Λύσεις Κεφ.10 Πληθωρισμός και ανεργία – ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Απαντήσεις στις ερωτήσεις και ασκήσεις του σχολικού βιβλίου.

Άσκηση 1

Εκφώνηση. Τι ακριβώς εννοείται με τον όρο “πληθωρισμός”;

Σκέψη. Η λέξη «ακριβώς» στην εκφώνηση δείχνει τι ζητείται: όχι απλώς ο ορισμός, αλλά η ανάλυση των στοιχείων που τον κάνουν ακριβή — και η οριοθέτηση απέναντι στην πιο συχνή παρανόηση.

Ανάλυση.

• Πρώτα αποκλείουμε τη λαθεμένη αντίληψη: πληθωρισμός ≠ υψηλές τιμές.
• Δίνουμε τον ορισμό.
• Αναλύουμε το «συνεχής»: μία μοναδική αύξηση δεν είναι πληθωρισμός.
• Αναλύουμε το «γενικό επίπεδο»: ο μέσος όρος όλων των τιμών.
• Προσθέτουμε τον τρόπο μέτρησης και τη βασική συνέπεια.

Ενδεικτική απάντηση. Πολλοί πιστεύουν ότι πληθωρισμός σημαίνει υψηλές τιμές, αλλά η άποψη αυτή δεν είναι σωστή: το ότι οι τιμές είναι σήμερα διπλάσιες απ’ ό,τι πριν από πέντε χρόνια δεν σημαίνει ότι υπάρχει σήμερα πληθωρισμός. Πληθωρισμός είναι η διαδικασία (ή τάση) συνεχούς αύξησης του γενικού επιπέδου των τιμών. Στον ορισμό αυτόν δύο στοιχεία είναι κρίσιμα. Πρώτον, η αύξηση πρέπει να είναι συνεχής: ο πληθωρισμός είναι δυναμικό φαινόμενο και αποτελεί διαδικασία, οπότε μία μοναδική αύξηση των τιμών δεν συνιστά πληθωρισμό. Δεύτερον, πρέπει να αυξάνεται το γενικό επίπεδο των τιμών, δηλαδή ο μέσος όρος των τιμών όλων των αγαθών: αν ορισμένες τιμές αυξάνονται και άλλες μειώνονται, δεν υπάρχει πληθωρισμός. Ο πληθωρισμός μετριέται ως ποσοστό αύξησης του γενικού επιπέδου των τιμών σε ορισμένη χρονική περίοδο, και η βασική του συνέπεια είναι ότι μειώνει την αγοραστική αξία του χρήματος: με το ίδιο χρηματικό ποσό αγοράζουμε λιγότερα αγαθά.

Πρόσεξε:

• Ανάλογα με την έντασή του, ο πληθωρισμός διακρίνεται σε μέτριο (μονοψήφιος ρυθμός, π.χ. 5%-7% τον χρόνο), σε καλπάζοντα (διψήφιος ή τριψήφιος, π.χ. 70%-200%) και σε υπερπληθωρισμό (πολλές εκατοντάδες ή χιλιάδες τοις εκατό τον χρόνο). Τα όρια ανάμεσα στις τρεις κατηγορίες δεν είναι σαφή.

Άσκηση 2

Εκφώνηση. Τι προβλήματα προκαλούνται από τον πληθωρισμό; Επηρεάζεται η σοβαρότητά τους από την ένταση του πληθωρισμού ή δεν έχει σχέση με αυτήν;

Σκέψη. Η ερώτηση έχει δύο σκέλη και πρέπει να απαντηθούν και τα δύο: πρώτα ο κατάλογος των συνεπειών, μετά η σχέση τους με την ένταση.

Ανάλυση.

• Απαριθμούμε τις έξι συνέπειες.
• Απαντάμε στο δεύτερο σκέλος: ναι, η ένταση έχει καθοριστική σημασία.
• Εξηγούμε γιατί ο μέτριος πληθωρισμός δεν δημιουργεί σοβαρά προβλήματα.

