Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Επιλογή συστημάτων αποθήκευσης (σελ. 56) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΗΚΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Επιλογή συστημάτων αποθήκευσης (σελ. 56)

Λύσεις των 3 ερωτήσεων του κεφαλαίου 9.

Ερώτηση 1 — Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της στοίβαξης

Ερώτηση: Ποια τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της στοίβαξης;

Απάντηση:

• Η απλή στοίβαξη είναι η χειροκίνητη τοποθέτηση προϊόντων το ένα δίπλα και πάνω στο άλλο — ιδανική για επιχειρήσεις με μικρό αριθμό κωδικών και χαμηλή κινητικότητα, εύκολη και χωρίς κεφάλαιο, συχνά ως προσωρινή λύση (σελ. 41). Πλεονεκτήματα (Πίνακας 9.1, σελ. 42): 1. καλή χρήση (μεγάλη εκμετάλλευση) της επιφάνειας — οριζόντια κάλυψη· 2. άμεση έναρξη εργασιών («στήσιμο») μιας νέας αποθήκης· 3. υποχρεωτική εφαρμογή LIFO όταν το προϊόν το απαιτεί· 4. μικρό κόστος εφαρμογής — απαιτούνται μηδαμινά κεφάλαια. Μειονεκτήματα: 1. περιορισμένη (συνήθως) εκμετάλλευση του ύψους (κάθετη κάλυψη), που εξαρτάται από την αντοχή των φορτίων/μοναδιαίων φορτίων/συσκευασιών και την κατάσταση του εδάφους (κλίση, αντοχή)· 2. χαμηλή παραγωγικότητα και πρόσβαση σε όλα τα προϊόντα (για να πάρεις το κάτω ή το πίσω πρέπει να μετακινήσεις τα άλλα)· 3. μη δυνατότητα εφαρμογής FIFO (ακατάλληλη για ευπαθή)· 4. κίνδυνος καταστροφής των προϊόντων από πιθανή φυσική καταστροφή (πλημμύρα, φωτιά) και από το βάρος των υψηλότερων επιπέδων. Επάλληλη στοίβαξη (μπλοκ μοναδιαίων φορτίων σε σκελετό ποστιάσματος, παλέτες με μεταλλικά πλαίσια/υποδοχές): τα ίδια πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα εκτός από την εκμετάλλευση του ύψους, που γίνεται τουλάχιστον διπλάσια (σελ. 42-43). Και οι δύο υιοθετούνται από επιχειρήσεις που διακινούν λίγους κωδικούς σε μεγάλες ποσότητες με μεγάλο χρόνο ζωής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: μεγάλη εκμετάλλευση επιφάνειας, άμεση έναρξη εργασιών νέας αποθήκης, υποχρεωτική LIFO όταν το προϊόν το απαιτεί, μηδαμινό κόστος-κεφάλαιο. Μειονεκτήματα: περιορισμένη εκμετάλλευση ύψους (αντοχή φορτίων, έδαφος), χαμηλή παραγωγικότητα-πρόσβαση, όχι FIFO, κίνδυνος καταστροφής από φυσικές καταστροφές και βάρος· η επάλληλη στοίβαξη διορθώνει μόνο το ύψος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πίνακας 9.1: 4 + 4.

Ερώτηση 2 — Κύριοι τύποι ραφιών

Ερώτηση: Αναφέρατε και περιγράψτε συνοπτικά τους κύριους τύπους ραφιών.

