Λύσεις — Κεφάλαιο 10: Επιλογή συστημάτων ενδο-διακίνησης (σελ. 62) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΗΚΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 10: Επιλογή συστημάτων ενδο-διακίνησης (σελ. 62)

Λύσεις των 3 ερωτήσεων του κεφαλαίου 10 (οι 1 και 3 είναι κρίσης — ενδεικτική τεκμηρίωση).

Ερώτηση 1 — Συσχέτιση ενδο-μετακίνησης με μοναδιαίο φορτίο και συστήματα αποθήκευσης

Ερώτηση: Η επιλογή του συστήματος ενδο-μετακίνησης συσχετίζεται με τις επιλογές του μοναδιαίου φορτίου και συστημάτων αποθήκευσης. Συμφωνείτε;

Απάντηση:

• (Ερώτηση κρίσης — ενδεικτική απάντηση.) Συμφωνούμε απόλυτα — και το βιβλίο το δηλώνει ρητά: τα συστήματα αποθήκευσης «θεωρούνται και είναι “συμπληρωματικά” με τα συστήματα ενδο-διακίνησης» (σελ. 56) και «κάθε απόφαση σχετίζεται άμεσα με τις υπόλοιπες· τις επηρεάζει και επηρεάζεται από αυτές» (σελ. 64). Με το μοναδιαίο φορτίο: η ενδο-μετακίνηση είναι εξ ορισμού «οι χειρισμοί και οι κινήσεις του μοναδιαίου φορτίου εντός των εγκαταστάσεων» (σελ. 58). Παλέτα → παλετοφόρο ή περονοφόρο (η παλέτα «φορτο-εκφορτώνεται εύκολα με περονοφόρα», σελ. 35, και οι διαστάσεις της τυποποιούν τα περονοφόρα)· χαρτοκιβώτια-τεμάχια → order picker (low/middle/high level) ή χειροκίνητη συλλογή· μακριά αντικείμενα σε cantilever → περονοφόρο πλάγιας φόρτωσης· εμπορευματοκιβώτιο → γερανοί, reach stacker. Επίσης οι παράγοντες μοναδοποίησης περιλαμβάνουν «το διαθέσιμο πλάτος των διαδρόμων» και «την αντοχή δαπέδου» (σελ. 39) — δηλαδή τα χαρακτηριστικά του μέσου. Με τα συστήματα αποθήκευσης: το κάθε ράφι απαιτεί συγκεκριμένο μέσο — κλασικά back-to-back με διαδρόμους 2,8-4 m → περονοφόρο με αντίβαρα (3,5-4,5 m) ή reach truck (≤ 2,8 m)· ράφια στενών διαδρόμων (1,6-1,8 m), ύψος ως 13 m → περονοφόρα πλάγιας φόρτωσης/reach truck (ως 12 m)· VNA-High Bay ράφια (≤ 1,5 m, 35-50 m) → μόνο VNA truck («μοναδική επιλογή για ύψη άνω των 12 m», σελ. 60), που συλλέγει και από τις δύο πλευρές· drive-in → περονοφόρο που μπαίνει μέσα στα ράφια (δυσκολία οδήγησης)· carousel/AS/RS → αυτοματοποιημένη διακίνηση χωρίς κλαρκ· στοίβαξη → παλετοφόρο ή τίποτα. Αντίστροφα, το μέσο που διαθέτει η επιχείρηση («δυνατότητες των περονοφόρων και του υφιστάμενου εξοπλισμού») είναι κριτήριο επιλογής των ραφιών (σελ. 56), και το πλάτος των διαδρόμων καθορίζει τη χωροταξία (κεφ. 6 — «βάσει συστημάτων ενδο-διακίνησης»). Συμπέρασμα: οι τρεις αποφάσεις λαμβάνονται μαζί, ως σύστημα — μοναδιαίο φορτίο → σύστημα αποθήκευσης → μέσο ενδο-διακίνησης (και αντίστροφα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική: ναι — το βιβλίο τα χαρακτηρίζει «συμπληρωματικά» και αλληλοεπηρεαζόμενα· η ενδο-μετακίνηση κινεί το μοναδιαίο φορτίο (παλέτα → παλετοφόρο/περονοφόρο, τεμάχια → order picker), και κάθε σύστημα αποθήκευσης απαιτεί συγκεκριμένο μέσο (κλασικά ράφια → counter balance/reach, στενοί διάδρομοι → reach/πλάγιας φόρτωσης, VNA ράφια > 12 m → μόνο VNA truck, drive-in → περονοφόρο εντός, carousel/AS-RS → αυτοματισμός)· αντίστροφα ο εξοπλισμός είναι κριτήριο επιλογής ραφιών και χωροταξίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση κρίσης — αντιστοιχίσεις.

