Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Εκτρεφόμενες φυλές χοίρων (σελ. 39) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Εκτρεφόμενες φυλές χοίρων

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — καταγωγή χοίρου, φυλές (Large White, Landrace, Pietrain, Duroc, Meishan), εγχώριος και άγριος χοίρος.

Δημιουργία πολλών φυλών χοίρων

Ερώτηση: Γιατί έχουν δημιουργηθεί πολλές φυλές χοίρων;

Απάντηση:

• Η αιτία. «Το μικρό χρονικό διάστημα μεταξύ των γενεών και η μεγάλη γονιμότητα του χοίρου, είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός μεγάλου αριθμού φυλών, πλην όμως ο κύριος όγκος της παραγωγής χοιρινού κρέατος πραγματοποιείται σήμερα από ένα μικρό σχετικά αριθμό φυλών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μικρό χρονικό διάστημα μεταξύ των γενεών και η μεγάλη γονιμότητα του χοίρου επέτρεψαν γρήγορη γενετική διαφοροποίηση, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγάλος αριθμός φυλών, αν και σήμερα η παραγωγή στηρίζεται σε λίγες μόνο από αυτές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύντομες γενεές + μεγάλη γονιμότητα = πολλές φυλές

Τρεις ομάδες φυλών

Ερώτηση: Ποιες είναι οι τρεις μεγάλες ομάδες φυλών χοίρων;

Απάντηση:

• Οι τρεις ομάδες. «Οι φυλές που κυρίως χρησιμοποιούνται σήμερα για παραγωγικούς σκοπούς μπορούν να καταταχθούν σε τρεις ομάδες: α) την ομάδα των μεγάλων λευκών φυλών, όπως η αγγλική Large White, β) την ομάδα των βελτιωμένων εγχώριων φυλών, όπως η δανική Landrace και γ) την ομάδα που περιλαμβάνει φυλές διαφορετικού βαθμού συγγένειας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι τρεις ομάδες είναι: α) οι μεγάλες λευκές φυλές (π.χ. αγγλική Large White), β) οι βελτιωμένες εγχώριες φυλές (π.χ. δανική Landrace), γ) φυλές διαφορετικού βαθμού συγγένειας (π.χ. Pietrain, Duroc, Meishan).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μεγάλοι λευκοί / βελτιωμένες εγχώριες / λοιπές φυλές

Χρόνος εξημέρωσης χοίρου

Ερώτηση: Πότε περίπου εξημερώθηκε ο χοίρος: το 7000 π.Χ., το 3000 π.Χ., το 1000 π.Χ. ή το 1000 μ.Χ.;

Απάντηση:

• Η χρονολόγηση. «Πιστεύεται ότι εξημερώθηκε την 7η χιλιετία π.Χ. στην Εγγύς Ανατολή, πολύ πριν εμφανιστεί στην Ελλάδα».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Περίπου το 7000 π.Χ. (7η χιλιετία π.Χ.), στην Εγγύς Ανατολή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 7η χιλιετία = 7000 π.Χ.

Φαινότυπος Μεγάλων Λευκών χοίρων

Ερώτηση: Ποια είναι τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά των Μεγάλων Λευκών χοίρων και ποιος ο κύριος αντιπρόσωπος της ομάδας αυτής;

Απάντηση:

• Τα μορφολογικά γνωρίσματα. «Τα κύρια μορφολογικά χαρακτηριστικά της ομάδας αυτής είναι η σχετικά μεγάλη σωματική ανάπτυξη (οι χοιρομητέρες φθάνουν στα 200-250 Kg σωματικού βάρους), το μεγάλο κεφάλι, τα μεγάλα όρθια αυτιά, ο βραχύς τράχηλος, ο ευρύς και μακρύς κορμός, τα ισχυρά άκρα και ο λευκός χρωματισμός.»
• Ο κύριος αντιπρόσωπος. «Ο Μεγάλος Λευκός χοίρος Αγγλίας (Large White) Η φυλή αυτή κατάγεται από την επαρχία Yorkshire της Αγγλίας».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χαρακτηρίζονται από μεγάλη σωματική ανάπτυξη (χοιρομητέρες 200-250 kg), μεγάλο κεφάλι, μεγάλα όρθια αυτιά, βραχύ τράχηλο, ευρύ-μακρύ κορμό, ισχυρά άκρα και λευκό χρωματισμό. Κύριος αντιπρόσωπος είναι ο Μεγάλος Λευκός χοίρος Αγγλίας (Large White), από το Yorkshire.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μορφολογία + Large White ως αντιπρόσωπος

Αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά Large White

Ερώτηση: Ποια είναι τα αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά του Μεγάλου Λευκού χοίρου Αγγλίας;

Απάντηση:

• Οι τοκετοομάδες. «Οι χοιρομητέρες της φυλής είναι γνωστές για τις μεγάλες τοκετοομάδες (καθεμία γεννά 11 έως 12 ομοιόμορφα χοιρίδια κατά τον τοκετό), την υψηλή γαλακτοπαραγωγή και τις εξαιρετικές μητρικές ιδιότητες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χοιρομητέρες Large White γεννούν μεγάλες, ομοιόμορφες τοκετοομάδες (11-12 χοιρίδια), έχουν υψηλή γαλακτοπαραγωγή και εξαιρετικές μητρικές ιδιότητες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 11-12 χοιρίδια/τοκετό + γαλακτοπαραγωγή + μητρικές ιδιότητες

Αρχικός βελτιωτής εγχώριων φυλών

Ερώτηση: Ποια φυλή χρησιμοποιήθηκε ως αρχικός βελτιωτής για τη δημιουργία των περισσοτέρων εγχώριων βελτιωμένων φυλών; Η Landrace, η Duroc, η Large White ή η Pietrain;

Απάντηση:

• Ο βελτιωτής. «Οι περισσότερες εγχώριες βελτιωμένες φυλές προήλθαν άμεσα ή έμμεσα από αρχικό γενετικό υλικό που δημιουργήθηκε με διασταυρώσεις των τοπικών πληθυσμών με βελτιωτές, όπως ο αγγλικός Μεγάλος Λευκός.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Large White (Μεγάλος Λευκός χοίρος Αγγλίας) χρησιμοποιήθηκε ως αρχικός βελτιωτής των περισσότερων εγχώριων βελτιωμένων φυλών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Large White = αρχικός βελτιωτής

Βελτιωτικός στόχος των Δανών

Ερώτηση: Ποιος ήταν ο βελτιωτικός στόχος των Δανών κατά τη διαδικασία αναβάθμισης της εγχώριας φυλής χοίρων;

Απάντηση:

• Το αποτέλεσμα της βελτίωσης. «Αποτέλεσμα της επιλογής ήταν η δημιουργία της βελτιωμένης εγχώριας φυλής Δανίας, η οποία είναι μέσης σωματικής ανάπτυξης... γόνιμη, μεγάλης ταχυαυξητικότητας, εξαιρετικής κρεατοπαραγωγικής διάπλασης και ομοιογενής... με λεπτό και ομοιόμορφα κατανεμημένο ραχιαίο λιπώδη ιστό και εξαιρετική διάπλαση του οπίσθιου τμήματος».
• Η αποκλειστικότητα ποιότητας. «Οι Δανοί για να διατηρήσουν την αποκλειστικότητα της αποδοτικής παραγωγής κρέατος άριστης ποιότητας απαγόρευσαν τις εξαγωγές χοίρων της βελτιωμένης φυλής».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στόχος ήταν η δημιουργία μιας γόνιμης, ταχυαυξητικής φυλής με εξαιρετική κρεατοπαραγωγική διάπλαση, λεπτό ραχιαίο λίπος και άριστο οπίσθιο τμήμα — δηλαδή αποδοτική παραγωγή κρέατος άριστης ποιότητας, την αποκλειστικότητα της οποίας ήθελαν να διατηρήσουν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στόχος: γόνιμη, ταχυαυξητική, άριστο κρέας — αποκλειστικότητα

Μεθοδολογία βελτίωσης δανικής φυλής

Ερώτηση: Ποια ήταν η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για τη βελτίωση των ιδιοτήτων της εγχώριας δανικής φυλής;

Απάντηση:

