Λύσεις Κεφ.4 Η προσφορά αγαθών και υπηρεσιών – ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Απαντήσεις στις ερωτήσεις και ασκήσεις του σχολικού βιβλίου.

Άσκηση 1

Εκφώνηση. Συγκρίνετε το νόμο της προσφοράς με το νόμο της ζήτησης. Σε ποια σημεία μοιάζουν και σε ποια διαφέρουν;

Σκέψη. Η σύγκριση θέλει και τα δύο σκέλη: πρώτα οι ομοιότητες, μετά οι διαφορές. Το κρίσιμο είναι το πρόσημο της σχέσης.

Ανάλυση.

• Ομοιότητες: και οι δύο συνδέουν τιμή με ποσότητα, σε δεδομένη χρονική περίοδο.
• Διαφορά 1: ποιον αφορούν (καταναλωτές – παραγωγοί).
• Διαφορά 2: το είδος της σχέσης (αντίστροφη – θετική).
• Διαφορά 3: η κατεύθυνση της καμπύλης.

Ενδεικτική απάντηση. Μοιάζουν στο ότι και οι δύο περιγράφουν τη σχέση ανάμεσα στην τιμή ενός προϊόντος και σε μια ποσότητά του, και ότι και οι δύο αναφέρονται πάντοτε σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Διαφέρουν σε τρία σημεία: α) ο νόμος της ζήτησης αφορά τους καταναλωτές, ενώ ο νόμος της προσφοράς τους παραγωγούς· β) ο νόμος της ζήτησης εκφράζει αντίστροφη σχέση (όταν αυξάνεται η τιμή, μειώνεται η ζητούμενη ποσότητα), ενώ ο νόμος της προσφοράς θετική ή ανάλογη σχέση (όταν αυξάνεται η τιμή, αυξάνεται η προσφερόμενη ποσότητα, γιατί αυξάνεται το κέρδος της επιχείρησης)· γ) γι’ αυτό η καμπύλη ζήτησης κατέρχεται από πάνω αριστερά προς τα κάτω δεξιά, ενώ η καμπύλη προσφοράς ανέρχεται από αριστερά προς τα δεξιά.

Πρόσεξε:

• Δεν πρόκειται για τον ίδιο νόμο, παρόλο που και οι δύο συνδέουν τιμή και ποσότητα: το πρόσημο της σχέσης είναι αντίθετο και τα πρόσωπα που αφορούν διαφορετικά.

Άσκηση 2

Εκφώνηση. Τι δείχνει η καμπύλη προσφοράς και ποια είναι η συνηθισμένη μορφή της;

Σκέψη. Ορισμός και μορφή, με την αιτιολόγηση της μορφής.

Ανάλυση.

• Τι απεικονίζει.
• Η μορφή: ανέρχεται.
• Γιατί ανέρχεται.

Ενδεικτική απάντηση. Η καμπύλη προσφοράς είναι η απεικόνιση των στοιχείων ενός πίνακα προσφοράς: η γραφική παράσταση δείχνει τη σχέση που υπάρχει μεταξύ των τιμών και των αντίστοιχων προσφερόμενων ποσοτήτων ενός προϊόντος. Σχεδιάζεται με τον κατακόρυφο άξονα να δείχνει την τιμή και τον οριζόντιο την προσφερόμενη ποσότητα. Η συνηθισμένη μορφή της είναι ανοδική: ανέρχεται από αριστερά προς τα δεξιά, λόγω του νόμου της προσφοράς, δηλαδή της θετικής (ανάλογης) σχέσης που υπάρχει μεταξύ της τιμής και της προσφερόμενης ποσότητας.

Πρόσεξε:

• Μια μεταβολή της τιμής προκαλεί μετατόπιση από ένα σημείο σε άλλο σημείο ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ καμπύλης — δεν μετατοπίζει την καμπύλη.

Άσκηση 3

Εκφώνηση. Ποιοι είναι οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την προσφορά;

Σκέψη. Πρώτα η τιμή του ίδιου του προϊόντος και μετά οι πέντε «άλλοι» παράγοντες.

Ανάλυση.

• Η τιμή του ίδιου του προϊόντος (νόμος της προσφοράς).
• Οι πέντε άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες.

Ενδεικτική απάντηση. Καταρχάς η τιμή του ίδιου του προϊόντος, με την οποία η προσφερόμενη ποσότητα έχει θετική σχέση. Οι άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες είναι πέντε: α) η τεχνολογία παραγωγής — βελτίωσή της επιτρέπει την παραγωγή μεγαλύτερης ποσότητας με τους ίδιους συντελεστές, άρα αυξάνει την προσφορά, ενώ χειροτέρευσή της τη μειώνει· β) οι τιμές των παραγωγικών συντελεστών — αν αυξηθούν, αυξάνεται το κόστος της μονάδας και μειώνεται το κέρδος, οπότε η επιχείρηση μειώνει την προσφορά, ενώ αν μειωθούν, η προσφορά αυξάνεται· γ) οι τιμές των άλλων προϊόντων — π.χ. αν αυξηθεί η τιμή του σιταριού, μπορεί να μειωθεί η προσφορά άλλων δημητριακών, γιατί οι παραγωγοί θα στρέψουν τη γη και τους συντελεστές τους στο σιτάρι· δ) οι προσδοκίες των παραγωγών για τη μελλοντική τιμή του προϊόντος τους· ε) ο αριθμός των παραγωγικών μονάδων, που επηρεάζει άμεσα τη συνολική προσφορά.

Πρόσεξε:

• Οι προτιμήσεις των καταναλωτών ΔΕΝ επηρεάζουν την προσφορά — αφορούν τη ζήτηση. Είναι η κλασική παγίδα του κεφαλαίου.

Άσκηση 4

Εκφώνηση. Τι ρόλο μπορούν να παίζουν οι προσδοκίες των παραγωγών για μελλοντική αλλαγή της τιμής του προϊόντος που παράγουν στην προσφορά τους;

Σκέψη. Ο παραγωγός μπορεί να μετακινήσει την προσφορά του στον χρόνο, για να πουλήσει ακριβότερα.

Ανάλυση.

• Προσδοκία αύξησης της τιμής → μείωση της τωρινής προσφοράς.
• Ο λόγος: για να πουλήσει αργότερα, σε υψηλότερη τιμή.

Ενδεικτική απάντηση. Αν οι παραγωγοί περιμένουν αύξηση της τιμής του προϊόντος που παράγουν, είναι δυνατό να μειώσουν τώρα την προσφορά του, για να την αυξήσουν στη συνέχεια, όταν πραγματοποιηθεί η αύξηση της τιμής του. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκουν να πουλήσουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους σε υψηλότερη τιμή και να αυξήσουν το κέρδος τους. Η προσδοκία δηλαδή μεταβάλλει την προσφορά πριν ακόμη μεταβληθεί πραγματικά η τιμή.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε τη συμμετρία με τη ζήτηση: εκεί ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ που περιμένει αύξηση τιμής σπεύδει να ΑΓΟΡΑΣΕΙ τώρα, ενώ εδώ ο ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ που περιμένει αύξηση τιμής καθυστερεί να ΠΟΥΛΗΣΕΙ.

Άσκηση 5

Εκφώνηση. Τι σχέση έχει η ατομική καμπύλη προσφοράς για ένα προϊόν με τη συνολική καμπύλη προσφοράς για το ίδιο προϊόν;

Σκέψη. Η συνολική είναι άθροισμα των ατομικών — αθροίζουμε ποσότητες σε κάθε τιμή.

Ανάλυση.

• Ορισμοί ατομικής και συνολικής προσφοράς.
• Η μέθοδος του αθροίσματος.
• Συνέπεια: ό,τι επηρεάζει την ατομική επηρεάζει και τη συνολική.

Ενδεικτική απάντηση. Ατομική προσφορά είναι η προσφορά μιας μόνο επιχείρησης για το προϊόν, ενώ συνολική προσφορά είναι η προσφορά όλων μαζί των επιχειρήσεων. Η συνολική δεν είναι παρά το άθροισμα όλων των ατομικών προσφορών για το ίδιο προϊόν: για να υπολογιστεί, προσθέτουμε, σε κάθε τιμή χωριστά, τις ποσότητες που θέλει να προσφέρει η καθεμία επιχείρηση σε αυτήν την τιμή. Επομένως, κάθε παράγοντας που επηρεάζει την ατομική προσφορά μιας επιχείρησης επηρεάζει και τη συνολική. Η συνολική προσφορά όμως μπορεί να επηρεαστεί και άμεσα, από έναν παράγοντα που δεν αφορά την ατομική: τη μεταβολή του αριθμού των επιχειρήσεων που προσφέρουν το προϊόν.

Πρόσεξε:

• Αν είναι γνωστές οι καμπύλες προσφοράς όλων των επιχειρήσεων, η εύρεση της συνολικής είναι απλή πρόσθεση.

Άσκηση 6

Εκφώνηση. Σημειώστε με κύκλο το Σ (σωστό) ή το Λ (λάθος): 1. Η καμπύλη προσφοράς συνήθως ανέρχεται από αριστερά προς τα δεξιά, επειδή δείχνει ότι, όταν αυξάνεται η τιμή του προϊόντος, συμφέρει την επιχείρηση να αυξήσει την ποσότητα που προσφέρει. 2. Αφού τόσο ο νόμος της ζήτησης όσο και ο νόμος της προσφοράς αναφέρονται στη σχέση που υπάρχει μεταξύ της τιμής και της ποσότητας ενός προϊόντος, είναι στην ουσία ίδιοι. Δηλαδή, πρόκειται στην πραγματικότητα για τον ίδιο νόμο. 3. Σύμφωνα με το νόμο της προσφοράς, η τιμή και η προσφερόμενη ποσότητα ενός προϊόντος τείνουν να μεταβάλλονται προς την ίδια κατεύθυνση. 4. Η ατομική προσφορά μιας επιχείρησης μπορεί να επηρεαστεί από το τι πιστεύει ο επιχειρηματίας ότι θα συμβεί στην τιμή του προϊόντος στο άμεσο μέλλον. 5. Η προσφορά για ένα προϊόν μπορεί να επηρεαστεί μόνο από την τεχνολογία, από κανένα άλλο παράγοντα. 6. Αν είναι γνωστές οι καμπύλες προσφοράς όλων των επιχειρήσεων που παράγουν ένα προϊόν, είναι εύκολο να βρεθεί η συνολική προσφορά γι’ αυτό.

Σκέψη. Σε κάθε πρόταση εντοπίζουμε τον ορισμό του βιβλίου που ελέγχεται.

Ανάλυση.

• 1. Σ — είναι ακριβώς η αιτιολόγηση του νόμου της προσφοράς: με υψηλότερη τιμή αυξάνεται το κέρδος, άρα συμφέρει μεγαλύτερη προσφερόμενη ποσότητα.
• 2. Λ — δεν είναι ο ίδιος νόμος. Η ζήτηση αφορά τους καταναλωτές και εκφράζει ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ σχέση, ενώ η προσφορά αφορά τους παραγωγούς και εκφράζει ΘΕΤΙΚΗ σχέση.
• 3. Σ — «προς την ίδια κατεύθυνση» σημαίνει ακριβώς θετική (ανάλογη) σχέση.
• 4. Σ — είναι ο παράγοντας των προσδοκιών των παραγωγών.
• 5. Λ — η τεχνολογία είναι ένας μόνο από τους πέντε παράγοντες. Υπάρχουν επίσης οι τιμές των συντελεστών, οι τιμές των άλλων προϊόντων, οι προσδοκίες και ο αριθμός των επιχειρήσεων.
• 6. Σ — η συνολική προσφορά είναι το άθροισμα των ατομικών, σε κάθε τιμή.

Απάντηση. 1. Σ 2. Λ 3. Σ 4. Σ 5. Λ 6. Σ

Πρόσεξε:

• Στην πρόταση 5 η παγίδα είναι η λέξη «μόνο»: αρκεί ένας αντίθετος παράγοντας για να καταρρίψει έναν αποκλειστικό ισχυρισμό.

Άσκηση 7

Εκφώνηση. Σημειώστε με κύκλο τη σωστή απάντηση: 1. Σύμφωνα με το νόμο της προσφοράς: α) Η προσφερόμενη ποσότητα και η τιμή ενός προϊόντος έχουν αρνητική σχέση μεταξύ τους. β) Η προσφερόμενη ποσότητα ενός προϊόντος δεν επηρεάζεται συνήθως από μεταβολές της τιμής του. γ) Η τιμή και η προσφερόμενη ποσότητα ενός προϊόντος έχουν θετική σχέση μεταξύ τους. δ) Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των πωλητών ενός προϊόντος τόσο υψηλότερη είναι η τιμή του. — 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες δεν επηρεάζει την προσφορά ενός προϊόντος; α) Οι μεταβολές στις προτιμήσεις των καταναλωτών. β) Οι μεταβολές των τιμών των άλλων προϊόντων. γ) Οι αλλαγές στην τεχνολογία παραγωγής. δ) Οι μεταβολές των τιμών των παραγωγικών συντελεστών. ε) Οι προσδοκίες των παραγωγών για τη μελλοντική τιμή του προϊόντος. — 3. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες θα προκαλέσει αύξηση της προσφοράς του προϊόντος Α; α) Η αύξηση των τιμών των άλλων προϊόντων. β) Η αύξηση των τιμών των παραγωγικών συντελεστών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του Α. γ) Η χειροτέρευση της τεχνολογίας παραγωγής στις επιχειρήσεις που παράγουν το Α. δ) Η αύξηση στη ζήτηση για το προϊόν Α. ε) Η μείωση των τιμών των παραγωγικών συντελεστών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του Α. — 4. Όταν λέμε ότι η προσφορά για ένα προϊόν έχει αυξηθεί, εννοούμε ότι: α) Σε κάθε τιμή του προϊόντος οι παραγωγοί προσφέρουν τώρα μεγαλύτερη ποσότητά του. β) Σε κάθε τιμή του προϊόντος οι παραγωγοί προσφέρουν τώρα μικρότερη ποσότητά του. γ) Η ποσότητα του προϊόντος που προσφέρεται από τους παραγωγούς παραμένει σταθερή όποια και αν είναι η τιμή του. δ) Κανένα από τα πιο πάνω δεν είναι σωστό.

Σκέψη. Στις «ποιο ΔΕΝ» και «ποιο θα προκαλέσει», εξετάζουμε μία-μία τις επιλογές με βάση τους πέντε παράγοντες.

Ανάλυση.

• 1. γ — ο νόμος της προσφοράς είναι θετική σχέση τιμής και προσφερόμενης ποσότητας. Το (α) λέει το αντίθετο, το (β) αρνείται τη σχέση και το (δ) δεν αφορά τον νόμο της προσφοράς.
• 2. α — οι προτιμήσεις των καταναλωτών είναι παράγοντας της ΖΗΤΗΣΗΣ. Τα (β), (γ), (δ), (ε) είναι όλα προσδιοριστικοί παράγοντες της προσφοράς.
• 3. ε — μείωση των τιμών των συντελεστών σημαίνει μικρότερο κόστος και μεγαλύτερο κέρδος, άρα αύξηση της προσφοράς. Τα (β) και (γ) προκαλούν ΜΕΙΩΣΗ της προσφοράς, το (α) επίσης μείωση (οι παραγωγοί στρέφονται στα άλλα προϊόντα), ενώ το (δ) αφορά τη ζήτηση, όχι την προσφορά.
• 4. α — αύξηση της προσφοράς σημαίνει ότι σε ΚΑΘΕ τιμή προσφέρεται τώρα μεγαλύτερη ποσότητα, δηλαδή ολόκληρη η καμπύλη μετατοπίζεται.