Ενδεικτική απάντηση. Ο πληθωρισμός προκαλεί τα εξής προβλήματα: (1) Αναδιανομή του εισοδήματος — ζημιώνονται όσοι έχουν εισοδήματα που δεν αυξάνονται τόσο γρήγορα όσο οι τιμές (μισθωτοί, συνταξιούχοι), ενώ ωφελούνται όσοι έχουν εισοδήματα που αυξάνονται ταχύτερα από τις τιμές. (2) Αναδιανομή του πλούτου — ζημιώνονται όσοι έχουν περιουσιακά στοιχεία σταθερής ονομαστικής αξίας (τραπεζικές καταθέσεις, ομόλογα) και ωφελούνται όσοι έχουν στοιχεία που ανατιμώνται ταχύτερα από τις τιμές (γη, κτίρια, χρυσός). (3) Ζημιώνονται οι δανειστές και ωφελούνται οι οφειλέτες, γιατί τα δανεικά επιστρέφονται με χρήμα μειωμένης αγοραστικής αξίας. (4) Αποθαρρύνεται η αποταμίευση και ενισχύεται η κατανάλωση. (5) Μεταβάλλεται η σύνθεση του προϊόντος, καθώς οι τιμές δεν αυξάνονται ομοιόμορφα και οι επιχειρήσεις στρέφονται στα προϊόντα που ακριβαίνουν ταχύτερα — κάτι που δεν είναι πάντοτε προς το συμφέρον της κοινωνίας. (6) Οι εγχώριες τιμές αυξάνονται σε σχέση με τις ξένες, μειώνεται η ανταγωνιστικότητα, μειώνονται οι εξαγωγές και ενθαρρύνονται οι εισαγωγές, με αποτέλεσμα έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο. Ως προς το δεύτερο σκέλος: η σοβαρότητα των προβλημάτων εξαρτάται άμεσα από την ένταση του πληθωρισμού. Όταν ο πληθωρισμός είναι μέτριος, δεν δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα, γιατί οι προσδοκίες παραμένουν σταθερές, γίνονται συμβάσεις με βάση τις τρέχουσες τιμές και τα επιτόκια είναι συνήθως υψηλότερα από τον ρυθμό του πληθωρισμού, οπότε δεν αποθαρρύνεται ο δανεισμός. Οι επιπτώσεις γίνονται πολύ πιο έντονες στον καλπάζοντα πληθωρισμό και στον υπερπληθωρισμό.

Πρόσεξε:

• Η ερώτηση περιέχει διαζευκτικό δεύτερο σκέλος («ή δεν έχει σχέση με αυτήν;»). Απάντηση που σταματά στην απαρίθμηση των συνεπειών είναι ελλιπής.

Άσκηση 3

Εκφώνηση. Ποια είναι τα αίτια του πληθωρισμού;

Σκέψη. Τα αίτια και τα είδη του πληθωρισμού είναι το ίδιο πράγμα ιδωμένο από δύο πλευρές: κάθε είδος ονομάζεται από το αίτιο που το προκαλεί.

Ανάλυση.

• Πληθωρισμός υπερβολικής ζήτησης: η ζήτηση ξεπερνά το μέγιστο δυνατό προϊόν.
• Διαρθρωτικός: υπερβολική ζήτηση όχι γενικά, αλλά για ορισμένα προϊόντα.
• Πληθωρισμός κόστους: αυξάνονται βασικά στοιχεία του κόστους.
• Εισαγόμενος: ακριβαίνουν τα εισαγόμενα προϊόντα.

Ενδεικτική απάντηση. Τα αίτια του πληθωρισμού είναι τέσσερα και δίνουν τα ονόματά τους στα αντίστοιχα είδη του. (1) Πληθωρισμός υπερβολικής ζήτησης: προκαλείται όταν η συνολική ζήτηση είναι μεγαλύτερη από το μέγιστο προϊόν που μπορεί να παραχθεί με πλήρη απασχόληση, δηλαδή όταν η χρηματική δαπάνη είναι υπερβολική σε σχέση με τις ποσότητες που μπορούν να παραχθούν. (2) Διαρθρωτικός πληθωρισμός: προκαλείται όταν δεν υπάρχει γενική υπερβολική ζήτηση, αλλά αυξάνεται υπέρμετρα η ζήτηση για ορισμένα προϊόντα και η οικονομία δεν μπορεί να ανταποκριθεί· σχετίζεται δηλαδή με τη διάρθρωση της οικονομίας. (3) Πληθωρισμός κόστους: προκαλείται από την αύξηση βασικών στοιχείων του κόστους παραγωγής, ιδίως των αμοιβών της εργασίας ύστερα από πιέσεις των συνδικάτων, αλλά και των ενοικίων ή των πρώτων υλών, όπως το πετρέλαιο. (4) Εισαγόμενος πληθωρισμός: προκαλείται από την αύξηση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων, είτε επειδή αυτά ακριβαίνουν στη χώρα παραγωγής τους είτε επειδή ανατιμάται το νόμισμα της χώρας αυτής.