• Η μέθοδος. «Η παραπέρα βελτίωση του δανικού χοίρου βασίστηκε αποκλειστικά στην αυστηρή επιλογή, που αποτελεί και το κύριο χαρακτηριστικό της δημιουργίας της φυλής αυτής.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βελτίωση βασίστηκε αποκλειστικά στην αυστηρή επιλογή (selective breeding) — αυτό είναι το κύριο χαρακτηριστικό της δημιουργίας της φυλής Landrace.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αποκλειστικά αυστηρή επιλογή

Παράγοντες επιτυχίας των Δανών

Ερώτηση: Σε ποιους παράγοντες οφείλεται η επιτυχία των Δανών να βελτιώσουν σημαντικά το αρχικό γενετικό υλικό της εγχώριας φυλής;

Απάντηση:

• Οι πέντε παράγοντες. «Η υποδειγματική εξέλιξη της φυλής αυτής οφείλεται κυρίως στους εξής παράγοντες: • Στον έλεγχο σε κεντρικούς σταθμούς των αποδόσεων όλων των αρσενικών αναπαραγωγής και μεγάλου ποσοστού των χοιρομητέρων. • Στην ίδρυση και λειτουργία μονάδων αναπαραγωγής. • Στον σταθερό βελτιωτικό στόχο. • Στην αυστηρή επιλογή με βάση τα αποτελέσματα ελέγχου των αποδόσεων. • Στην εμπορία με διαφοροποίηση της τιμής ανάλογα με την ποιότητα του σφάγιου.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οφείλεται στον έλεγχο αποδόσεων σε κεντρικούς σταθμούς, στην ίδρυση μονάδων αναπαραγωγής, στον σταθερό βελτιωτικό στόχο, στην αυστηρή επιλογή βάσει των αποτελεσμάτων ελέγχου, και στην εμπορία με διαφοροποίηση τιμής ανάλογα με την ποιότητα του σφαγίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πέντε παράγοντες: έλεγχος αποδόσεων, μονάδες αναπαραγωγής, στόχος, επιλογή, τιμολόγηση ποιότητας

Φαινότυπος Landrace

Ερώτηση: Ποια είναι τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά της βελτιωμένης εγχώριας φυλής Δανίας;

Απάντηση:

• Το σώμα της. «η οποία είναι μέσης σωματικής ανάπτυξης, η χοιρομητέρα φθάνει στα 150-200 kg (ζων βάρος), γόνιμη, μεγάλης ταχυαυξητικότητας, εξαιρετικής κρεατοπαραγωγικής διάπλασης και ομοιογενής. Έχει πολύ μακρύ κορμό, λεπτό και ομοιόμορφα κατανεμημένο ραχιαίο λιπώδη ιστό και εξαιρετική διάπλαση του οπίσθιου τμήματος του σώματος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Landrace είναι μέσης σωματικής ανάπτυξης (χοιρομητέρα 150-200 kg), γόνιμη, ταχυαυξητική, ομοιογενής, με πολύ μακρύ κορμό, λεπτό-ομοιόμορφο ραχιαίο λίπος και εξαιρετική διάπλαση του οπίσθιου τμήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 150-200 kg, μακρύς κορμός, λεπτό ραχιαίο λίπος, εξαιρετικό οπίσθιο

Δύο φυλές στην Ελλάδα

Ερώτηση: Ποιες είναι οι δύο φυλές χοίρων, οι οποίες χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα, κυρίως υπό μορφή διασταυρωμένων ζώων;

Απάντηση:

• Οι δύο φυλές. «Αντιπρόσωποι της φυλής αυτής έχουν εισαχθεί και στην Ελλάδα, που μαζί με το Μεγάλο Λευκό χοίρο Αγγλίας αποτελούν, υπό τη μορφή κυρίως διασταυρωμένων ζώων, το μεγαλύτερο ποσοστό του χρησιμοποιούμενου γενετικού υλικού στη χώρα μας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Landrace (εγχώρια βελτιωμένη φυλή Δανίας) και ο Μεγάλος Λευκός χοίρος Αγγλίας, κυρίως υπό μορφή διασταυρωμένων ζώων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Landrace + Large White, κυρίως διασταυρωμένα

Πλεονεκτήματα Pietrain

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της βελγικής φυλής Pietrain έναντι των άλλων φυλών της ομάδας στην οποία ανήκει;

