Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 8 (σελ. 221-222) – ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 8
Αναλυτικές απαντήσεις και στις 27 ερωτήσεις του Κεφαλαίου 8 «Συντήρηση οπωροφόρων δένδρων και λαχανικών κήπου» (σελ. 221-222), με αυτούσια παραθέματα από το βιβλίο, πίνακες και σχηματικές αναπαραστάσεις.
Οι βασικές εργασίες συντήρησης των οπωροφόρων
Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές εργασίες συντήρησης των οπωροφόρων δέντρων;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1, σελ. 201), αυτούσια: «Οι κύριες εργασίες συντήρησης είναι το κλάδεμα, το πότισμα, η λίπανση και η προστασία από εχθρούς και ασθένειες.» ⚠️ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΣΘΕΤΕΙ ΚΑΙ ΠΕΜΠΤΗ (σελ. 219): «Οι κύριες εργασίες συντήρησης των οπωροφόρων δέντρων είναι το κλάδεμα, το πότισμα, η λίπανση και η προστασία από εχθρούς και ασθένειες και η ζιζανιοκτονία.»
-
ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥΣ ① ΚΛΑΔΕΜΑ (§8.1.1) ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ — ως τα 3-5 έτη, για ΓΕΡΟ ΣΚΕΛΕΤΟ στο επιθυμητό σχήμα ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑΣ — μετά, για ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΚΑΛΗΣ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ — για ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ + ΘΕΡΙΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ: ΚΟΡΥΦΟΛΟΓΗΜΑ · ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΦΥΛΛΩΝ · ΑΡΑΙΩΜΑ ΚΑΡΠΩΝ ② ΛΙΠΑΝΣΗ (§8.1.2) 1-5 ΕΤΩΝ: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ 5-10 Kg/ΔΕΝΔΡΟ (ΟΧΙ χημικά) ΚΑΡΠΟΦΟΡΑ: ΑΖΩΤΟΥΧΟ 1-5 Kg · ΦΩΣΦΟΡΟΥΧΟ ΚΑΙ ΚΑΛΙΟΥΧΟ 1-2 Kg ③ ΠΟΤΙΣΜΑ (§8.1.3) «ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥΣ» ΠΛΗΡΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ: 50-70 Kg ΝΕΡΟΥ/ΔΕΝΔΡΟ ΑΝΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ④ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ (§8.1.4) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΕΚΑΣΜΩΝ «ΚΥΡΙΩΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ» σε ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΑΣΕΙΣ (⑤ ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΙΑ — μόνο κατά την ΠΕΡΙΛΗΨΗ) -
⚠️ ΓΙΑΤΙ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΔΟΥΛΕΙΑ (σελ. 201): «παρόλο που η καλλιέργεια στοχεύει σε μικρή παραγωγή καρπών που προορίζονται για άμεση κατανάλωση από τον καλλιεργητή και την οικογένειά του, η συντήρηση των οπωροφόρων δένδρων και του λαχανόκηπου απαιτεί συστηματική και επίπονη εργασία, στην οποία πρέπει να διατίθεται αρκετός χρόνος.»
-
ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΩΣ Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ — οι τρεις λόγοι που το δικαιολογούν (§8.1.1), αυτούσια:
α) «για να ΚΑΘΟΡΙΣΘΕΙ Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΩΝ με ταυτόχρονη ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΓΕΡΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ, ΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟ ΣΧΗΜΑ» β) «για να ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΙ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΔΕΝΔΡΟΥ με την ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΞΕΡΩΝ, ΣΠΑΣΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΛΗΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΒΛΑΣΤΩΝ» γ) «για να ΔΙΑΤΗΡΗΘΕΙ Η ΑΡΙΣΤΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΔΕΝΔΡΟΥ»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύμφωνα με το βιβλίο, οι κύριες εργασίες συντήρησης των οπωροφόρων δέντρων είναι το κλάδεμα, το πότισμα, η λίπανση και η προστασία από εχθρούς και ασθένειες, ενώ η περίληψη του κεφαλαίου προσθέτει και τη ζιζανιοκτονία. Το κλάδεμα γίνεται για να καθοριστεί η κατεύθυνση ανάπτυξης των βλαστών με ταυτόχρονη εξασφάλιση γερού σκελετού διαμορφωμένου στο επιθυμητό σχήμα, για να προστατευτεί η υγεία του δέντρου με την απομάκρυνση ξερών, σπασμένων και προσβλημένων από ασθένειες βλαστών, και για να διατηρηθεί η άριστη ισορροπία μεταξύ καρποφορίας και ανάπτυξης· διακρίνεται σε κλάδεμα διαμόρφωσης, καρποφορίας και ανανέωσης και συμπληρώνεται από τις θερινές επεμβάσεις. Η λίπανση γίνεται με οργανική ουσία στα νεαρά δέντρα και με αζωτούχα, φωσφορούχα και καλιούχα λιπάσματα στα καρποφορούντα. Το πότισμα γίνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, με 50 έως 70 κιλά νερού ανά δέντρο την εβδομάδα στο στάδιο της πλήρους παραγωγής. Τέλος, η φυτοπροστασία γίνεται με προγράμματα ψεκασμών, κυρίως προληπτικά, για την αντιμετώπιση μυκήτων, βακτηρίων, ιών και φυσικών εχθρών. Σημειώνεται ότι, παρότι η καλλιέργεια στοχεύει σε μικρή παραγωγή καρπών για άμεση κατανάλωση, η συντήρηση απαιτεί συστηματική και επίπονη εργασία, στην οποία πρέπει να διατίθεται αρκετός χρόνος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ο σκοπός και η ηλικία του κλαδέματος διαμόρφωσης
Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός του κλαδέματος διαμόρφωσης και σε ποια ηλικία των δέντρων γίνεται;
Απάντηση:
-
Ο ΣΚΟΠΟΣ (§8.1.1.1, σελ. 202), αυτούσια: «Στόχος είναι η δημιουργία ενός δένδρου μέσου μεγέθους, με κλαδιά που εκφύονται από τον κορμό σε κανονικές αποστάσεις και με όλα τα μέρη του δένδρου να εκτίθενται στο φως και τον αέρα ώστε να μπορεί να γίνεται η επικονίαση των ανθών και η ωρίμανση των καρπών.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219) το διατυπώνει: «έχει στόχο τη δημιουργία γερού σκελετού, με ομοιόμορφη ανάπτυξη των βραχιόνων, σύμφωνη με το επιθυμητό σχήμα».
-
ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΑ — αυτούσια: «Τα περισσότερα οπωροφόρα δένδρα διατίθενται στο εμπόριο εμβολιασμένα σε υποκείμενα που περιορίζουν τη βλαστική ανάπτυξη της ποικιλίας και την κάνουν να καρποφορεί από μικρή ηλικία. Ένα χρόνο μετά τον εμβολιασμό, από τον βλαστοφόρο οφθαλμό του εμβολίου εκπτύσσεται ένας βλαστός χωρίς διακλαδώσεις. Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη μορφή που πωλούνται τα οπωροφόρα δένδρα από τους φυτωριούχους. Η διαμόρφωση του δένδρου ξεκινά από αυτή την ηλικία.»
ΤΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ │ ▼ 1 ΧΡΟΝΟΣ ΕΝΑΣ ΒΛΑΣΤΟΣ ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΚΛΑΔΩΣΕΙΣ ← έτσι πωλείται από τον φυτωριούχο │ ▼ ΕΔΩ ΞΕΚΙΝΑ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΛΑΔΕΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ │ ▼ 3-5 ΕΤΩΝ «ΕΧΕΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ» │ ▼ ΚΛΑΔΕΜΑ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑΣ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ επιβεβαιώνει: «Το κλάδεμα, που γίνεται στα μικρά σε ηλικία δέντρα (1-5 ετών)».
-
ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ Η ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΕΡΑ — το βιβλίο συνδέει τη γεωμετρία με τη φυσιολογία:
ΚΛΑΔΙΑ ΣΕ ΚΑΝΟΝΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ↓ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΡΗ ΕΚΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΕΡΑ ↓ ① ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΩΝ ② ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ⚠️ Το «μέσου μεγέθους» δεν είναι τυχαίο: τα υποκείμενα «περιορίζουν τη βλαστική ανάπτυξη» ακριβώς ώστε το δέντρο να μένει διαχειρίσιμο και να καρποφορεί από μικρή ηλικία.
-
ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ: «Τα οπωροφόρα δένδρα διαμορφώνονται κυρίως σε σχήμα κυπέλλου, πυραμίδας, ελεύθερης ατράκτου, σφαίρας, ριπιδίου, παλμέτας και κορδονιού.» ➜ Βλ. αναλυτικά την ερώτηση 3.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στόχος του κλαδέματος διαμόρφωσης είναι η δημιουργία ενός δέντρου μέσου μεγέθους, με κλαδιά που εκφύονται από τον κορμό σε κανονικές αποστάσεις και με όλα τα μέρη του δέντρου να εκτίθενται στο φως και τον αέρα, ώστε να μπορεί να γίνεται η επικονίαση των ανθών και η ωρίμανση των καρπών· η περίληψη του βιβλίου το διατυπώνει ως δημιουργία γερού σκελετού με ομοιόμορφη ανάπτυξη των βραχιόνων, σύμφωνη με το επιθυμητό σχήμα. Ως προς την ηλικία, τα περισσότερα οπωροφόρα διατίθενται στο εμπόριο εμβολιασμένα σε υποκείμενα που περιορίζουν τη βλαστική ανάπτυξη της ποικιλίας και την κάνουν να καρποφορεί από μικρή ηλικία· έναν χρόνο μετά τον εμβολιασμό, από τον βλαστοφόρο οφθαλμό του εμβολίου εκπτύσσεται ένας βλαστός χωρίς διακλαδώσεις, και αυτή είναι η πιο συνηθισμένη μορφή με την οποία πωλούνται τα δέντρα. Η διαμόρφωση ξεκινά από αυτήν την ηλικία και ολοκληρώνεται όταν τα δέντρα φθάσουν σε ηλικία τριών έως πέντε ετών, οπότε και αρχίζει το κλάδεμα καρποφορίας· η περίληψη αναφέρει ότι το κλάδεμα διαμόρφωσης γίνεται στα μικρά σε ηλικία δέντρα, ενός έως πέντε ετών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα σχήματα διαμόρφωσης των οπωροφόρων δέντρων
Ερώτηση: Ποια είναι τα σχήματα διαμόρφωσης των οπωροφόρων δέντρων;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1.1.1, σελ. 202): «Τα οπωροφόρα δένδρα διαμορφώνονται κυρίως σε σχήμα κυπέλλου, πυραμίδας, ελεύθερης ατράκτου, σφαίρας, ριπιδίου, παλμέτας και κορδονιού.»
① ΚΥΠΕΛΛΟ (Εικ. 8.1): «Ο σκελετός του δένδρου αποτελείται από τον κορμό ύψους 60-90 cm, από τον οποίο ξεκινούν στο ίδιο επίπεδο τρεις ή τέσσερις πρωτεύοντες βραχίονες σε γωνία 45° περίπου σε σχέση με τον κορμό και μεταξύ τους γωνίες 120°. Από κάθε πρωτεύοντα βραχίονα ξεκινούν οι δευτερεύοντες και από αυτούς οι τριτεύοντες. Το κέντρο του δέντρου είναι ανοιχτό.»
② ΠΥΡΑΜΙΔΑ (Εικ. 8.2): «Σε αντίθεση με τη διαμόρφωση κυπέλλου, εδώ ο κεντρικός βλαστός δεν κλαδεύεται και χρησιμοποιείται σαν σπονδυλική στήλη της πυραμίδας. Από αυτόν εκπτύσσονται σε γωνία οι πρωτεύοντες βραχίονες.»
-
③ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΤΡΑΚΤΟΣ (Εικ. 8.3): «Ο κορμός έχει ύψος περίπου 50 cm. Αφαιρούνται όλοι οι πλευρικοί βλαστοί κάτω από αυτό το ύψος και οι υπόλοιποι εκτείνονται ακτινωτά σε μεγάλες γωνίες γύρω από τον κεντρικό βλαστό.»
④ ΣΦΑΙΡΑ (Εικ. 8.4): «Από τον κορμό ύψους 70-80 cm εκπτύσσονται πρωτεύοντες βραχίονες σε πολύ μικρές αποστάσεις μεταξύ τους. Αυτοί οι βραχίονες έχουν ορθόκλαδη ανάπτυξη έως ότου λυγίσουν από το βάρος τους, για να σχηματίσουν πλάγιες βλαστήσεις. Από το κέντρο της κόμης και από την επάνω πλευρά των καμπτόμενων βλαστών αναπτύσσονται νέοι βλαστοί που με τη σειρά τους λυγίζουν και σχηματίζουν την «ποδιά» του δένδρου.» ⚠️ «Το κλάδεμα του δένδρου με σφαιρικό σχήμα περιορίζεται στην αφαίρεση βλαστών που διασταυρώνονται και αλληλοκαλύπτονται.»
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ — ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑ ΥΨΟΣ ΚΟΡΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ ΚΥΠΕΛΛΟ 60-90 cm ΚΛΑΔΕΥΕΤΑΙ — ΑΝΟΙΧΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΥΡΑΜΙΔΑ — ΔΕΝ ΚΛΑΔΕΥΕΤΑΙ — «ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ» ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΤΡΑΚΤΟΣ ~50 cm ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ — ΑΚΤΙΝΩΤΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΣΦΑΙΡΑ 70-80 cm ΒΡΑΧΙΟΝΕΣ ΣΕ ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ -
ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΣΧΗΜΑΤΑ — «χρησιμοποιούνται, κυρίως, στην εμπορική καλλιέργεια των οπωροφόρων δένδρων. Η κόμη αναπτύσσεται σε ένα επίπεδο κάθετο προς το έδαφος και χρειάζεται υποστήριξη του σκελετού με κατασκευές, όπως τριπλές ή τετραπλές σειρές από σύρματα στερεωμένα σε πασσάλους, τοίχους, φράκτες.»
⑤ ΚΟΡΔΟΝΙ (Εικ. 8.5): «Αποτελείται από ένα βλαστό με ή χωρίς πλευρικές διακλαδώσεις, που φέρει τα καρποφόρα όργανα. Το κορδόνι μπορεί να είναι οριζόντιο ή με κλίση. Μπορεί, επίσης, να είναι μονό, διπλό ή τριπλό.»
⑥ ΡΙΠΙΔΙΟ (ΒΕΝΤΑΛΙΑ) (Εικ. 8.6): «Οι βλαστοί εκφύονται από ένα χαμηλό κορμό (30 cm) και εκτείνονται ακτινωτά σε σχήμα βεντάλιας. Είναι κατάλληλο για φυτά που μεγαλώνουν δίπλα σε τοίχους ή φράχτες.»
⑦ ΠΑΛΜΕΤΑ (Εικ. 8.7): «Δημιουργείται από οριζόντιους πλευρικούς βλαστούς που εκπτύσσονται αντίθετα μεταξύ τους και σε ίσα διαστήματα, από έναν κάθετο κεντρικό βλαστό. Ο κάθε πλευρικός βλαστός φέρει τα καρποφόρα όργανα του δένδρου.» Παραλλαγές: «η παλμέτα με λοξούς βραχίονες, η παλμέτα με κάθετους βραχίονες και η παλμέτα σε σχήμα ύψιλον (Υ)».
-
ΣΧΗΜΑΤΙΚΑ ΤΑ ΕΠΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΥΠΕΛΛΟ ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΤΡΑΚΤΟΣ ╲ │ ╱ ╱│╲ ─┼─ ╲ │ ╱ ╱ │ ╲ ──┼── ═╪═ ╱ │ ╲ ──┼── │ ─── │ ─── │ ═══╧═══ ═══╧═══ ═══╧═══ ΑΝΟΙΧΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΩΤΑ, ΜΕΓΑΛΕΣ 60-90 cm ΑΚΛΑΔΕΥΤΟΣ ΓΩΝΙΕΣ, ~50 cm ΣΦΑΙΡΑ ΚΟΡΔΟΝΙ ΡΙΠΙΔΙΟ ΠΑΛΜΕΤΑ ╭───╮ ═════════ ╲ │ ╱ ───┼─── ╱ │ ╲ (μονό/διπλό/ ╲│╱ ───┼─── │ │ │ τριπλό, ══╧══ ───┼─── ╲ │ ╱ οριζόντιο ή 30 cm ═══╧═══ ═══╧═══ με κλίση) 70-80 cm ⚠️ ΚΟΡΔΟΝΙ · ΡΙΠΙΔΙΟ · ΠΑΛΜΕΤΑ → ΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΘΕΤΟ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ, ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΜΕ ΣΥΡΜΑΤΑ ΣΕ ΠΑΣΣΑΛΟΥΣ, ΤΟΙΧΟΥΣ, ΦΡΑΚΤΕΣ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα οπωροφόρα δέντρα διαμορφώνονται κυρίως σε σχήμα κυπέλλου, πυραμίδας, ελεύθερης ατράκτου, σφαίρας, ριπιδίου, παλμέτας και κορδονιού. Στο κύπελλο ο σκελετός αποτελείται από κορμό ύψους εξήντα ως ενενήντα εκατοστών, από τον οποίο ξεκινούν στο ίδιο επίπεδο τρεις ή τέσσερις πρωτεύοντες βραχίονες σε γωνία σαράντα πέντε μοιρών περίπου με τον κορμό και εκατόν είκοσι μοιρών μεταξύ τους, ενώ το κέντρο του δέντρου μένει ανοιχτό. Στην πυραμίδα, αντίθετα, ο κεντρικός βλαστός δεν κλαδεύεται και χρησιμοποιείται ως σπονδυλική στήλη, από την οποία εκπτύσσονται σε γωνία οι πρωτεύοντες βραχίονες. Στην ελεύθερη άτρακτο ο κορμός έχει ύψος περίπου πενήντα εκατοστά, αφαιρούνται όλοι οι πλευρικοί βλαστοί κάτω από αυτό το ύψος και οι υπόλοιποι εκτείνονται ακτινωτά σε μεγάλες γωνίες γύρω από τον κεντρικό βλαστό. Στη σφαίρα, από κορμό ύψους εβδομήντα ως ογδόντα εκατοστών εκπτύσσονται πρωτεύοντες βραχίονες σε πολύ μικρές αποστάσεις, με ορθόκλαδη ανάπτυξη ώσπου λυγίζουν από το βάρος τους, και από την επάνω πλευρά τους αναπτύσσονται νέοι βλαστοί που σχηματίζουν την ποδιά του δέντρου. Τα υπόλοιπα τρία σχήματα χρησιμοποιούνται κυρίως στην εμπορική καλλιέργεια, αναπτύσσονται σε ένα επίπεδο κάθετο προς το έδαφος και χρειάζονται υποστήριξη με τριπλές ή τετραπλές σειρές συρμάτων σε πασσάλους, τοίχους ή φράκτες. Το κορδόνι αποτελείται από έναν βλαστό, με ή χωρίς πλευρικές διακλαδώσεις, που φέρει τα καρποφόρα όργανα, και μπορεί να είναι οριζόντιο ή με κλίση, μονό, διπλό ή τριπλό. Στο ριπίδιο ή βεντάλια οι βλαστοί εκφύονται από χαμηλό κορμό τριάντα εκατοστών και εκτείνονται ακτινωτά σε σχήμα βεντάλιας, κατάλληλο για φυτά δίπλα σε τοίχους ή φράχτες. Τέλος, η παλμέτα δημιουργείται από οριζόντιους πλευρικούς βλαστούς που εκπτύσσονται αντίθετα μεταξύ τους και σε ίσα διαστήματα από κάθετο κεντρικό βλαστό, με παραλλαγές την παλμέτα με λοξούς βραχίονες, με κάθετους βραχίονες και σε σχήμα ύψιλον.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ο σκοπός και οι απαιτούμενες γνώσεις του κλαδέματος καρποφορίας
Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός του κλαδέματος καρποφορίας και ποιες γνώσεις είναι απαραίτητες για τη σωστή εκτέλεσή του;
Απάντηση:
-
Ο ΣΚΟΠΟΣ (§8.1.1.2, σελ. 206): «Όταν τα δένδρα φθάσουν σε ηλικία 3-5 ετών, έχει ολοκληρωθεί η διαμόρφωση του επιθυμητού σχήματος με το κλάδεμα διαμόρφωσης. Τα επόμενα χρόνια, ο στόχος του κλαδέματος είναι η εξασφάλιση καλής καρποφορίας.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ: «γίνεται όταν τα δέντρα μπουν στην παραγωγική φάση (καρποφορία) και έχει σκοπό να ευνοηθεί η παραγωγή καρπών».
-
⚠️ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟ: «Το κλάδεμα καρποφορίας είναι ο πιο εξειδικευμένος χειρισμός των οπωροφόρων δένδρων και απαιτεί γνώση του είδους των καρποφόρων οργάνων του κάθε είδους δένδρου και του είδους του βλαστού στον οποίο αναπτύσσονται.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ: «Για τη σωστή εφαρμογή του είναι απαραίτητη η γνώση των καρποφόρων οργάνων κάθε είδους οπωροφόρου δέντρου και του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται.»
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΗΣ — αυτούσια:
· ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΟΦΘΑΛΜΩΝ (ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΙ - ΑΝΘΟΦΟΡΟΙ - ΜΙΚΤΟΙ) · ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΩΝ (ΒΡΑΧΙΟΝΕΣ - ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙΑ - ΛΑΙΜΑΡΓΟΙ - ΑΣΚΟΙ ΚΑΙ ΛΑΜΒΟΥΡΔΕΣ ΣΤΑ ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ - ΑΙΧΜΕΣ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ) -
ΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΦΘΑΛΜΩΝ (υποσημειώσεις σελ. 207), αυτούσια:
ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΙ «όταν αναπτύσσονται ΠΑΡΑΓΟΥΝ ΒΛΑΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΛΛΑ. Συνήθως είναι ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΙ ΣΕ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΘΟΦΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕ ΜΥΤΕΡΟ ΣΧΗΜΑ» ΑΝΘΟΦΟΡΟΙ «όταν αναπτύσσονται ΠΑΡΑΓΟΥΝ ΑΝΘΗ» ΜΙΚΤΟΙ «παράγουν ΒΛΑΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΘΗ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ» ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΣ ΑΝΘΟΦΟΡΟΣ ▲ ● ΜΥΤΕΡΟΣ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΣ, ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΣ ΠΙΟ ΠΑΧΥΣ -
ΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΩΝ (υποσημειώσεις σελ. 207), αυτούσια:
ΒΡΑΧΙΟΝΕΣ «βλαστοί ΗΛΙΚΙΑΣ ΔΥΟ ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ, που μαζί με τον κορμό αποτελούν ΤΟΝ ΣΚΕΛΕΤΟ ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ» ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΕΣ: εκπτύσσονται ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΡΜΟ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ (ΠΛΕΥΡΙΚΟΙ): ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΕΣ ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙΟ «ΕΝΑ ΜΑΚΡΥ ΚΑΙ ΛΕΠΤΟ ΚΛΑΔΙ που αναπτύσσεται ΣΤΗ ΒΛΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ» ⚠️ Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ: ΠΛΕΥΡΙΚΟΙ ΚΥΡΙΩΣ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΙ, ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ ΑΝΘΟΦΟΡΟΣ «ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΡΠΟΦΟΡΕΙ» ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ: ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΣ, ΠΛΕΥΡΙΚΟΙ ΑΝΘΟΦΟΡΟΙ ΛΑΙΜΑΡΓΟΣ «ΕΝΑΣ ΒΛΑΣΤΟΣ που αναπτύσσεται από κάποιο ΛΑΝΘΑΝΟΝΤΑ (ΣΕ ΛΗΘΑΡΓΟ) ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑ ΟΦΘΑΛΜΟ ΤΟΥ ΚΟΡΜΟΥ Ή ΤΩΝ ΒΡΑΧΙΟΝΩΝ» ΑΣΚΟΣ «ΕΝΑΣ ΔΙΟΓΚΩΜΕΝΟΣ, ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ ΒΛΑΣΤΟΣ που σχηματίζεται με ΔΙΟΓΚΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΜΙΑΣ ΑΝΘΟΤΑΞΙΑΣ. Από αυτόν μπορούν να αναπτυχθούν ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙΑ ΚΑΙ ΛΑΜΒΟΥΡΔΕΣ» ΛΑΜΒΟΥΡΔΑ «ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΚΛΑΔΙ που καταλήγει σε ΕΝΑΝ ΟΦΘΑΛΜΟ ο οποίος ΤΑ ΔΥΟ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ… είναι ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΣ και ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΣΕ ΑΝΘΟΦΟΡΟ» ΑΙΧΜΗ (ΛΟΓΧΟΕΙΔΗΣ ΒΛΑΣΤΟΣ) «ΕΝΑΣ ΜΙΚΡΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ που καταλήγει σε ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟ ΟΦΘΑΛΜΟ ή σε ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ (ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ) ΑΝΘΟΦΟΡΩΝ ΟΦΘΑΛΜΩΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΕΝΑ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟ»⚠️ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΓΝΩΣΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ: ένα λάθος κόψιμο αφαιρεί ακριβώς τα όργανα που θα έδιναν τους καρπούς. Γι' αυτό και η τεχνική διαφέρει ριζικά ανά ομάδα (πυρηνόκαρπα / γιγαρτόκαρπα / εσπεριδοειδή) — βλ. ερωτήσεις 5, 6 και 7.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σκοπός του κλαδέματος καρποφορίας είναι η εξασφάλιση καλής καρποφορίας: όταν τα δέντρα φθάσουν σε ηλικία τριών έως πέντε ετών έχει ολοκληρωθεί η διαμόρφωση του επιθυμητού σχήματος και τα επόμενα χρόνια στόχος του κλαδέματος είναι να ευνοηθεί η παραγωγή καρπών. Το κλάδεμα καρποφορίας είναι ο πιο εξειδικευμένος χειρισμός των οπωροφόρων δέντρων και απαιτεί γνώση του είδους των καρποφόρων οργάνων του κάθε είδους δέντρου και του είδους του βλαστού στον οποίο αναπτύσσονται. Συγκεκριμένα, ο καλλιεργητής πρέπει να αναγνωρίζει, πρώτον, το είδος των οφθαλμών, δηλαδή τους βλαστοφόρους, που παράγουν βλαστούς και φύλλα και είναι συνήθως μικρότεροι και μυτεροί, τους ανθοφόρους, που παράγουν άνθη, και τους μικτούς, που παράγουν βλαστούς και άνθη ταυτόχρονα· και δεύτερον, το είδος των βλαστών, δηλαδή τους βραχίονες, που είναι βλαστοί ηλικίας δύο ετών και άνω και μαζί με τον κορμό αποτελούν τον σκελετό, τα λεπτοκλάδια, που είναι μακριά και λεπτά κλαδιά της βλαστικής περιόδου πριν από το κλάδεμα, τους λαίμαργους, που αναπτύσσονται από λανθάνοντα επί χρόνια οφθαλμό του κορμού ή των βραχιόνων, τους ασκούς και τις λαμβούρδες στα γιγαρτόκαρπα και τις αιχμές στα πυρηνόκαρπα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Το κλάδεμα καρποφορίας των πυρηνόκαρπων
Ερώτηση: Περιγράψατε το κλάδεμα καρποφορίας των πυρηνόκαρπων.
Απάντηση:
-
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΥ ΚΑΡΠΟΦΟΡΟΥΝ (§8.1.1.2, σελ. 206-207): πυρηνόκαρπα είναι η ροδακινιά, η βερικοκιά, η δαμασκηνιά κ.λπ. «Αυτά τα φυτά καρποφορούν σε βλαστούς που αναπτύχθηκαν την προηγούμενη χρονιά. Επομένως το κλάδεμα στοχεύει στην εξασφάλιση ετήσιων βλαστών που ανανεώνονται διαρκώς.» ΕΠΟΧΗ: «Κατάλληλη εποχή κλαδέματος είναι το τέλος του χειμώνα.»
-
Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΤΟΥΣ ΚΑΡΠΟΦΟΡΟΥΣ ΒΛΑΣΤΟΥΣ — αυτούσια: «Οι καρποφόροι βλαστοί έχουν αναπτύξει διακλαδώσεις από την προηγούμενη χρονιά. Από αυτές επιλέγονται δύο που θα αντικαταστήσουν τον παλιό καρποφόρο βλαστό, η μία κοντά στη βάση του και η άλλη περίπου στη μέση. Το υπόλοιπο τμήμα του βλαστού αφαιρείται. Οι διακλαδώσεις που βρίσκονται ανάμεσα στις δύο που επιλέχθηκαν κόβονται στον πρώτο βλαστοφόρο οφθαλμό.»
ΠΡΙΝ ΜΕΤΑ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ───●──●──●──●───● ───●──┴──┴──✂ 1 2 3 4 5 1 × × ▲ ▲ ▲ ▲ ΒΑΣΗ ΜΕΣΗ ΚΡΑΤΑΜΕ ΚΡΑΤΑΜΕ (βάση) (μέση) ✂ = ΑΦΑΙΡΕΙΤΑΙ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΒΛΑΣΤΟΥ × = ΟΙ ΕΝΔΙΑΜΕΣΕΣ ΔΙΑΚΛΑΔΩΣΕΙΣ ΚΟΒΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟ ΟΦΘΑΛΜΟ -
ΟΙ ΛΑΙΜΑΡΓΟΙ: «κόβονται όλοι από τη βάση τους.» ⚠️ ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΣΗ: «Εάν έχει δημιουργηθεί κάποιο κενό (π.χ. από σπάσιμο κάποιου βραχίονα) αφήνεται ένας λαίμαργος για να το καλύψει σταδιακά.»
ΤΑ ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙΑ: «εκτός από ένα βλαστοφόρο οφθαλμό στη βάση, φέρουν ανθοφόρους οφθαλμούς. Αυτοί αφήνονται να καρποφορήσουν και την επόμενη χρονιά τα λεπτοκλάδια κόβονται από τη βάση τους ή πάνω από το βλαστοφόρο οφθαλμό για να δημιουργηθεί αντικαταστάτης.»
ΤΟ ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙΟ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ ΟΦΘΑΛΜΟΣ → ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΛΕΥΡΙΚΟΙ ΟΦΘΑΛΜΟΙ → ΑΝΘΟΦΟΡΟΙ ΣΤΗ ΒΑΣΗ → ΕΝΑΣ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΣ ← ΑΥΤΟΣ ΔΙΝΕΙ ΤΟΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΗ ΧΡΟΝΙΑ 1: ΑΦΗΝΟΝΤΑΙ ΝΑ ΚΑΡΠΟΦΟΡΗΣΟΥΝ ΧΡΟΝΙΑ 2: ΚΟΒΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣΗ Ή ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟ -
⚠️ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, αυτούσιο: «Συνοψίζοντας, το κλάδεμα των πυρηνόκαρπων είναι ταυτόχρονα κλάδεμα καρποφορίας και ανανέωσης.»
ΓΙΑΤΙ ΣΥΜΠΙΠΤΟΥΝ ΟΙ ΔΥΟ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑ ΣΕ ΒΛΑΣΤΟΥΣ ΤΗΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ↓ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΝΕΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΒΛΑΣΤΟΙ ↓ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΠΟΥ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΜΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΑΝΑΝΕΩΝΕΙ ΤΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ⚠️ Αντίθετα, στα γιγαρτόκαρπα τα καρποφόρα όργανα (λαμβούρδες) «μπορούν να ανανεώνονται μόνες τους» για χρόνια — γι' αυτό εκεί η ανανέωση είναι χωριστός χειρισμός (βλ. ερώτηση 6).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα πυρηνόκαρπα, δηλαδή η ροδακινιά, η βερικοκιά, η δαμασκηνιά και άλλα, καρποφορούν σε βλαστούς που αναπτύχθηκαν την προηγούμενη χρονιά· επομένως το κλάδεμα στοχεύει στην εξασφάλιση ετήσιων βλαστών που ανανεώνονται διαρκώς, και κατάλληλη εποχή είναι το τέλος του χειμώνα. Οι καρποφόροι βλαστοί έχουν αναπτύξει διακλαδώσεις από την προηγούμενη χρονιά· από αυτές επιλέγονται δύο που θα αντικαταστήσουν τον παλιό καρποφόρο βλαστό, η μία κοντά στη βάση του και η άλλη περίπου στη μέση, ενώ το υπόλοιπο τμήμα του βλαστού αφαιρείται. Οι διακλαδώσεις που βρίσκονται ανάμεσα στις δύο που επιλέχθηκαν κόβονται στον πρώτο βλαστοφόρο οφθαλμό. Οι λαίμαργοι κόβονται όλοι από τη βάση τους· εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση που έχει δημιουργηθεί κάποιο κενό, για παράδειγμα από σπάσιμο κάποιου βραχίονα, οπότε αφήνεται ένας λαίμαργος για να το καλύψει σταδιακά. Τα λεπτοκλάδια, εκτός από έναν βλαστοφόρο οφθαλμό στη βάση, φέρουν ανθοφόρους οφθαλμούς· αυτοί αφήνονται να καρποφορήσουν και την επόμενη χρονιά τα λεπτοκλάδια κόβονται από τη βάση τους ή πάνω από τον βλαστοφόρο οφθαλμό, για να δημιουργηθεί αντικαταστάτης. Συνοψίζοντας, το κλάδεμα των πυρηνόκαρπων είναι ταυτόχρονα κλάδεμα καρποφορίας και ανανέωσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Το κλάδεμα καρποφορίας των γιγαρτόκαρπων
Ερώτηση: Περιγράψατε το κλάδεμα καρποφορίας των γιγαρτόκαρπων.
Απάντηση:
-
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ Ο ΣΚΟΠΟΣ (§8.1.1.2, σελ. 207-208): γιγαρτόκαρπα είναι η μηλιά, η αχλαδιά, η κυδωνιά κ.λπ. «Σκοπός του κλαδέματος είναι η ενίσχυση της δημιουργίας ασκών και καρποφόρων βλαστών. Η κατάλληλη εποχή κλαδέματος είναι το τέλος του χειμώνα.»
-
Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΩΝ ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙΩΝ — αυτούσια, βήμα προς βήμα:
① «Τα λεπτοκλάδια ΚΛΑΔΕΥΟΝΤΑΙ ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΡΩΤΟΥΣ ΟΦΘΑΛΜΟΥΣ» ② «Έτσι, από τους ΑΚΡΑΙΟΥΣ ΟΦΘΑΛΜΟΥΣ θα αναπτυχθούν ΕΝΑΣ Ή ΔΥΟ ΒΛΑΣΤΟΙ, αλλά ΟΙ ΔΥΟ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΙ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΘΑ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΣΕ ΑΝΘΟΦΟΡΟΥΣ. Αυτοί είναι ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΙ ΚΑΙ ΠΙΟ ΠΑΧΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΥΣ» ③ «ΤΟΝ ΕΠΟΜΕΝΟ ΧΕΙΜΩΝΑ ΚΟΒΕΤΑΙ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΙΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΘΟΦΟΡΟ ΟΦΘΑΛΜΟ» ④ «Μετά την καρποφορία, ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΔΙΣΚΟ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΘΑ ΑΝΑΠΤΥΧΘΕΙ ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ ΑΝΘΟΦΟΡΟΣ ΟΦΘΑΛΜΟΣ. Αυτή η διαδικασία θα συνεχιστεί ΓΙΑ ΧΡΟΝΙΑ. Με λίγα λόγια, ΟΙ ΛΑΜΒΟΥΡΔΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΝΑΝΕΩΝΟΝΤΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΟΥΣ» ⑤ «Μετά από ΜΕΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ, όταν οι λαμβούρδες ΕΧΟΥΝ ΑΥΞΗΘΕΙ ΠΟΛΥ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟ, ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΠΙΟ ΑΔΥΝΑΜΕΣ καθώς και αυτές που ΕΚΠΤΥΣΣΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΩΝ ΚΛΑΔΙΩΝ» ΤΟ ΛΕΠΤΟΚΛΑΔΙ ΤΩΝ ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΩΝ ●───●───●───●───────────────✂ ← ΚΟΒΕΤΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟΝ 4ο ΟΦΘΑΛΜΟ 1 2 3 4 ▲▲ ▲▲ ΟΙ ΔΥΟ ΟΙ ΑΚΡΑΙΟΙ → 1-2 ΒΛΑΣΤΟΙ ΒΛΑΣΤΟΦΟΡΟΙ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ → ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΝΘΟΦΟΡΟΙ (ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΙ ΚΑΙ ΠΙΟ ΠΑΧΕΙΣ) -
ΣΤΙΣ ΕΝΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ (ΟΠΩΡΩΝΕΣ) — «εφαρμόζεται ένας συνδυασμός κλαδέματος καρποφορίας και ανανέωσης. Αυτός στηρίζεται στην ικανότητα των γιγαρτοκάρπων να δημιουργούν ανθοφόρους οφθαλμούς σε ακλάδευτους βλαστούς ηλικίας δύο ετών.»
