Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Χωροταξία αποθήκης και λεπτομερής χωροθέτηση (σελ. 33) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΗΚΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Χωροταξία αποθήκης και λεπτομερής χωροθέτηση (σελ. 33)

Λύσεις των 3 ερωτήσεων του κεφαλαίου 6 (οι 2-3 είναι κρίσης — ενδεικτική τεκμηρίωση).

Ερώτηση 1 — Χωροθέτηση βάσει κίνησης και οικογένειας προϊόντων

Ερώτηση: Αναφέρατε και περιγράψτε συνοπτικά τις μεθοδολογίες χωροθέτησης με βάση την κίνηση και την οικογένεια (ομάδας) προϊόντων.

Απάντηση:

• Από τις μεθοδολογίες επιλογής θέσης κάθε κωδικού (σελ. 31): 1. Βάσει της κίνησης του προϊόντος — επιλέγονται τα ταχυκίνητα προϊόντα και τοποθετούνται κοντά στον χώρο περισυλλογής των παραγγελιών, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι μετακινήσεις και ο χρόνος περισυλλογής (κανόνας «ελαχιστοποίηση μετακινήσεων», κεφ. 1). Παραλλαγή: χωροθέτηση με βάση τον δείκτη «αριθμός που ζητήθηκε ένας κωδικός» προς «απαιτούμενο αποθηκευτικό χώρο» — τα προϊόντα τοποθετούνται ξεκινώντας από το μεγαλύτερο πηλίκο κοντά στον χώρο περισυλλογής, επιτυγχάνοντας την τοποθέτηση μεγαλύτερου πλήθους ταχυκίνητων κωδικών κοντά στην περισυλλογή (προτεραιότητα σε όσα ζητούνται συχνά και πιάνουν λίγο χώρο). Η ίδια λογική εφαρμόζεται στη χωροθέτηση βάσει ζήτησης σε ζώνες Α-Β-Γ (Σχήμα 6.1): Α = μεγάλη ζήτηση, ≈ 20 % των κωδικών, κοντά στην αποστολή· Β = 55 %· Γ = χαμηλή ζήτηση, κοντά στην παραλαβή — «χωροθέτηση σημαντικότητας». 2. Βάσει οικογένειας (ομάδας) προϊόντος (κωδικού) — τα προϊόντα ομαδοποιούνται και τοποθετούνται μαζί όταν έχουν ίδιες διαστάσεις, βάρος και επιμέρους τμήματα, απαιτούν ίδιες συνθήκες ψύξης, ασφάλεια (τοξικά, εύφλεκτα)· έτσι δημιουργούνται ομοιογενείς ζώνες (ψυχρή αλυσίδα, επικίνδυνα υλικά σε ειδικό χώρο, βαριά-ογκώδη σε ράφια βαρέως τύπου, ανταλλακτικά του ίδιου μηχανήματος μαζί), που απλοποιούν τη συλλογή παραγγελιών, την αποθήκευση με τον ίδιο εξοπλισμό και την ασφάλεια. Οι υπόλοιπες μεθοδολογίες: βάσει μοναδιαίου φορτίου, τίτλου/κωδικού, ροής κυκλοφορίας (FIFO/LIFO), συστημάτων ενδο-διακίνησης, τρόπου περισυλλογής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βάσει κίνησης: τα ταχυκίνητα κοντά στον χώρο περισυλλογής· παραλλαγή με τον δείκτη ζητήσεις/απαιτούμενος χώρος — από το μεγαλύτερο πηλίκο κοντά στην περισυλλογή (περισσότεροι ταχυκίνητοι κωδικοί κοντά)· ζώνες Α-Β-Γ (χωροθέτηση σημαντικότητας). Βάσει οικογένειας: ομαδοποίηση προϊόντων με ίδιες διαστάσεις-βάρος-τμήματα, ίδιες συνθήκες ψύξης ή ασφάλειας (τοξικά, εύφλεκτα) σε κοινές ζώνες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο μεθοδολογίες + παραλλαγή.

Ερώτηση 2 — Η πιο εύκολη μεθοδολογία στην εφαρμογή

Ερώτηση: Ποια από τις μεθοδολογίες που αναφέρθηκαν στο κεφάλαιο αυτό κατά τη γνώμη σας είναι πιο εύκολη στην εφαρμογή;

Απάντηση:

• (Ερώτηση κρίσης — ενδεικτική απάντηση.) Οι πιο εύκολες στην εφαρμογή είναι οι «στατικές» μεθοδολογίες που βασίζονται σε σταθερά χαρακτηριστικά του προϊόντος και δεν απαιτούν στοιχεία ζήτησης ή υπολογισμούς: 1. Βάσει τίτλου/κωδικού προϊόντος (προμηθευτή ή εταιρείας) — τα προϊόντα τοποθετούνται με τη σειρά του κωδικού ή ανά προμηθευτή, όπως τα βιβλία σε μια βιβλιοθήκη: απλή, κατανοητή από όλους τους αποθηκάριους, εύκολη ανεύρεση χωρίς σύστημα, δεν αλλάζει με τον χρόνο· μειονέκτημα: αγνοεί τη ζήτηση και τις μετακινήσεις. 2. Βάσει μοναδιαίου φορτίου — οι παλέτες στα παλετόραφα, τα χαρτοκιβώτια στα ελαφριά ράφια, τα τεμάχια σε θυρίδες: προκύπτει σχεδόν αυτόματα από τον εξοπλισμό (κεφ. 8-9). 3. Βάσει οικογένειας προϊόντων — ομαδοποίηση κατά συνθήκες (ψυγείο, εύφλεκτα) είναι επίσης προφανής και συχνά επιβάλλεται από τη νομοθεσία-ασφάλεια. Αντίθετα, η χωροθέτηση βάσει κίνησης (και ο δείκτης ζητήσεις/χώρος, οι ζώνες ABC) είναι η αποτελεσματικότερη αλλά δυσκολότερη: απαιτεί ιστορικά στοιχεία ζήτησης ανά κωδικό, υπολογισμούς, περιοδική αναθεώρηση (η ζήτηση αλλάζει, εποχικότητα) και ανατακτοποιήσεις — γίνεται πρακτικά εύκολη μόνο με WMS που εφαρμόζει τον κανόνα Pareto 20/80 (σελ. 77). Οι μεθοδολογίες βάσει ροής (FIFO/LIFO), ενδο-διακίνησης και τρόπου περισυλλογής είναι μάλλον περιορισμοί που πρέπει να τηρηθούν παρά αυτόνομες μέθοδοι. Συμπέρασμα: για μια μικρή αποθήκη χωρίς πληροφοριακό σύστημα η πιο εύκολη είναι η χωροθέτηση βάσει κωδικού/προμηθευτή (ή μοναδιαίου φορτίου)· στην πράξη συνδυάζεται με ομαδοποίηση κατά οικογένεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική: οι πιο εύκολες είναι οι στατικές — βάσει τίτλου/κωδικού προϊόντος (σειρά κωδικού ή προμηθευτή, χωρίς στοιχεία ζήτησης), βάσει μοναδιαίου φορτίου (προκύπτει από τον εξοπλισμό) και βάσει οικογένειας (προφανείς ομάδες-συνθήκες)· η βάσει κίνησης/ABC είναι αποτελεσματικότερη αλλά απαιτεί στοιχεία ζήτησης, υπολογισμούς και αναθεωρήσεις (εύκολη μόνο με WMS).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση κρίσης — αιτιολογημένη επιλογή.

Ερώτηση 3 — Η καλύτερη μεθοδολογία

Ερώτηση: Ποια από τις μεθοδολογίες που αναφέρθηκαν στο κεφάλαιο αυτό κατά τη γνώμη σας είναι η καλύτερη; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Απάντηση:

• (Ερώτηση κρίσης — ενδεικτική απάντηση.) Η καλύτερη, κατά τη γνώμη μας, είναι η χωροθέτηση βάσει της κίνησης του προϊόντος — στην ολοκληρωμένη μορφή της, τη χωροθέτηση σε ζώνες Α-Β-Γ βάσει ζήτησης (Σχήμα 6.1) με τον δείκτη «ζητήσεις / απαιτούμενος χώρος». Δικαιολόγηση: 1. Εξυπηρετεί άμεσα τον διττό στόχο της αποθήκευσης (κεφ. 1): τοποθετώντας τους ταχυκίνητους κωδικούς κοντά στον χώρο περισυλλογής ελαχιστοποιούνται οι μετακινήσεις (δεύτερος κανόνας κόστους — «οι μετακινήσεις κοστίζουν και δεν προσφέρουν τίποτε στην εξυπηρέτηση») και μειώνεται ο χρόνος περισυλλογής, δηλαδή ο υπο-χρόνος της παραγγελίας που ελέγχει η αποθήκη και ο σημαντικότερος παράγοντας εξυπηρέτησης. 2. Είναι η ίδια η λογική του βιβλίου: «ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χωροθέτηση με βάση τη ζήτηση… χωροθέτηση σημαντικότητας, που προτείνει ότι ο σχεδιασμός της αποθήκης πρέπει να γίνει βάσει του μικρού αριθμού ειδών με υψηλό ρυθμό διακίνησης» (σελ. 32), και του WMS που «εξασφαλίζει βέλτιστη αποθεματοποίηση με εφαρμογή του Κανόνα Pareto 20/80, σχεδιασμένη για ταχυκίνητα προϊόντα» (σελ. 77) — 20 % των κωδικών κάνουν το 80 % των αποστολών. 3. Με τον δείκτη ζητήσεις/χώρος μεγιστοποιείται και η αξιοποίηση του χώρου (πρώτος κανόνας) κοντά στην περισυλλογή. 4. Είναι δυναμική — προσαρμόζεται στις αλλαγές ζήτησης (εποχικότητα) και υποστηρίζει τις θέσεις forward picking του κεφ. 13. Προϋποθέσεις-περιορισμοί: χρειάζεται στοιχεία ζήτησης και περιοδική αναθεώρηση, και συνδυάζεται υποχρεωτικά με τις άλλες μεθοδολογίες ως περιορισμούς: οικογένεια προϊόντων (ψύξη, ασφάλεια — τα εύφλεκτα δεν μπαίνουν στη ζώνη Α επειδή είναι ταχυκίνητα), ροή FIFO/FEFO για τα ευπαθή, μοναδιαίο φορτίο-εξοπλισμός. Άρα η «καλύτερη» είναι η βάσει κίνησης ως κύριο κριτήριο, μέσα στα όρια που θέτουν οι υπόλοιπες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική: η χωροθέτηση βάσει κίνησης/ζήτησης (ζώνες Α-Β-Γ, δείκτης ζητήσεις/χώρος) — ελαχιστοποιεί μετακινήσεις και χρόνο περισυλλογής (διττός στόχος), είναι η «χωροθέτηση σημαντικότητας» του βιβλίου και ο κανόνας Pareto 20/80 του WMS, μεγιστοποιεί τη χρήση χώρου κοντά στην περισυλλογή, είναι δυναμική· εφαρμόζεται μέσα στους περιορισμούς οικογένειας (ψύξη-ασφάλεια), FIFO/FEFO και εξοπλισμού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση κρίσης — τεκμηριωμένη επιλογή + περιορισμοί.