Απάντηση:

• Η σύγκριση σφαγίου. «Σφάγιο της φυλής αυτής συγκρινόμενο με σφάγιο της εγχώριας βελτιωμένης φυλής Δανίας, που θεωρείται από τις πλέον αποδοτικές, υπερέχει, αποδίδοντας κρέας 66,7% έναντι 63,2% και ο λόγος κρέατος προς λίπος είναι 9,2:1 έναντι 6,3:1, αντίστοιχα. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά κάνουν το ζώο αυτό ιδανικό για παραγωγή κρέατος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σφάγιο της Pietrain υπερέχει έναντι της Landrace: αποδίδει 66,7% κρέας (έναντι 63,2%) και λόγο κρέατος/λίπους 9,2:1 (έναντι 6,3:1) — χαρακτηριστικά που την κάνουν ιδανική για παραγωγή κρέατος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 66,7% κρέας και 9,2:1 λόγος κρέατος/λίπους > Landrace

Μειονεκτήματα Pietrain

Ερώτηση: Ποια είναι τα μειονεκτήματα της βελγικής φυλής Pietrain;

Απάντηση:

• Τα μειονεκτήματα. «δεν χαρακτηρίζεται από άριστες μητρικές ιδιότητες και υψηλή γαλακτοπαραγωγή. Είναι πολύ ευαίσθητη στις δυσμενείς συνθήκες του περιβάλλοντος (καταπόνηση), παράγει κρέας συνήθως εξιδρωματικό (χαμηλής ποιότητας), και παρουσιάζει μείωση της όρεξης για κατανάλωση τροφής, ιδίως προς το τέλος της πάχυνσης, με αποτέλεσμα να έχει μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης έναντι των άλλων φυλών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν έχει άριστες μητρικές ιδιότητες ούτε υψηλή γαλακτοπαραγωγή, είναι πολύ ευαίσθητη στην καταπόνηση από δυσμενείς συνθήκες περιβάλλοντος, παράγει συχνά εξιδρωματικό (χαμηλής ποιότητας) κρέας, και μειώνεται η όρεξή της προς το τέλος της πάχυνσης με αποτέλεσμα μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τέσσερα μειονεκτήματα: μητρικές/γάλα, καταπόνηση, εξιδρωματικό κρέας, όρεξη/ανάπτυξη

Προέλευση και φαινότυπος Duroc

Ερώτηση: Από πού προέρχεται η φυλή Duroc και ποια είναι τα φαινοτυπικά της χαρακτηριστικά;

Απάντηση:

• Η προέλευση. «Η φυλή αυτή προέρχεται από τις ανατολικές πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και θεωρείται ότι τα πρώτα φαιοκάστανα ζώα... μεταφέρθηκαν από τη Γουινέα στην Αμερική από τον Κολόμβο.»
• Ο φαινότυπος. «Πρόκειται για ζώο μέσης έως μεγάλης σωματικής ανάπτυξης... με αυτιά μέσου μήκους που κάμπτονται προς τα εμπρός, με βαθύ και ευρύ κορμό και ισχυρά άκρα. Ο χρωματισμός είναι ομοιόμορφος καστανός έως καστανόξανθος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προέρχεται από τις ανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ (αρχικά ζώα από τη Γουινέα, μεταφερμένα από τον Κολόμβο). Είναι ζώο μέσης-μεγάλης ανάπτυξης, με αυτιά μέσου μήκους κυρτά προς τα εμπρός, βαθύ-ευρύ κορμό, ισχυρά άκρα και χρώμα καστανό έως καστανόξανθο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ΗΠΑ (μέσω Γουινέας) + καστανό χρώμα, κυρτά αυτιά

Ενδιαφέρον για τη Meishan

Ερώτηση: Γιατί υπάρχει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον για τη φυλή Meishan;

Απάντηση:

