Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 12 (σελ. 322) – ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις των ερωτήσεων του Κεφαλαίου 12
Αναλυτικές απαντήσεις και στις 7 ερωτήσεις του Κεφαλαίου 12 «Χειρισμός μεγάλων δέντρων», με αυτούσια τα χωρία του βιβλίου, σχηματικές αποδόσεις σε ASCII και επισήμανση των τυπογραφικών ιδιαιτεροτήτων και των εσωτερικών ασυνεπειών του κεφαλαίου.
Ο ορισμός των μεγάλων δέντρων
Ερώτηση: Τι εννοούμε όταν λέμε μεγάλα δέντρα;
Απάντηση:
- Ο ΟΡΙΣΜΟΣ (σελ. 307), αυτούσιος: «Με τον όρο μεγάλα δέντρα περιγράφονται τα δέντρα στα οποία έχει ολοκληρωθεί το κλάδεμα μόρφωσης και η νεανική τους φάση, έχουν πάρει το σχήμα τους και έχουν μπει στο στάδιο της ωριμότητας.»
- ΤΑ ΜΕΓΕΘΗ ΠΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ Ο ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ: «Στην κατηγορία των μεγάλων δέντρων που συνήθως διαχειρίζεται ο συντηρητής ενός έργου πρασίνου, κατατάσσονται δέντρα που η ηλικία τους ξεκινά από 4-5 ετών, με ύψος 2,5-3 m και όγκο μπάλας 25-35 lt, και μπορεί να φτάσει σε πολύ μεγάλα δέντρα 10 και 15 ετών, με ύψος 4-7 m, με μπάλα 500-1000 lt.»
ΗΛΙΚΙΑ ΥΨΟΣ ΜΠΑΛΑ ΚΑΤΩ ΟΡΙΟ 4-5 ΕΤΩΝ 2,5-3 m 25-35 lt ΑΝΩ ΟΡΙΟ 10-15 ΕΤΩΝ 4-7 m 500-1000 lt ▲ x20 έως x40 !⚠️ Τυπογραφικό: το βιβλίο γράφει «It» (με λατινικό κεφαλαίο I) αντί για lt (λίτρα).
- ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ: «με όγκο και βάρος τέτοιο που ο χειρισμός τους δεν μπορεί να γίνει με τα χέρια, αλλά χρειάζονται ειδικά μηχανήματα». ➜ Δηλαδή ο όρος «μεγάλο δέντρο» δεν είναι μόνο βιολογικός (ωριμότητα) αλλά και τεχνικός: ορίζει πότε αλλάζει η τεχνολογία χειρισμού.
- ΓΙΑΤΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΔΕΝΤΡΑ (ΠΕΡΙΛΗΨΗ, σελ. 321): «Η σύγχρονη τάση στην κατασκευή έργων πρασίνου είναι η χρησιμοποίηση μεγάλων φυτών και κυρίως δέντρων, ώστε οι χρήστες του έργου σε σύντομο χρονικό διάστημα να απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα ενός ώριμου κήπου (instant planting).»
⚠️ Το βιβλίο διακρίνει δύο κατηγορίες μεγάλων δέντρων:
① ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΣΕ ΦΥΤΩΡΙΟ — μεγαλώνουν προγραμματισμένα, με ριζοτομές και κλάδεμα διαμόρφωσης (§12.1) ② ΜΕΓΑΛΑ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΑ ΔΕΝΤΡΑ — «ΜΕΓΑΛΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ, ΜΟΝΑΧΙΚΑ», που «ΔΕ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΑ ΦΥΤΩΡΙΑ», ηλικίας «ΠΑΝΩ ΑΠΟ 10-15 ΕΤΗ», που μεταφυτεύονται γιατί ΕΜΠΟΔΙΖΟΥΝ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ (§12.3) — στην Ελλάδα κυρίως ΦΟΙΝΙΚΕΣ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τον όρο μεγάλα δέντρα περιγράφονται τα δέντρα στα οποία έχει ολοκληρωθεί το κλάδεμα μόρφωσης και η νεανική τους φάση, έχουν πάρει το σχήμα τους και έχουν μπει στο στάδιο της ωριμότητας. Στην κατηγορία αυτή, από όσα συνήθως διαχειρίζεται ο συντηρητής ενός έργου πρασίνου, κατατάσσονται δέντρα με ηλικία που ξεκινά από τεσσάρων με πέντε ετών, ύψος δυόμισι με τρία μέτρα και όγκο μπάλας είκοσι πέντε με τριάντα πέντε λίτρα, και μπορεί να φτάσει σε πολύ μεγάλα δέντρα δέκα και δεκαπέντε ετών, με ύψος τέσσερα με επτά μέτρα και μπάλα πεντακοσίων με χιλίων λίτρων, με όγκο και βάρος τέτοιο που ο χειρισμός τους δεν μπορεί να γίνει με τα χέρια αλλά χρειάζονται ειδικά μηχανήματα. Η χρήση τέτοιων δέντρων εξυπηρετεί τη σύγχρονη τάση στην κατασκευή έργων πρασίνου, ώστε οι χρήστες του έργου να απολαμβάνουν σε σύντομο χρονικό διάστημα τα πλεονεκτήματα ενός ώριμου κήπου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι περιποιήσεις των δέντρων στα φυτώρια
Ερώτηση: Ποιες περιποιήσεις δέχονται τα δέντρα στα φυτώρια ώστε να αναπτυχθούν;
Απάντηση:
- Το βιβλίο (§12.1.2, σελ. 309) απαριθμεί πέντε περιποιήσεις «κατά την παραμονή τους στο έδαφος, ώσπου να αποκτήσουν το επιθυμητό μέγεθος»: 1. ΣΤΕΡΕΩΣΗ — «Στερεώνονται, ώστε να μη στραβώσουν και παραμορφωθούν, αλλά και να μην πλαγιάσουν από τον αέρα.» (Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ το διατυπώνει: «στερεώνονται ώστε να γίνουν ευθυτενή».) 2. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ — «ιδίως όταν τα δέντρα είναι ακόμη πολύ μικρά, ώστε να μειώσουμε τον ανταγωνισμό σε νερό και θρεπτικά στοιχεία. Επίσης, καταπολεμούνται και οι ασθένειες που θα παρουσιαστούν.»
- 3. ΠΟΤΙΣΜΑ ΚΑΙ ΛΙΠΑΝΣΗ — «Τα δέντρα ποτίζονται συστηματικά και λιπαίνονται στις περιόδους που αυξάνεται η βλάστηση, ώστε να έχουν τον άριστο ρυθμό ανάπτυξης (η υπερβολή και στο νερό και στο λίπασμα επιδρά αρνητικά στα δέντρα).» 4. ΚΛΑΔΕΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ — «που ταιριάζει σε κάθε είδος δέντρου, κυρίως τέλος χειμώνα με αρχές άνοιξης και για ορισμένα είδη (κυρίως κωνοφόρα και άλλα αειθαλή) και στο τέλος του καλοκαιριού.»