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΕΤΩΝ ΕΤΟΣ 0 (ΧΕΙΜΩΝΑΣ) «ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΙ ΜΕΡΙΚΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΒΛΑΣΤΟΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ και ΑΦΗΝΟΝΤΑΙ ΑΚΛΑΔΕΥΤΟΙ» ↓ ΒΛΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ «από τον ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΟΦΘΑΛΜΟ… δημιουργείται ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ, ενώ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΙΠΟΥΣ ΠΛΕΥΡΙΚΟΥΣ ΟΦΘΑΛΜΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΑΝΘΟΦΟΡΟΥΣ» ↓ ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ «Ο ΔΙΕΤΗΣ ΒΛΑΣΤΟΣ ΚΛΑΔΕΥΕΤΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΘΟΦΟΡΟ ΟΦΘΑΛΜΟ» ↓ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ «ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΚΑΡΠΟΦΟΡΟ ΚΛΑΔΙ» ↓ ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ — ΔΥΟ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ① «ΘΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ ΣΤΟ ΔΕΝΔΡΟ για να δημιουργήσει ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΠΟ ΛΑΜΒΟΥΡΔΕΣ» ② «ΘΑ ΚΟΠΕΙ ΣΤΑ 2-3 cm ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ» → «θα ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΒΛΑΣΤΟΥ και ΘΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙ ΠΑΛΙ Ο ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ» -
⚠️ ΤΟ ΟΦΕΛΟΣ: «Αυτή η κλιμάκωση στο κλάδεμα των βλαστών εμποδίζει την εμφάνιση παρενιαυτοφορίας των δένδρων.»
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΕΝΙΑΥΤΟΦΟΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Α: ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ → ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ ΧΡΟΝΙΑ Β: ΕΛΑΧΙΣΤΗ Ή ΚΑΘΟΛΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ➜ Η ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ ΟΤΙ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΒΛΑΣΤΟΙ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ → ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219) το επιβεβαιώνει: «Για την εξασφάλιση μεγάλης παραγωγής καρπών και την αποφυγή της παρενιαυτοφορίας, γίνεται το κλάδεμα ανανέωσης των δέντρων.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα γιγαρτόκαρπα, δηλαδή στη μηλιά, την αχλαδιά, την κυδωνιά και άλλα, σκοπός του κλαδέματος είναι η ενίσχυση της δημιουργίας ασκών και καρποφόρων βλαστών, και η κατάλληλη εποχή είναι το τέλος του χειμώνα. Τα λεπτοκλάδια κλαδεύονται αφήνοντας τους τέσσερις πρώτους οφθαλμούς· έτσι, από τους ακραίους οφθαλμούς θα αναπτυχθούν ένας ή δύο βλαστοί, αλλά οι δύο βλαστοφόροι της βάσης θα διαφοροποιηθούν το καλοκαίρι σε ανθοφόρους, οι οποίοι είναι στρογγυλοί και πιο παχείς από τους βλαστοφόρους. Τον επόμενο χειμώνα κόβεται το τμήμα του κλαδιού μετά τον τελευταίο ανθοφόρο οφθαλμό. Μετά την καρποφορία, από τον ποδίσκο των καρπών θα αναπτυχθεί ένας νέος ανθοφόρος οφθαλμός και η διαδικασία θα συνεχιστεί για χρόνια, δηλαδή οι λαμβούρδες μπορούν να ανανεώνονται μόνες τους. Μετά από μερικά χρόνια, όταν οι λαμβούρδες έχουν αυξηθεί πολύ σε αριθμό, αφαιρούνται οι πιο αδύναμες καθώς και αυτές που εκπτύσσονται στο κάτω μέρος των κλαδιών. Στις εντατικές καλλιέργειες, δηλαδή στους οπωρώνες, εφαρμόζεται συνδυασμός κλαδέματος καρποφορίας και ανανέωσης, που στηρίζεται στην ικανότητα των γιγαρτόκαρπων να δημιουργούν ανθοφόρους οφθαλμούς σε ακλάδευτους βλαστούς ηλικίας δύο ετών: επιλέγονται μερικοί ετήσιοι βλαστοί προς την εξωτερική πλευρά και αφήνονται ακλάδευτοι, τη βλαστική περίοδο που ακολουθεί από τον κορυφαίο οφθαλμό δημιουργείται νέος βλαστός ενώ οι περισσότεροι πλευρικοί διαφοροποιούνται σε ανθοφόρους, τον επόμενο χειμώνα ο διετής βλαστός κλαδεύεται ακριβώς μετά τον τελευταίο ανθοφόρο οφθαλμό και το καλοκαίρι μετατρέπεται σε καρποφόρο κλαδί, το οποίο τον επόμενο χειμώνα είτε θα παραμείνει για να δημιουργήσει ομάδα λαμβουρδών είτε θα κοπεί στα δύο με τρία εκατοστά από τη βάση του, ώστε να ξεκινήσει πάλι ο παραγωγικός κύκλος. Η κλιμάκωση αυτή στο κλάδεμα των βλαστών εμποδίζει την εμφάνιση παρενιαυτοφορίας των δέντρων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Το κλάδεμα καρποφορίας των εσπεριδοειδών
Ερώτηση: Περιγράψατε το κλάδεμα καρποφορίας των εσπεριδοειδών.
Απάντηση:
-
ΠΟΥ ΚΑΡΠΟΦΟΡΟΥΝ (§8.1.1.2, σελ. 208), αυτούσια: «Τα εσπεριδοειδή καρποφορούν κυρίως προς τις άκρες των χαμηλότερων δευτερευόντων βραχιόνων (ποδιές). Οι πρώτοι κλάδοι που παρακμάζουν σε παραγωγή καρπών είναι αυτοί που εκπτύσσονται προς το εσωτερικό και την κορυφή της κόμης.»
-
ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ: «Επομένως, στο κλάδεμα των εσπεριδοειδών αραιώνονται οι βλαστοί στο κέντρο και την κορυφή του δένδρου και στις ποδιές αφαιρούνται εκείνοι που έπαψαν να είναι παραγωγικοί.»
Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΕΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ ΚΟΡΥΦΗ ΚΟΜΗΣ ░░░░░░░ ← ΑΡΑΙΩΝΟΝΤΑΙ (παρακμάζουν πρώτοι) ░░░░░░░░░░░ ▓▓░░░ΚΕΝΤΡΟ░░▓▓ ← ΑΡΑΙΩΝΟΝΤΑΙ (παρακμάζουν πρώτοι) ▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ●●●▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓●●● ▲▲▲ ▲▲▲ ΠΟΔΙΕΣ — ΕΔΩ ΚΑΡΠΟΦΟΡΟΥΝ «ΚΥΡΙΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΑΚΡΕΣ ΤΩΝ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΩΝ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΩΝ ΒΡΑΧΙΟΝΩΝ» ➜ ΕΔΩ ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΟΣΟΙ «ΕΠΑΨΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΙ» -
⚠️⚠️ Η ΕΠΟΧΗ — Η ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΙΔΗ: «Το κλάδεμα των εσπεριδοειδών γίνεται αφού έχει περάσει ο κίνδυνος όψιμων παγετών (αρχή έως μέσα άνοιξης).»
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΠΟΧΩΝ ΚΛΑΔΕΜΑΤΟΣ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ ΑΡΧΗ ΕΩΣ ΜΕΣΑ ΑΝΟΙΞΗΣ ← ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΟΨΙΜΩΝ ΠΑΓΕΤΩΝ ΧΕΙΜΩΝΑΣ ─────┬──── ΑΝΟΙΞΗ ────┬──── ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ │ │ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ⚠️ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219) γράφει γενικά «Η εποχή κλαδεμάτων είναι το τέλος του χειμώνα έως αρχές άνοιξης» — δηλαδή δεν καλύπτει την εξαίρεση των εσπεριδοειδών, που κλαδεύονται ως και μέσα άνοιξης.
-
ΓΙΑΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΠΑΓΕΤΟΥΣ: τα εσπεριδοειδή είναι αειθαλή και ευαίσθητα στο ψύχος· ένα κλάδεμα πριν τους όψιμους παγετούς θα άνοιγε πληγές και θα ενεργοποιούσε νέα τρυφερή βλάστηση ακριβώς όταν ο παγετός μπορεί να τη σκοτώσει. ⚠️ Το ίδιο το βιβλίο, στο κεφ. 9 (§9.4.2), σημειώνει ότι το βακτήριο Pseudomonas syringae «προκαλεί ακανόνιστες μαύρες κηλίδες… συνήθως μετά από παγετό ή κλαδέματα όπου υπάρχουν ανοιχτές πληγές ή τομές» — γι' αυτό και συνιστά κάλυψη των τομών. ➜ Τέλος, ας σημειωθεί ότι στα εσπεριδοειδή το βιβλίο δεν περιγράφει χειρισμό λεπτοκλαδίων ή λαμβουρδών: το κλάδεμα είναι αραιωτικό, δηλαδή ρυθμίζει πού μένει η βλάστηση, όχι πόσοι οφθαλμοί μένουν σε κάθε κλαδί.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εσπεριδοειδή καρποφορούν κυρίως προς τις άκρες των χαμηλότερων δευτερευόντων βραχιόνων, δηλαδή στις ποδιές, ενώ οι πρώτοι κλάδοι που παρακμάζουν σε παραγωγή καρπών είναι αυτοί που εκπτύσσονται προς το εσωτερικό και την κορυφή της κόμης. Επομένως, στο κλάδεμα των εσπεριδοειδών αραιώνονται οι βλαστοί στο κέντρο και την κορυφή του δέντρου, ενώ στις ποδιές αφαιρούνται εκείνοι που έπαψαν να είναι παραγωγικοί. Το κλάδεμα των εσπεριδοειδών γίνεται αφού έχει περάσει ο κίνδυνος όψιμων παγετών, δηλαδή από την αρχή έως τα μέσα της άνοιξης, σε αντίθεση με τα πυρηνόκαρπα και τα γιγαρτόκαρπα, που κλαδεύονται στο τέλος του χειμώνα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι θερινές επεμβάσεις στα οπωροφόρα δέντρα
Ερώτηση: Ποιες είναι οι θερινές επεμβάσεις στα οπωροφόρα δέντρα και τι επιδιώκεται με καθεμιά από αυτές;
Απάντηση:
-
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΓΙΝΟΝΤΑΙ (§8.1.1.2, σελ. 209), αυτούσια: «Αυτές γίνονται κατά την περίοδο ενεργούς βλάστησης των δένδρων και έχουν στόχο να βοηθήσουν τη συμμετρία του σκελετού και την ποιότητα της καρποφορίας. Αυτές είναι το κορυφολόγημα, η αφαίρεση φύλλων και το αραίωμα των καρπών.»
-
① ΚΟΡΥΦΟΛΟΓΗΜΑ
«Κατά το κορυφολόγημα κόβονται οι κορυφές των βλαστών πριν αυτοί να ξυλοποιηθούν, ώστε με την καθυστέρηση της ανάπτυξής τους να εξοικονομηθεί ενέργεια από τα δένδρα, που θα χρησιμοποιηθεί για παραγωγή καρπών και νέων καρποφόρων οργάνων.» ⚠️ «Το κορυφολόγημα διαφέρει ανάλογα με το είδος των δένδρων και πρέπει να είναι ελαφρότερο στα αδύναμα δένδρα και πιο εκτεταμένο στα εύρωστα.»
ΤΙ ΠΕΤΥΧΑΙΝΕΙ ΤΟ ΚΟΡΥΦΟΛΟΓΗΜΑΒΛΑΣΤΟΣ ΣΕ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (ΜΗ ΞΥΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ) ✂ ←── ΚΟΒΕΤΑΙ Η ΚΟΡΥΦΗ │ │ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΒΛΑΣΤΟΥ ▼ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ▼ ① ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΡΠΩΝ ② ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΝΕΩΝ ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝΕΝΤΑΣΗ: ΑΔΥΝΑΜΑ ΔΕΝΔΡΑ → ΕΛΑΦΡΟΤΕΡΟ ΕΥΡΩΣΤΑ ΔΕΝΔΡΑ → ΠΙΟ ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΟ
-
② ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ
«Η αφαίρεση των φύλλων που καλύπτουν τους καρπούς έχει σκοπό να τους δώσει το απαραίτητο ηλιακό φως για να αποκτήσουν καλύτερη ποιότητα. Αυτή η επέμβαση γίνεται όταν οι καρποί έχουν μπει στο στάδιο της ωρίμανσης.»
③ ΑΡΑΙΩΜΑ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ
«Το αραίωμα των καρπών είναι απαραίτητο όταν τα δένδρα παράγουν μεγάλη καρποφορία. Εάν παραμείνουν όλοι οι καρποί, το δένδρο θα εξαντληθεί και αυτοί θα είναι μικροί σε μέγεθος και χαμηλής ποιότητας. Το αραίωμα γίνεται είτε με αφαίρεση ολόκληρου του μικρού καρπού από τον ποδίσκο είτε με κόψιμό του στη μέση με το ψαλίδι κλαδέματος» (Εικ. 8.8).
ΠΟΤΕ ΑΡΑΙΩΝΟΥΜΕ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ «ΜΟΛΙΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΘΕΙ Ο ΠΥΡΗΝΑΣ (ΚΟΥΚΟΥΤΣΙ)» ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ «όταν αποκτήσουν ΜΕΓΕΘΟΣ 3-5 cm» ⚠️ «Το ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΡΑΙΩΜΑΤΟΣ ΔΙΑΦΕΡΕΙ ανάλογα με ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΔΕΝΔΡΟΥ και ΤΗΝ ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗΣ»ΧΩΡΙΣ ΑΡΑΙΩΜΑ ΜΕ ΑΡΑΙΩΜΑ ●●●●●●●●●●● ● ● ● πολλοί ΜΙΚΡΟΙ λιγότεροι, ΜΕΓΑΛΟΙ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ
- ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ
- ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ
-
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ — ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΘΕΡΙΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΙ ΕΠΙΔΙΩΚΕΤΑΙ ΚΟΡΥΦΟΛΟΓΗΜΑ ΚΟΒΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΟΡΥΦΕΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΩΝ ΠΡΙΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΡΠΩΝ ΚΑΙ ΝΕΩΝ ΞΥΛΟΠΟΙΗΘΟΥΝ ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΤΟ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΤΟΥΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΦΩΣ → ΚΑΡΠΟΥΣ, ΣΤΗΝ ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΡΑΙΩΜΑ ΚΑΡΠΩΝ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΜΙΚΡΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΝΑ ΜΗΝ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΔΙΣΚΟ Ή ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΚΟΨΙΜΟ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΜΙΚΡΟΙ ΚΑΙ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΟΙΝΟΣ ΣΤΟΧΟΣ: «Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΑΙ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑΣ»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι θερινές επεμβάσεις γίνονται κατά την περίοδο ενεργούς βλάστησης των δέντρων και έχουν στόχο να βοηθήσουν τη συμμετρία του σκελετού και την ποιότητα της καρποφορίας· είναι το κορυφολόγημα, η αφαίρεση φύλλων και το αραίωμα των καρπών. Κατά το κορυφολόγημα κόβονται οι κορυφές των βλαστών πριν αυτοί ξυλοποιηθούν, ώστε με την καθυστέρηση της ανάπτυξής τους να εξοικονομηθεί ενέργεια από τα δέντρα, που θα χρησιμοποιηθεί για παραγωγή καρπών και νέων καρποφόρων οργάνων· διαφέρει ανάλογα με το είδος και πρέπει να είναι ελαφρότερο στα αδύναμα δέντρα και πιο εκτεταμένο στα εύρωστα. Η αφαίρεση των φύλλων που καλύπτουν τους καρπούς έχει σκοπό να τους δώσει το απαραίτητο ηλιακό φως για να αποκτήσουν καλύτερη ποιότητα και γίνεται όταν οι καρποί έχουν μπει στο στάδιο της ωρίμανσης. Το αραίωμα των καρπών είναι απαραίτητο όταν τα δέντρα παράγουν μεγάλη καρποφορία, γιατί αν παραμείνουν όλοι οι καρποί το δέντρο θα εξαντληθεί και οι καρποί θα είναι μικροί σε μέγεθος και χαμηλής ποιότητας· γίνεται είτε με αφαίρεση ολόκληρου του μικρού καρπού από τον ποδίσκο είτε με κόψιμό του στη μέση με το ψαλίδι κλαδέματος. Οι καρποί των πυρηνόκαρπων αραιώνονται μόλις σχηματιστεί ο πυρήνας, δηλαδή το κουκούτσι, και των γιγαρτόκαρπων όταν αποκτήσουν μέγεθος τριών έως πέντε εκατοστών, ενώ το ποσοστό αραιώματος διαφέρει ανάλογα με το είδος του δέντρου και την επιθυμητή ποσότητα συγκομιδής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η λίπανση των δέντρων που καρποφορούν
Ερώτηση: Αναφέρατε το είδος, την ποσότητα και το χρόνο εφαρμογής της λίπανσης σε δέντρα που καρποφορούν.
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1.2, σελ. 210), αυτούσια: «Στα δένδρα που καρποφορούν, ανάλογα με την ηλικία και την παραγωγή τους, μπορούν να χορηγηθούν ανά δένδρο 1-5 Kg αζωτούχου λιπάσματος και 1-2 Kg φωσφορούχου και καλιούχου. Τα φωσφορούχα και καλιούχα λιπάσματα συνήθως χορηγούνται σε μία δόση το χειμώνα. Η αζωτούχος λίπανση γίνεται τμηματικά με την πρώτη (και μεγαλύτερη) δόση το χειμώνα, τη δεύτερη μετά το δέσιμο του καρπού και την τρίτη στο τέλος της άνοιξης.»
-
ΕΙΔΟΣ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΝΑ ΔΕΝΔΡΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΔΟΣΕΙΣ ΑΖΩΤΟΥΧΟ 1-5 Kg ΤΡΕΙΣ (ΤΜΗΜΑΤΙΚΑ) ΦΩΣΦΟΡΟΥΧΟ 1-2 Kg ΜΙΑ ΚΑΛΙΟΥΧΟ 1-2 Kg ΜΙΑ ⚠️ «ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ» ΧΡΟΝΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ — ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ ──────────► ΔΕΣΙΜΟ ΚΑΡΠΟΥ ──────► ΤΕΛΟΣ ΑΝΟΙΞΗΣ │ │ │ ├─ ΦΩΣΦΟΡΟΥΧΟ │ │ │ (ΟΛΟ, ΜΙΑ ΔΟΣΗ) │ │ ├─ ΚΑΛΙΟΥΧΟ │ │ │ (ΟΛΟ, ΜΙΑ ΔΟΣΗ) │ │ └─ ΑΖΩΤΟΥΧΟ └─ ΑΖΩΤΟΥΧΟ └─ ΑΖΩΤΟΥΧΟ 1η ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ 2η ΔΟΣΗ 3η ΔΟΣΗ ΔΟΣΗ -
⚠️ ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΑΖΩΤΟ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΟΧΙ: το άζωτο είναι ευκίνητο στο έδαφος και εκπλύνεται εύκολα, ενώ τροφοδοτεί τη βλάστηση σε τρεις κρίσιμες στιγμές — την έναρξη της βλάστησης (χειμερινή δόση), το δέσιμο και τη μεγέθυνση του καρπού και τη συμπλήρωση της ετήσιας αύξησης (τέλος άνοιξης). Τα φωσφορικά και τα καλιούχα είναι λιγότερο ευκίνητα και μία χειμερινή δόση επαρκεί. ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219) το επιβεβαιώνει συνοπτικά: «Τα δέντρα που καρποφορούν λιπαίνονται με 1-5 Kg/δέντρο αζωτούχου λιπάσματος, που δίνεται τμηματικά σε τρεις δόσεις και 1-2 Kg/δέντρο φωσφορούχου και καλιούχου σε μία δόση το χειμώνα.»