Ερώτηση 2 — Περιγραφή δύο συστημάτων ενδο-μετακίνησης

Ερώτηση: Περιγράψτε συνοπτικά δύο συστήματα ενδο-μετακίνησης της επιλογής σας.

Απάντηση:

• (Ενδεικτική επιλογή δύο από τα πέντε συστήματα του βιβλίου, σελ. 58-61.) 1. Reach truck. Περονοφόρο με ανασυρόμενο ιστό, στο οποίο ο οδηγός βλέπει μπροστά και πίσω. Είναι κατάλληλο για αποθήκες ύψους μέχρι 12 m, γρηγορότερο από το περονοφόρο με αντίβαρα αλλά ακριβότερο, και απαιτεί διαδρόμους μικρότερου πλάτους — μέχρι 2,8 m (έναντι 3,5-4,5 m του counter balance), άρα επιτρέπει πυκνότερη διάταξη παλετόραφων (ράφια στενών διαδρόμων) και καλύτερη εκμετάλλευση χώρου. Χρησιμοποιείται για τοποθέτηση (απόθεση) και συλλογή ολόκληρων παλετών στα ράφια back-to-back, με RF τερματικό για την ενημέρωση του WMS (κεφ. 13). 2. VNA truck (Very Narrow Aisle). Περονοφόρο πολύ στενών διαδρόμων, κατάλληλο για αποθήκες μεγάλου ύψους — μάλιστα η μοναδική επιλογή για ύψη άνω των 12 m (ράφια VNA-High Bay 35-50 m). Η τοποθέτηση και συλλογή παλετών γίνεται και από τις δύο πλευρές των παλετόραφων χωρίς στροφή του οχήματος (οι περόνες περιστρέφονται κατά 180°), ενώ υπάρχει δυνατότητα ανύψωσης του χειριστή σε ειδική καμπίνα (man-up) για συλλογή και σε επίπεδο τεμαχίου. Απαιτεί διαδρόμους 1,5-1,8 m, κινείται συνήθως σε ράγες ή με οδήγηση σύρματος, είναι γρήγορο αλλά έχει υψηλό κόστος αγοράς και προϋποθέτει τέλειο δάπεδο. Εναλλακτικά: παλετοφόρο (ηλεκτροκίνητο, πεζού ή εποχούμενου — ευέλικτο, για οριζόντια μεταφορά παλετών και μικρά ύψη, παραλαβές-αποστολές), περονοφόρο με αντίβαρα (μικρού ύψους, κίνηση και στον περιβάλλοντα χώρο, φορτοεκφόρτωση φορτηγών, διάδρομοι 3,5-4,5 m), order picker (low/middle/high level — ο χειριστής ανεβαίνει και συλλέγει κιβώτια-τεμάχια από τα ράφια).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Reach truck: ανασυρόμενος ιστός, ορατότητα μπρος-πίσω, ως 12 m, γρηγορότερο-ακριβότερο από counter balance, διάδρομοι ως 2,8 m — απόθεση-συλλογή παλετών σε ράφια στενών διαδρόμων. VNA truck: για > 12 m (μοναδική επιλογή), συλλογή και από τις δύο πλευρές με περιστροφή 180°, καμπίνα χειριστή, διάδρομοι 1,5-1,8 m, γρήγορο, υψηλό κόστος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο συστήματα (+ σύντομα τα άλλα).