• Η γονιμότητα. «Το μεγάλο παγκόσμιο ενδιαφέρον για τη φυλή αυτή οφείλεται στο ότι είναι η πλέον γόνιμη στον κόσμο. Γεννά 15-16 χοιρίδια στον τοκετό... Συνήθως κάνει δύο τοκετούς σε δώδεκα μήνες αποδίδοντας 27 απογαλακτισθέντα χοιρίδια ανά έτος περίπου.»
• Η έρευνα. «Τελευταία γίνονται προσπάθειες διερεύνησης των παραγόντων που ελέγχουν την υψηλή γονιμότητα της φυλής αυτής, ώστε με βιοτεχνολογικές μεθόδους να βελτιωθεί η γονιμότητα των άλλων φυλών χοίρων».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή είναι η πλέον γόνιμη φυλή στον κόσμο (15-16 χοιρίδια/τοκετό, ~27 απογαλακτισμένα/έτος), γεγονός που τη κάνει αντικείμενο έρευνας για τη μεταφορά της υψηλής γονιμότητάς της σε άλλες φυλές με βιοτεχνολογικές μεθόδους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πλέον γόνιμη φυλή → στόχος βιοτεχνολογικής έρευνας

Παράγοντας γονιμότητας Meishan

Ερώτηση: Σε ποιον παράγοντα οφείλεται η μεγάλη γονιμότητα της φυλής Meishan;

Απάντηση:

• Η αιτία. «Γεννά 15-16 χοιρίδια στον τοκετό, λόγω της μικρής, σε σχέση με άλλες φυλές, εμβρυακής θνησιμότητας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οφείλεται στη μικρή εμβρυακή θνησιμότητα της φυλής, σε σχέση με τις άλλες φυλές χοίρων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μικρή εμβρυακή θνησιμότητα → μεγάλη γονιμότητα

Αναπαραγωγή εγχώριου ελληνικού χοίρου

Ερώτηση: Ποια είναι τα αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά του εγχώριου ελληνικού αβελτίωτου χοίρου;

Απάντηση:

• Η εποχικότητα. «Η αναπαραγωγή του εγχώριου χοίρου είναι εποχιακή. Παρατηρούνται δύο μέγιστα αναπαραγωγικής δραστηριότητας, την άνοιξη και το φθινόπωρο.»
• Οι αποδόσεις. «Οι αποδόσεις των χοιρομητέρων είναι σχετικά υψηλές και ανέρχονται σε 8,5 γεννηθέντα χοιρίδια ανά τοκετό, από τα οποία, απογαλακτίζονται περίπου 5 έως 6, λόγω των απωλειών, οι οποίες οφείλονται πρωτίστως στις καιρικές συνθήκες και την ύπαρξη άγριων ζώων (αλεπούδες)».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αναπαραγωγή είναι εποχιακή, με δύο μέγιστα δραστηριότητας (άνοιξη και φθινόπωρο). Οι χοιρομητέρες γεννούν κατά μέσο όρο 8,5 χοιρίδια ανά τοκετό, από τα οποία απογαλακτίζονται μόνο 5-6, λόγω απωλειών από καιρικές συνθήκες και θηρευτές (αλεπούδες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εποχιακή (άνοιξη/φθινόπωρο), 8,5 γεννηθέντα, 5-6 απογαλακτισμένα

Κατάταξη φυλών κατά γονιμότητα

Ερώτηση: Να καταταγούν με σειρά γονιμότητας (αριθμός γεννηθέντων ανά τοκετό) οι φυλές: Εγχώριος Ελληνικός, Μεγάλος Λευκός Αγγλίας, Meishan.

Απάντηση:

• Meishan. «Γεννά 15-16 χοιρίδια στον τοκετό».
• Large White. «καθεμιά γεννά 11 έως 12 ομοιόμορφα χοιρίδια κατά τον τοκετό».
• Εγχώριος Ελληνικός. «Οι αποδόσεις των χοιρομητέρων είναι σχετικά υψηλές και ανέρχονται σε 8,5 γεννηθέντα χοιρίδια ανά τοκετό».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σειρά γονιμότητας (φθίνουσα): 1) Meishan (15-16 χοιρίδια/τοκετό), 2) Μεγάλος Λευκός Αγγλίας (11-12 χοιρίδια/τοκετό), 3) Εγχώριος Ελληνικός (8,5 χοιρίδια/τοκετό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Meishan(15-16) > Large White(11-12) > Εγχώριος Ελληνικός(8,5)