Πρόσεξε:

• Ο πληθωρισμός κόστους μπορεί να διαιωνίζεται μέσα από έναν φαύλο κύκλο: η αύξηση των αμοιβών αυξάνει το κόστος, το κόστος τις τιμές, οι τιμές το κόστος ζωής, και το αυξημένο κόστος ζωής οδηγεί σε νέες πιέσεις για αύξηση των αμοιβών.
• Παράδειγμα εισαγόμενου πληθωρισμού από το βιβλίο: η τιμή των αυτοκινήτων που εισάγουμε από τη Γερμανία ακριβαίνει είτε επειδή οι γερμανικές επιχειρήσεις ανεβάζουν την τιμή τους είτε επειδή ανατιμήθηκε το γερμανικό νόμισμα σε σχέση με το δικό μας.

Άσκηση 4

Εκφώνηση. Ποιες κατηγορίες ατόμων περιλαμβάνονται στο εργατικό δυναμικό;

Σκέψη. Το κλειδί είναι ότι απαιτούνται ΔΥΟ προϋποθέσεις μαζί — «μπορούν» ΚΑΙ «θέλουν». Η απάντηση γίνεται πληρέστερη αν δείξουμε και ποιοι αποκλείονται, και από ποια προϋπόθεση.

Ανάλυση.

• Δίνουμε τον ορισμό του εργατικού δυναμικού.
• Δείχνουμε ποιοι αποκλείονται επειδή δεν μπορούν.
• Δείχνουμε ποιοι αποκλείονται επειδή δεν θέλουν.

Ενδεικτική απάντηση. Στο εργατικό δυναμικό —που ονομάζεται και οικονομικά ενεργός πληθυσμός— περιλαμβάνονται όσοι μπορούν και θέλουν να εργαστούν. Απαιτούνται δηλαδή δύο προϋποθέσεις μαζί. Δεν περιλαμβάνονται όσοι δεν μπορούν να εργαστούν, όπως τα παιδιά, οι υπερήλικες, οι ασθενείς και οι ανάπηροι. Δεν περιλαμβάνονται επίσης όσοι δεν θέλουν να εργαστούν, όπως οι μαθητές και οι φοιτητές, καθώς και όσοι απλώς δεν επιθυμούν να εργαστούν.

Πρόσεξε:

• Το εργατικό δυναμικό ΔΕΝ ταυτίζεται με τον πληθυσμό της χώρας. Είναι υποσύνολό του.
• Ένας φοιτητής που δεν εργάζεται δεν είναι άνεργος: βρίσκεται εκτός εργατικού δυναμικού, γιατί δεν πληροί την προϋπόθεση «θέλει να εργαστεί».

Άσκηση 5

Εκφώνηση. Ποια είδη ανεργίας υπάρχουν; Ποια από αυτά θεωρείται ότι δεν δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην οικονομία;

Σκέψη. Δύο σκέλη: πρώτα η απαρίθμηση των τεσσάρων ειδών, έπειτα η επιλογή εκείνων που δεν δημιουργούν σοβαρά προβλήματα. Το δεύτερο σκέλος απαντιέται με κριτήριο τη διάρκεια και τον προσωρινό χαρακτήρα.

Ανάλυση.

• Ανεργία τριβής: μετακίνηση από δουλειά σε δουλειά ή πρώτη είσοδος στην αγορά.
• Εποχική: κλάδοι που λειτουργούν μέρος του έτους.
• Ανεπαρκούς ζήτησης (κυκλική): πέφτει η συνολική ζήτηση.
• Διαρθρωτική: τα προσόντα ή ο τόπος δεν ταιριάζουν με τις κενές θέσεις.
• Δεν δημιουργούν σοβαρά προβλήματα η ανεργία τριβής και η εποχική, γιατί είναι προσωρινές και αναμενόμενες.

Ενδεικτική απάντηση. Υπάρχουν τέσσερα είδη ανεργίας. (1) Ανεργία τριβής: αφορά όσους μετακινούνται από μια δουλειά σε άλλη ή μπαίνουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας και χρειάζονται χρόνο μέχρι να βρουν θέση. (2) Εποχική ανεργία: αφορά όσους απασχολούνται σε δραστηριότητες που λειτουργούν μόνο ένα μέρος του έτους, όπως ο τουρισμός, η γεωργία και η οικοδομή. (3) Ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης ή κυκλική ανεργία: εμφανίζεται όταν μειώνεται η συνολική ζήτηση στην οικονομία και χάνονται θέσεις εργασίας. (4) Διαρθρωτική ανεργία: αφορά όσους έχουν ειδικότητα που δεν ζητείται πλέον ή βρίσκονται σε κλάδο ή περιοχή που παρακμάζει, με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεν κενές θέσεις, αλλά να μην ταιριάζουν με τα προσόντα ή τον τόπο τους. Από αυτά, δεν θεωρείται ότι δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην οικονομία η ανεργία τριβής και η εποχική ανεργία, γιατί έχουν προσωρινό χαρακτήρα: η πρώτη οφείλεται απλώς στον χρόνο που απαιτείται ώστε να συναντηθούν ο εργαζόμενος και η θέση εργασίας και υπάρχει ακόμη και σε μια υγιή οικονομία, ενώ η δεύτερη είναι αναμενόμενη και επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο τις ίδιες εποχές. Αντίθετα, σοβαρά προβλήματα δημιουργούν η κυκλική και η διαρθρωτική ανεργία.

Πρόσεξε:

• Μην μπερδεύεις την κυκλική με τη διαρθρωτική: στην κυκλική λείπουν οι θέσεις εργασίας, επειδή έπεσε η ζήτηση· στη διαρθρωτική οι θέσεις υπάρχουν, αλλά δεν ταιριάζουν με τα προσόντα ή τον τόπο των ανέργων.

Άσκηση 6

Εκφώνηση. Ποια είναι τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που δημιουργεί η ανεργία;

Σκέψη. Η εκφώνηση ζητά ρητά δύο κατηγορίες. Οργανώνουμε την απάντηση σε οικονομικά (απώλεια προϊόντος) και κοινωνικά/ψυχολογικά.

Ανάλυση.

• Οικονομικό πρόβλημα: αναξιοποίητη εργασία → απώλεια προϊόντος και εισοδήματος.
• Το συνδέουμε με την ΚΠΔ: η οικονομία λειτουργεί στο εσωτερικό της.
• Ψυχολογικές συνέπειες για τον ίδιο τον άνεργο.
• Κοινωνικές συνέπειες.

Ενδεικτική απάντηση. Το βασικό οικονομικό πρόβλημα είναι η απώλεια προϊόντος και εισοδήματος: όταν υπάρχει ανεργία, ένα μέρος του παραγωγικού συντελεστή εργασία μένει αναξιοποίητο και η οικονομία παράγει λιγότερο από όσο μπορεί, δηλαδή λειτουργεί σε σημείο στο εσωτερικό της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων και όχι πάνω σε αυτήν. Παράλληλα υπάρχουν ψυχολογικές συνέπειες για τους ίδιους τους ανέργους: αισθάνονται απογοήτευση και ανασφάλεια και χάνουν τον αυτοσεβασμό τους, καθώς νιώθουν ότι δεν είναι χρήσιμοι στην κοινωνία και στην οικογένειά τους. Τέλος, υπάρχουν και ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες, αφού η ανεργία συνδέεται με τον αλκοολισμό, την αύξηση της εγκληματικότητας και την αύξηση των διαζυγίων.

Πρόσεξε:

• Η σύνδεση με την ΚΠΔ (Κεφ.2) είναι σημαντική: η ανεργία σημαίνει ότι χάνουμε προϊόν το οποίο θα μπορούσαμε να αποκτήσουμε ΧΩΡΙΣ να θυσιάσουμε τίποτε άλλο — δεν υπάρχει κόστος ευκαιρίας για να το πάρουμε.

Άσκηση 7

Εκφώνηση. Τι ακριβώς εννοείται με τον όρο “στασιμοπληθωρισμός”;

Σκέψη. Η λέξη είναι σύνθετη (στασιμότητα + πληθωρισμός) και ο ορισμός προκύπτει από τα δύο συνθετικά της. Η παγίδα είναι να νομίσει κανείς ότι σημαίνει «στάσιμος πληθωρισμός».

Ανάλυση.

• Δίνουμε τον ορισμό.
• Εξηγούμε τα δύο συνθετικά.
• Δείχνουμε γιατί είναι δύσκολο πρόβλημα.

Ενδεικτική απάντηση. Στασιμοπληθωρισμός υπάρχει όταν σε μια χώρα υπάρχει συγχρόνως πληθωρισμός και ανεργία. Ο όρος είναι σύνθετος και δηλώνει ακριβώς αυτή τη συνύπαρξη: η οικονομία βρίσκεται σε στασιμότητα, δηλαδή δεν αναπτύσσεται και υπάρχει ανεργία, ενώ ταυτόχρονα το γενικό επίπεδο των τιμών συνεχίζει να αυξάνεται. Η κατάσταση αυτή αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολο πρόβλημα, γιατί τα δύο κακά συνυπάρχουν και ένα μέτρο που θα αντιμετώπιζε το ένα κινδυνεύει να επιδεινώσει το άλλο.

Πρόσεξε:

• ΠΡΟΣΟΧΗ στην παγίδα: στασιμοπληθωρισμός ΔΕΝ σημαίνει ρυθμό πληθωρισμού που παραμένει στάσιμος. Η «στασιμότητα» αναφέρεται στην οικονομία, όχι στον ρυθμό του πληθωρισμού.

Άσκηση 8

Εκφώνηση. Σημειώστε με κύκλο το Σ (σωστό) ή το Λ (λάθος): 1. Απόδειξη ότι έχουμε πληθωρισμό σήμερα αποτελεί το γεγονός ότι οι τιμές είναι τώρα πολύ μεγαλύτερες απ’ ό,τι πριν από είκοσι χρόνια. — 2. Όταν υπάρχει πληθωρισμός, συμφέρει να δανείζει κανείς, αλλά δε συμφέρει να δανείζεται. — 3. Οι κύριες συνέπειες του πληθωρισμού είναι η αναδιανομή του εισοδήματος και του πλούτου μεταξύ των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων, οι μεταβολές των τιμών των προϊόντων, της παραγωγής και της απασχόλησης και οι επιδράσεις στο εξωτερικό εμπόριο της χώρας. — 4. Το εργατικό δυναμικό μιας χώρας περιλαμβάνει ολόκληρο τον πληθυσμό της. — 5. Όταν η οικονομία μιας χώρας βρίσκεται σε οικονομική στασιμότητα, η ανεργία που υπάρχει είναι κυρίως κυκλική. — 6. Ο όρος στασιμοπληθωρισμός σημαίνει ένα ρυθμό πληθωρισμού που παραμένει στάσιμος.

Σκέψη. Τέσσερις από τις έξι προτάσεις (1, 2, 4, 6) είναι ακριβώς οι κλασικές παρανοήσεις που το κεφάλαιο φροντίζει να διαλύσει. Όπου η πρόταση ακούγεται «λογική με την πρώτη ματιά», γύρνα στον ακριβή ορισμό.

Ανάλυση.