-
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΝΕΑΡΑ ΔΕΝΤΡΑ (§8.1.2): «Στα οπωροφόρα δένδρα που δεν έχουν μπει ακόμα στο στάδιο της καρποφορίας (ηλικίας 1-5 ετών) καλύτερα να αποφεύγεται η χρήση χημικών λιπασμάτων. Ο εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ουσία (καλά χωνεμένη κοπριά, κομπόστες) σε μέση ποσότητα 5-10 Kg/δένδρο αρκεί για να καλύψει τις θρεπτικές του ανάγκες.»
ΗΛΙΚΙΑ ΛΙΠΑΝΣΗ 1-5 ΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ 5-10 Kg/ΔΕΝΔΡΟ (ΧΩΡΙΣ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑ) ⚠️ ΟΧΙ ΧΗΜΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΡΠΟΦΟΡΑ ΑΖΩΤΟΥΧΟ 1-5 Kg (3 δόσεις) + ΦΩΣΦΟΡΟΥΧΟ ΚΑΙ ΚΑΛΙΟΥΧΟ 1-2 Kg (1 δόση, χειμώνα)⚠️⚠️ Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΜΕΤΡΟΥ: «Η υπερβολική λίπανση πρέπει να αποφεύγεται, γιατί έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο φυτό (δημιουργία υπερβολικής νέας βλάστησης ευαίσθητης σε προσβολές, φυτοτοξικότητα) και στο φυσικό περιβάλλον.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα δέντρα που καρποφορούν, ανάλογα με την ηλικία και την παραγωγή τους, μπορούν να χορηγηθούν ανά δέντρο ένα έως πέντε κιλά αζωτούχου λιπάσματος και ένα έως δύο κιλά φωσφορούχου και καλιούχου. Τα φωσφορούχα και καλιούχα λιπάσματα συνήθως χορηγούνται σε μία δόση τον χειμώνα, ενώ η αζωτούχος λίπανση γίνεται τμηματικά, με την πρώτη και μεγαλύτερη δόση τον χειμώνα, τη δεύτερη μετά το δέσιμο του καρπού και την τρίτη στο τέλος της άνοιξης. Σημειώνεται ότι στα δέντρα που δεν έχουν μπει ακόμη στο στάδιο της καρποφορίας, ηλικίας ενός έως πέντε ετών, καλύτερα να αποφεύγεται η χρήση χημικών λιπασμάτων και αρκεί ο εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ουσία, δηλαδή καλά χωνεμένη κοπριά ή κομπόστες, σε μέση ποσότητα πέντε έως δέκα κιλών ανά δέντρο. Σε κάθε περίπτωση, η υπερβολική λίπανση πρέπει να αποφεύγεται, γιατί έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο φυτό, με δημιουργία υπερβολικής νέας βλάστησης ευαίσθητης σε προσβολές και φυτοτοξικότητα, αλλά και στο φυσικό περιβάλλον.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ο τρόπος ποτίσματος των οπωροφόρων δέντρων
Ερώτηση: Πώς γίνεται το πότισμα των οπωροφόρων δέντρων;
Απάντηση:
-
Η ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ (§8.1.3, σελ. 210), αυτούσια: «Τα οπωροφόρα δένδρα ποτίζονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Η απαιτούμενη ποσότητα νερού εξαρτάται από το είδος και την ηλικία του δένδρου, το έδαφος στο οποίο είναι φυτεμένο και τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής.»
-
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: «Οι τρόποι εφαρμογής της άρδευσης είναι με λεκάνες ποτίσματος, διπλά αυλάκια στην περίμετρο των δένδρων, με καταιονισμό και με σταγόνες. Ο τελευταίος τρόπος είναι ο πιο κατάλληλος και μπορεί να συνδυαστεί με την εφαρμογή λίπανσης (υδρολίπανση).»
ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΦΟΡΩΝ ① ΛΕΚΑΝΕΣ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ╭─────────╮ │ ▓█▓ │ ← ΛΕΚΑΝΗ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΡΜΟ ╰─────────╯ ② ΔΙΠΛΑ ΑΥΛΑΚΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΤΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ ══════ ▓█▓ ══════ ← ΔΥΟ ΑΥΛΑΚΙΑ ΕΚΑΤΕΡΩΘΕΝ ③ ΚΑΤΑΙΟΝΙΣΜΟΣ (ΤΕΧΝΗΤΗ ΒΡΟΧΗ) ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ▓█▓ ④ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ← «Ο ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ» · · · ▓█▓ · · · + ΥΔΡΟΛΙΠΑΝΣΗ -
⚠️⚠️ Η ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΗ — αυτούσια: «Ιδιαίτερα κατά την περίοδο της καρποφορίας οι αρδεύσεις πρέπει να είναι συστηματικές. Ακανόνιστα διαστήματα έλλειψης νερού, που ακολουθούνται από συχνή και μεγάλης ποσότητας άρδευση, δημιουργούν ανωμαλίες στην ανάπτυξη των καρπών.»
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΑΚΑΝΟΝΙΣΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΞΗΡΑΣΙΑ ──► ΞΑΦΝΙΚΗ ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΔΕΥΣΗ ──► ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ⚠️ Το βιβλίο το επαναλαμβάνει στη §8.1.4: «ΟΙ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ… ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ Ή ΑΚΑΝΟΝΙΣΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ»➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219): «Το πότισμα πρέπει να γίνεται σε κανονικά διαστήματα, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της καρποφορίας.»
-
ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ΥΠΕΡΕΧΟΥΝ — το βιβλίο τα εξηγεί αναλυτικά στα λαχανικά (§8.2.4) και ισχύουν και εδώ: «η απώλεια από απορροή και εξάτμιση είναι ελάχιστη» και «δεν ευνοείται η ανάπτυξη ζιζανίων και μυκητολογικών ασθενειών». ➜ Επιπλέον, στα οπωροφόρα η στάγδην άρδευση επιτρέπει την υδρολίπανση, δηλαδή τη χορήγηση λιπάσματος μαζί με το νερό, που ταιριάζει απόλυτα με την τμηματική αζωτούχο λίπανση (βλ. ερώτηση 9).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα οπωροφόρα δέντρα ποτίζονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, ενώ η απαιτούμενη ποσότητα νερού εξαρτάται από το είδος και την ηλικία του δέντρου, το έδαφος στο οποίο είναι φυτεμένο και τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής. Οι τρόποι εφαρμογής της άρδευσης είναι με λεκάνες ποτίσματος, με διπλά αυλάκια στην περίμετρο των δέντρων, με καταιονισμό και με σταγόνες· ο τελευταίος τρόπος είναι ο πιο κατάλληλος και μπορεί να συνδυαστεί με την εφαρμογή λίπανσης, δηλαδή με υδρολίπανση. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο της καρποφορίας οι αρδεύσεις πρέπει να είναι συστηματικές, γιατί ακανόνιστα διαστήματα έλλειψης νερού, που ακολουθούνται από συχνή και μεγάλης ποσότητας άρδευση, δημιουργούν ανωμαλίες στην ανάπτυξη των καρπών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η μέση ποσότητα νερού στο στάδιο πλήρους παραγωγής
Ερώτηση: Ποια είναι η μέση ποσότητα νερού που απαιτεί ένα δέντρο στο στάδιο πλήρους παραγωγής;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1.3, σελ. 210), αυτούσια: «Στα δένδρα που βρίσκονται στο στάδιο πλήρους παραγωγής κυμαίνεται από 50-70 Kg νερού /δένδρο ανά εβδομάδα.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219) το επιβεβαιώνει: «Η ποσότητα νερού για ένα δέντρο στο στάδιο της πλήρους παραγωγής είναι 50-70 Kg/εβδομάδα.»
-
ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΣΕ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 50-70 Kg ΝΕΡΟΥ / ΔΕΝΔΡΟ / ΕΒΔΟΜΑΔΑ (1 Kg ΝΕΡΟΥ = 1 ΛΙΤΡΟ) = 50-70 ΛΙΤΡΑ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ≈ 7-10 ΛΙΤΡΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΓΙΑ 10 ΔΕΝΔΡΑ ΣΕ ΕΝΑΝ ΟΙΚΙΑΚΟ ΚΗΠΟ: 500-700 ΛΙΤΡΑ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΜΟΝΑΔΑ: το βιβλίο δίνει την ποσότητα σε κιλά (Kg) και ανά εβδομάδα, όχι ανά πότισμα και όχι ανά ημέρα.
-
ΤΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΝΟΥΜΕΡΟ — το ίδιο εδάφιο ορίζει τους τέσσερις παράγοντες:
Η ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ: ① ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΔΕΝΔΡΟΥ ② ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΟΥ ΔΕΝΔΡΟΥ ③ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΦΥΤΕΜΕΝΟ ④ ΤΙΣ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ➜ ΓΙ' ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΕΥΡΟΣ (50-70) ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΝΑΝ ΑΡΙΘΜΟ⚠️ Η τιμή αφορά ειδικά το στάδιο πλήρους παραγωγής — όχι τα νεαρά δέντρα, των οποίων οι ανάγκες είναι μικρότερες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα δέντρα που βρίσκονται στο στάδιο πλήρους παραγωγής η απαιτούμενη ποσότητα νερού κυμαίνεται από πενήντα έως εβδομήντα κιλά ανά δέντρο την εβδομάδα. Το εύρος αυτό οφείλεται στο ότι η απαιτούμενη ποσότητα εξαρτάται από το είδος και την ηλικία του δέντρου, από το έδαφος στο οποίο είναι φυτεμένο και από τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι κυριότεροι φυσικοί εχθροί των οπωροφόρων δέντρων
Ερώτηση: Αναφέρατε τους κυριότερους φυσικούς εχθρούς των οπωροφόρων δέντρων.
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1.4, σελ. 211), αυτούσια: «Οι κυριότεροι φυσικοί εχθροί τους είναι οι αφίδες, οι θρίπες, τα κοκκοειδή, η μεσογειακή μύγα, η καρπόκαψα και οι τετράνυχοι.»
-
ΟΙ ΕΞΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΦΟΡΩΝ ① ΑΦΙΔΕΣ ④ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΜΥΓΑ ② ΘΡΙΠΕΣ ⑤ ΚΑΡΠΟΚΑΨΑ ③ ΚΟΚΚΟΕΙΔΗ ⑥ ΤΕΤΡΑΝΥΧΟΙ➜ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΘΕΝΑ — με βάση όσα περιγράφει το ίδιο βιβλίο στο κεφ. 9 (§9.2):
ΑΦΙΔΕΣ (ΜΕΛΙΓΚΡΕΣ) «ΜΥΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΥΜΟΥΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ» και «ΕΚΚΡΙΝΟΥΝ ΜΕΛΙΤΩΔΗ ΟΥΣΙΑ» ΘΡΙΠΕΣ ΜΥΖΗΤΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΣΤΑ ΑΝΘΗ ΚΑΙ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΚΟΚΚΟΕΙΔΗ ΜΥΖΗΤΙΚΑ ΜΕ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟ ΚΑΛΥΜΜΑ (ΨΩΡΕΣ, ΒΑΜΒΑΚΑΔΕΣ) ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΜΥΓΑ ΩΟΤΟΚΕΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ — ΟΙ ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΤΟΝ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΝ ΚΑΡΠΟΚΑΨΑ ΛΕΠΙΔΟΠΤΕΡΟ — Η ΠΡΟΝΥΜΦΗ ΤΡΩΕΙ ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΡΠΟΥ (ΜΗΛΙΑ, ΑΧΛΑΔΙΑ) ΤΕΤΡΑΝΥΧΟΙ ΑΚΑΡΕΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΩ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ -
⚠️ ΜΗΝ ΤΟΥΣ ΣΥΓΧΕΕΤΕ ΜΕ ΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ — το βιβλίο κάνει σαφή διάκριση:
ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ = ΖΩΑ (ΕΝΤΟΜΑ, ΑΚΑΡΕΑ) = ΜΥΚΗΤΕΣ, ΒΑΚΤΗΡΙΑ, ΙΟΙ αφίδες, θρίπες, ωίδιο, φουζικλάδιο, καστανή σήψη, κοκκοειδή, μεσογειακή σεπτορίωση, εξώασκος, αδρομυκώσεις, μύγα, καρπόκαψα, σκωρίαση, βακτηριακοί καρκίνοι τετράνυχοι και έλκη ➜ ΒΛ. ΕΡΩΤΗΣΗ 13ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ: «Τα προγράμματα ψεκασμών είναι κυρίως προληπτικά και εφαρμόζονται σε τέσσερις φάσεις ανάπτυξης των δένδρων: στη διόγκωση των οφθαλμών, στην εμφάνιση των κλειστών ανθών, στην πτώση των πετάλων και μετά την πτώση των φύλλων.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύμφωνα με το βιβλίο, οι κυριότεροι φυσικοί εχθροί των οπωροφόρων δέντρων είναι οι αφίδες, οι θρίπες, τα κοκκοειδή, η μεσογειακή μύγα, η καρπόκαψα και οι τετράνυχοι. Πρόκειται για ζωικούς εχθρούς, δηλαδή έντομα και ακάρεα, και διακρίνονται από τις ασθένειες, που οφείλονται σε μύκητες, βακτήρια και ιούς. Η αντιμετώπισή τους γίνεται με προγράμματα ψεκασμών, τα οποία είναι κυρίως προληπτικά και εφαρμόζονται σε τέσσερις φάσεις ανάπτυξης των δέντρων: στη διόγκωση των οφθαλμών, στην εμφάνιση των κλειστών ανθών, στην πτώση των πετάλων και μετά την πτώση των φύλλων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι πιο συνηθισμένες ασθένειες των οπωροφόρων δέντρων
Ερώτηση: Αναφέρατε τις πιο συνηθισμένες ασθένειες των οπωροφόρων δέντρων.
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1.4, σελ. 211), αυτούσια: «Τα οπωροφόρα δένδρα προσβάλλονται από μύκητες, βακτήρια και ιούς στον κορμό, το ριζικό σύστημα, τους βλαστούς, τα φύλλα και τους καρπούς. Οι πιο συνηθισμένες προσβολές είναι από ωίδιο, φουζικλάδιο, καστανή σήψη, σεπτορίωση, εξώασκο, αδρομυκώσεις, σκωρίαση, βακτηριακούς καρκίνους και έλκη.»
-
ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΤΙΟ ΤΟΥΣ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ① ΩΙΔΙΟ «ΛΕΥΚΗ ΑΛΕΥΡΩΔΗΣ ΕΞΑΝΘΗΣΗ» (κεφ. 9) ② ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟ ΣΚΟΥΡΕΣ ΚΗΛΙΔΕΣ ΣΕ ΦΥΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΡΠΟΥΣ (ΜΗΛΙΑ, ΑΧΛΑΔΙΑ) ③ ΚΑΣΤΑΝΗ ΣΗΨΗ ΣΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ④ ΣΕΠΤΟΡΙΩΣΗ ΚΗΛΙΔΩΣΕΙΣ ΦΥΛΛΩΝ ⑤ ΕΞΩΑΣΚΟΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ (ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ) ⑥ ΑΔΡΟΜΥΚΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ → ΜΑΡΑΣΜΟΣ ⑦ ΣΚΩΡΙΑΣΗ ΣΚΩΡΟΧΡΩΜΑ ΣΠΟΡΙΟΔΟΧΕΙΑ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ⑧ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΟΙ ΚΑΡΚΙΝΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΕ ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΚΟΡΜΟ ⑨ ΕΛΚΗ ΠΛΗΓΕΣ ΣΤΟΝ ΦΛΟΙΟ -
⚠️ ΠΟΥ ΠΡΟΣΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ — το βιβλίο απαριθμεί πέντε σημεία:
ΚΟΡΜΟΣ · ΡΙΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ · ΒΛΑΣΤΟΙ · ΦΥΛΛΑ · ΚΑΡΠΟΙκαι τρεις κατηγορίες παθογόνων: ΜΥΚΗΤΕΣ · ΒΑΚΤΗΡΙΑ · ΙΟΙ.
-
Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ — ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΑΣΕΙΣ ΨΕΚΑΣΜΩΝ, αυτούσια: «Τα προγράμματα ψεκασμών είναι κυρίως προληπτικά και εφαρμόζονται σε τέσσερις φάσεις ανάπτυξης των δένδρων:»
① ΣΤΗ ΔΙΟΓΚΩΣΗ ΤΩΝ ΟΦΘΑΛΜΩΝ ② ΣΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΑΝΘΩΝ ③ ΣΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΤΑΛΩΝ ④ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥΣ ΤΕΛΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑ ─► ΑΝΟΙΞΗ ────────────► ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ① ② ③ ④ ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΚΑΝΕΝΑΣ ΨΕΚΑΣΜΟΣ ΣΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΝΘΗ — ΨΕΚΑΖΟΥΜΕ ΠΡΙΝ (ΚΛΕΙΣΤΑ ΑΝΘΗ) ΚΑΙ ΜΕΤΑ (ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ), ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΒΛΑΠΤΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΤΕΣ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219): «Η φυτοπροστασία… γίνεται με πρόγραμμα ψεκασμών για την καταπολέμηση των φυσικών εχθρών και την πρόληψη και εξάλειψη των προσβολών από μύκητες και βακτήρια.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα οπωροφόρα δέντρα προσβάλλονται από μύκητες, βακτήρια και ιούς στον κορμό, το ριζικό σύστημα, τους βλαστούς, τα φύλλα και τους καρπούς. Οι πιο συνηθισμένες προσβολές είναι από ωίδιο, φουζικλάδιο, καστανή σήψη, σεπτορίωση, εξώασκο, αδρομυκώσεις, σκωρίαση, βακτηριακούς καρκίνους και έλκη. Η αντιμετώπισή τους γίνεται με προγράμματα ψεκασμών, τα οποία είναι κυρίως προληπτικά και εφαρμόζονται σε τέσσερις φάσεις ανάπτυξης των δέντρων: στη διόγκωση των οφθαλμών, στην εμφάνιση των κλειστών ανθών, στην πτώση των πετάλων και μετά την πτώση των φύλλων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι ανωμαλίες από μη παρασιτικά αίτια στα οπωροφόρα
Ερώτηση: Αναφέρατε τις πιο συνηθισμένες ανωμαλίες στην ανάπτυξη των οπωροφόρων που οφείλονται σε μη παρασιτικά αίτια.
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.1.4, σελ. 211), αυτούσια: «Μπορούν, επίσης, να εμφανισθούν ανωμαλίες στην ανάπτυξη, που οφείλονται σε μη παρασιτικά αίτια. Αυτές είναι οι μεταχρωματισμοί (χλωρώσεις) των φύλλων, που οφείλονται σε διάφορες τροφοπενίες, οι παραμορφώσεις των καρπών, που προκαλούνται από υπερβολικό ή ακανόνιστο πότισμα, οι ζημιές από καιρικά φαινόμενα (παγετό, χαλαζόπτωση), καθώς και εγκαύματα από τον ήλιο, ή την κακή χρήση φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων.»
-
ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΑΙΤΙΟ ① ΜΕΤΑΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΡΟΦΟΠΕΝΙΕΣ (ΧΛΩΡΩΣΕΙΣ) ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ② ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ Ή ΑΚΑΝΟΝΙΣΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ③ ΖΗΜΙΕΣ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ (ΠΑΓΕΤΟΣ, ΧΑΛΑΖΟΠΤΩΣΗ) ④ ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ, Ή ΤΗΝ ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΩΝ⚠️ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΜΗ ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΑ ΑΙΤΙΑ»: δεν υπάρχει ζωντανός οργανισμός που να προκαλεί τη ζημιά — ούτε έντομο, ούτε μύκητας, ούτε βακτήριο, ούτε ιός. Οι αιτίες είναι τροφικές, καλλιεργητικές ή περιβαλλοντικές. ➜ Επομένως δεν αντιμετωπίζονται με ψεκασμούς, αλλά με διόρθωση της λίπανσης, του ποτίσματος και της προστασίας.
-
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΑΙΤΙΑ ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΤΡΟΦΟΠΕΝΙΕΣ → ΧΛΩΡΩΣΕΙΣ ΦΥΛΛΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΑ ΚΑΚΟ ΠΟΤΙΣΜΑ → ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΚΑΡΠΩΝ (ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟ- → ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΗ) ΦΑΡΜΑΚΩΝ/ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΑΓΕΤΟΣ, ΧΑΛΑΖΟΠΤΩΣΗ → ΖΗΜΙΕΣ ΗΛΙΟΣ → ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ⚠️ ΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΗ (λίπανση, πότισμα, φυτοφάρμακα) — γι' αυτό και το βιβλίο προειδοποιεί στη §8.1.2 ότι «η υπερβολική λίπανση πρέπει να αποφεύγεται».
-
➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 219) συνοψίζει: «Ανωμαλίες στην ανάπτυξη εμφανίζονται από έλλειψη θρεπτικών στοιχείων (τροφοπενίες), από κακό πότισμα και από δυσμενείς καιρικές συνθήκες.» ⚠️ Προσοχή: η περίληψη παραλείπει τα εγκαύματα από κακή χρήση φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων, που αναφέρει το κυρίως κείμενο. ➜ Πρβλ. τις αντίστοιχες ανωμαλίες των λαχανικών (§8.2.9 — ερώτηση 27), όπου προστίθενται και οι περιφερειακές νεκρώσεις από αλάτωση και το καρούλιασμα από έλλειψη νερού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα οπωροφόρα δέντρα μπορούν να εμφανιστούν ανωμαλίες στην ανάπτυξη που οφείλονται σε μη παρασιτικά αίτια. Αυτές είναι οι μεταχρωματισμοί, δηλαδή οι χλωρώσεις των φύλλων, που οφείλονται σε διάφορες τροφοπενίες, οι παραμορφώσεις των καρπών, που προκαλούνται από υπερβολικό ή ακανόνιστο πότισμα, οι ζημιές από καιρικά φαινόμενα, δηλαδή από παγετό και χαλαζόπτωση, καθώς και τα εγκαύματα από τον ήλιο ή από την κακή χρήση φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων. Οι ανωμαλίες αυτές δεν προκαλούνται από ζωντανούς οργανισμούς και επομένως δεν αντιμετωπίζονται με ψεκασμούς, αλλά με διόρθωση της λίπανσης, του ποτίσματος και της προστασίας των δέντρων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η επιλογή θέσης εγκατάστασης του λαχανόκηπου
Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες παίρνονται υπόψη για την επιλογή θέσης εγκατάστασης του λαχανόκηπου;
Απάντηση:
-
Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ (§8.2.1, σελ. 211), αυτούσια: «Το μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας της καλλιέργειας ενός λαχανόκηπου εξαρτάται από τη σωστή επιλογή θέσης και την εξασφάλιση του κατάλληλου εδάφους.»
-
① ΗΛΙΑΚΟ ΦΩΣ (§8.2.1.1), αυτούσια: «Η βασική απαίτηση των λαχανικών είναι η αφθονία ηλιακού φωτός, αν και μερικά φυλλώδη λαχανικά μπορούν να καλλιεργηθούν και σε θέσεις μερικώς σκιαζόμενες. Επομένως, ο λαχανόκηπος πρέπει να βρίσκεται μακριά από τα κτίρια και τα δένδρα του κήπου.»
② ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: «Στις θερμές περιοχές, ο προσανατολισμός του πρέπει να είναι ανατολικός και στις ψυχρότερες νοτιοανατολικός.»
⚠️ ΚΛΑΣΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΘΕΡΜΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ → ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΨΥΧΡΟΤΕΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ → ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ Β │ ΒΔ ───┼─── ΒΑ │ Δ ───────┼─────── Α ← ΘΕΡΜΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ │ ΝΔ ───┼─── ΝΑ ← ΨΥΧΡΟΤΕΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ │ Ν ΓΙΑΤΙ; ΣΤΙΣ ΨΥΧΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Ο ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΔΙΝΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΩΡΕΣ ΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ -
③ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΥΣ (σελ. 212): «Η θέση του πρέπει να είναι προστατευμένη από ανέμους και ψυχρά ρεύματα.»
④ ΚΛΙΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ: «Το έδαφος είναι προτιμότερο να είναι εντελώς επίπεδο. Εάν παρουσιάζει κάποια κλίση, η εγκατάσταση γίνεται κάθετα προς την κατεύθυνση της κλίσης.»
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΕ ΚΕΚΛΙΜΕΝΟ ΕΔΑΦΟΣ ΛΑΘΟΣ (ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΣΤΗΝ ΚΛΙΣΗ) ΣΩΣΤΟ (ΚΑΘΕΤΑ ΣΤΗΝ ΚΛΙΣΗ) ║ ║ ║ ║ ═══════════ ║ ║ ║ ║ ↓ ΚΛΙΣΗ ═══════════ ↓ ΚΛΙΣΗ ║ ║ ║ ║ ═══════════ ➜ ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΥΛΑΕΙ ΣΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ➜ ΟΙ ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΥΓΚΡΑΤΟΥΝ ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΥΡΕΙ ΤΟ ΧΩΜΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΔΙΖΟΥΝ ΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ -
⑤ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ (§8.2.1.2, σελ. 212): «Το ιδανικό έδαφος για το λαχανόκηπο είναι βαθύ, ελαφριάς σύστασης, πλούσιο σε οργανική ουσία και κυρίως στραγγίζει καλά.»
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ — ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΣΗΣ ① ΑΦΘΟΝΙΑ ΗΛΙΑΚΟΥ ΦΩΤΟΣ → ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΚΤΙΡΙΑ ΚΑΙ ΔΕΝΔΡΑ ② ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ → ΘΕΡΜΕΣ: ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΨΥΧΡΟΤΕΡΕΣ: ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ③ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΥΣ ΚΑΙ ΨΥΧΡΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ④ ΚΛΙΣΗ → ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΟ ΕΝΤΕΛΩΣ ΕΠΙΠΕΔΟ· ΑΛΛΙΩΣ ΚΑΘΕΤΑ ΣΤΗΝ ΚΛΙΣΗ ⑤ ΕΔΑΦΟΣ → ΒΑΘΥ, ΕΛΑΦΡΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ, ΠΛΟΥΣΙΟ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ, ΣΤΡΑΓΓΙΖΕΙ ΚΑΛΑ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας της καλλιέργειας ενός λαχανόκηπου εξαρτάται από τη σωστή επιλογή θέσης και την εξασφάλιση του κατάλληλου εδάφους. Η βασική απαίτηση των λαχανικών είναι η αφθονία ηλιακού φωτός, αν και μερικά φυλλώδη λαχανικά μπορούν να καλλιεργηθούν και σε θέσεις μερικώς σκιαζόμενες· επομένως ο λαχανόκηπος πρέπει να βρίσκεται μακριά από τα κτίρια και τα δέντρα του κήπου. Στις θερμές περιοχές ο προσανατολισμός του πρέπει να είναι ανατολικός και στις ψυχρότερες νοτιοανατολικός. Η θέση του πρέπει να είναι προστατευμένη από ανέμους και ψυχρά ρεύματα. Το έδαφος είναι προτιμότερο να είναι εντελώς επίπεδο, ενώ αν παρουσιάζει κάποια κλίση, η εγκατάσταση γίνεται κάθετα προς την κατεύθυνση της κλίσης. Τέλος, το ιδανικό έδαφος για τον λαχανόκηπο είναι βαθύ, ελαφριάς σύστασης, πλούσιο σε οργανική ουσία και κυρίως στραγγίζει καλά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι εργασίες προετοιμασίας του εδάφους του λαχανόκηπου
Ερώτηση: Ποιες είναι οι εργασίες προετοιμασίας του εδάφους και σε τι αποσκοπούν;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ (§8.2.1.2, σελ. 212): «Το ιδανικό έδαφος για το λαχανόκηπο είναι βαθύ, ελαφριάς σύστασης, πλούσιο σε οργανική ουσία και κυρίως στραγγίζει καλά.» Οι εργασίες που ακολουθούν οδηγούν ακριβώς σε αυτό.
① ΒΑΘΥ ΣΚΑΨΙΜΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ, αυτούσια: «Το πρώτο βήμα της προετοιμασίας είναι το βαθύ σκάψιμο του χώματος με την τσάπα ή με σκαπτικό μηχάνημα. Μετά απομακρύνονται όλα τα υπολείμματα ριζών, ζιζανίων καθώς και κάθε άχρηστο ή επιβλαβές υλικό (πέτρες, μπάζα, τσιμέντα).»
-
② ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΜΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ: «Η δεύτερη σημαντική εργασία είναι ο εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ουσία. Προστίθεται ένα στρώμα 10-15 cm οργανικής ουσίας (καλά χωνεμένη κοπριά, κομπόστες, τύρφη) και ενσωματώνεται στο χώμα με ακόμα μία κατεργασία (σκάψιμο) του εδάφους. Σε πολύ βαριά εδάφη μπορεί, σε αυτήν τη φάση, να προστεθεί ποταμίσια άμμος που θα βελτιώσει σημαντικά τη δομή τους.»
⚠️ ΚΡΙΣΙΜΟ ΝΟΥΜΕΡΟ: ΣΤΡΩΜΑ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΟΥΣΙΑΣ 10-15 cm ΥΛΙΚΑ: ΚΑΛΑ ΧΩΝΕΜΕΝΗ ΚΟΠΡΙΑ · ΚΟΜΠΟΣΤΕΣ · ΤΥΡΦΗ ΒΑΡΙΑ ΕΔΑΦΗ: + ΠΟΤΑΜΙΣΙΑ ΑΜΜΟΣ → ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ -
③ ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΡΟΜΟΙ (Εικ. 8.9): «Το κατεργασμένο έδαφος χωρίζεται σε μικρότερα τμήματα (συνήθως ορθογώνια), στα οποία θα φυτευτούν οι ξεχωριστές ομάδες των λαχανικών. Χρειάζεται να προβλέπεται σε τακτικά διαστήματα η χάραξη διαδρόμων, για να μπορεί να περνά από εκεί ο καλλιεργητής που θα εκτελεί τις απαραίτητες εργασίες (βοτάνισμα, σκάλισμα, συγκομιδή), χωρίς να συμπιέζει το καλλιεργούμενο έδαφος πατώντας το.»
Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟΥ ┌────────┐ ░░░ ┌────────┐ ░░░ ┌────────┐ │ ΟΜΑΔΑ │ ░░░ │ ΟΜΑΔΑ │ ░░░ │ ΟΜΑΔΑ │ │ Α │ ░░░ │ Β │ ░░░ │ Γ │ └────────┘ ░░░ └────────┘ ░░░ └────────┘ ░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░ ┌────────┐ ░░░ ┌────────┐ ░░░ ┌────────┐ │ ΟΜΑΔΑ │ ░░░ │ ΟΜΑΔΑ │ ░░░ │ ΟΜΑΔΑ │ └────────┘ ░░░ └────────┘ ░░░ └────────┘ ░ = ΔΙΑΔΡΟΜΟΙ → Ο ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΗΣ ΔΕΝ ΠΑΤΑΕΙ ΤΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΟ ΕΔΑΦΟΣ -
④ ΒΑΣΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ (σελ. 213): «Σε αυτό το στάδιο γίνεται η βασική λίπανση με την ενσωμάτωση στο έδαφος ενός πλήρους λιπάσματος.»
⑤ ΤΕΛΙΚΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ: «Πριν την επί τόπου σπορά ή την οριστική μεταφύτευση των φυτών γίνεται μία ακόμα κατεργασία της επιφάνειας του χώματος με τσουγκράνα, για να θρυμματιστούν οι σβώλοι και να ψιλοχωματιστεί η επιφάνεια.»
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ — ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΣ ① ΒΑΘΥ ΣΚΑΨΙΜΟ + ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΒΑΘΥ, ΚΑΘΑΡΟ ΕΔΑΦΟΣ ΧΩΡΙΣ ΡΙΖΕΣ, (ΤΣΑΠΑ Ή ΣΚΑΠΤΙΚΟ) ΖΙΖΑΝΙΑ, ΠΕΤΡΕΣ, ΜΠΑΖΑ, ΤΣΙΜΕΝΤΑ ② ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ 10-15 cm ΠΛΟΥΤΟΣ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ + ΑΜΜΟΣ ΣΤΑ ΒΑΡΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ / ΣΤΡΑΓΓΙΣΗΣ ③ ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΤΜΗΜΑΤΑ + ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ, ΔΙΑΔΡΟΜΟΙ ΝΑ ΜΗ ΣΥΜΠΙΕΖΕΤΑΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ④ ΒΑΣΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΠΛΗΡΟΥΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ ⑤ ΤΣΟΥΓΚΡΑΝΑ ΘΡΥΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΒΩΛΩΝ, ΨΙΛΟΧΩΜΑΤΙΣΜΑ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ιδανικό έδαφος για τον λαχανόκηπο είναι βαθύ, ελαφριάς σύστασης, πλούσιο σε οργανική ουσία και κυρίως στραγγίζει καλά, και οι εργασίες προετοιμασίας αποσκοπούν ακριβώς στη δημιουργία ενός τέτοιου εδάφους. Το πρώτο βήμα είναι το βαθύ σκάψιμο του χώματος με την τσάπα ή με σκαπτικό μηχάνημα και στη συνέχεια απομακρύνονται όλα τα υπολείμματα ριζών και ζιζανίων, καθώς και κάθε άχρηστο ή επιβλαβές υλικό, όπως πέτρες, μπάζα και τσιμέντα. Η δεύτερη σημαντική εργασία είναι ο εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ουσία: προστίθεται στρώμα δέκα έως δεκαπέντε εκατοστών, δηλαδή καλά χωνεμένη κοπριά, κομπόστες ή τύρφη, και ενσωματώνεται στο χώμα με ακόμη μία κατεργασία· σε πολύ βαριά εδάφη μπορεί σε αυτήν τη φάση να προστεθεί ποταμίσια άμμος που θα βελτιώσει σημαντικά τη δομή τους. Έπειτα, το κατεργασμένο έδαφος χωρίζεται σε μικρότερα, συνήθως ορθογώνια τμήματα, στα οποία θα φυτευτούν οι ξεχωριστές ομάδες των λαχανικών, ενώ σε τακτικά διαστήματα χαράσσονται διάδρομοι, ώστε ο καλλιεργητής να εκτελεί το βοτάνισμα, το σκάλισμα και τη συγκομιδή χωρίς να συμπιέζει το καλλιεργούμενο έδαφος πατώντας το. Σε αυτό το στάδιο γίνεται η βασική λίπανση με ενσωμάτωση στο έδαφος ενός πλήρους λιπάσματος και, τέλος, πριν από την επί τόπου σπορά ή την οριστική μεταφύτευση, γίνεται μία ακόμη κατεργασία της επιφάνειας του χώματος με τσουγκράνα, για να θρυμματιστούν οι σβώλοι και να ψιλοχωματιστεί η επιφάνεια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η σπορά επί τόπου
Ερώτηση: Πώς γίνεται η σπορά επί τόπου;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (§8.2.2, σελ. 213): «Τα λαχανοκομικά φυτά μπορούν να σπαρθούν κατευθείαν στο χώρο όπου θα καλλιεργηθούν ή να μεταφυτευτούν σε αυτό σαν σπορόφυτα, που έχουν αγορασθεί από τους φυτωριούχους ή έχουν παραχθεί από τον κηπουρό σε σπορεία.» ⚠️ «Η διαδικασία και οι τεχνικές λεπτομέρειες της σποράς είναι όμοιες με εκείνες των ετήσιων ανθόφυτων (έχουν περιγραφεί αναλυτικά στο κεφ. 3). Εδώ θα αναφερθούν οι ιδιαιτερότητες των λαχανοκομικών φυτών.»
-
ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ (§8.2.2.1), αυτούσια: «Αυτή η μέθοδος εφαρμόζεται σε φυτά με γρήγορη ανάπτυξη (χορταρικά) και σε φυτά που έχουν βαθύ, εύθραυστο ριζικό σύστημα (Καρότα, Τεύτλα, Πατάτες) και μεταφυτεύονται δύσκολα.»
ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΣΠΕΡΝΟΝΤΑΙ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ① ΦΥΤΑ ΜΕ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ → ΧΟΡΤΑΡΙΚΑ (δεν χρειάζονται «κέρδος χρόνου» από σπορείο) ② ΦΥΤΑ ΜΕ ΒΑΘΥ, ΕΥΘΡΑΥΣΤΟ → ΚΑΡΟΤΑ, ΤΕΥΤΛΑ, ΠΑΤΑΤΕΣ ΡΙΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ «ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΟΝΤΑΙ ΔΥΣΚΟΛΑ» — η μεταφύτευση θα ΕΣΠΑΖΕ ΤΗ ΡΙΖΑ -
Η ΤΕΧΝΙΚΗ — ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΣΠΟΡΟΥ, αυτούσια:
ΜΙΚΡΟΙ ΣΕ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΣΠΟΡΟΙ «Η σπορά… γίνεται ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ Ή ΣΕ ΓΡΑΜΜΕΣ και ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΑΡΑΙΩΜΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΦΥΤΡΩΜΑ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ και ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΤΩΝ ΤΕΛΙΚΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ» ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ ΣΕ ΜΕΓΕΘΟΣ ΣΠΟΡΟΙ «σπέρνονται ΕΝΑΣ - ΕΝΑΣ ΣΕ ΓΡΑΜΜΕΣ Ή ΣΕ ΟΜΑΔΕΣ 2-6 ΣΠΟΡΩΝ» ΣΤΑ ΠΕΤΑΧΤΑ ΣΕ ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΕ ΟΜΑΔΕΣ 2-6 · ·· · · · ············· ●●● ●●● ●●● · · ·· ·· · ············· (2-6) (2-6) (2-6) ·· · · ·· · ············· ⚠️ ΜΕΤΑ ΤΟ ΦΥΤΡΩΜΑ → ΑΡΑΙΩΜΑ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΤΩΝ ΤΕΛΙΚΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ -
➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220) το συνοψίζει: «Τα χορταρικά και τα λαχανικά με ευαίσθητες ρίζες σπέρνονται επί τόπου, σε γραμμές ή στα πεταχτά και κατόπιν αραιώνονται ανάλογα με τις τελικές τους διαστάσεις.» ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΤΟ ΑΡΑΙΩΜΑ: όταν ο σπόρος είναι μικρός, σπέρνεται πυκνά για να εξασφαλιστεί το φύτρωμα· αν τα φυτά μείνουν όλα, θα ανταγωνίζονται για φως, νερό και θρεπτικά και κανένα δεν θα φθάσει στο κανονικό του μέγεθος. ➜ Πρβλ. τα πλεονεκτήματα της σποράς σε σπορεία (ερώτηση 18), που είναι ακριβώς αυτά που χάνει όποιος σπέρνει επί τόπου: μεγάλο ποσοστό επιτυχίας και παράταση της καλλιεργητικής περιόδου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σπορά επί τόπου εφαρμόζεται σε φυτά με γρήγορη ανάπτυξη, δηλαδή στα χορταρικά, και σε φυτά που έχουν βαθύ, εύθραυστο ριζικό σύστημα, όπως τα καρότα, τα τεύτλα και οι πατάτες, τα οποία μεταφυτεύονται δύσκολα. Η σπορά των μικρών σε διάμετρο σπόρων γίνεται στα πεταχτά ή σε γραμμές και ακολουθεί το απαραίτητο αραίωμα μετά το φύτρωμα των σπόρων, σε ποσοστό ανάλογο των τελικών διαστάσεων των φυτών. Οι μεγαλύτεροι σε μέγεθος σπόροι σπέρνονται ένας ένας σε γραμμές ή σε ομάδες δύο έως έξι σπόρων. Σημειώνεται ότι η διαδικασία και οι τεχνικές λεπτομέρειες της σποράς είναι όμοιες με εκείνες των ετήσιων ανθόφυτων, που έχουν περιγραφεί αναλυτικά στο τρίτο κεφάλαιο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η σπορά σε σπορεία και τα πλεονεκτήματά της
Ερώτηση: Πώς γίνεται η σπορά σε σπορεία και ποια είναι τα πλεονεκτήματά της;
Απάντηση:
-
ΤΑ ΜΕΣΑ ΣΠΟΡΑΣ (§8.2.2.2, σελ. 213), αυτούσια: «Για τη σπορά χρησιμοποιείται ειδικό εδαφικό μίγμα σπορείων τοποθετημένο σε ειδικά κιβώτια σποράς, σε τελάρα με χωρίσματα (θήκες), σε μικρά φυτοδοχεία (πλαστικά ή βιοδιασπώμενα) και σε πλαστικά σακουλάκια.»
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΕΣΑ ① ΕΙΔΙΚΑ ΚΙΒΩΤΙΑ ΣΠΟΡΑΣ ② ΤΕΛΑΡΑ ΜΕ ΧΩΡΙΣΜΑΤΑ (ΘΗΚΕΣ) ③ ΜΙΚΡΑ ΦΥΤΟΔΟΧΕΙΑ (ΠΛΑΣΤΙΚΑ Ή ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ) ④ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΑΚΟΥΛΑΚΙΑ ⚠️ ΠΑΝΤΟΥ: ΕΙΔΙΚΟ ΕΔΑΦΙΚΟ ΜΙΓΜΑ ΣΠΟΡΕΙΩΝ (ΟΧΙ ΚΟΙΝΟ ΧΩΜΑ) -
ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ — αυτούσια: «Η αρχική σπορά σε σπορεία και η μεταφύτευση κατόπιν των σπορόφυτων εξασφαλίζουν μεγάλο ποσοστό επιτυχίας στην εγκατάσταση του λαχανόκηπου και παρατείνουν την καλλιεργητική περίοδο. Αυτό συμβαίνει γιατί η σπορά μπορεί να γίνει όταν ακόμα οι καιρικές συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές. Επίσης, πολλά λαχανοκομικά φυτά έχουν μικρότερο βιολογικό κύκλο από τη χρονική περίοδο που οι συνθήκες περιβάλλοντος ευνοούν την καλλιέργειά τους.»
ΓΙΑΤΙ ΠΑΡΑΤΕΙΝΕΤΑΙ Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΧΩΡΙΣ ΣΠΟΡΕΙΟ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ ΚΑΙΡΟΣ │ ΕΥΝΟΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ │ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ │ ΣΠΟΡΑ → ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ │ ΜΕ ΣΠΟΡΕΙΟ ΣΠΟΡΑ ΣΤΟ ΣΠΟΡΕΙΟ │ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗ → ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ │ (ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΜΕΝΑ) ───┘ ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ -
Η ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΣΠΟΡΑ (σελ. 214), αυτούσια: «Η επανάληψη της σποράς στο σπορείο ενός είδους φυτού ανά τακτά χρονικά διαστήματα (π.χ. ανά μήνα), δίνει στον καλλιεργητή τη δυνατότητα να αναπληρώνει τα κενά που δημιουργούνται από τη συγκομιδή και να παρατείνει την καλλιέργεια σε όλη την ευνοϊκή εποχή.»
ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΣΠΟΡΑ ΑΝΑ ΜΗΝΑ ΜΗΝΑΣ 1 ΣΠΟΡΑ Α ──────► ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ Α ΜΗΝΑΣ 2 ΣΠΟΡΑ Β ──────► ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ Β ΜΗΝΑΣ 3 ΣΠΟΡΑ Γ ──────► ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ Γ ➜ ΤΟ ΚΕΝΟ ΤΗΣ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗΣ Α ΚΑΛΥΠΤΕΤΑΙ ΑΜΕΣΩΣ ΑΠΟ ΤΟ Β ➜ ΣΥΝΕΧΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΝΟΪΚΗ ΕΠΟΧΗ -
Η ΣΚΛΗΡΑΓΩΓΗΣΗ: «Πριν την τελική φύτευση τα σπορόφυτα σκληραγωγούνται σε σκιασμένο υπαίθριο χώρο για 2-3 εβδομάδες.» ⚠️⚠️ ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220) γράφει «Πριν τη μεταφύτευση τα σπορόφυτα σκληραγωγούνται επί 2-4 εβδομάδες».
§8.2.2.2 (ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ) → 2-3 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220) → 2-4 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ➜ ΩΣ ΣΩΣΤΟ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ: 2-3 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ (ΑΝΑΦΕΡΕΤΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΑΝ ΕΡΩΤΗΘΕΙΤΕ)➜ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΚΛΗΡΑΓΩΓΗΣΗ: η σταδιακή προσαρμογή των φυτών που μεγάλωσαν σε προστατευμένο περιβάλλον στις συνθήκες του υπαίθρου (ήλιος, άνεμος, θερμοκρασιακές διακυμάνσεις), ώστε να μην υποστούν σοκ κατά τη μεταφύτευση. Γι' αυτό και γίνεται σε σκιασμένο υπαίθριο χώρο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη σπορά σε σπορεία χρησιμοποιείται ειδικό εδαφικό μίγμα σπορείων, τοποθετημένο σε ειδικά κιβώτια σποράς, σε τελάρα με χωρίσματα, δηλαδή θήκες, σε μικρά φυτοδοχεία, πλαστικά ή βιοδιασπώμενα, και σε πλαστικά σακουλάκια. Η αρχική σπορά σε σπορεία και η μεταφύτευση κατόπιν των σπορόφυτων εξασφαλίζουν μεγάλο ποσοστό επιτυχίας στην εγκατάσταση του λαχανόκηπου και παρατείνουν την καλλιεργητική περίοδο· αυτό συμβαίνει γιατί η σπορά μπορεί να γίνει όταν ακόμη οι καιρικές συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές, αλλά και γιατί πολλά λαχανοκομικά φυτά έχουν μικρότερο βιολογικό κύκλο από τη χρονική περίοδο που οι συνθήκες περιβάλλοντος ευνοούν την καλλιέργειά τους. Επιπλέον, η επανάληψη της σποράς στο σπορείο ενός είδους φυτού ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για παράδειγμα ανά μήνα, δίνει στον καλλιεργητή τη δυνατότητα να αναπληρώνει τα κενά που δημιουργούνται από τη συγκομιδή και να παρατείνει την καλλιέργεια σε όλη την ευνοϊκή εποχή. Πριν από την τελική φύτευση τα σπορόφυτα σκληραγωγούνται σε σκιασμένο υπαίθριο χώρο για δύο έως τρεις εβδομάδες, ενώ η περίληψη του κεφαλαίου αναφέρει δύο έως τέσσερις εβδομάδες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η διαμόρφωση του εδάφους για τη φύτευση των σπορόφυτων
Ερώτηση: Πώς διαμορφώνεται το έδαφος του λαχανόκηπου για τη φύτευση των σπορόφυτων;
Απάντηση:
-
ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ (§8.2.2.3, σελ. 214), αυτούσια: «Τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται στο ήδη προετοιμασμένο μέρος του κήπου όταν οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές. Η φύτευση γίνεται σε ευθείες γραμμές σε έδαφος επίπεδο ή χωρισμένο σε αυλάκια με βάθος 15-20 cm και μεταξύ τους απόσταση 30-50 cm.»
⚠️ ΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΣΙΜΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΒΑΘΟΣ ΑΥΛΑΚΙΩΝ 15-20 cm ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΥΛΑΚΙΩΝ 30-50 cm ╲___╱▒▒▒▒▒▒▒╲___╱▒▒▒▒▒▒▒╲___╱ 15-20 30-50 15-20 cm cm cm -
Η ΚΑΛΥΨΗ ΜΕ ΠΛΑΣΤΙΚΟ (Εικ. 8.10): «Μία τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρωίμιση της καλλιέργειας και τον ταυτόχρονο περιορισμό των ζιζανίων είναι η κάλυψη του μεταξύ των αυλακιών εδάφους με φύλλα αδιαφανούς πλαστικού, στο οποίο ανοίγονται τρύπες στα σημεία φύτευσης των φυταρίων.»
ΔΙΠΛΟ ΟΦΕΛΟΣ ΤΟΥ ΑΔΙΑΦΑΝΟΥΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ① ΠΡΩΙΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ (ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ) ② ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ (ΔΕΝ ΠΕΡΝΑΕΙ ΤΟ ΦΩΣ) ⚠️ ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ — ΟΧΙ ΔΙΑΦΑΝΕΣ (ΤΟ ΔΙΑΦΑΝΕΣ ΘΑ ΑΦΗΝΕ ΤΑ ΖΙΖΑΝΙΑ ΝΑ ΦΥΤΡΩΣΟΥΝ) ▓▓▓▓●▓▓▓▓●▓▓▓▓●▓▓▓▓ ● = ΤΡΥΠΕΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΦΥΤΕΥΣΗΣ -
ΤΑ ΚΩΝΙΚΑ ΑΝΑΧΩΜΑΤΑ: «Μερικά φυτά (Αγγούρι, Πεπόνι, Κολοκύθι) φυτεύονται και στην κορυφή κωνικών αναχωμάτων, που δημιουργούνται με κατάλληλο τράβηγμα του μεταξύ των αυλακιών εδάφους.»
⚠️⚠️ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΦΥΤΕΥΣΗΣ (σελ. 215): «Κατά τη φύτευση πρέπει τα χαμηλότερα φύλλα να είναι ακριβώς πάνω από την επιφάνεια του εδάφους.»
ΣΩΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΦΥΤΕΥΣΗΣ ╲ │ ╱ ───┴─┴─── ← ΤΑ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ ΦΥΛΛΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ╱│╲ -
ΟΙ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ: «Οι αποστάσεις φύτευσης καθορίζονται από το τελικό μέγεθος του κάθε είδους φυτού. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να επιτρέπεται ο ομοιόμορφος φωτισμός, το πότισμα και η θρέψη των φυτών.»
«Με την ολοκλήρωση της μεταφύτευσης ακολουθεί άφθονο προσεκτικό πότισμα. Εάν μετά το πρώτο πότισμα υποχωρήσει το χώμα και αποκαλυφθούν οι ρίζες των νεοφυτεμένων, πρέπει να προστεθεί ένα επιφανειακό στρώμα καλοδουλεμένου χώματος.»
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ — Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΓΙΑ ΦΥΤΕΥΣΗ① ΕΥΘΕΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΔΑΦΟΣ Ή ΣΕ ΑΥΛΑΚΙΑ ΒΑΘΟΣ 15-20 cm · ΑΠΟΣΤΑΣΗ 30-50 cm ② ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΑ: ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΑΥΛΑΚΙΩΝ → ΠΡΩΙΜΙΣΗ + ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ③ ΚΩΝΙΚΑ ΑΝΑΧΩΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΓΓΟΥΡΙ, ΠΕΠΟΝΙ, ΚΟΛΟΚΥΘΙ ④ ΒΑΘΟΣ: ΤΑ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ ΦΥΛΛΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ⑤ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ⑥ ΑΦΘΟΝΟ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΟ ΠΟΤΙΣΜΑ + ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΧΩΜΑΤΟΣ ΑΝ ΑΠΟΚΑΛΥΦΘΟΥΝ ΟΙ ΡΙΖΕΣ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα νεαρά φυτά μεταφυτεύονται στο ήδη προετοιμασμένο μέρος του κήπου όταν οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές. Η φύτευση γίνεται σε ευθείες γραμμές, σε έδαφος επίπεδο ή χωρισμένο σε αυλάκια με βάθος δεκαπέντε έως είκοσι εκατοστών και μεταξύ τους απόσταση τριάντα έως πενήντα εκατοστών. Μία τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρωίμιση της καλλιέργειας και τον ταυτόχρονο περιορισμό των ζιζανίων είναι η κάλυψη του μεταξύ των αυλακιών εδάφους με φύλλα αδιαφανούς πλαστικού, στο οποίο ανοίγονται τρύπες στα σημεία φύτευσης των φυταρίων. Μερικά φυτά, όπως το αγγούρι, το πεπόνι και το κολοκύθι, φυτεύονται και στην κορυφή κωνικών αναχωμάτων, που δημιουργούνται με κατάλληλο τράβηγμα του μεταξύ των αυλακιών εδάφους. Κατά τη φύτευση πρέπει τα χαμηλότερα φύλλα να είναι ακριβώς πάνω από την επιφάνεια του εδάφους, ενώ οι αποστάσεις φύτευσης καθορίζονται από το τελικό μέγεθος του κάθε είδους φυτού και σε κάθε περίπτωση πρέπει να επιτρέπεται ο ομοιόμορφος φωτισμός, το πότισμα και η θρέψη των φυτών. Με την ολοκλήρωση της μεταφύτευσης ακολουθεί άφθονο προσεκτικό πότισμα και, αν μετά το πρώτο πότισμα υποχωρήσει το χώμα και αποκαλυφθούν οι ρίζες των νεοφυτεμένων, πρέπει να προστεθεί ένα επιφανειακό στρώμα καλοδουλεμένου χώματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η πλήρης λίπανση των λαχανικών
Ερώτηση: Αναφέρατε τη μέση ποσότητα πλήρους λίπανσης των λαχανικών και το χρόνο εφαρμογής της.
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.2.3, σελ. 215), αυτούσια: «Κατά την προετοιμασία του εδάφους πριν τη σπορά ή τη μεταφύτευση των λαχανικών εφαρμόζεται ένα πλήρες λίπασμα (π.χ. 11-15-15) σε ποσότητα 50-70gr/m2. Εφόσον υπάρχει ανάγκη, εφαρμόζεται συμπληρωματική αζωτούχος λίπανση μέχρι το τέλος του καλοκαιριού.»
-
ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ 50-70 gr/m² ΤΥΠΟΣ ΠΛΗΡΕΣ ΛΙΠΑΣΜΑ, π.χ. 11-15-15 ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ, ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΠΟΡΑ Ή ΤΗ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ «ΕΦΟΣΟΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ», ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «11-15-15» 11 → Ν (ΑΖΩΤΟ) % κατά βάρος 15 → P (ΦΩΣΦΟΡΟΣ) % κατά βάρος 15 → Κ (ΚΑΛΙΟ) % κατά βάρος ⚠️ «ΠΛΗΡΕΣ» = ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΑΡΤΕΡΙ 10 m²: 500-700 gr, ΔΗΛΑΔΗ 0,5-0,7 Kg -
Η ΠΡΟΤΙΜΗΣΗ ΣΤΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ, αυτούσια: «Στα λαχανοκομικά φυτά είναι προτιμότερη η εφαρμογή οργανικών λιπασμάτων, τα οποία αν και έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία έχουν ευεργετική επίδραση στην ανάπτυξη των φυτών και την ποιότητα των καρπών.» ➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220): «Η εφαρμογή οργανικών λιπασμάτων δίνει καλύτερη ποιότητα καρπών.»
ΧΗΜΙΚΑ vs ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΣΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΧΗΜΙΚΑ ΥΨΗΛΗ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΛΛΑ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ← ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΑ -
⚠️ ΜΗΝ ΤΟ ΜΠΕΡΔΕΨΕΤΕ ΜΕ ΤΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ:
ΛΑΧΑΝΙΚΑ (§8.2.3) ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ (§8.1.2) 50-70 gr/m² 1-5 Kg ΑΖΩΤΟΥΧΟΥ /ΔΕΝΔΡΟ ΠΛΗΡΕΣ (π.χ. 11-15-15) 1-2 Kg ΦΩΣΦΟΡΟΥΧΟΥ ΚΑΙ ΚΑΛΙΟΥΧΟΥ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΠΟΡΑ/ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗ ΑΖΩΤΟ ΣΕ 3 ΔΟΣΕΙΣ, Ρ-Κ ΜΙΑ ΤΟ ΧΕΙΜΩΝΑ ⚠️ ΓΡΑΜΜΑΡΙΑ ΑΝΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΟ vs ΚΙΛΑ ΑΝΑ ΔΕΝΔΡΟ➜ Βλ. και την ερώτηση 21 για τη χλωρή λίπανση, την τρίτη μορφή εμπλουτισμού του εδάφους του λαχανόκηπου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά την προετοιμασία του εδάφους, πριν από τη σπορά ή τη μεταφύτευση των λαχανικών, εφαρμόζεται ένα πλήρες λίπασμα, για παράδειγμα ένδεκα δεκαπέντε δεκαπέντε, σε ποσότητα πενήντα έως εβδομήντα γραμμαρίων ανά τετραγωνικό μέτρο. Εφόσον υπάρχει ανάγκη, εφαρμόζεται συμπληρωματική αζωτούχος λίπανση μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Σημειώνεται ότι στα λαχανοκομικά φυτά είναι προτιμότερη η εφαρμογή οργανικών λιπασμάτων, τα οποία, αν και έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία, έχουν ευεργετική επίδραση στην ανάπτυξη των φυτών και στην ποιότητα των καρπών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η χλωρή λίπανση
Ερώτηση: Τι είναι η χλωρή λίπανση;
Απάντηση:
-
Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.2.3, σελ. 215), αυτούσια: «Όταν το έδαφος του λαχανόκηπου δεν είναι απαραίτητο να καλλιεργείται όλο το χρόνο μπορεί ο εμπλουτισμός του να γίνει με «χλωρή λίπανση». Αυτό γίνεται με την καλλιέργεια φυτών που αφήνονται να αναπτυχθούν περίπου ως το μέσο του βλαστικού τους κύκλου και κατόπιν οργώνονται και καλύπτονται από το έδαφος ώστε να αποσυντεθούν. Με την αποσύνθεσή τους αυξάνουν την οργανική ουσία και βελτιώνουν τη γονιμότητα του εδάφους.»
-
ΤΑ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΛΩΡΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ① ΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ┃┃┃┃┃┃┃┃┃┃ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ «ΩΣ ΤΟ ΜΕΣΟ ΤΟΥ ΒΛΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥ» ⚠️ ΟΧΙ ΩΣ ΤΗΝ ΩΡΙΜΑΝΣΗ — ΣΤΗ ΜΕΣΗ! ② ΟΡΓΩΜΑ ΚΑΙ ΚΑΛΥΨΗ ▒▒▒≡≡≡▒▒▒≡≡≡▒ «ΟΡΓΩΝΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ» ③ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ → ① ΑΥΞΑΝΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ → ② ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΝ ΤΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ: τα φυτά δεν αφήνονται να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους — ενσωματώνονται στο μέσο του βλαστικού τους κύκλου, όταν είναι ακόμη χλωρά (εξ ου και η ονομασία) και αποσυντίθενται γρήγορα.
-
ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΨΥΧΑΝΘΗ — αυτούσια: «Στη χλωρή λίπανση χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα τα ψυχανθή, γιατί εμπλουτίζουν το έδαφος και με άζωτο λόγω των αζωτοβακτηρίων που συμβιώνουν στις ρίζες τους.»
Η ΣΥΜΒΙΩΣΗ ΨΥΧΑΝΘΩΝ - ΑΖΩΤΟΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΨΥΧΑΝΘΕΣ (π.χ. ΜΠΙΖΕΛΙ, ΚΟΥΚΙ, ΤΡΙΦΥΛΛΙ) │ ΡΙΖΕΣ ├─ ΦΥΜΑΤΙΑ ΜΕ ΑΖΩΤΟΒΑΚΤΗΡΙΑ │ ΤΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΔΕΣΜΕΥΟΥΝ ΤΟ ΑΖΩΤΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ↓ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΕΜΠΛΟΥΤΙΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΕ ΑΖΩΤΟ ➜ ΔΙΠΛΟ ΟΦΕΛΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΨΥΧΑΝΘΗ: ① ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ (όπως κάθε φυτό χλωρής λίπανσης) ② ΑΖΩΤΟ (ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΤΩΝ ΨΥΧΑΝΘΩΝ) -
⚠️ ΠΟΤΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΜΕ: «όταν το έδαφος του λαχανόκηπου δεν είναι απαραίτητο να καλλιεργείται όλο το χρόνο» — δηλαδή σε μια περίοδο ανάπαυσης του κήπου, που αντί να μείνει γυμνή αξιοποιείται για τη βελτίωση του εδάφους.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΡΟΠΟΙ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΟΥ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟΥ ① ΠΛΗΡΕΣ ΧΗΜΙΚΟ ΛΙΠΑΣΜΑ 50-70 gr/m² (π.χ. 11-15-15) ② ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΟΠΡΙΑ, ΚΟΜΠΟΣΤΕΣ, ΤΥΡΦΗ (ΣΤΡΩΜΑ 10-15 cm ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ) ③ ΧΛΩΡΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ — ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΨΥΧΑΝΘΗ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν το έδαφος του λαχανόκηπου δεν είναι απαραίτητο να καλλιεργείται όλο τον χρόνο, ο εμπλουτισμός του μπορεί να γίνει με τη χλωρή λίπανση. Αυτό γίνεται με την καλλιέργεια φυτών που αφήνονται να αναπτυχθούν περίπου ως το μέσο του βλαστικού τους κύκλου και κατόπιν οργώνονται και καλύπτονται από το έδαφος, ώστε να αποσυντεθούν. Με την αποσύνθεσή τους αυξάνουν την οργανική ουσία και βελτιώνουν τη γονιμότητα του εδάφους. Στη χλωρή λίπανση χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα τα ψυχανθή, γιατί εμπλουτίζουν το έδαφος και με άζωτο, λόγω των αζωτοβακτηρίων που συμβιώνουν στις ρίζες τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι τρόποι ποτίσματος των λαχανικών
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους ποτίζονται τα λαχανικά;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.2.4, σελ. 215), αυτούσια: «Τα λαχανικά χρειάζονται άφθονο νερό σε όλη τη διάρκεια της καλλιέργειάς τους. Οι τρόποι ποτίσματος είναι με κατάκλιση των παρτεριών, με γέμισμα των αυλακιών, με καταιονισμό και με σταγόνες.»
-
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΤΡΟΠΟΙ ① ΚΑΤΑΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΤΕΡΙΩΝ ╔═══════════════╗ ║≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈║ ΟΛΟ ΤΟ ΠΑΡΤΕΡΙ ΓΕΜΙΖΕΙ ΝΕΡΟ ╚═══════════════╝ ② ΓΕΜΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΥΛΑΚΙΩΝ ▒▒≈≈▒▒≈≈▒▒≈≈▒▒ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΟΝΟ ΣΤΑ ΑΥΛΑΚΙΑ ③ ΚΑΤΑΙΟΝΙΣΜΟΣ (ΤΕΧΝΗΤΗ ΒΡΟΧΗ) ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ ④ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ← «ΤΟ ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ» · · · · · ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ -
⚠️⚠️ ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗΣ — αυτούσια: «Το πότισμα με σταγόνες είναι το πιο κατάλληλο, γιατί:»
① «ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΦΥΤΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ» ② «Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΠΟ ΑΠΟΡΡΟΗ ΚΑΙ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΧΙΣΤΗ» ③ «ΔΕΝ ΕΥΝΟΕΙΤΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΜΥΚΗΤΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ» ΓΙΑΤΙ ΤΟ ③; ΣΤΑΓΟΝΕΣ → ΒΡΕΧΕΤΑΙ ΜΟΝΟ Η ΖΩΝΗ ΤΩΝ ΡΙΖΩΝ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΕΔΑΦΟΣ ΜΕΝΕΙ ΣΤΕΓΝΟ → ΟΧΙ ΖΙΖΑΝΙΑ ΤΑ ΦΥΛΛΑ ΜΕΝΟΥΝ ΣΤΕΓΝΑ → ΟΧΙ ΜΥΚΗΤΕΣ ΚΑΤΑΙΟΝΙΣΜΟΣ → ΒΡΕΧΟΝΤΑΙ ΟΛΑ: ΦΥΛΛΑ ΚΑΙ ΟΛΟ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ⚠️ Η γραμμική φύτευση των λαχανικών (βλ. ερώτηση 19: «ευθείες γραμμές… αυλάκια απόσταση 30-50 cm») είναι ακριβώς ό,τι κάνει τη σταγόνα εύκολη στην εφαρμογή: ένας σωλήνας ανά γραμμή.
-
➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220): «Το πότισμα πρέπει να είναι άφθονο σε όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας.»
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ (§8.1.3) ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ ΚΑΤΑΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΤΕΡΙΩΝ ΛΕΚΑΝΕΣ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΓΕΜΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΥΛΑΚΙΩΝ ΔΙΠΛΑ ΑΥΛΑΚΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΚΑΤΑΙΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑΙΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ← ΤΟ ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ← ΤΟ ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ (+ ΥΔΡΟΛΙΠΑΝΣΗ) ⚠️ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΟΙ ΣΤΑΓΟΝΕΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΤΙΜΩΜΕΝΗ ΛΥΣΗ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα λαχανικά χρειάζονται άφθονο νερό σε όλη τη διάρκεια της καλλιέργειάς τους. Οι τρόποι ποτίσματος είναι με κατάκλιση των παρτεριών, με γέμισμα των αυλακιών, με καταιονισμό και με σταγόνες. Το πότισμα με σταγόνες είναι το πιο κατάλληλο, γιατί εφαρμόζεται εύκολα λόγω της γραμμικής φύτευσης των φυτών, γιατί η απώλεια από απορροή και εξάτμιση είναι ελάχιστη και γιατί δεν ευνοείται η ανάπτυξη ζιζανίων και μυκητολογικών ασθενειών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η στήριξη των λαχανοκομικών φυτών
Ερώτηση: Πώς γίνεται η στήριξη των λαχανοκομικών φυτών και τι εξυπηρετεί;
Απάντηση:
-
ΠΟΙΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ (§8.2.5, σελ. 216), αυτούσια: «Τα λαχανικά που αναπτύσσουν μακρείς εύθραυστους βλαστούς (Ντομάτες, Αγγούρια, Φασόλια κ.λπ.) χρειάζονται υποστήριγμα για να διευκολυνθεί η κατακόρυφη ανάπτυξή τους» (Εικ. 8.11). ⚠️ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: γράφει «μακρείς» — ο σωστός τύπος του αρσενικού πληθυντικού είναι «μακρούς». Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220) το γράφει σωστά αλλιώς: «Τα φυτά με επιμήκεις ή εύθραυστους βλαστούς χρειάζονται κατάλληλα στηρίγματα.»
-
ΤΑ ΤΡΙΑ ΟΦΕΛΗ — αυτούσια: «Η στήριξη:»
① «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΕΙ ΧΩΡΟ ΣΤΟ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟ» ② «ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΕΙ ΤΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ» ③ «ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΠΑΦΗ ΤΩΝ ΒΛΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΜΕ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΙΧΕ ΣΑΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟ ΣΑΠΙΣΜΑ ΤΟΥΣ» ΧΩΡΙΣ ΣΤΗΡΙΞΗ ΜΕ ΣΤΗΡΙΞΗ ╲╲╲●●●╱╱╱ ║● ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ ║● ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ║● → ΣΑΠΙΣΜΑ ▒▒▒▒▒╨▒▒▒▒▒ → ΠΙΑΝΟΥΝ ΠΟΛΥ ΧΩΡΟ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ⚠️ Το βιβλίο χρησιμοποιεί το «σαν αποτέλεσμα» αντί του δόκιμου «ως αποτέλεσμα» — συχνή ιδιαιτερότητα της γλώσσας του.
-
ΟΙ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ ΣΤΗΡΙΞΗΣ — αυτούσια:
① ΑΤΟΜΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ «Τα φυτά ΣΤΕΡΕΩΝΟΝΤΑΙ ΑΤΟΜΙΚΑ, ΠΡΟΣΔΕΝΟΜΕΝΑ ΣΕ ΛΕΠΤΟΥΣ ΠΑΣΣΑΛΟΥΣ Ή ΚΑΛΑΜΙΑ που ΣΤΕΡΕΩΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΧΩΜΑ ΣΕ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΠΟΥ 10 cm ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΒΛΑΣΤΟ ΤΟΥΣ» ║ ● ⚠️ 10 cm ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΒΛΑΣΤΟ — ║ ● ΟΧΙ ΠΑΝΩ ΤΟΥ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΤΟΥΝ ▒▒▒╨─┴▒▒▒ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ←10→ ② ΟΜΑΔΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ «χρησιμοποιούνται ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΣΕΙΡΕΣ ΣΥΡΜΑΤΩΝ Ή ΣΠΑΓΚΩΝ, ΣΤΕΡΕΩΜΕΝΕΣ ΑΝΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΣΕ ΚΑΘΕΤΟΥΣ ΠΑΣΣΑΛΟΥΣ» ║════════║════════║ ║════════║════════║ ║════════║════════║ ╨ ╨ ╨ -
⚠️⚠️ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΔΕΣΗΣ — αυτούσια: «Η πρόσδεση των φυτών στα στηρίγματα πρέπει να είναι χαλαρή και να συμπληρώνεται κάθε 1-2 εβδομάδες καθώς μεγαλώνει το μήκος των βλαστών.»
ΓΙΑΤΙ ΧΑΛΑΡΗ; ΣΦΙΧΤΗ ΠΡΟΣΔΕΣΗ → ΠΝΙΓΕΙ ΤΟΝ ΒΛΑΣΤΟ ΚΑΘΩΣ ΠΑΧΑΙΝΕΙ → ΣΤΡΑΓΓΑΛΙΣΜΟΣ, ΠΛΗΓΕΣ, ΕΙΣΟΔΟΣ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΓΙΑΤΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΚΑΘΕ 1-2 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ; ΟΙ ΒΛΑΣΤΟΙ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΝ ΣΥΝΕΧΩΣ → ΤΟ ΝΕΟ ΤΜΗΜΑ ΜΕΝΕΙ ΑΣΤΗΡΙΚΤΟ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα λαχανικά που αναπτύσσουν μακριούς και εύθραυστους βλαστούς, όπως οι ντομάτες, τα αγγούρια και τα φασόλια, χρειάζονται υποστήριγμα για να διευκολυνθεί η κατακόρυφη ανάπτυξή τους. Η στήριξη εξοικονομεί χώρο στον λαχανόκηπο, διευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες και εμποδίζει την επαφή των βλαστών και των καρπών με το έδαφος, που θα είχε ως αποτέλεσμα το σάπισμά τους. Τα φυτά στερεώνονται ατομικά, προσδενόμενα σε λεπτούς πασσάλους ή καλάμια που στερεώνονται στο χώμα σε απόσταση περίπου δέκα εκατοστών από τον κεντρικό βλαστό τους. Για ομαδική στήριξη χρησιμοποιούνται οριζόντιες σειρές συρμάτων ή σπάγκων, στερεωμένες ανά διαστήματα σε κάθετους πασσάλους. Η πρόσδεση των φυτών στα στηρίγματα πρέπει να είναι χαλαρή και να συμπληρώνεται κάθε μία με δύο εβδομάδες, καθώς μεγαλώνει το μήκος των βλαστών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η προστασία των λαχανικών από τον παγετό
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους προστατεύονται τα λαχανικά από τον παγετό;
Απάντηση:
-
ΠΟΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ (§8.2.6, σελ. 217), αυτούσια: «Τα λαχανικά με όψιμη παραγωγή καθώς και αυτά που καλλιεργούνται στο ύπαιθρο πριν περάσουν οι τελευταίες ανοιξιάτικες παγωνιές έχουν ανάγκη από προστασία. Αυτή γίνεται με προσωρινή κάλυψη του υπέργειου μέρους του φυτού.»
ΟΙ ΔΥΟ ΟΜΑΔΕΣ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ ① ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΜΕ ΟΨΙΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ → Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΦΤΑΝΕΙ ΩΣ ΤΟΥΣ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟΥΣ ΠΑΓΕΤΟΥΣ ② ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΣΤΟ ΥΠΑΙΘΡΟ ΠΡΙΝ ΠΕΡΑΣΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΕΣ ΠΑΓΩΝΙΕΣ → Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΞΕΚΙΝΑ ΠΡΙΝ ΠΕΡΑΣΕΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ⚠️ ΚΟΙΝΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ: ΤΟ ΦΥΤΟ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΧΩΡΑΦΙ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΓΩΣΕΙ -
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΛΥΨΗΣ — αυτούσια: «Η κάλυψη μπορεί να γίνει:»
① «ΜΕ ΛΕΠΤΟ ΣΤΡΩΜΑ ΤΥΡΦΗΣ Ή ΦΥΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ (ΤΡΙΜΜΑΤΑ ΒΛΑΣΤΩΝ, ΑΧΥΡΟ)» ░░░░░░░░░░░ ← ΛΕΠΤΟ ΣΤΡΩΜΑ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ ② «ΜΕ ΔΙΧΤΥΩΤΑ, ΔΙΑΤΡΗΤΑ Ή ΠΟΡΩΔΗ ΦΥΛΛΑ ΔΙΑΦΑΝΟΥΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ» ╌╌╌╌╌╌╌╌╌╌╌ ← ΔΙΑΦΑΝΕΣ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΠΕΡΝΑΕΙ ΤΟ ΦΩΣ· ┃ ┃ ┃ ┃ ΔΙΧΤΥΩΤΟ/ΔΙΑΤΡΗΤΟ/ΠΟΡΩΔΕΣ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΑΝΑΠΝΕΕΙ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ ③ «ΜΕ ΧΑΜΗΛΑ ΤΟΥΝΕΛ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΚΕΛΕΤΟ ΑΠΟ ΜΙΚΡΕΣ ΑΨΙΔΕΣ, ΣΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΦΥΛΛΑ ΔΙΑΦΑΝΟΥΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ» (Εικ. 8.12) ╭─────────╮ ╱ ┃ ┃ ┃ ┃ ╲ ← ΜΙΚΡΕΣ ΑΨΙΔΕΣ + ΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ -
⚠️⚠️ ΜΗΝ ΤΟ ΣΥΓΧΕΕΤΕ ΜΕ ΤΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ:
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΠΑΓΕΤΟ (§8.2.6) ΠΡΩΙΜΙΣΗ-ΖΙΖΑΝΙΑ (§8.2.2.3) ΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΜΕΡΟΣ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΑΥΛΑΚΙΩΝ (ΜΕ ΤΡΥΠΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΦΥΤΑ) ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΝΑΕΙ ΤΟ ΦΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΝΑΕΙ ΤΟ ΦΩΣ ΣΤΟ ΦΥΤΟ (ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΦΥΤΡΩΝΟΥΝ ΖΙΖΑΝΙΑ)➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220): «Η προστασία των λαχανικών από τον παγετό γίνεται με κάλυψή τους με φυτικά υπολείμματα, πλαστικά φύλλα ή ειδικές κατασκευές.»
-
⚠️ ΤΟ «ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ» ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΟ: το βιβλίο λέει «προσωρινή κάλυψη» — η κάλυψη αφαιρείται μόλις περάσει ο κίνδυνος, γιατί διαφορετικά τα φυτά θα στερούνταν φως και αερισμό και θα ευνοούνταν οι μυκητολογικές ασθένειες.
ΓΙΑΤΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ Η ΚΑΛΥΨΗ ΤΗ ΝΥΧΤΑ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΕΙ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ ↓ Η ΚΑΛΥΨΗ ΠΑΓΙΔΕΥΕΙ ΑΥΤΗ ΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ ΦΥΤΟ ↓ Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΤΟ ΜΕΝΕΙ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΙΟ ΠΑΓΕΤΟΥ⚠️ Πρβλ. τα οπωροφόρα: εκεί το βιβλίο δεν δίνει τεχνική προστασίας από παγετό, απλώς κατατάσσει τις ζημιές από παγετό και χαλαζόπτωση στις ανωμαλίες μη παρασιτικών αιτίων (ερώτηση 14).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα λαχανικά με όψιμη παραγωγή, καθώς και αυτά που καλλιεργούνται στο ύπαιθρο πριν περάσουν οι τελευταίες ανοιξιάτικες παγωνιές, έχουν ανάγκη από προστασία, η οποία γίνεται με προσωρινή κάλυψη του υπέργειου μέρους του φυτού. Η κάλυψη μπορεί να γίνει με λεπτό στρώμα τύρφης ή φυτικών υπολειμμάτων, δηλαδή τριμμάτων βλαστών και άχυρου, με διχτυωτά, διάτρητα ή πορώδη φύλλα διαφανούς πλαστικού, καθώς και με χαμηλά τούνελ που έχουν σκελετό από μικρές αψίδες, στον οποίο στηρίζονται φύλλα διαφανούς πλαστικού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι τρόποι καταπολέμησης των ζιζανίων
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι τρόποι καταπολέμησης των ζιζανίων;
Απάντηση:
-
⚠️⚠️ Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.2.8, σελ. 218): ΠΟΛΥΕΤΗ και ΕΤΗΣΙΑ ζιζάνια αντιμετωπίζονται διαφορετικά και σε διαφορετικό χρόνο.
① ΤΑ ΠΟΛΥΕΤΗ, αυτούσια: «Τα πολυετή ζιζάνια πρέπει να καταστρέφονται κατά την προετοιμασία του εδάφους πριν την καλλιέργεια των λαχανικών. Αυτό γίνεται με ξεριζωμό και απομάκρυνση των υπολειμμάτων τους από το έδαφος και με χρήση ζιζανιοκτόνων.»
-
② Η ΚΑΛΥΨΗ ΜΕ ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ: «Εάν το έδαφος δεν καλλιεργείται εντατικά, η κάλυψή του με αδιαφανές πλαστικό επί 6-12 μήνες συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό των ζιζανίων.»
⚠️ ΚΡΙΣΙΜΟ ΝΟΥΜΕΡΟ: 6-12 ΜΗΝΕΣ ████████████████ ← ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒▒ ΧΩΡΙΣ ΦΩΣ → ΤΑ ΖΙΖΑΝΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΟΥΝ → ΕΞΑΝΤΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΤΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΑ③ ΤΑ ΕΤΗΣΙΑ: «Τα ετήσια ζιζάνια ξεριζώνονται με το χέρι ή το σκαλιστήρι αμέσως μόλις εμφανισθούν και οπωσδήποτε πριν δημιουργήσουν σπόρους.»
⚠️⚠️ «ΠΡΙΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΣΠΟΡΟΥΣ» — ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΕΝΑ ΕΤΗΣΙΟ ΖΙΖΑΝΙΟ ΠΟΥ ΣΠΕΡΝΕΤΑΙ ΔΙΝΕΙ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΣΠΟΡΟΥΣ ↓ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΧΡΟΝΙΑ -
④ Η ΕΔΑΦΟΚΑΛΥΨΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ: «Η εδαφοκάλυψη με οργανική ουσία κατά το διάστημα της καλλιέργειας, εκτός από τον εμπλουτισμό του χώματος με θρεπτικά στοιχεία μειώνει την εμφάνιση ζιζανίων.»
⑤ ΤΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ (§8.2.2.3): η κάλυψη του εδάφους μεταξύ των αυλακιών με αδιαφανές πλαστικό έχει ως δεύτερο σκοπό ακριβώς «τον ταυτόχρονο περιορισμό των ζιζανίων».
⑥ ΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΜΕ ΣΤΑΓΟΝΕΣ (§8.2.4): «δεν ευνοείται η ανάπτυξη ζιζανίων και μυκητολογικών ασθενειών».
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ — ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΠΟΤΕ ΤΙ ΖΙΖΑΝΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΟΛΥΕΤΗ ΞΕΡΙΖΩΜΟΣ + ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ (ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ) ΧΡΗΣΗ ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΩΝ ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟ 6-12 ΜΗΝΕΣ (ΑΝ ΔΕΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΤΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΑ) ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΞΕΡΙΖΩΜΑ ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ Ή ΤΟ ΣΚΑΛΙΣΤΗΡΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΟΛΙΣ ΕΜΦΑΝΙΣΘΟΥΝ ΚΑΙ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΠΡΙΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΣΠΟΡΟΥΣ ΕΔΑΦΟΚΑΛΥΨΗ ΜΕ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΟΥΣΙΑ -
➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220): «Η καταπολέμηση των ζιζανίων πρέπει να γίνεται συστηματικά με ξερίζωμα ή σκάλισμά τους. Η εδαφοκάλυψη με οργανική ουσία ή αδιαφανή φύλλα πλαστικού μειώνει την εμφάνιση ζιζανίων και προστατεύει τα φυτά από σήψεις.» ⚠️ Παρατηρήστε ότι η περίληψη προσθέτει ένα επιπλέον όφελος που δεν υπάρχει στο κυρίως κείμενο: η εδαφοκάλυψη «προστατεύει τα φυτά από σήψεις» (κρατώντας καρπούς και βλαστούς μακριά από το υγρό χώμα). ⚠️ Στο κεφ. 10 (δενδροστοιχίες) το βιβλίο γράφει «ζιζανοκτονία» — τυπογραφικό αντί «ζιζανιοκτονία»· εδώ, στο κεφ. 8, η λέξη γράφεται σωστά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα πολυετή ζιζάνια πρέπει να καταστρέφονται κατά την προετοιμασία του εδάφους, πριν από την καλλιέργεια των λαχανικών· αυτό γίνεται με ξεριζωμό και απομάκρυνση των υπολειμμάτων τους από το έδαφος και με χρήση ζιζανιοκτόνων. Εάν το έδαφος δεν καλλιεργείται εντατικά, η κάλυψή του με αδιαφανές πλαστικό επί έξι έως δώδεκα μήνες συμβάλλει σημαντικά στον περιορισμό των ζιζανίων. Τα ετήσια ζιζάνια ξεριζώνονται με το χέρι ή το σκαλιστήρι αμέσως μόλις εμφανιστούν και οπωσδήποτε πριν δημιουργήσουν σπόρους. Τέλος, η εδαφοκάλυψη με οργανική ουσία κατά το διάστημα της καλλιέργειας, εκτός από τον εμπλουτισμό του χώματος με θρεπτικά στοιχεία, μειώνει και την εμφάνιση ζιζανίων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Εχθροί και ασθένειες των λαχανικών
Ερώτηση: Αναφέρατε τους κυριότερους φυσικούς εχθρούς και τις φυτοπαθολογικές ασθένειες των λαχανικών.
Απάντηση:
-
ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ (§8.2.9, σελ. 218), αυτούσια: «Αρκετά έντομα και ακάρεα προκαλούν ζημιές στα φύλλα, στους βλαστούς, στις ρίζες, στους υπόγειους βλαστούς και στους καρπούς των λαχανικών. Τα πιο συνηθισμένα είναι οι αφίδες, οι τετράνυχοι, οι αλευρώδεις, οι γρυλλοτάλπες, οι δορυφόροι, οι σιδηροσκώληκες (κυρίως οι προνύμφες τους).»
ΟΙ ΕΞΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ① ΑΦΙΔΕΣ ④ ΓΡΥΛΛΟΤΑΛΠΕΣ ② ΤΕΤΡΑΝΥΧΟΙ ⑤ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ ③ ΑΛΕΥΡΩΔΕΙΣ ⑥ ΣΙΔΗΡΟΣΚΩΛΗΚΕΣ (ΚΥΡΙΩΣ ΟΙ ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΤΟΥΣ) ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΖΗΜΙΕΣ (ΠΕΝΤΕ ΣΗΜΕΙΑ): ΦΥΛΛΑ · ΒΛΑΣΤΟΙ · ΡΙΖΕΣ · ΥΠΟΓΕΙΟΙ ΒΛΑΣΤΟΙ · ΚΑΡΠΟΙ -
ΟΙ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ: «Οι κυριότερες φυτοπαθολογικές ασθένειες είναι ο περονόσπορος, το ωίδιο, διάφορες αδρομυκώσεις, σήψεις του λαιμού και βακτηριακές προσβολές.»
ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ① ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΣ ΜΥΚΗΤΑΣ — ΚΗΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΧΝΟΥΔΙ ΣΤΑ ΦΥΛΛΑ ② ΩΙΔΙΟ ΜΥΚΗΤΑΣ — ΛΕΥΚΗ ΑΛΕΥΡΩΔΗΣ ΕΞΑΝΘΗΣΗ ③ ΑΔΡΟΜΥΚΩΣΕΙΣ ΜΥΚΗΤΕΣ — ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ → ΜΑΡΑΣΜΟΣ ④ ΣΗΨΕΙΣ ΤΟΥ ΛΑΙΜΟΥ ΣΗΨΗ ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΒΛΑΣΤΟΥ ⑤ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ (§8.1.4) ΚΟΙΝΑ: ΑΦΙΔΕΣ · ΤΕΤΡΑΝΥΧΟΙ · ΩΙΔΙΟ · ΑΔΡΟΜΥΚΩΣΕΙΣ ΜΟΝΟ ΛΑΧΑΝΙΚΑ: ΑΛΕΥΡΩΔΕΙΣ · ΓΡΥΛΛΟΤΑΛΠΕΣ · ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ · ΣΙΔΗΡΟΣΚΩΛΗΚΕΣ · ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΣ · ΣΗΨΕΙΣ ΛΑΙΜΟΥ ΜΟΝΟ ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ: ΘΡΙΠΕΣ · ΚΟΚΚΟΕΙΔΗ · ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΜΥΓΑ · ΚΑΡΠΟΚΑΨΑ · ΦΟΥΖΙΚΛΑΔΙΟ · ΚΑΣΤΑΝΗ ΣΗΨΗ · ΣΕΠΤΟΡΙΩΣΗ · ΕΞΩΑΣΚΟΣ · ΣΚΩΡΙΑΣΗ -
⚠️⚠️ Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ 3 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ — αυτούσια: «Πέρα από τα προγράμματα ψεκασμών με φυτοφάρμακα (που απαραιτήτως πρέπει να σταματούν τουλάχιστον 3 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή)…»
ΓΙΑΤΙ; ΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΤΡΩΓΟΝΤΑΙ — ΣΥΧΝΑ ΩΜΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ↓ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΧΡΟΝΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΔΟΜΗΘΟΥΝ ΤΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ ↓ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 3 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ⚠️ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙ «ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ» — ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΥΣΤΑΣΗ, ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ -
ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ — αυτούσια: «η εναλλαγή των καλλιεργούμενων στον ίδιο χώρο φυτών (αμειψισπορά) και η καταστροφή των φυτικών υπολειμμάτων στο τέλος της καλλιεργητικής περιόδου συμβάλλουν στον περιορισμό των προσβολών.»
ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΑ — ΓΙΑΤΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΙΔΙΟ ΦΥΤΟ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ: ΕΝΑΛΛΑΓΗ: ΧΡΟΝΙΑ 1 ΝΤΟΜΑΤΑ ΧΡΟΝΙΑ 1 ΝΤΟΜΑΤΑ ΧΡΟΝΙΑ 2 ΝΤΟΜΑΤΑ ΧΡΟΝΙΑ 2 ΦΑΣΟΛΙ ΧΡΟΝΙΑ 3 ΝΤΟΜΑΤΑ ΧΡΟΝΙΑ 3 ΛΑΧΑΝΟ → ΤΑ ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΤΗΣ → ΤΑ ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΤΗΣ ΝΤΟΜΑΤΑΣ ΜΕΝΟΥΝ ΝΤΟΜΑΤΑΣ ΣΥΣΣΩΡΕΥΟΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΞΕΝΙΣΤΗ ΚΑΙ ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΦΥΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ → ΑΦΑΙΡΟΥΜΕ ΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΠΟΥ ΔΙΑΧΕΙΜΑΖΟΥΝ ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΠΑΘΟΓΟΝΑ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρκετά έντομα και ακάρεα προκαλούν ζημιές στα φύλλα, στους βλαστούς, στις ρίζες, στους υπόγειους βλαστούς και στους καρπούς των λαχανικών· τα πιο συνηθισμένα είναι οι αφίδες, οι τετράνυχοι, οι αλευρώδεις, οι γρυλλοτάλπες, οι δορυφόροι και οι σιδηροσκώληκες, κυρίως οι προνύμφες τους. Οι κυριότερες φυτοπαθολογικές ασθένειες είναι ο περονόσπορος, το ωίδιο, διάφορες αδρομυκώσεις, σήψεις του λαιμού και βακτηριακές προσβολές. Πέρα από τα προγράμματα ψεκασμών με φυτοφάρμακα, τα οποία απαραιτήτως πρέπει να σταματούν τουλάχιστον τρεις εβδομάδες πριν από τη συγκομιδή, στον περιορισμό των προσβολών συμβάλλουν η εναλλαγή των καλλιεργούμενων στον ίδιο χώρο φυτών, δηλαδή η αμειψισπορά, και η καταστροφή των φυτικών υπολειμμάτων στο τέλος της καλλιεργητικής περιόδου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι ανωμαλίες των λαχανικών από μη παρασιτικά αίτια
Ερώτηση: Αναφέρατε τις κυριότερες ανωμαλίες των λαχανικών από μη παρασιτικά αίτια.
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§8.2.9, σελ. 218), αυτούσια: «Στα λαχανοκομικά φυτά μπορούν να εμφανισθούν χλωρώσεις των φύλλων από έλλειψη θρεπτικών στοιχείων, περιφερειακές νεκρώσεις των φύλλων από μεγάλη συγκέντρωση αλάτων στο έδαφος ή στο νερό του ποτίσματος, εγκαύματα των καρπών από το ηλιακό φως, συστροφές (καρούλιασμα) των φύλλων από έλλειψη νερού και ζημιές από τα καιρικά φαινόμενα (παγετό, χαλαζόπτωση).»
-
ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΑΙΤΙΟ ① ΧΛΩΡΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ② ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΝΕΚΡΩΣΕΙΣ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΟ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΕΔΑΦΟΣ Ή ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ③ ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΦΩΣ ④ ΣΥΣΤΡΟΦΕΣ (ΚΑΡΟΥΛΙΑΣΜΑ) ΕΛΛΕΙΨΗ ΝΕΡΟΥ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ⑤ ΖΗΜΙΕΣ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ (ΠΑΓΕΤΟΣ, ΧΑΛΑΖΟΠΤΩΣΗ)⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΝΕΚΡΩΣΗΣ: «περιφερειακές» — η ζημιά από τα άλατα εμφανίζεται στις άκρες και τα περιθώρια των φύλλων, γιατί εκεί καταλήγει και συσσωρεύεται το νερό της διαπνοής μαζί με τα άλατα που μεταφέρει.
-
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΑ ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ (§8.1.4 — ΕΡΩΤΗΣΗ 14) ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΧΛΩΡΩΣΕΙΣ ΦΥΛΛΩΝ (ΤΡΟΦΟΠΕΝΙΕΣ) ✓ ✓ ΖΗΜΙΕΣ ΑΠΟ ΠΑΓΕΤΟ/ΧΑΛΑΖΙ ✓ ✓ ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ ✓ ✓ (ΣΤΟΥΣ ΚΑΡΠΟΥΣ) ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΚΑΡΠΩΝ ✓ — (ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ/ΑΚΑΝΟΝΙΣΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ) ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ✓ — ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ/ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΝΕΚΡΩΣΕΙΣ (ΑΛΑΤΑ) — ✓ ΣΥΣΤΡΟΦΕΣ-ΚΑΡΟΥΛΙΑΣΜΑ (ΕΛΛΕΙΨΗ — ✓ ΝΕΡΟΥ)⚠️ ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ, ΑΛΛΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ: στα οπωροφόρα το πρόβλημα είναι το υπερβολικό ή ακανόνιστο πότισμα (παραμορφώσεις καρπών)· στα λαχανικά η έλλειψη νερού (καρούλιασμα φύλλων).
-
➜ Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ (σελ. 220): «Επίσης, εμφανίζουν προβλήματα από τροφοπενίες, περίσσεια αλάτων στο έδαφος ή στο νερό του ποτίσματος, εγκαύματα των καρπών και ζημιές από έλλειψη νερού ή δυσμενή καιρικά φαινόμενα (παγετό, χαλάζι).»
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ — ΜΕ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΩΝ ΧΕΙΡΙΣΜΩΝ, ΟΧΙ ΜΕ ΨΕΚΑΣΜΟΥΣ ΧΛΩΡΩΣΕΙΣ → ΣΩΣΤΗ ΛΙΠΑΝΣΗ (§8.2.3: ΠΛΗΡΕΣ ΛΙΠΑΣΜΑ 50-70 gr/m², ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ) ΝΕΚΡΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΑΛΑΤΑ → ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ, ΕΔΑΦΟΣ ΠΟΥ «ΣΤΡΑΓΓΙΖΕΙ ΚΑΛΑ» (§8.2.1.2) ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΚΑΡΠΩΝ → ΦΥΛΛΩΜΑ ΠΟΥ ΣΚΙΑΖΕΙ ΤΟΥΣ ΚΑΡΠΟΥΣ ΚΑΡΟΥΛΙΑΣΜΑ → «ΑΦΘΟΝΟ ΝΕΡΟ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ» (§8.2.4) ΠΑΓΕΤΟΣ/ΧΑΛΑΖΙ → ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΚΑΛΥΨΗ (§8.2.6 — ΕΡΩΤΗΣΗ 24)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα λαχανοκομικά φυτά μπορούν να εμφανιστούν χλωρώσεις των φύλλων από έλλειψη θρεπτικών στοιχείων, περιφερειακές νεκρώσεις των φύλλων από μεγάλη συγκέντρωση αλάτων στο έδαφος ή στο νερό του ποτίσματος, εγκαύματα των καρπών από το ηλιακό φως, συστροφές, δηλαδή καρούλιασμα, των φύλλων από έλλειψη νερού, καθώς και ζημιές από τα καιρικά φαινόμενα, δηλαδή από παγετό και χαλαζόπτωση. Οι ανωμαλίες αυτές δεν οφείλονται σε ζωντανούς οργανισμούς και αντιμετωπίζονται με διόρθωση των καλλιεργητικών χειρισμών, δηλαδή της λίπανσης, του ποτίσματος και της προστασίας των φυτών, και όχι με ψεκασμούς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