- 5. ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ — «Μετά το 2ο χρόνο στο έδαφος, εφαρμόζεται στα δέντρα η τεχνική του κλαδέματος της ρίζας, ώστε να σταματήσει η κατά μήκος και κατά βάθος ανάπτυξή της και να αναπτυχθεί ένας θύσανος ριζών κοντά στον κορμό και στο χώρο που θα συμπεριληφθεί στη μελλοντική μπάλα με την οποία θα βγει το δέντρο από το έδαφος.»
ΧΩΡΙΣ ΡΙΖΟΤΟΜΗ ΜΕ ΡΙΖΟΤΟΜΗ │ │ ───┼─── ──┬──┴──┬── ╱ │ ╲ ╲▓▓▓▓▓╱ ΘΥΣΑΝΟΣ ΡΙΖΩΝ ╱ │ ╲ ╲▓▓▓╱ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΡΙΖΕΣ ΑΠΛΩΝΟΝΤΑΙ ╲▓╱ ΜΠΑΛΑ ΜΑΚΡΙΑ ΚΑΙ ΒΑΘΙΑ → ΕΠΙΒΙΩΝΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΡΙΖΩΣΗΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ: «συνήθως με τα ειδικά μηχανήματα, που χρησιμοποιούμε και για την εξαγωγή των φυτών από το έδαφος και τη μεταφύτευσή τους»· «μπορεί να συνδυαστεί και με αλλαγή της θέσης του δέντρου, όταν επιδιώκεται να αραιωθούν τα δέντρα και να αυξηθεί το μέγεθος των διαδρόμων».
- ⚠️ ΚΑΙ Η ΣΩΣΤΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗΣ (§12.1.2): οι αποστάσεις φύτευσης «εξαρτώνται από το τελικό μέγεθος που επιδιώκεται να φτάσουν τα δέντρα, αλλά και από τις διαστάσεις του μηχανολογικού εξοπλισμού του φυτωρίου [δενδροκομικό τρακτέρ, σκαπτική φρέζα, μεταφυτευτικό μηχάνημα, περονοφόρο όχημα (κλαρκ)]... ώστε να μπορούν να λειτουργούν τα μηχανήματα ανάμεσα από τις σειρές των δέντρων».
ΓΙΑ ΔΕΝΤΡΑ 4-5 ΕΤΩΝ ΣΤΟ ΦΥΤΩΡΙΟ: 2,00 m x 1,3 m 2,00 m = ΣΕΙΡΑ ΑΠΟ ΣΕΙΡΑ 1,30 m = ΔΕΝΤΡΟ ΑΠΟ ΔΕΝΤΡΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ: ΠΥΚΝΟΤΕΡΗ ΦΥΤΕΥΣΗ + ΣΤΑΔΙΑΚΟ ΑΡΑΙΩΜΑ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ· τα φυτά που αφαιρούνται ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΑΜΕΣΩΣ σε έργα ή ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΟΝΤΑΙ ΑΛΛΟΥ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά την παραμονή τους στο έδαφος του φυτωρίου, ώσπου να αποκτήσουν το επιθυμητό μέγεθος, τα δέντρα δέχονται πέντε περιποιήσεις. Πρώτον, στερεώνονται, ώστε να μη στραβώσουν και παραμορφωθούν αλλά και να μην πλαγιάσουν από τον αέρα. Δεύτερον, καταπολεμούνται τα ζιζάνια, ιδίως όταν τα δέντρα είναι ακόμη πολύ μικρά, ώστε να μειωθεί ο ανταγωνισμός σε νερό και θρεπτικά στοιχεία, και καταπολεμούνται επίσης οι ασθένειες που θα παρουσιαστούν. Τρίτον, ποτίζονται συστηματικά και λιπαίνονται στις περιόδους που αυξάνεται η βλάστηση, ώστε να έχουν τον άριστο ρυθμό ανάπτυξης, με προσοχή γιατί η υπερβολή και στο νερό και στο λίπασμα επιδρά αρνητικά στα δέντρα. Τέταρτον, εφαρμόζεται το κλάδεμα διαμόρφωσης που ταιριάζει σε κάθε είδος δέντρου, κυρίως τέλος χειμώνα με αρχές άνοιξης, και για ορισμένα είδη, κυρίως κωνοφόρα και άλλα αειθαλή, και στο τέλος του καλοκαιριού. Πέμπτον, μετά τον δεύτερο χρόνο στο έδαφος εφαρμόζεται η τεχνική του κλαδέματος της ρίζας, ώστε να σταματήσει η κατά μήκος και κατά βάθος ανάπτυξή της και να αναπτυχθεί ένας θύσανος ριζών κοντά στον κορμό, μέσα στον χώρο που θα συμπεριληφθεί στη μελλοντική μπάλα με την οποία θα βγει το δέντρο από το έδαφος· το κόψιμο αυτό γίνεται συνήθως με τα ειδικά μηχανήματα της εξαγωγής και μπορεί να συνδυαστεί με αλλαγή της θέσης του δέντρου, όταν επιδιώκεται αραίωση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τι προσέχουμε κατά την εκρίζωση στο φυτώριο
Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέξουμε κατά τη φάση της εκρίζωσης ενός μεγάλου δέντρου στο φυτώριο;
Απάντηση:
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗ (§12.1.3, σελ. 309): «Η διαδικασία αυτή της εκρίζωσης των δέντρων είναι πολύ σημαντική για την επιβίωση του εκριζωμένου φυτού και απαιτεί πολύ προσεκτικούς χειρισμούς.» ① Η ΕΠΟΧΗ: «Η κατάλληλη εποχή για εκρίζωση των φυτών είναι, για την πλειοψηφία των ειδών των δέντρων, η περίοδος που τα φυτά βρίσκονται σε λήθαργο, δηλαδή η περίοδος από το τέλος φθινοπώρου (Νοέμβριος) μέχρι τέλος χειμώνα (Μάρτιος). Εξαίρεση αποτελούν τα φοινικοειδή, που συνήθως μεταφυτεύονται όταν έχουν περάσει οι χαμηλές θερμοκρασίες και έχει αρχίσει η ρίζα να λειτουργεί.»
- ② Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ Η ΕΝΥΔΑΤΩΣΗ: επιλέγονται «τα φυτά που έχουν φτάσει στο επιθυμητό μέγεθος»· όσα είναι μικρότερα «είτε παραμένουν στη θέση τους για να μεγαλώσουν είτε μεταφυτεύονται σε άλλο σημείο του φυτωρίου μαζί με άλλα φυτά, ώστε να μην υπάρχουν κενά». Τα δέντρα που θα μεταφυτευτούν «ποτίζονται καλά, ώστε να ενυδατωθούν».
③ ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ — «κλαδεύονται, ώστε να μειωθεί η φυλλική τους επιφάνεια. Με αυτόν τον τρόπο τα δέντρα προστατεύονται από την αφυδάτωση και εξοικονομούν ενέργεια, ώστε να μπορέσουν να αντικαταστήσουν τη ζημιά που παθαίνουν με τη μεταφύτευση.»
ΜΕ ΡΙΖΟΤΟΜΕΣ τα προηγούμενα χρόνια → ΟΧΙ ΠΟΛΥ ΑΥΣΤΗΡΟ ~30% κλαδιών ΧΩΡΙΣ ΡΙΖΟΤΟΜΕΣ → ΑΥΣΤΗΡΟΤΕΡΟ ~60% κλαδιών + ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΜΠΑΛΑ④ ΤΟ ΔΕΣΙΜΟ ΤΩΝ ΚΛΑΔΙΩΝ: «Τα κλαδιά που απομένουν δένονται προσεκτικά, ώστε να διευκολύνουν τις εργασίες και για να μη σπάσουν κατά τη διάρκεια της μεταφοράς μετά την εκρίζωση.»
- ⑤ Η ΙΔΙΑ Η ΕΞΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΥΛΙΓΜΑ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣ: «Η εκρίζωση των δέντρων γίνεται με μεταφυτευτικά μηχανήματα, που με ειδικά μαχαίρια βγάζουν το δέντρο με μπάλα χώματος. Η μπάλα χώματος με τη ρίζα τυλίγεται σφικτά με λινάτσα ή βιοδιασπώμενο δίχτυ, ώστε να σταθεροποιηθεί και να προστατευτεί από το σπάσιμο. Αν η μπάλα είναι μεγάλου μεγέθους (διάμετρος >50 cm), τυλίγεται με συρμάτινο πλέγμα (κοτετσόσυρμα).» ΧΩΡΙΣ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ: «τα δέντρα εκριζώνονται με τον παραδοσιακό τρόπο με τα χέρια. Τα μεν φυλλοβόλα είναι δυνατόν να βγουν γυμνόριζα (η ρίζα δεν έχει χώμα), τα δε αειθαλή τα βγάζουμε με μπάλα χώματος, την οποία τυλίγουμε σφιχτά (χωρίς να τη σπάσουμε).»
- ⑥ Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΥΓΡΑΣΙΑ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ: «Τα δέντρα μεταφέρονται σε χώρο του φυτωρίου που είναι σκιερός και δροσερός. Οι εργασίες μετακίνησης γίνονται με τη βοήθεια περονοφόρου οχήματος (κλαρκ) ή γερανού (ανάλογα το μέγεθος του φυτού).»
⚠️⚠️ «Μετά την εκρίζωση, προσέχουμε η ρίζα να μη μείνει χωρίς υγρασία (κι ας είναι το φυτό σε λήθαργο), γιατί το δέντρο θα ξεραθεί πολύ σύντομα.»
ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ① ΣΩΣΤΗ ΕΠΟΧΗ (λήθαργος· φοινικοειδή = εξαίρεση) ② ΚΑΛΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΠΡΙΝ — ΕΝΥΔΑΤΩΣΗ ③ ΚΛΑΔΕΜΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΡΙΖΟΤΟΜΕΣ (30% ή 60%) ④ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΟ ΔΕΣΙΜΟ ΚΛΑΔΙΩΝ ⑤ ΣΦΙΚΤΟ ΤΥΛΙΓΜΑ ΜΠΑΛΑΣ (λινάτσα/δίχτυ· >50 cm → κοτετσόσυρμα) ⑥ ΣΚΙΕΡΟΣ-ΔΡΟΣΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ + Η ΡΙΖΑ ΠΟΤΕ ΧΩΡΙΣ ΥΓΡΑΣΙΑ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η εκρίζωση είναι πολύ σημαντική για την επιβίωση του εκριζωμένου φυτού και απαιτεί πολύ προσεκτικούς χειρισμούς. Πρώτα πρέπει να επιλεγεί η κατάλληλη εποχή, που για την πλειοψηφία των ειδών είναι η περίοδος του λήθαργου, από το τέλος του φθινοπώρου, τον Νοέμβριο, μέχρι το τέλος του χειμώνα, τον Μάρτιο, με εξαίρεση τα φοινικοειδή, που μεταφυτεύονται όταν έχουν περάσει οι χαμηλές θερμοκρασίες και έχει αρχίσει η ρίζα να λειτουργεί. Επιλέγονται τα φυτά που έχουν φτάσει στο επιθυμητό μέγεθος, ενώ τα μικρότερα παραμένουν ή μεταφυτεύονται αλλού ώστε να μην υπάρχουν κενά. Τα δέντρα ποτίζονται καλά για να ενυδατωθούν και κλαδεύονται ώστε να μειωθεί η φυλλική τους επιφάνεια, οπότε προστατεύονται από την αφυδάτωση και εξοικονομούν ενέργεια· αν έχουν γίνει ριζοτομές τα προηγούμενα χρόνια το κλάδεμα δεν είναι πολύ αυστηρό και αφαιρείται περίπου το 30% των κλαδιών, ενώ αν δεν έχουν γίνει το κλάδεμα είναι αυστηρότερο, περίπου 60%, και επιδιώκεται μεγαλύτερη μπάλα. Τα κλαδιά που απομένουν δένονται προσεκτικά, ώστε να διευκολύνουν τις εργασίες και να μη σπάσουν κατά τη μεταφορά. Η εκρίζωση γίνεται με μεταφυτευτικά μηχανήματα που με ειδικά μαχαίρια βγάζουν το δέντρο με μπάλα χώματος, η οποία τυλίγεται σφικτά με λινάτσα ή βιοδιασπώμενο δίχτυ για να σταθεροποιηθεί και να προστατευτεί από το σπάσιμο· αν η διάμετρός της ξεπερνά τα πενήντα εκατοστά, τυλίγεται με συρμάτινο πλέγμα. Αν δεν υπάρχουν μηχανήματα, τα φυλλοβόλα μπορούν να βγουν γυμνόριζα και τα αειθαλή με μπάλα χώματος τυλιγμένη σφιχτά χωρίς να σπάσει. Τέλος, τα δέντρα μεταφέρονται με κλαρκ ή γερανό σε σκιερό και δροσερό χώρο του φυτωρίου και προσέχουμε η ρίζα να μη μείνει χωρίς υγρασία, ακόμη κι αν το φυτό είναι σε λήθαργο, γιατί το δέντρο θα ξεραθεί πολύ σύντομα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η προετοιμασία των δέντρων για μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις
Ερώτηση: Πώς προετοιμάζουμε τα δέντρα ώστε να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις;
Απάντηση:
-
ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (§12.2, σελ. 312-313): «έχει πλέον πλατιά εφαρμογή και στη χώρα μας η χρήση φυτών εισαγωγής από άλλες χώρες. Για να γίνει η μεταφορά φυτών σε τόσο μακρινές αποστάσεις χωρίς να πάθουν ζημιά τα φυτά έχει αναπτυχθεί μια τεχνολογία που εφαρμόζεται και για μεταφορά σε μικρότερες αποστάσεις.» Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΡΙΑ (§12.2.1): «σταθεροποίηση μπάλας, δέσιμο της κόμης και πότισμα.»
