΤΟΞΕΥΤΗΡΕΣ ΣΩΣΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ — να ΜΗ ΒΡΕΧΟΥΝ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ
                ΟΔΗΓΟΥΣ ΔΙΚΥΚΛΩΝ
    ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ (κίνδυνος ατυχήματος)

  ⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΚΟΜΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ: στα εποχικά ανθόφυτα της νησίδας «θα πρέπει κατά την εγκατάστασή τους σε κάθε εποχιακό φύτεμα, να αφαιρούμε και να ανανεώνουμε το επιφανειακό χώμα, ώστε να απομακρύνονται οι ρύποι που έχουν συγκεντρωθεί εκεί».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σημαντικότερες δυσκολίες των φυτών των νησίδων οφείλονται στο ότι οι νησίδες είναι στενές λωρίδες στη μέση μεγάλων αστικών οδικών αρτηριών, με συνεχή κίνηση αυτοκινήτων δεξιά και αριστερά, και επομένως είναι χώροι άκρως επιβαρημένοι από τη ρύπανση. Οι πρωτογενείς ρύποι των αυτοκινήτων, δηλαδή η αιθάλη, το μονοξείδιο του άνθρακα, οι αρωματικοί υδρογονάνθρακες και το μονοξείδιο του αζώτου, επιδρούν άμεσα και με δυσμενή αποτελέσματα στην ανάπτυξη των φυτών, ενώ και το συνεχές ρεύμα αέρα που δημιουργεί η κίνηση των αυτοκινήτων αποτελεί άλλον ένα δυσμενή παράγοντα. Οι θάμνοι και γενικά τα χαμηλά φυτά υποφέρουν περισσότερο από τα δέντρα, αφού βρίσκονται πιο κοντά στο σημείο που εκλύονται οι ρύποι· γι' αυτό σε ιδιαίτερα επιβαρημένες περιοχές ακόμη και οι πολυετείς θάμνοι αντιμετωπίζονται ως εποχιακό στοιχείο που πρέπει να αντικαθίσταται συχνά, ενώ επιλέγονται είδη με λεία φύλλα χωρίς χνούδι, όπως η Δάφνη Απόλλωνος, η Μυρτιά, η Δουράντα και το Λιγούστρο. Τα συμπτώματα της επιβάρυνσης είναι η πρόωρη γήρανση και η καχεκτική εμφάνιση των φυτών, με μικροφυλλία και μικρά μεσογονάτια διαστήματα. Ως προς το πότισμα, αυτό πρέπει να γίνεται με περισσότερο νερό απ' ό,τι σε άλλους χώρους πρασίνου, γιατί το συνεχές ρεύμα αέρα και η θερμότητα από τις εξατμίσεις δημιουργούν συνθήκες μεγαλύτερης αφυδάτωσης. Πρέπει όμως να δείξουμε ιδιαίτερη προσοχή στον χρόνο ποτίσματος, γιατί αν αυτός είναι μεγαλύτερος απ' ό,τι πρέπει, τα νερά ξεχειλίζουν από τη νησίδα και τρέχουν στον δρόμο, δημιουργώντας προϋποθέσεις ατυχήματος, αφού μπορούν να γλιστρήσουν αυτοκίνητα και κυρίως δίκυκλα. Το φαινόμενο είναι πολύ έντονο στις νησίδες με στάγδην άρδευση που δεν ελέγχεται από προγραμματιστή και ηλεκτροβάνα, γιατί ο κηπουρός ανοίγει το νερό και πηγαίνει να κάνει άλλες δουλειές. Τέλος, όπου υπάρχει χλοοτάπητας, θέλει ιδιαίτερη προσοχή η ρύθμιση των εκτοξευτήρων και η ώρα έναρξης του ποτίσματος, γιατί το νερό βρέχει τον δρόμο και τους οδηγούς δικύκλων.

Κριτήρια αξιολόγησης: