Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Αρχιτεκτονική σχεδίαση και βασική χωροθέτηση (σελ. 30) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΗΚΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Αρχιτεκτονική σχεδίαση και βασική χωροθέτηση (σελ. 30)

Λύσεις των 3 ερωτήσεων του κεφαλαίου 5 (οι 2-3 αφορούν τα Σχήματα 5.1-5.2 — ενδεικτική τεκμηρίωση).

Ερώτηση 1 — Λειτουργικοί χώροι αποθήκης

Ερώτηση: Ποιοι οι λειτουργικοί χώροι μιας αποθήκης;

Απάντηση:

• Η αρχιτεκτονική σχεδίαση περιλαμβάνει και τον χωρισμό του κτιρίου σε διακριτά τμήματα/χώρους με κριτήριο τον λειτουργικό σχεδιασμό (σελ. 28). Οι κύριοι λειτουργικοί χώροι είναι: 1. Χώροι αποθήκευσης, φορτοεκφόρτωσης, μεταποιητικών διαδικασιών και υποστηρικτικών λειτουργιών — η κύρια περιοχή αποθήκευσης (ράφια παλετών, ελαφριά ράφια), οι αποβάθρες-χώροι παραλαβών και αποστολών, ο χώρος μη συμμορφούμενων, η περιοχή συλλογής παραγγελιών (κεφ. 2). 2. Χώροι διοικητικών λειτουργιών (γραφεία — είτε διακριτοί είτε όχι από τους χώρους αποθήκευσης): ο χώρος διοίκησης όπου ο υπεύθυνος εποπτεύει τις εργασίες. 3. Χώροι παραγωγικών λειτουργιών, συσκευασίας, ανασυσκευασίας και τυποποίησης προϊόντων (συσκευαστήριο, ετικετοποίηση). 4. Χώροι ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων υποστήριξης της αποθήκης — αντλιοστάσιο πυρόσβεσης-ύδρευσης, συστήματα κλιματισμού-θέρμανσης κ.λπ. Επιπλέον η σχεδίαση ορίζει τα όρια της οικοδομήσιμης ζώνης, τις διαδρομές διέλευσης των φορτηγών και το πλήθος-θέση των βιομηχανικών θυρών· οι όροι δόμησης καθορίζονται από το ΠΔ/24-5-85 και η επιλογή των χώρων γίνεται με βάση το κόστος κατασκευής, τη λειτουργικότητα, την επεκτασιμότητα, την ασφαλή υποστήριξη των οχημάτων και τη ζήτηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χώροι αποθήκευσης-φορτοεκφόρτωσης-μεταποίησης-υποστήριξης, χώροι διοικητικών λειτουργιών, χώροι παραγωγικών λειτουργιών-συσκευασίας-ανασυσκευασίας-τυποποίησης, χώροι Η/Μ εγκαταστάσεων (αντλιοστάσιο πυρόσβεσης-ύδρευσης, κλιματισμός-θέρμανση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τέσσερις ομάδες χώρων.

Ερώτηση 2 — Θέση του Χώρου Διοίκησης

Ερώτηση: Δικαιολογήστε τη θέση του Χώρου Διοίκησης και στις δύο περιπτώσεις.

Απάντηση:

• (Ερώτηση κρίσης πάνω στα Σχήματα 5.1-5.2 — ενδεικτική απάντηση.) Ο ρόλος του χώρου διοίκησης ορίζεται στο κεφ. 2: εκεί ο υπεύθυνος μεριμνά για τη σωστή εκτέλεση των εργασιών, την αποτελεσματική αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού, μηχανημάτων, εξοπλισμού και χώρου, και τη διαχείριση του όγκου των προϊόντων που παραλαμβάνεται, αποθηκεύεται και αποστέλλεται (σελ. 17). Άρα η θέση του πρέπει να εξασφαλίζει εποπτεία των ροών, άμεση επαφή με τα παραστατικά (τιμολόγια, δελτία αποστολής, λίστες περισυλλογής) και εύκολη πρόσβαση για οδηγούς-προμηθευτές χωρίς να εισέρχονται στην αποθήκη. Σχήμα 5.1 — ροή «U»: παραλαβή και αποστολή γίνονται στην ίδια πλευρά· ο χώρος διοίκησης τοποθετείται δίπλα στις αποβάθρες, στην ίδια πρόσοψη, ώστε από ένα σημείο να ελέγχονται και οι εισερχόμενες και οι εξερχόμενες αποστολές, να γίνεται ο έλεγχος παραστατικών στην είσοδο-έξοδο, να υπάρχει επαφή με τους οδηγούς και να παρακολουθείται η περιοχή συλλογής-συσκευασίας που βρίσκεται κοντά στις αποβάθρες. Είναι η οικονομικότερη λύση (ένας χώρος διοίκησης, ένα σημείο φύλαξης-ελέγχου). Σχήμα 5.2 — διαμπερής ροή: παραλαβή και αποστολή βρίσκονται σε αντίθετα άκρα, οπότε ένας χώρος διοίκησης δεν μπορεί να εποπτεύει ταυτόχρονα και τις δύο αποβάθρες· τοποθετείται στο πλάι, κεντρικά κατά μήκος της ροής (ή κοντά στο άκρο των αποστολών, όπου ολοκληρώνεται η παραγγελία και εκδίδονται τα τελικά παραστατικά), με οπτική επαφή στον κύριο διάδρομο και τις ζώνες αποθήκευσης, και συχνά με βοηθητικά γραφεία-θυρίδες ελέγχου σε κάθε αποβάθρα (παραλαβών και αποστολών). Και στις δύο περιπτώσεις ο χώρος διοίκησης είναι διακριτός αλλά μη απομονωμένος από τους χώρους αποθήκευσης (σελ. 28), κοντά στην είσοδο του κτιρίου για το προσωπικό και τους επισκέπτες, και μακριά από τις διαδρομές των περονοφόρων για ασφάλεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική: ο χώρος διοίκησης πρέπει να εποπτεύει τις ροές, τα παραστατικά και τους οδηγούς. Ροή U: δίπλα στις κοινές αποβάθρες παραλαβής-αποστολής, ώστε από ένα σημείο να ελέγχονται είσοδοι-έξοδοι και η περιοχή συλλογής (οικονομικό). Διαμπερής: κεντρικά στο πλάι της ροής ή στο άκρο των αποστολών, με οπτική επαφή στον κύριο διάδρομο και βοηθητικά σημεία ελέγχου σε κάθε αποβάθρα. Πάντα διακριτός, προσβάσιμος, ασφαλής από τα οχήματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση κρίσης — ρόλος + δύο διατάξεις.

Ερώτηση 3 — Πλεονεκτήματα των δύο διατάξεων

Ερώτηση: Μπορείτε να βρείτε 1-2 πλεονεκτήματα για κάθε μία από τις δύο τυπικές διατάξεις αποθήκης (Σχήματα 5.1 και 5.2);

Απάντηση:

• (Ερώτηση κρίσης — ενδεικτική απάντηση.) Σχήμα 5.1 — διάταξη ροής «U» (παραλαβή και αποστολή στην ίδια πλευρά, σελ. 28): 1. Κοινή χρήση αποβάθρων, θυρών, εξοπλισμού και προσωπικού για παραλαβές και αποστολές → μικρότερο κόστος κατασκευής και λειτουργίας (μία πρόσοψη με δρόμο φορτηγών, ένας χώρος διοίκησης-φύλαξης — κανόνας «μέγιστη αξιοποίηση χώρου»), και ευελιξία: τις πρωινές ώρες οι θύρες εξυπηρετούν παραλαβές, τις απογευματινές αποστολές. 2. Εύκολο cross-docking — τα προϊόντα που παραλαμβάνονται μεταφέρονται απευθείας στις διπλανές αποβάθρες αποστολών (σελ. 17), και μικρότερες μετακινήσεις για τους ταχυκίνητους κωδικούς που τοποθετούνται κοντά στην κοινή πλευρά (κανόνας «ελαχιστοποίηση μετακινήσεων»). 3. Κατάλληλη για οικόπεδα με μία μόνο πρόσβαση και για μελλοντική επέκταση προς την πίσω πλευρά (κριτήριο επεκτασιμότητας). Σχήμα 5.2 — διάταξη διαμπερούς ροής (παραλαβή και αποστολή σε αντίθετα άκρα, σελ. 29): 1. Καθαρή, ευθύγραμμη ροή υλικών χωρίς διασταυρώσεις εισερχομένων-εξερχομένων → λιγότερος συνωστισμός στις αποβάθρες, μικρότερος κίνδυνος λαθών (ανάμειξη παραλαβών με αποστολές) και ατυχημάτων, καλύτερη εφαρμογή FIFO (τα προϊόντα «προχωρούν» από την είσοδο προς την έξοδο). 2. Ζώνες κατά μήκος της ροής (Σχήμα 6.1: Ζώνη Α κοντά στην αποστολή, Γ κοντά στην παραλαβή) και μεγαλύτερη δυναμικότητα — περισσότερες θύρες, δυνατότητα ταυτόχρονης παραλαβής και φόρτωσης πολλών οχημάτων, κατάλληλη για μεγάλα κέντρα διανομής με υψηλό όγκο. Μειονεκτήματα (αντίστροφα): η «U» κινδυνεύει από συνωστισμό στη μία πλευρά· η διαμπερής απαιτεί δύο δρόμους πρόσβασης, διπλό εξοπλισμό-προσωπικό αποβάθρων και μεγαλύτερες διαδρομές για τα προϊόντα που δεν ταιριάζουν στη ροή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική: Ροή U — κοινές αποβάθρες/εξοπλισμός/προσωπικό (χαμηλότερο κόστος, ευελιξία), εύκολο cross-docking και μικρές μετακινήσεις, κατάλληλη για οικόπεδα μίας πρόσβασης-επέκταση. Διαμπερής — ευθύγραμμη ροή χωρίς διασταυρώσεις (λιγότερα λάθη-συνωστισμός, φυσικό FIFO), ζώνες κατά μήκος και μεγαλύτερη δυναμικότητα για μεγάλα κέντρα διανομής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση κρίσης — 2-3 πλεονεκτήματα ανά διάταξη.