-
① ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΜΠΑΛΑΣ: «Η μπάλα χώματος σταθεροποιείται με τη γλάστρα, όπως αναφέρθηκε, με σανιδάκια ή γύψο.»
ΣΑΝΙΔΑΚΙΑ: «καρφώνουμε ΣΤΑΥΡΩΤΑ ΣΑΝΙΔΑΚΙΑ στα ΧΕΙΛΗ ΤΗΣ ΓΛΑΣΤΡΑΣ, που ΕΓΚΛΩΒΙΖΟΥΝ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΟΥΝ ΤΟΝ ΚΟΡΜΟ ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ σε σχέση με τη γλάστρα» — ΣΚΟΠΟΣ: «για να ΜΗΝ ΚΟΥΝΙΕΤΑΙ Η ΜΠΑΛΑ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΓΛΑΣΤΡΑ, ΜΕ ΚΙΝΔΥΝΟ ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ» ΓΥΨΟΣ: «ΥΓΡΟΣ ΓΥΨΟΣ στην επιφάνεια της γλάστρας, ΠΑΧΟΥΣ 3-5 cm. Ο γύψος ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΡΗΓΟΡΑ (φροντίζουμε να μείνουν 2-3 ΤΡΥΠΕΣ ΓΙΑ ΠΟΤΙΣΜΑ)» — ΤΡΕΙΣ ΩΦΕΛΕΙΕΣ: · ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΡΜΟΥ μέσα στη γλάστρα · ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ · ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΞΑΤΜΙΣΗ από την επιφάνεια της γλάστρας -
② ΔΕΣΙΜΟ ΤΗΣ ΚΟΜΗΣ: «Η κόμη δένεται σε όλο το μήκος της, ώστε να μην εξέχουν κλαδιά που μπορεί να σπάσουν κατά τη μεταφορά και τα φυτά να γίνουν όσο το δυνατόν πιο συμπαγή (να μικρύνει ο όγκος τους). Το δέσιμο γίνεται είτε με κορδέλα (Εικ. 12.4, φυτό Δάφνης) είτε «φοριέται» στα φυτά ένα ελαστικό πλαστικό δίχτυ που τα κρατά συμπαγή (Εικ. 12.5, φυτό Αουκούμπας).» ③ ΠΟΤΙΣΜΑ: «Το πότισμα είναι απαραίτητο, ώστε κατά τη μεταφορά να έχει το φυτό υγρασία.»
-
ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΦΟΡΤΩΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ
ΦΟΡΤΩΜΑ (§12.2.2) «Τα φυτά συνήθως φορτώνονται ΛΟΞΑ και οι γλάστρες «ΧΤΙΖΟΝΤΑΙ» ακουμπώντας η μία δίπλα στην άλλη και στην επόμενη σειρά ΚΑΘΕ ΓΛΑΣΤΡΑ ΑΚΟΥΜΠΑ ΣΕ ΔΥΟ ΓΛΑΣΤΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΣΕΙΡΑΣ (ΟΠΩΣ ΟΙ ΣΕΙΡΕΣ ΤΩΝ ΤΟΥΒΛΩΝ ΣΤΟ ΚΤΙΣΙΜΟ ΤΟΙΧΩΝ), ώστε ΝΑ ΜΗ ΜΕΙΝΕΙ ΧΩΡΟΣ ΑΝΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΟΣ» ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ╲ ═══════════════════════ ⚠️ «Ο χώρος μεταφοράς πρέπει να είναι ΚΛΕΙΣΤΟΣ, ώστε Ο ΑΕΡΑΣ ΝΑ ΜΗΝ ΠΕΡΝΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΦΥΔΑΤΩΣΕΙ» ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (§12.2.3) ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ (π.χ. ΙΤΑΛΙΑ - ΕΛΛΑΔΑ, ταξίδι ημερών) → ΨΥΧΡΟΙ ΜΗΝΕΣ, «γιατί τους ΘΕΡΜΟΥΣ ΜΗΝΕΣ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ ΤΑ ΦΥΤΑ ΝΑ «ΑΝΑΨΟΥΝ»… δηλαδή να ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΝΘΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΣΤΡΕΣΑΡΙΣΤΟΥΝ ή και ΝΑ ΞΕΡΑΘΟΥΝ ΑΚΟΜΑ, ΑΠΟ ΘΕΡΜΟΠΛΗΞΙΑ» ΜΙΚΡΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ → και θερμούς μήνες, «ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΒΡΑΔΥ» ΞΕΦΟΡΤΩΜΑ (§12.2.4) «ΛΥΝΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΤΙΖΟΥΜΕ τα φυτά, ώστε να ΕΠΑΝΕΛΘΟΥΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ - ΑΝΑΠΝΟΗ - ΔΙΑΠΝΟΗ)»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η προετοιμασία των φυτών για φόρτωμα περιλαμβάνει σταθεροποίηση της μπάλας, δέσιμο της κόμης και πότισμα. Η μπάλα χώματος σταθεροποιείται με τη γλάστρα, με σταυρωτά σανιδάκια καρφωμένα στα χείλη της, που εγκλωβίζουν και σταθεροποιούν τον κορμό, ή με στρώση υγρού γύψου πάχους τριών με πέντε εκατοστών στην επιφάνεια της γλάστρας, αφήνοντας δύο ή τρεις τρύπες για πότισμα· ο γύψος εμποδίζει την κίνηση του κορμού, την ανάπτυξη των ζιζανίων και την εξάτμιση. Η κόμη δένεται σε όλο το μήκος της, ώστε να μην εξέχουν κλαδιά που μπορεί να σπάσουν κατά τη μεταφορά και τα φυτά να γίνουν όσο το δυνατόν πιο συμπαγή, δηλαδή να μικρύνει ο όγκος τους· το δέσιμο γίνεται είτε με κορδέλα είτε με ελαστικό πλαστικό δίχτυ που φοριέται στο φυτό. Το πότισμα είναι απαραίτητο, ώστε κατά τη μεταφορά να έχει το φυτό υγρασία. Στη συνέχεια τα φυτά φορτώνονται συνήθως λοξά, με τις γλάστρες χτισμένες όπως οι σειρές των τούβλων, ώστε να μη μείνει χώρος ανεκμετάλλευτος, και ο χώρος μεταφοράς πρέπει να είναι κλειστός, ώστε ο αέρας να μην περνά μέσα από τα φυτά και τα αφυδατώσει. Για μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις επιλέγονται οι ψυχροί μήνες του χρόνου, γιατί τους θερμούς μήνες τα φυτά κινδυνεύουν να ανάψουν, δηλαδή να υπερθερμανθούν και να στρεσαριστούν ή και να ξεραθούν από θερμοπληξία, ενώ για μικρότερες αποστάσεις η μεταφορά μπορεί να γίνει και τους θερμούς μήνες, με το μεγαλύτερο μέρος του ταξιδιού να γίνεται βράδυ. Μετά το ξεφόρτωμα λύνουμε και ποτίζουμε τα φυτά, ώστε να επανέλθουν στη φυσιολογική τους δραστηριότητα, δηλαδή στη φωτοσύνθεση, την αναπνοή και τη διαπνοή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα μηχανήματα για τη μεταφύτευση μεγάλου φοίνικα
Ερώτηση: Τι μηχανήματα χρειαζόμαστε για να μεταφυτεύσουμε ένα μεγάλο μεμονωμένο φοίνικα;
Απάντηση:
- Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (§12.3, σελ. 315), αυτούσια: «Τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται είναι: φορτωτής με μικρό εκσκαφέα (τύπου JCB), μικρός ή μεγάλος γερανός, φορτηγό μεταφοράς.»
ΜΗΧΑΝΗΜΑ ΤΙ ΚΑΝΕΙ ΦΟΡΤΩΤΗΣ ΜΕ ΜΙΚΡΟ ΕΚΣΚΑΦΕΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΟ ΧΑΝΤΑΚΙ «με την τσάπα (ΤΥΠΟΥ JCB) του εκσκαφέα»· «ΞΕΚΟΛΛΑΕΙ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΜΑ με ένα ΕΠΙΔΕΞΙΟ ΣΠΡΩΞΙΜΟ ΜΕ ΤΟ ΒΡΑΧΙΟΝΑ»· ΣΗΚΩΝΕΙ το δέντρο αν ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΟ ΜΙΚΡΟΣ Ή ΜΕΓΑΛΟΣ ΓΕΡΑΝΟΣ ΣΗΚΩΝΕΙ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΜΑΝΤΕΣ «ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΟ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ» ΦΟΡΤΗΓΟ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ το δέντρο ΞΑΠΛΩΜΕΝΟ στην ΚΑΡΟΤΣΑ — «ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ αν το δέντρο έχει ΥΨΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 7-10 m» - ⚠️ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ — ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ: «Η εργασία αυτή είναι ιδιαίτερα εξειδικευμένη, περιέχει επικίνδυνους χειρισμούς, γι' αυτό γίνεται από εξειδικευμένο συνεργείο παρουσία ειδικού Γεωπόνου ή έμπειρου εργοδηγού.» ➜ Απαιτούνται και 1 ή 2 κηπουροί που μπαίνουν μέσα στο χαντάκι και πελεκάνε την μπάλα με το χέρι (§12.3.3).
- ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
· ΑΝΤΗΡΙΔΕΣ — για τη στερέωση ΠΡΙΝ το πελέκημα και ΜΕΤΑ τη φύτευση · ΣΥΡΜΑΤΙΝΟ ΠΛΕΓΜΑ (ΚΟΤΕΤΣΟΣΥΡΜΑ) — για το τύλιγμα της μπάλας · ΓΕΡΟΙ ΙΜΑΝΤΕΣ (ένας ή δύο) — για την ανύψωση · ΔΙΧΤΥΩΤΟ ΠΑΝΙ (ΑΝΤΙΑΝΕΜΙΚΟ ή ΔΙΧΤΥ ΣΚΙΑΣ) — για την κόμη του φοίνικα · ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΟ ΧΩΜΑ — «για να σκεπαστεί η μπάλα του δέντρου» - ⚠️ ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ ΤΟΥ ΦΥΤΩΡΙΟΥ (§12.1.2), που είναι εντελώς άλλος:
ΣΤΟ ΦΥΤΩΡΙΟ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΟ ΔΕΝΤΡΟ · ΔΕΝΔΡΟΚΟΜΙΚΟ ΤΡΑΚΤΕΡ · ΦΟΡΤΩΤΗΣ ΜΕ ΜΙΚΡΟ ΕΚΣΚΑΦΕΑ (JCB) · ΣΚΑΠΤΙΚΗ ΦΡΕΖΑ · ΜΙΚΡΟΣ Ή ΜΕΓΑΛΟΣ ΓΕΡΑΝΟΣ · ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΗΜΑ · ΦΟΡΤΗΓΟ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (με ΕΙΔΙΚΑ ΜΑΧΑΙΡΙΑ· και ΕΡΠΥΣΤΡΙΟΦΟΡΟ με ΗΜΙΚΥΚΛΙΚΟ ΜΑΧΑΙΡΙ, Εικ. 12.2) · ΠΕΡΟΝΟΦΟΡΟ ΟΧΗΜΑ (ΚΛΑΡΚ)Στο φυτώριο το μηχάνημα βγάζει το δέντρο με μπάλα αυτόματα· στο μεμονωμένο δέντρο η μπάλα διαμορφώνεται με το χέρι και το μηχάνημα απλώς ξεκολλά και σηκώνει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύμφωνα με το βιβλίο, τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται είναι φορτωτής με μικρό εκσκαφέα, τύπου JCB, μικρός ή μεγάλος γερανός και φορτηγό μεταφοράς. Ο εκσκαφέας ανοίγει το χαντάκι γύρω από το δέντρο και ξεκολλά το δέντρο από το χώμα με ένα επιδέξιο σπρώξιμο με τον βραχίονά του, ενώ μπορεί και να το σηκώσει αν το δέντρο δεν είναι πολύ μεγάλο· ο γερανός σηκώνει το δέντρο από τους ιμάντες όταν αυτό είναι πολύ μεγάλο, και το φορτηγό, ή πλατφόρμα αν το δέντρο έχει ύψος πάνω από επτά με δέκα μέτρα, το μεταφέρει ξαπλωμένο στο σημείο που θα φυτευτεί. Σημειώνεται ότι η εργασία αυτή είναι ιδιαίτερα εξειδικευμένη και περιέχει επικίνδυνους χειρισμούς, γι' αυτό γίνεται από εξειδικευμένο συνεργείο παρουσία ειδικού Γεωπόνου ή έμπειρου εργοδηγού, ενώ απαιτούνται και ένας ή δύο κηπουροί που πελεκάνε την μπάλα μέσα στο χαντάκι. Χρειάζονται επίσης αντηρίδες, συρμάτινο πλέγμα, γεροί ιμάντες, διχτυωτό πανί για την κόμη και εμπλουτισμένο χώμα για τη φύτευση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τι προσέχουμε στην εκρίζωση και στη φύτευση μεγάλου φοίνικα
Ερώτηση: Τι προσέχουμε κατά την εκρίζωση ενός μεγάλου φοίνικα και τι στη φύτευση στην τελική του θέση;
Απάντηση:
- Α. ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΡΙΖΩΣΗ (§12.3.2-12.3.3, σελ. 317-318)
