Λύσεις — Κεφάλαιο 15: Εκτροφή ίππων (σελ. 296-297) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 15: Εκτροφή ίππων

Απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις του κεφαλαίου για την εκτροφή του ίππου: φυλές, αναπαραγωγή, σταβλισμός, υγιεινή και περιποίηση.

Χρήση του ίππου μετά την εξημέρωση

Ερώτηση: Ο ίππος όταν εξημερώθηκε, χρησιμοποιήθηκε για εργασία, για γάλα ή για αναψυχή;

Απάντηση:

• Ρόλος του ίππου. «Ο ίππος μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα αποτελούσε το βασικότερο μεταφορικό μέσο και το κυριότερο εργαλείο εργασίας στην ελληνική ύπαιθρο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ίππος, από την εξημέρωσή του, χρησιμοποιήθηκε κυρίως για εργασία: ήταν το βασικότερο μεταφορικό μέσο και το κυριότερο εργαλείο εργασίας στην ελληνική ύπαιθρο, μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, οπότε άρχισε να αντικαθίσταται από τα μηχανικά μέσα (αυτοκίνητα, τρακτέρ). Δεν χρησιμοποιήθηκε για γάλα ούτε αρχικά για αναψυχή· η χρήση του για αναψυχή/σπορ είναι μεταγενέστερη προσαρμογή στις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Για εργασία (μεταφορικό μέσο και εργαλείο εργασίας στην ύπαιθρο)

Σημερινές χρήσεις του ίππου στην Ελλάδα

Ερώτηση: Ο ίππος σήμερα στην Ελλάδα χρησιμοποιείται για την παραγωγή κρέατος, για αγώνες, για το στρατό, για αναψυχή, για τον ιππόδρομο ή για γεωργικές εργασίες;

Απάντηση:

• Σύγχρονη χρήση. «...ο ίππος... είτε αντικαθίσταται από τα μηχανικά μέσα είτε προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες που δημιούργησε η σύγχρονη κοινωνία (όπως σπορ, αγώνες αναψυχής κ.ά.).» και «Στόχος των ιπποφορβείων είναι η αναπαραγωγή και διακίνηση ίππων αναπαραγωγής και η χρησιμοποίησή τους σε ιπποδρομίες, ιππικά αθλήματα και ιππικές εκθέσεις.» και για ορεινές περιοχές: «ο ίππος ακόμη εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από τις αγροτικές οικογένειες ως μεταφορικό μέσο» και «οι αγρότες οργώνουν και σπέρνουν τα χωράφια τους χρησιμοποιώντας τους ίππους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σήμερα στην Ελλάδα ο ίππος χρησιμοποιείται κυρίως για αγώνες αναψυχής και ιππικά αθλήματα, για τον ιππόδρομο (ιπποδρομίες, μέσω ιπποφορβείων), και σε ορεινές/ημιορεινές περιοχές ακόμη για γεωργικές εργασίες (όργωμα, σπορά) και ως μεταφορικό μέσο, όπου δεν υπάρχει πρόσβαση μηχανικών μέσων. Δεν χρησιμοποιείται πλέον ουσιαστικά για παραγωγή κρέατος ούτε για το στρατό στη χώρα μας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αγώνες αναψυχής, ιππικά αθλήματα, ιππόδρομος, και σε ορεινές περιοχές γεωργικές εργασίες/μεταφορές

Ρόλος των ιπποφορβείων

Ερώτηση: Είναι τα ιπποφορβεία σχολές ιππασίας, χώροι αναψυχής ή μονάδες αναπαραγωγής εκλεκτών φυλών ίππων;

Απάντηση:

• Ορισμός ιπποφορβείου. «...δημιουργήθηκαν επιχειρήσεις εκτροφής εκλεκτών φυλών ίππων, τα λεγόμενα ιπποφορβεία. Στόχος των ιπποφορβείων είναι η αναπαραγωγή και διακίνηση ίππων αναπαραγωγής...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα ιπποφορβεία είναι μονάδες αναπαραγωγής εκλεκτών φυλών ίππων: επιχειρήσεις εκτροφής με στόχο την αναπαραγωγή και διακίνηση ίππων αναπαραγωγής και τη χρησιμοποίησή τους σε ιπποδρομίες, ιππικά αθλήματα και ιππικές εκθέσεις. Είναι μέλη της Ένωσης «Φίλιππος» και σκοπός τους είναι η παραγωγή πουλαριών, τα οποία δημοπρατούνται σε ηλικία 15-18 μηνών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μονάδες αναπαραγωγής εκλεκτών φυλών ίππων (παραγωγή πουλαριών προς πώληση)

Τι είναι ο επιβήτορας

Ερώτηση: Ο επιβήτορας είναι νεαρό ζώο, ενήλικο αρσενικό για επιβάσεις ή ευνουχισμένο αρσενικό;

Απάντηση:

• Ονοματολογία. «Επιβήτορας, το αναπτυγμένο αρσενικό.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο επιβήτορας είναι το αναπτυγμένο (ενήλικο) αρσενικό άλογο, ικανό να πραγματοποιεί επιβάσεις για την αναπαραγωγή· δεν είναι ούτε νεαρό ζώο (αυτό λέγεται πώλος ή πουλάρι) ούτε ευνουχισμένο. Οι επιβήτορες μπορούν να επιβαίνουν μέχρι την ηλικία των 20 περίπου ετών, με συχνότητα 1-3 φορές την ημέρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενήλικο (αναπτυγμένο) αρσενικό, ικανό για επιβάσεις

Τύπος του καθαρόαιμου αραβικού ίππου

Ερώτηση: Ο καθαρόαιμος αραβικός ίππος είναι θερμόαιμο ζώο ή ψυχρόαιμο με ογκώδη διάπλαση ή ημίαιμο ζώο;

Απάντηση:

• Κατάταξη. «Στην κατηγορία αυτή του ανατολικού τύπου ανήκουν οι ελληνικές φυλές ίππων, ο καθαρόαιμος αραβικός, ο καθαρόαιμος αγγλικός κ.ά.» — ο ανατολικός τύπος «λέγεται και θερμόαιμος λόγω της ζωηρής του ιδιοσυγκρασίας».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο καθαρόαιμος αραβικός ίππος είναι θερμόαιμο ζώο: ανήκει στον ανατολικό τύπο, μαζί με τις ελληνικές φυλές και τον καθαρόαιμο αγγλικό. Έχει μικρό έως μέσο σωματικό μέγεθος, μικρή κεφαλή, λεπτό και ισχυρό τράχηλο και οστικό σύστημα, στενές/σκληρές οπλές και λεπτό αλλά ισχυρό δέρμα — χαρακτηριστικά αντοχής, σε αντίθεση με την ογκώδη διάπλαση των ψυχρόαιμων δυτικού τύπου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Θερμόαιμο ζώο (ανατολικός τύπος)

Κατηγορία χρήσης του καθαρόαιμου αραβικού

Ερώτηση: Ο καθαρόαιμος αραβικός ίππος είναι ζώο ιπποδρομικού ή τροχασμού ή κυνηγιού;

Απάντηση:

• Ελαφρείς ίπποι. «Ελαφρείς: Είναι οι ίπποι που προέρχονται από φυλές θερμόαιμες ανατολικού τύπου... Χρησιμοποιούνται για γεωργικές χρήσεις, για ιππασία και ιπποδρομίες, για έλξη αμαξών και κάρων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως ελαφρύς ίππος ανατολικού (θερμόαιμου) τύπου, ο καθαρόαιμος αραβικός εντάσσεται κυρίως στην κατηγορία των ιπποδρομικού τύπου ίππων: οι ελαφρείς ίπποι χρησιμοποιούνται για ιππασία και ιπποδρομίες (καθώς και για γεωργικές χρήσεις και έλξη), σε αντίθεση με τους τροχαστές (ειδικευμένοι στον τροχασμό σε 1 χλμ.) ή τους ίππους κυνηγιού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ιπποδρομικού τύπου (ελαφρύς ίππος, κατάλληλος για ιππασία/ιπποδρομίες)

Ποσοστό γονιμότητας των φοράδων

Ερώτηση: Η γονιμότητα των φοράδων γενικά σε ποια επίπεδα είναι πιο κοντά: 20%, 50%, 80% ή άλλο;

Απάντηση:

• Γονιμότητα. «Ο ίππος, σε σχέση με τα άλλα παραγωγικά ζώα, έχει χαμηλό ποσοστό γονιμότητας, το οποίο δεν ξεπερνά το 50%. Μόνο στα συστηματικά ιπποφορβεία το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο και σε εξαιρετικές περιπτώσεις πολύ υψηλό της τάξης του 80%.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γονιμότητα των φοράδων γενικά είναι πιο κοντά στο 50% — αυτό είναι το ανώτατο συνηθισμένο όριο, καθώς ο ίππος έχει χαμηλό ποσοστό γονιμότητας σε σχέση με τα άλλα παραγωγικά ζώα. Μόνο στα συστηματικά ιπποφορβεία το ποσοστό ανεβαίνει, φτάνοντας σε εξαιρετικές περιπτώσεις έως 80%.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 50% (ανώτατο συνηθισμένο όριο για τη φοράδα)

Χρόνος λήψης πρωτογάλακτος

Ερώτηση: Πότε πρέπει να παίρνει πρωτόγαλα το νεογνό; λίγα λεπτά μετά τη γέννηση του, την επόμενη ημέρα ή μετά την τρίτη ημέρα της ζωής του;

Απάντηση:

• Πρωτόγαλα. «Λίγη ώρα μετά τη γέννησή του το πουλάρι σηκώνεται όρθιο, κατευθύνεται προς το μαστό της μητέρας του προσπαθώντας να θηλάσει. Στην προσπάθειά του αυτή πρέπει να το βοηθήσει ο εκτροφέας ώστε το νεογνό να πάρει το πρωτόγαλα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το νεογνό πρέπει να πάρει πρωτόγαλα όσο το δυνατόν νωρίτερα, δηλαδή λίγη ώρα (λίγα λεπτά) μετά τη γέννησή του, όταν σηκώνεται όρθιο και προσπαθεί να θηλάσει — ο εκτροφέας οφείλει να το βοηθήσει σε αυτό. Δεν πρέπει να καθυστερήσει ούτε για την επόμενη ημέρα ούτε πολύ περισσότερο, γιατί το πρωτόγαλα (γάλα των τριών πρώτων ημερών) περιέχει αντισώματα απαραίτητα για την προστασία του νεογνού, έχει καθαρτικές ιδιότητες και είναι πλούσιο σε βιταμίνη Α και πρωτεΐνες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Λίγα λεπτά (λίγη ώρα) μετά τη γέννηση

Παράγοντας προσανατολισμού ιπποστασίου

Ερώτηση: Ο προσανατολισμός του ιπποστασίου εξαρτάται από την απόσταση του από αυτοκινητόδρομο, από τον αριθμό των ζώων που σταβλίζονται ή από τις συνθήκες του περιβάλλοντος;

Απάντηση:

• Προσανατολισμός. «Ο στάβλος πρέπει να είναι προσανατολισμένος κατάλληλα, ώστε στα θερμά κλίματα να είναι στραμμένος προς βορρά ή βορειοδυτικά, ενώ στα ψυχρά προς νότο ή νοτιοανατολικά.» (σε συνδυασμό με «...εξαρτάται... από την κατεύθυνση των ανέμων στην περιοχή...»)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο προσανατολισμός του ιπποστασίου εξαρτάται κυρίως από τις συνθήκες του περιβάλλοντος, δηλαδή το κλίμα και την κατεύθυνση των ανέμων της περιοχής: σε θερμά κλίματα ο στάβλος στρέφεται προς βορρά ή βορειοδυτικά, ενώ σε ψυχρά κλίματα προς νότο ή νοτιοανατολικά. Η απόσταση από αυτοκινητόδρομο και ο αριθμός των ζώων επηρεάζουν άλλα στοιχεία της επιλογής θέσης (π.χ. πρόσβαση για μεταφορά τροφών, μέγεθος εγκατάστασης), όχι τον προσανατολισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Από τις συνθήκες του περιβάλλοντος (κλίμα, κατεύθυνση ανέμων)