• 1. Λ — Το ότι οι τιμές είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερες από ό,τι πριν από είκοσι χρόνια δείχνει ότι υπήρξε πληθωρισμός κάποτε μέσα σε αυτά τα είκοσι χρόνια, όχι ότι υπάρχει σήμερα. Ο πληθωρισμός είναι διαδικασία ΣΥΝΕΧΟΥΣ αύξησης, όχι επίπεδο τιμών: αν οι τιμές σταματούσαν να ανεβαίνουν από φέτος, δεν θα είχαμε πληθωρισμό, όσο υψηλές και αν είναι.
• 2. Λ — Ισχύει ακριβώς το αντίστροφο. Ο δανειστής θα εισπράξει το ποσό όταν αυτό θα αξίζει λιγότερο, άρα ζημιώνεται· ο οφειλέτης θα εξοφλήσει με χρήμα μειωμένης αγοραστικής αξίας, άρα ωφελείται.
• 3. Σ — Η πρόταση συνοψίζει σωστά τις συνέπειες που αναφέρει το κεφάλαιο: αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου, μεταβολή της σύνθεσης του προϊόντος (τιμές, παραγωγή, απασχόληση) και επιδράσεις στο εξωτερικό εμπόριο μέσω των εξαγωγών και των εισαγωγών.
• 4. Λ — Το εργατικό δυναμικό περιλαμβάνει μόνο όσους μπορούν και θέλουν να εργαστούν. Εξαιρούνται π.χ. τα παιδιά, οι υπερήλικες, οι ασθενείς, οι ανάπηροι, οι μαθητές και οι φοιτητές.
• 5. Σ — Στην οικονομική στασιμότητα η συνολική ζήτηση είναι μειωμένη και μέρος του προϊόντος δεν μπορεί να πουληθεί, οπότε χάνονται θέσεις εργασίας. Αυτή ακριβώς είναι η ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης, δηλαδή η κυκλική.
• 6. Λ — Στασιμοπληθωρισμός σημαίνει ταυτόχρονη ύπαρξη πληθωρισμού και ανεργίας. Το πρώτο συνθετικό αναφέρεται στη στασιμότητα της οικονομίας, όχι στον ρυθμό του πληθωρισμού.

Απάντηση. 1. Λ 2. Λ 3. Σ 4. Λ 5. Σ 6. Λ

Πρόσεξε:

• Οι προτάσεις 1 και 6 ελέγχουν αν έχεις κατανοήσει τους δύο ορισμούς με ακρίβεια — και οι δύο «παγιδεύουν» με μια διατύπωση που ακούγεται εύλογη.
• Στην πρόταση 2 βοηθά ένας μνημονικός κανόνας: ο πληθωρισμός «τρώει» τα χρέη. Άρα ευνοεί όποιον χρωστά.

Άσκηση 9

Εκφώνηση. Σημειώστε με κύκλο τη σωστή απάντηση: 1. Στην κατάταξη του πληθωρισμού σε κατηγορίες, ανάλογα με την έντασή του, δεν περιλαμβάνεται ένα από τα παρακάτω: α) Ο μέτριος πληθωρισμός. β) Ο εισαγόμενος πληθωρισμός. γ) Ο υπερπληθωρισμός. δ) Ο καλπάζων πληθωρισμός. — 2. Όταν αυξάνονται γρήγορα οι αμοιβές της εργασίας, προκαλείται: α) Εισαγόμενος πληθωρισμός, επειδή με τις αυξανόμενες αμοιβές τους οι εργαζόμενοι ζητούν πολλά εισαγόμενα προϊόντα. β) Υπερπληθωρισμός, γιατί αποδιοργανώνεται τελείως η οικονομία. γ) Πληθωρισμός κόστους, γιατί αυξάνονται το κόστος παραγωγής και στη συνέχεια οι τιμές των προϊόντων. δ) Πληθωρισμός υπερβολικής ζήτησης, λόγω των υψηλών εισοδημάτων των εργαζόμενων που προκαλούν υπερβάλλουσα συνολική ζήτηση στην οικονομία. ε) Διαρθρωτικός πληθωρισμός, γιατί αλλάζει η διάρθρωση των στοιχείων του κόστους παραγωγής. — 3. Ανεργία υπάρχει στην οικονομία, όταν: α) Ορισμένα άτομα είναι προσωρινά χωρίς δουλειά, επειδή αλλάζουν απασχόληση. β) Ορισμένα άτομα έχασαν τη δουλειά τους, επειδή μέρος του προϊόντος της οικονομίας δεν μπορεί να πουληθεί. γ) Ορισμένα άτομα που απασχολούνταν σε κλάδους με προβλήματα απολύθηκαν. δ) Ορισμένα άτομα είναι προσωρινά χωρίς δουλειά για λόγους εποχικούς. ε) Σε όλες τις πιο πάνω περιπτώσεις. — 4. Το οικονομικό και το κοινωνικό κόστος της ανεργίας συνίστανται: α) Στην καθυστέρηση της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου ή στη χειροτέρευσή του. β) Στην απογοήτευση των άνεργων, τη δημιουργία σοβαρών οικογενειακών προβλημάτων, τη δημιουργία κοινωνικών προστριβών. γ) Στη μη μεγιστοποίηση του συνολικού προϊόντος που παράγεται. δ) Σε όλα τα πιο πάνω. ε) Σε κανένα από τα πιο πάνω.