① ΚΛΑΔΕΜΑ ~30% ΤΩΝ ΚΛΑΔΩΝ· στον φοίνικα «ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΚΑΤΩ ΦΥΛΛΑ, αυτά που ΚΡΕΜΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ», τα υπόλοιπα ΔΕΝΟΝΤΑΙ και ΤΥΛΙΓΟΝΤΑΙ «με ΕΝΑ ΔΙΧΤΥΩΤΟ ΠΑΝΙ (ΑΝΤΙΑΝΕΜΙΚΟ ή ΔΙΧΤΥ ΣΚΙΑΣ)» ΓΙΑΤΙ: «ώστε να ΠΡΟΦΥΛΑΧΘΕΙ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ, αφού ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ ΠΟΥ ΤΟ ΤΡΟΦΟΔΟΤΕΙ ΜΕ ΝΕΡΟ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΤΑΙ» ② ΠΟΤΙΣΜΑ «ΔΥΟ Ή ΤΡΕΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ, ώστε ΤΟ ΧΩΜΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΛΑΣΠΩΜΕΝΟ» ⚠️ όχι την ίδια μέρα! ③ ΧΑΡΑΞΗ ΚΥΚΛΟΥ «που να ΑΠΕΧΕΙ 30-70 cm ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟ ΤΟΥ ΚΟΡΜΟΥ», ανάλογα με το μέγεθος ④ ΧΑΝΤΑΚΙ ΠΛΑΤΟΥΣ 50 cm ΚΑΙ ΒΑΘΟΥΣ 70 cm, «ΑΠΟΚΟΠΤΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ» -
⑤ ⚠️ ΣΤΕΡΕΩΣΗ ΜΕ ΑΝΤΗΡΙΔΕΣ — ΠΡΙΝ ΤΟ ΠΕΛΕΚΗΜΑ «Πρέπει ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΣ να έχει ΣΤΕΡΕΩΘΕΙ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΜΕ ΑΝΤΗΡΙΔΕΣ, ώστε να ΜΗΝ ΠΕΣΕΙ κατά τη διάρκεια του ΛΕΠΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΠΡΟΚΑΛΩΝΤΑΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ» ⚠️ «Οι αντηρίδες ΜΕΝΟΥΝ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΔΕΝΤΡΟ γιατί θα χρειαστούν για τη ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΠΟΥ ΘΑ ΦΥΤΕΥΤΕΙ» ⑥ ΠΕΛΕΚΗΜΑ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣ ΣΕ ΚΩΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ από 1-2 κηπουρούς ΓΙΑΤΙ: «για να ΜΕΙΩΘΕΙ Η ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΠΑΦΗΣ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΩΜΑ, ώστε να μπορέσει να ΞΕΚΟΛΛΗΣΕΙ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ» + ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΧΩΜΑΤΟΣ «στα σημεία που ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΡΙΖΕΣ, ώστε να ΕΛΑΦΡΥΝΕΙ Η ΜΠΑΛΑ ΟΣΟ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ» ⑦ ΤΥΛΙΓΜΑ ΜΕ ΚΟΤΕΤΣΟΣΥΡΜΑ, «το οποίο ΔΕΝΕΤΑΙ ΣΦΙΚΤΑ για να ΣΥΓΚΡΑΤΗΘΕΙ Η ΜΠΑΛΑ ΧΩΜΑΤΟΣ, ΝΑ ΜΗ ΔΙΑΛΥΘΕΙ κατά τους χειρισμούς» ⑧ ⚠️ ΔΕΣΙΜΟ ΙΜΑΝΤΩΝ «στο ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΜΟΥ» — «ΘΕΛΕΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ» για δύο λόγους: · «να ΜΗΝ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΕΙ ΤΟΝ ΚΟΡΜΟ (υπάρχει κίνδυνος να ΞΕΦΛΟΥΔΙΣΕΙ Ο ΦΛΟΙΟΣ προκαλώντας ΣΟΒΑΡΗ ΖΗΜΙΑ ΣΤΟ ΔΕΝΤΡΟ)» · «να ΙΣΟΡΡΟΠΗΣΕΙ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ με τη μεγάλη μπάλα και ΝΑ ΜΗΝ ΑΝΑΤΡΑΠΕΙ»⚠️⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ!! (σελ. 319): «Σε όλη τη διαδικασία που αναφέρθηκε δεν πρέπει οι εργαζόμενοι να βρίσκονται κάτω από το δέντρο και κοντά στα μηχανήματα τη στιγμή που γίνονται οι χειρισμοί για την αποκόλληση και τη φόρτωσή του, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού.»
- Β. ΣΤΗ ΦΥΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΘΕΣΗ (§12.4, σελ. 319-320)
① ΕΤΟΙΜΟΣ ΛΑΚΚΟΣ + ΑΦΘΟΝΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΛΑΚΚΟΥ + ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΟ ΧΩΜΑ «για να σκεπαστεί η μπάλα» ② ΔΕΝ ΑΦΑΙΡΕΙΤΑΙ ΤΟ ΣΥΡΜΑΤΙΝΟ ΠΛΕΓΜΑ ③ ΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΣΕ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΘΕΣΗ με τις ΑΝΤΗΡΙΔΕΣ ④ ΣΤΕΡΕΩΣΗ ΓΕΡΑ «ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΣΕ ΤΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ» ⑤ ⚠️ ΤΟ ΒΑΘΟΣ — «ΜΕΓΑΛΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΕΧΕΙ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΘΕΙ Η ΜΠΑΛΑ ΧΩΜΑΤΟΣ»«Η επιφάνεια της μπάλας δε θα πρέπει να θαφτεί βαθιά, γιατί τότε δε θα αερίζεται η ρίζα του δέντρου και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η μεταφύτευση να αποτύχει και το δέντρο να ξεραθεί. Για το λόγο αυτό γεμίζεται ο λάκκος με τόσο χώμα, ώστε η επιφάνεια της μπάλας να βρίσκεται στη στάθμη του γύρω χώματος, για να αναπνέει.»
ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ─────┬──────┬───── ───────────────── │ ΜΠΑΛΑ│ ▒▒▒▒▒▒▒▒ └──────┘ │ ΜΠΑΛΑ│ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΤΑΘΜΗ └──────┘ ΤΟΥ ΓΥΡΩ ΧΩΜΑΤΟΣ ΘΑΜΜΕΝΗ ΒΑΘΙΑ → ΔΕΝ ΑΕΡΙΖΕΤΑΙ → ΑΝΑΠΝΕΕΙ Η ΡΙΖΑ → ΑΠΟΤΥΧΙΑ / ΞΕΡΑΜΑ -
⑥ ΛΕΚΑΝΗ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ + ΑΦΘΟΝΟ ΠΟΤΙΣΜΑ «ώστε να ΚΛΕΙΣΟΥΝ ΤΑ ΚΕΝΑ ΑΕΡΑ που πιθανόν να υπάρχουν γύρω από την μπάλα του δέντρου» ⑦ ΤΟ ΠΟΤΙΣΜΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ — «Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ» ΟΥΤΕ ΧΩΡΙΣ ΥΓΡΑΣΙΑ → κίνδυνος ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΟΥΤΕ ΠΛΗΜΜΥΡΙΣΜΕΝΟ → κίνδυνος ΑΣΦΥΞΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ: ΜΕΡΑ ΠΑΡΑ ΜΕΡΑ «ώστε να ΚΑΤΣΕΙ ΚΑΛΑ ΤΟ ΧΩΜΑ ΣΤΟ ΛΑΚΚΟ», στη συνέχεια ΡΥΘΜΙΖΕΤΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ⑧ «Αν ΚΑΤΕΒΕΙ Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ και ΑΠΟΚΑΛΥΦΘΕΙ Η ΜΠΑΛΑ, ΣΚΕΠΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΝΕΟ ΧΩΜΑ» ⑨ ΕΙΔΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΝΙΚΕΣ: «ΔΕΝ ΑΦΑΙΡΕΙΤΑΙ ΤΟ ΔΙΧΤΥ ΤΗΣ ΚΟΜΗΣ, αφήνοντάς το ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΒΕΒΑΙΟ ΟΤΙ ΝΕΑ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΔΕΝΤΡΟΥ, που είναι ΕΝΑ ΠΡΩΤΟ ΚΑΛΟ ΣΗΜΑΔΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΣΗΣ» ⑩ ΟΙ ΑΝΤΗΡΙΔΕΣ «ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΑ Ή ΔΥΟ ΒΛΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ»⚠️ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ (§12.3.1): «Οι φοίνικες δεν ακολουθούν τον κανόνα του λήθαργου· «πρέπει να μεταφυτεύονται αφού έχουν περάσει τα κρύα, έχει ζεσταθεί το έδαφος και έχει αρχίσει η λειτουργία της ρίζας. Πάντως, όταν ο φοίνικας μεταφυτευτεί με μεγάλη μπάλα, μειώνεται η επίδραση της εποχής και αυξάνει η επιτυχία της μεταφύτευσης.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά την εκρίζωση προσέχουμε τα εξής: το δέντρο κλαδεύεται κατά ποσοστό περίπου 30%, ενώ στον φοίνικα αφαιρούνται τα κάτω φύλλα που κρέμονται προς τα κάτω και τα υπόλοιπα δένονται και τυλίγονται με διχτυωτό πανί, αντιανεμικό ή δίχτυ σκιάς, ώστε το δέντρο να προφυλαχθεί από την αφυδάτωση, αφού ένα μεγάλο μέρος της ρίζας που το τροφοδοτεί με νερό καταστρέφεται. Το δέντρο πρέπει να έχει ποτιστεί καλά δύο ή τρεις ημέρες πριν, ώστε το χώμα να μην είναι λασπωμένο. Χαράσσεται κύκλος γύρω από τον κορμό σε απόσταση τριάντα ως εβδομήντα εκατοστά από την περίμετρό του και έξω από αυτόν σκάβεται χαντάκι πλάτους πενήντα και βάθους εβδομήντα εκατοστών, αποκόπτοντας τις πλάγιες ρίζες. Πριν πελεκηθεί η μπάλα πρέπει το δέντρο να έχει στερεωθεί με αντηρίδες, ώστε να μην πέσει κατά τον λεπτό χειρισμό και τραυματίσει τους εργαζόμενους· οι αντηρίδες μένουν πάνω στο δέντρο, γιατί θα χρειαστούν για τη στήριξη στη νέα θέση. Η μπάλα πελεκιέται σε κωνική μορφή, ώστε να μειωθεί η επιφάνεια επαφής της με το χώμα και να ξεκολλήσει χωρίς να σπάσει, και αφαιρείται χώμα εκεί που δεν υπάρχουν ρίζες για να ελαφρύνει. Στη συνέχεια τυλίγεται με συρμάτινο πλέγμα δεμένο σφικτά, ώστε να μη διαλυθεί, και δένονται ένας ή δύο γεροί ιμάντες στο κάτω μέρος του κορμού, με μεγάλη προσοχή ώστε να μην τραυματιστεί ο κορμός, γιατί υπάρχει κίνδυνος να ξεφλουδίσει ο φλοιός, και ώστε να ισορροπήσει το δέντρο και να μην ανατραπεί. Σε όλη τη διαδικασία οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να βρίσκονται κάτω από το δέντρο και κοντά στα μηχανήματα, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού. Στη φύτευση προσέχουμε: ο λάκκος ποτίζεται με άφθονο νερό, το δέντρο κατεβαίνει χωρίς να αφαιρεθεί το συρμάτινο πλέγμα, ισορροπείται σε κατακόρυφη θέση με τη βοήθεια των αντηρίδων και στερεώνεται γερά τουλάχιστον σε τρία σημεία. Μεγάλη σημασία έχει το βάθος τοποθέτησης της μπάλας: η επιφάνειά της δεν πρέπει να θαφτεί βαθιά, γιατί τότε δεν αερίζεται η ρίζα και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η μεταφύτευση να αποτύχει και το δέντρο να ξεραθεί, γι' αυτό ο λάκκος γεμίζεται με τόσο χώμα ώστε η επιφάνεια της μπάλας να βρίσκεται στη στάθμη του γύρω χώματος, για να αναπνέει. Τέλος διαμορφώνεται λεκάνη ποτίσματος και το δέντρο ποτίζεται άφθονα, ώστε να κλείσουν τα κενά αέρα γύρω από την μπάλα· το πότισμα γίνεται στην αρχή μέρα παρά μέρα και στη συνέχεια ρυθμίζεται ανάλογα με τις συνθήκες, χωρίς το δέντρο να μείνει χωρίς υγρασία αλλά και χωρίς να είναι συνέχεια πλημμυρισμένο. Στους φοίνικες δεν αφαιρείται το δίχτυ της κόμης μέχρι να είναι βέβαιο ότι νέα βλάστηση αναπτύσσεται από την καρδιά του δέντρου, ενώ οι αντηρίδες αφαιρούνται μετά από μία ή δύο βλαστικές περιόδους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η φόρτωση και η μεταφορά μεγάλου φοίνικα
Ερώτηση: Πώς φορτώνουμε και μεταφέρουμε ένα μεγάλο φοίνικα;
Απάντηση:
-
Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΡΤΩΣΗΣ (§12.3.3, σελ. 317-318): «Στην τελική φάση της εκρίζωσης, δένονται ένας ή δύο γεροί ιμάντες στο κάτω μέρος του κορμού του δέντρου. Σ' αυτό το σημείο θέλει μεγάλη προσοχή, ώστε να δεθεί με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο σημείο ο ιμάντας που και να μην τραυματίσει τον κορμό (υπάρχει κίνδυνος να ξεφλουδίσει ο φλοιός προκαλώντας σοβαρή ζημιά στο δέντρο), αλλά και να ισορροπήσει το δέντρο με τη μεγάλη μπάλα και να μην ανατραπεί.»