Απάντηση:

• Τα ράφια είναι η συνηθέστερη επιλογή, με δύο βασικές κατηγορίες (σελ. 44-53): Α. Ράφια θυρίδας — μεταλλικά διάτρητα (τύπου dexion): χαμηλό κόστος αγοράς-συντήρησης, εύκολη πρόσβαση, καλύτερη αξιοποίηση ύψους, μη καταστροφή προϊόντων, καλύτερη οργάνωση χώρου, ρυθμιζόμενο ύψος, εύκολη (απο)σύνδεση, αντικατάσταση μερών, «απομόνωση» από φυσικές καταστροφές. Παραλλαγή: ράφια άμεσης πρόσβασης (live picking) — ελαφριά κλίση, αυτόματη μετακίνηση με τη βαρύτητα από τη μεριά τοποθέτησης στη μεριά εξαγωγής, για ταχυκίνητα. Κατηγοριοποίηση κατά υλικό, βάρος (ελαφριά/shelving ≤ 200 kg, μεσαία/longspan ≤ 500 kg, βαρέως τύπου/pallet racking 500 kg-4-5 t ανά επίπεδο/παλέτα) και λειτουργία (LIFO/FIFO). Β. Ράφια παλέτας (παλετόραφα): 1. Back-to-back — διπλές σειρές πλαισίων χωρισμένες με διαδρόμους (μονές στους τοίχους)· πολύ ευέλικτο, άριστο FIFO, πλήρης εκμετάλλευση ύψους (ως 10 m)· κατά πλάτος διαδρόμων: κλασικά (Storage Racking — διάδρομοι 2,8-4 m, εκμετάλλευση χώρου μόλις 30-40 %, πρακτικά, το πιο διαδεδομένο), στενών διαδρόμων (Narrow Aisle — 1,6-1,8 m, περονοφόρα πλάγιας φόρτωσης, ύψος ως 13 m, +50-60 % χώρος, FIFO με ασφάλεια), υψηλά πολύ στενών διαδρόμων (VNA-High Bay — διάδρομοι ≤ 1,5 m, ύψος 35-50 m, μεγάλη αξιοποίηση-ταχύτητα, μεγάλη επένδυση). 2. Κινητά ράφια (mobile) — σε ράγες, χειρωνακτικά ή ηλεκτροκίνητα, ανοίγουν έναν διάδρομο κάθε φορά· για αρχεία και μικροαντικείμενα μικρού βάρους-όγκου μεγάλης αξίας· πλήρης αξιοποίηση χώρου (1.000 → 2.000 παλέτες), FIFO, προστασία· δαπανηρή λειτουργία· πολλά είδη με μικρή συχνότητα. 3. Drive-in / drive-through — το ανυψωτικό μπαίνει μέσα στα ράφια· ύψος 9-10 m, εκμετάλλευση 50-60 %· drive-in: μία είσοδος = έξοδος (LIFO)· drive-through: είσοδος και έξοδος → FIFO· λίγοι κωδικοί-μεγάλες ποσότητες, απαιτούν καλό έδαφος-κατασκευή, δύσκολη οδήγηση. 4. Κεκλιμένα ράφια — κλίση 3-5 %, παλέτες-κιβώτια κινούνται με τη βαρύτητα, φόρτωση από τη μία μεριά-εκφόρτωση από την άλλη· υψηλή εκμετάλλευση, FIFO, μεγάλη ζήτηση. 5. Slide-in — διάταξη drive-in χωρίς είσοδο μηχανημάτων· οι παλέτες ενωμένες κινούνται σε ράουλα, τραβάς την πρώτη και όλες· μεγαλύτερο βάθος-ύψος-ταχύτητα· όχι FIFO. Ειδικά: cantilever (πριόβολοι — ράβδοι, σωλήνες, φύλλα), carousel (part-to-man), AS/RS.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ράφια θυρίδας (μεταλλικά διάτρητα dexion — ελαφριά ≤ 200 kg, μεσαία ≤ 500 kg, βαρέως τύπου ως 4-5 t· live picking με κλίση για ταχυκίνητα). Παλετόραφα: back-to-back (κλασικά 2,8-4 m/30-40 %, στενών διαδρόμων 1,6-1,8 m/13 m, VNA ≤ 1,5 m/35-50 m — FIFO), κινητά (ράγες, 1.000 → 2.000 παλέτες, αρχεία-μικροαντικείμενα), drive-in/drive-through (ανυψωτικό μέσα, 9-10 m, drive-through FIFO), κεκλιμένα (3-5 %, βαρύτητα, FIFO), slide-in (ράουλα, όχι FIFO)· ειδικά: cantilever, carousel, AS/RS.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Θυρίδας + πέντε τύποι παλετόραφων.