Υλικό κατασκευής ιπποφορβείου

Ερώτηση: Ποιο υλικό συνήθως χρησιμοποιείται για την κατασκευή ιπποφορβείου; το τσιμέντο, το άχυρο ή τα τούβλα;

Απάντηση:

• Τοιχώματα. «Η πιο συνήθης και η καλύτερη κατασκευή των εξωτερικών τοιχωμάτων είναι αυτή που γίνεται από τούβλα σε δύο σειρές με μόνωση μεταξύ των σειρών και επιχρίσματα με τσιμεντοκονίαμα, εξωτερικά και εσωτερικά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το υλικό που χρησιμοποιείται συνήθως και θεωρείται το καλύτερο για την κατασκευή των τοιχωμάτων ενός ιπποφορβείου είναι τα τούβλα, τοποθετημένα σε δύο σειρές με μόνωση ανάμεσά τους και επιχρίσματα τσιμεντοκονιάματος εσωτερικά και εξωτερικά· η κατασκευή αυτή εξασφαλίζει καλή θερμομόνωση. Το τσιμέντο χρησιμοποιείται περισσότερο στο δάπεδο, ενώ το άχυρο αναφέρεται ως δευτερεύον υλικό τοιχωμάτων ή στέγης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τα τούβλα (σε δύο σειρές με μόνωση)

Προτιμώμενος τύπος σταβλισμού από τους αγρότες

Ερώτηση: Ποιος τύπος σταβλισμού προτιμάται από τους αγρότες για τους ίππους; με ενιαίο χώρο σταβλισμού, με χωρίσματα εξωτερικά ή με χωρίσματα εσωτερικά;

Απάντηση:

• Τύπος Α. «Ο στάβλος αυτός είναι ο πιο οικονομικός και χρησιμοποιείται για τα ζώα εργασίας των αγροτών ή αγροτικών επιχειρήσεων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αγρότες προτιμούν τον τύπο σταβλισμού με ενιαίο χώρο (Τύπος Α), όπου οι ίπποι στέκονται σε σειρά, δεμένοι με το κεφάλι προς τον τοίχο, χωρίς χωρίσματα μεταξύ τους. Είναι ο πιο οικονομικός τύπος και χρησιμοποιείται για τα ζώα εργασίας των αγροτών ή αγροτικών επιχειρήσεων, σε αντίθεση με τα ιπποστάσια με χωριστά κελιά (Τύπος Β), που προορίζονται για ίππους μεγάλης αξίας (ιπποφορβεία, ιππικοί όμιλοι).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Με ενιαίο χώρο σταβλισμού (Τύπος Α) — ο πιο οικονομικός

Γιατί είναι ωφέλιμη η δερματοκομία

Ερώτηση: Η δερματοκομία στους ίππους είναι ωφέλιμη γιατί πρέπει το ζώο να φαίνεται καθαρό, να αποδίδει καλύτερα στην εργασία του ή να έχει όρεξη για φαγητό;

Απάντηση:

• Οφέλη δερματοκομίας. «Η περιποίηση αυτή λέγεται δερματοκομία και βοηθά στη λειτουργία του δέρματος, στην πρόληψη διαφόρων ασθενειών, στην καλή κυκλοφορία του αίματος και γενικά στην καλύτερη απόδοση του ίππου.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η δερματοκομία είναι ωφέλιμη κυρίως επειδή βοηθά το ζώο να αποδίδει καλύτερα στην εργασία του: υποστηρίζει τη σωστή λειτουργία του δέρματος (όργανο αφής και βοηθητικό αναπνοής), προλαμβάνει παρασιτικές αρρώστιες (ψώρα, φθειρίαση), βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος και ξεκουράζει το ζώο· όλα αυτά συμβάλλουν στη ζωτικότητα και στην καλύτερη απόδοσή του. Η καθαρή εμφάνιση είναι δευτερεύον αποτέλεσμα, όχι ο βασικός λόγος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γιατί βελτιώνει τη λειτουργία του δέρματος, την υγεία και την απόδοση στην εργασία