Σκέψη. Οι ερωτήσεις 1 και 2 ελέγχουν αν ξεχωρίζεις τις ΔΥΟ διαφορετικές κατατάξεις του πληθωρισμού: κατά ΕΝΤΑΣΗ και κατά ΑΙΤΙΟ. Οι 3 και 4 ελέγχουν αν θυμάσαι ότι τα είδη της ανεργίας και οι συνέπειές της είναι περισσότερα από ένα.

Ανάλυση.

• 1. β — Η κατάταξη ανάλογα με την ΕΝΤΑΣΗ περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες: μέτριος, καλπάζων, υπερπληθωρισμός. Ο εισαγόμενος πληθωρισμός δεν ανήκει σε αυτή την κατάταξη: κατατάσσεται με κριτήριο το ΑΙΤΙΟ, μαζί με τον πληθωρισμό υπερβολικής ζήτησης, τον διαρθρωτικό και τον πληθωρισμό κόστους.
• 2. γ — Οι αμοιβές της εργασίας είναι βασικό στοιχείο του κόστους παραγωγής. Η γρήγορη αύξησή τους ανεβάζει το κόστος και στη συνέχεια τις τιμές των προϊόντων: αυτός ακριβώς είναι ο ορισμός του πληθωρισμού κόστους. Το (α) και το (δ) περιγράφουν επιδράσεις της ζήτησης και όχι του κόστους, το (β) συγχέει το αίτιο με την ένταση, ενώ το (ε) παρερμηνεύει τον διαρθρωτικό πληθωρισμό, ο οποίος αφορά τη διάρθρωση της ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ και όχι των στοιχείων του κόστους.
• 3. ε — Καθεμία από τις περιπτώσεις (α) έως (δ) αντιστοιχεί σε ένα υπαρκτό είδος ανεργίας: το (α) στην ανεργία τριβής, το (β) στην ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης (κυκλική), το (γ) στη διαρθρωτική και το (δ) στην εποχική. Άρα ανεργία υπάρχει σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις.
• 4. δ — Και τα τρία περιγράφουν συνέπειες που αναφέρει το κεφάλαιο: το (γ) και το (α) αποτελούν το οικονομικό κόστος (η οικονομία δεν παράγει το μέγιστο δυνατό προϊόν, οπότε το βιοτικό επίπεδο δεν βελτιώνεται ή χειροτερεύει), ενώ το (β) αποτελεί το ψυχολογικό και κοινωνικό κόστος.

Απάντηση. 1. β 2. γ 3. ε 4. δ

Πρόσεξε:

• Κράτα τον διαχωρισμό των δύο κατατάξεων, γιατί εκεί στήνονται οι περισσότερες παγίδες: κατά ΕΝΤΑΣΗ → μέτριος, καλπάζων, υπερπληθωρισμός. Κατά ΑΙΤΙΟ → υπερβολικής ζήτησης, διαρθρωτικός, κόστους, εισαγόμενος.
• Στις ερωτήσεις 3 και 4 η σωστή απάντηση είναι συγκεντρωτική («σε όλες», «σε όλα»). Διάβασε ΟΛΕΣ τις επιλογές πριν απαντήσεις: αν σταματήσεις στην πρώτη που φαίνεται σωστή, χάνεις τη σωστή απάντηση.