Απάντηση. 1. γ 2. α 3. ε 4. α

Πρόσεξε:

• Στην ερώτηση 4 βρίσκεται η σημαντικότερη διάκριση του κεφαλαίου: «αύξηση της ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ» (κίνηση πάνω στην καμπύλη, λόγω τιμής) ≠ «αύξηση της ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ» (μετατόπιση ολόκληρης της καμπύλης, λόγω άλλου παράγοντα).
• Στην ερώτηση 3, το (δ) είναι ελκυστικό αλλά λάθος: η αύξηση της ζήτησης θα ανεβάσει την τιμή και άρα την προσφερόμενη ΠΟΣΟΤΗΤΑ, όχι την προσφορά.

Άσκηση 8

Εκφώνηση. Άσκηση: Με βάση τα πιο κάτω αριθμητικά δεδομένα υπολογίστε τη συνολική προσφορά ενός προϊόντος από τις ατομικές προσφορές πέντε επιχειρήσεων. Στη συνέχεια σχεδιάστε την καμπύλη της συνολικής προσφοράς. — Επιχείρηση Α: (1, 500), (1,5, 650), (2, 800), (2,5, 900), (3, 1000). Επιχείρηση Β: (1, 850), (1,5, 900), (2, 1100), (2,5, 1300), (3, 1400). Επιχείρηση Γ: (1, 350), (1,5, 500), (2, 600), (2,5, 750), (3, 800). Επιχείρηση Δ: (1, 150), (1,5, 300), (2, 400), (2,5, 500), (3, 600). Επιχείρηση Ε: (1, 20), (1,5, 50), (2, 70), (2,5, 90), (3, 100).

Σκέψη. Ίδια μέθοδος με τη συνολική ζήτηση: πρόσθεση των ποσοτήτων ΣΕ ΚΑΘΕ ΤΙΜΗ ΧΩΡΙΣΤΑ.

Ανάλυση.

• Τιμή 1: 500 + 850 + 350 + 150 + 20 = 1.870
• Τιμή 1,5: 650 + 900 + 500 + 300 + 50 = 2.400
• Τιμή 2: 800 + 1.100 + 600 + 400 + 70 = 2.970
• Τιμή 2,5: 900 + 1.300 + 750 + 500 + 90 = 3.540
• Τιμή 3: 1.000 + 1.400 + 800 + 600 + 100 = 3.900
• Για την καμπύλη: κατακόρυφος άξονας η τιμή, οριζόντιος η συνολική προσφερόμενη ποσότητα. Σημειώνουμε τα σημεία (1.870, 1), (2.400, 1,5), (2.970, 2), (3.540, 2,5), (3.900, 3) και τα ενώνουμε.

Απάντηση. Η συνολική προσφορά είναι: στην τιμή 1 → 1.870 μονάδες· στην τιμή 1,5 → 2.400· στην τιμή 2 → 2.970· στην τιμή 2,5 → 3.540· στην τιμή 3 → 3.900. Η καμπύλη της συνολικής προσφοράς ανέρχεται από αριστερά προς τα δεξιά, όπως προβλέπει ο νόμος της προσφοράς: καθώς η τιμή αυξάνεται από 1 σε 3, η συνολική προσφερόμενη ποσότητα αυξάνεται από 1.870 σε 3.900 μονάδες.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε ότι τα αριθμητικά δεδομένα είναι ακριβώς τα ίδια με την άσκηση της συνολικής ζήτησης του Κεφ.3 — αλλάζει μόνο η αντιστοίχιση με την τιμή. Στη ζήτηση η ποσότητα 3.900 αντιστοιχούσε στη ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ τιμή (1), ενώ εδώ στην ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ (3). Γι’ αυτό η μία καμπύλη κατέρχεται και η άλλη ανέρχεται.
• Έλεγχος ορθότητας: σε κάθε επιχείρηση χωριστά, αλλά και στο σύνολο, η ποσότητα πρέπει να αυξάνεται καθώς ανεβαίνει η τιμή.