Ερώτηση 3 — Κριτήρια επιλογής συστήματος ενδο-μετακίνησης

Ερώτηση: Κατά τη γνώμη σας με ποια κριτήρια πρέπει να γίνει η επιλογή του κατάλληλου συστήματος ενδο-μετακίνησης;

Απάντηση:

• (Ερώτηση κρίσης — ενδεικτική απάντηση, από τα χαρακτηριστικά των μέσων στο κεφ. 10 και τα κριτήρια του κεφ. 9.) 1. Ύψος της αποθήκης/των ραφιών — το καθοριστικό κριτήριο: μικρό ύψος → παλετοφόρο ή περονοφόρο με αντίβαρα· ως 12 m → reach truck· > 12 m → μόνο VNA (σελ. 60). 2. Πλάτος των διαδρόμων (χωροταξία, κεφ. 6 — ή αντίστροφα, το μέσο καθορίζει τους διαδρόμους): 3,5-4,5 m counter balance, ≤ 2,8 m reach, 1,5-1,8 m VNA — όσο στενότεροι οι διάδρομοι τόσο μεγαλύτερη η εκμετάλλευση χώρου (30-40 % → 50-60 %), αλλά ακριβότερο μέσο. 3. Το μοναδιαίο φορτίο που διακινείται (παλέτα → παλετοφόρο/περονοφόρο· χαρτοκιβώτια-τεμάχια → order picker low/middle/high) και το βάρος του. 4. Το σύστημα αποθήκευσης (back-to-back, drive-in, VNA ράφια, carousel — «συμπληρωματικά», σελ. 56) και η φιλοσοφία (FIFO/LIFO). 5. Χώρος κίνησης: μόνο εντός ή και στον περιβάλλοντα χώρο-φορτοεκφόρτωση φορτηγών (περονοφόρο με αντίβαρα). 6. Ταχύτητα-παραγωγικότητα που απαιτεί η ζήτηση (ταχυκίνητοι κωδικοί, όγκος παραγγελιών) — reach και VNA γρηγορότερα. 7. Κόστος αγοράς και λειτουργίας (VNA «υψηλό κόστος αγοράς», reach «ακριβότερο») και το διαθέσιμο κεφάλαιο· κόστος συντήρησης, μπαταριών, εκπαίδευσης χειριστών. 8. Είδος εργασίας: απόθεση ολόκληρων παλετών ή περισυλλογή τεμαχίων (order picker), cross-docking (παλετοφόρο). 9. Ασφάλεια και δάπεδο (αντοχή, επιπεδότητα — απαραίτητη για VNA· ορατότητα οδηγού) και ευελιξία-πολλαπλές χρήσεις (παλετοφόρο «ευέλικτο όχημα πολλαπλών χρήσεων»). 10. Συμβατότητα με τεχνολογίες (τερματικά RF, WMS — κεφ. 13). Στην πράξη επιλέγεται συνδυασμός μέσων (π.χ. παλετοφόρα στις αποβάθρες, reach trucks στα ράφια, order pickers στη συλλογή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική: ύψος αποθήκης-ραφιών (> 12 m μόνο VNA), πλάτος διαδρόμων (3,5-4,5 / 2,8 / 1,5-1,8 m), μοναδιαίο φορτίο και βάρος, σύστημα αποθήκευσης-φιλοσοφία, κίνηση εντός/εκτός, απαιτούμενη ταχύτητα-όγκος, κόστος αγοράς-λειτουργίας και κεφάλαιο, είδος εργασίας (παλέτες vs τεμάχια), ασφάλεια-δάπεδο-ευελιξία, συμβατότητα με RF/WMS· συνήθως συνδυασμός μέσων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση κρίσης — δέκα κριτήρια.