Ερώτηση 3 — Κριτήρια επιλογής συστημάτων αποθήκευσης

Ερώτηση: Ποια τα κριτήρια επιλογής των κατάλληλων συστημάτων αποθήκευσης;

Απάντηση:

• Η επιλογή των κατάλληλων συστημάτων αποθήκευσης γίνεται με κριτήρια όπως (σελ. 55-56): 1. τα φυσικά χαρακτηριστικά του προϊόντος — διαστάσεις, ανάγκη ειδικής αποθήκευσης (ψύξη, επικίνδυνα), χρόνος ζωής (ευπαθή → FIFO/FEFO → back-to-back, drive-through, κεκλιμένα)· 2. τα χαρακτηριστικά της ζήτησης του προϊόντος (ταχυκίνητα → live picking, κεκλιμένα, carousel· βραδυκίνητα-πολλά είδη → κινητά ράφια· λίγοι κωδικοί-μεγάλες ποσότητες → στοίβαξη, drive-in)· 3. η συσκευασία και το μοναδιαίο φορτίο που χρησιμοποιείται (παλέτα → παλετόραφα· χαρτοκιβώτια-τεμάχια → ράφια θυρίδας· μακριά αντικείμενα → cantilever)· 4. τα φυσικά χαρακτηριστικά της αποθήκης — χωροταξία, διαστάσεις, ύψος, πλάτος διαδρόμων, αντοχή εδάφους (drive-in, VNA)· 5. ο τρόπος τοποθέτησης των προϊόντων στην αποθήκη (χειροκίνητα, με περονοφόρα, αυτοματοποιημένα)· 6. ο αριθμός των παλετών ανά προϊόν (πολλές παλέτες ίδιου κωδικού → drive-in, στοίβαξη· μία-δύο → back-to-back)· 7. οι δυνατότητες των περονοφόρων ανυψωτικών μηχανημάτων και γενικότερα του υφιστάμενου εξοπλισμού (reach truck ως 12 m, VNA για > 12 m)· 8. το ύψος του κεφαλαίου που μπορεί να επενδυθεί σε εξοπλισμό (στοίβαξη = μηδέν, VNA-AS/RS = πολύ μεγάλο· carousel υψηλό κόστος απόκτησης-χαμηλό χρήσης). Γενικά, η επιλογή εξαρτάται από όλες τις αποφάσεις (φιλοσοφία, μοναδιαίο φορτίο, χωροθέτηση) — γι' αυτό τα συστήματα αποθήκευσης θεωρούνται «συμπληρωματικά» με τα συστήματα ενδο-διακίνησης, που αποτελούν την επόμενη απόφαση (κεφ. 10). Πρόκειται για στρατηγική απόφαση: «απαιτεί σημαντικό κόστος επένδυσης και συνοδεύει την επιχείρηση για πολλά χρόνια» (σελ. 41).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσικά χαρακτηριστικά προϊόντος (διαστάσεις, ειδική αποθήκευση, χρόνος ζωής), χαρακτηριστικά ζήτησης, συσκευασία-μοναδιαίο φορτίο, φυσικά χαρακτηριστικά αποθήκης (χωροταξία, διαστάσεις, πλάτος διαδρόμων), τρόπος τοποθέτησης, αριθμός παλετών ανά προϊόν, δυνατότητες περονοφόρων-εξοπλισμού, ύψος κεφαλαίου επένδυσης· εξαρτάται από όλες τις αποφάσεις — συμπληρωματικά με την ενδο-διακίνηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οκτώ κριτήρια.