-
Η ΑΝΥΨΩΣΗ: «Κατόπιν, ο γερανός (αν είναι πολύ μεγάλο το δέντρο) ή ο εκσκαφέας που άνοιξε το χαντάκι (αν το δέντρο δεν είναι πολύ μεγάλο), σηκώνει το δέντρο από τους ιμάντες, αφού πρώτα το ξεκολλήσει από το χώμα με ένα επιδέξιο σπρώξιμο με το βραχίονα του μηχανήματος.»
╔═══ ΓΕΡΑΝΟΣ ή ΕΚΣΚΑΦΕΑΣ ═══╗ │ ═════╪═════ ΙΜΑΝΤΕΣ στο ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΜΟΥ ▓▓▓│▓▓▓ (ΟΧΙ ψηλά — θέλει ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ) ╲ │ ╱ ╲│╱ ΚΩΝΙΚΗ ΜΠΑΛΑ ΜΕ ΚΟΤΕΤΣΟΣΥΡΜΑ ① ΕΠΙΔΕΞΙΟ ΣΠΡΩΞΙΜΟ ΜΕ ΤΟ ΒΡΑΧΙΟΝΑ → ΞΕΚΟΛΛΑΕΙ ② ΑΝΥΨΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΜΑΝΤΕΣ -
Η ΦΟΡΤΩΣΗ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ: «Στη συνέχεια, το δέντρο ξαπλώνεται στην καρότσα του φορτηγού ή της πλατφόρμας (αν το δέντρο έχει ύψος πάνω από 7-10 m) και μεταφέρεται στο σημείο που θα φυτευτεί» (Εικ. 12.9: «Φόρτωση μεγάλου φοίνικα σε φορτηγό»).
ΥΨΟΣ ΔΕΝΤΡΟΥ ΟΧΗΜΑ έως 7-10 m ΚΑΡΟΤΣΑ ΦΟΡΤΗΓΟΥ πάνω από 7-10 m ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΞΑΠΛΩΝΕΤΑΙ — ΔΕΝ ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΟΡΘΙΟ ════════════════════════════════════ ▓▓▓○────────────────────────┐ ════════════════════════════════════⚠️⚠️ ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (σελ. 319): «ΠΡΟΣΟΧΗ!! Σε όλη τη διαδικασία που αναφέρθηκε δεν πρέπει οι εργαζόμενοι να βρίσκονται κάτω από το δέντρο και κοντά στα μηχανήματα τη στιγμή που γίνονται οι χειρισμοί για την αποκόλληση και τη φόρτωσή του, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού.»
-
ΤΙ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ
ΠΡΙΝ ΤΗ ΦΟΡΤΩΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ · ΚΛΑΔΕΜΑ ~30% + ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΚΑΤΩ · ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΦΥΛΛΩΝ ΤΟΥ ΦΟΙΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ στο νέο σημείο · ΔΕΣΙΜΟ ΚΑΙ ΤΥΛΙΓΜΑ ΤΗΣ ΚΟΜΗΣ · ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΟ ΧΩΜΑ με ΔΙΧΤΥΩΤΟ ΠΑΝΙ · ΑΝΟΙΓΕΤΑΙ ΚΑΙ ΠΟΤΙΖΕΤΑΙ Ο ΛΑΚΚΟΣ · ΠΟΤΙΣΜΑ 2-3 ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ · ΞΕΦΟΡΤΩΝΕΤΑΙ «ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΡΟΠΟ · ΚΩΝΙΚΗ ΜΠΑΛΑ + ΚΟΤΕΤΣΟΣΥΡΜΑ ΠΟΥ ΦΟΡΤΩΘΗΚΕ» και ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ · ΑΝΤΗΡΙΔΕΣ (μένουν πάνω) ΣΤΟ ΛΑΚΚΟ⚠️ Για τη μεταφορά φυτών φυτωρίου σε γλάστρες ισχύει άλλη τεχνική (§12.2.2): φορτώνονται λοξά, οι γλάστρες «χτίζονται» όπως τα τούβλα, και ο χώρος πρέπει να είναι κλειστός «ώστε ο αέρας να μην περνά μέσα από τα φυτά και τα αφυδατώσει». Ο μεγάλος φοίνικας, αντίθετα, μεταφέρεται μόνος του και ξαπλωμένος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην τελική φάση της εκρίζωσης δένονται ένας ή δύο γεροί ιμάντες στο κάτω μέρος του κορμού του δέντρου. Το σημείο αυτό θέλει μεγάλη προσοχή, ώστε ο ιμάντας να δεθεί με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο σημείο που και να μην τραυματίσει τον κορμό, γιατί υπάρχει κίνδυνος να ξεφλουδίσει ο φλοιός προκαλώντας σοβαρή ζημιά στο δέντρο, αλλά και να ισορροπήσει το δέντρο με τη μεγάλη μπάλα ώστε να μην ανατραπεί. Κατόπιν ο γερανός, αν το δέντρο είναι πολύ μεγάλο, ή ο εκσκαφέας που άνοιξε το χαντάκι, αν δεν είναι πολύ μεγάλο, σηκώνει το δέντρο από τους ιμάντες, αφού πρώτα το ξεκολλήσει από το χώμα με ένα επιδέξιο σπρώξιμο με τον βραχίονα του μηχανήματος. Στη συνέχεια το δέντρο ξαπλώνεται στην καρότσα του φορτηγού ή της πλατφόρμας, αν έχει ύψος πάνω από επτά με δέκα μέτρα, και μεταφέρεται στο σημείο που θα φυτευτεί. Σε όλη αυτή τη διαδικασία δεν πρέπει οι εργαζόμενοι να βρίσκονται κάτω από το δέντρο και κοντά στα μηχανήματα τη στιγμή που γίνονται οι χειρισμοί για την αποκόλληση και τη φόρτωσή του, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού. Σημειώνεται ότι πριν από τη φόρτωση έχει προηγηθεί το κλάδεμα, το δέσιμο και το τύλιγμα της κόμης με διχτυωτό πανί, το πότισμα δύο ή τρεις ημέρες νωρίτερα, η διαμόρφωση της μπάλας σε κωνική μορφή, το τύλιγμά της με συρμάτινο πλέγμα και η στερέωση με αντηρίδες, οι οποίες μένουν πάνω στο δέντρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
