Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (σελ. 120) – ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8

Πλήρεις λύσεις και των δέκα ερωτήσεων του κεφαλαίου 8 — μονοξείδιο του άνθρακα, σύγκριση με τα κυανιούχα, διοξείδιο του άνθρακα σε κελάρι, βενζόλιο, αντίδοτο μεθανόλης, θεραπεία μολυβδίασης, μόλυβδος στα παιδιά, υδράργυρος θερμομέτρου, κάδμιο και οι κίνδυνοι στα καθαριστήρια.

Ερώτηση 1 — Ο μηχανισμός του μονοξειδίου του άνθρακα

Ερώτηση: Ερωτήσεις: 1. Εξηγήσατε το μηχανισμό της τοξικής δράσης του μονοξειδίου του άνθρακα.

Απάντηση:

• Τι είναι και πού παράγεται (σελ. 105): αέριο άοσμο που παράγεται κατά την ατελή καύση του άνθρακα και οποιασδήποτε άλλης οργανικής ύλης. Η ποσότητα που σχηματίζεται κάθε φορά εξαρτάται από το έλλειμμα του οξυγόνου που υπάρχει στο χώρο για την τέλεια καύση… δηλαδή από το πόσο ατελώς αερίζεται η εστία. Πηγές (σελ. 105): παράγεται από όλες τις μηχανές εσωτερικής καύσης (μηχανές αυτοκινήτων κτλ), στις πυρκαγιές, από την καύση εύφλεκτων πολυμερών υλικών, κατά το κάπνισμα των τσιγάρων (4-5%), κατά τη λειτουργία κινητήρων βενζίνης (3,7%).

  Ο μηχανισμός (σελ. 105-106): το εισπνεόμενο CO απορροφάται ταχύτατα και συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη εκδιώκοντας από τις θέσεις σύνδεσης το οξυγόνο. To CO έχει μεγαλύτερη συγγένεια απ' ό,τι το οξυγόνο με την αιμοσφαιρίνη (περίπου 230-270 φορές) και σχηματίζει ανθρακυλαιμοσφαιρίνη (HbCO), ένωση σταθερή, που αποικοδομείται (διασπάται) βραδέως.

  Τα τρία στάδια ανάλογα με την HbCO (Πίνακας 8.1, σελ. 106) | HbCO | Περίοδος | Συμπτώματα | |---|---|---| | μέχρι 40% | πρόδρομων συμπτωμάτων | δυσκολία στην αναπνοή, κεφαλαλγία με αίσθημα παλμών στους κροτάφους, ναυτία, έμετος, ίλιγγος, διαταραχές της όρασης και της κρίσης | | 40-60% | του κώματος | πιθανότητα shock, αύξηση του ρυθμού της αναπνοής και του σφυγμού με διαλείποντες σπασμούς, αρρυθμία, κώμα | | πάνω από 60% | πλήρους ανοξίας | απώλεια συνείδησης, καταστολή της καρδιακής και αναπνευστικής λειτουργίας, θάνατος |

  Η διάγνωση (σελ. 106): η μέτρηση της συγκέντρωσης της HbCO στο αίμα είναι το πιο αξιόπιστο στοιχείο για τη διάγνωση της δηλητηρίασης. Τα συμπτώματα… και ιδιαίτερα τα πρόδρομα, δεν είναι χαρακτηριστικά. Η θεραπεία (σελ. 106): απομάκρυνση του θύματος από το ρυπασμένο περιβάλλον… τεχνητή αναπνοή και… διατήρηση του αρρώστου ήρεμου και προφυλαγμένου από απώλεια θερμότητας. Μίγμα 95% οξυγόνου και 5% CO2 υπό πίεση (υπερβαρικού οξυγόνου) είναι περισσότερο αποτελεσματικό στην ελάττωση της HbCO, σε σύγκριση με τη χορήγηση καθαρού οξυγόνου.

  Οι απώτερες συνέπειες (σελ. 106-107): παρατεταμένη έκθεση είναι δυνατόν να οδηγήσει σε οργανική βλάβη του εγκεφάλου με αλλοιώσεις στα βασικά γάγγλια· To CO δεν έχει αθροιστική ενέργεια, αν και τελευταία υποστηρίζεται ότι χρόνια έκθεση σε χαμηλές συγκεντρώσεις επηρεάζει ορισμένες φυσιολογικές λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως επίσης ότι προάγει την αρτηριοσκλήρυνση, προκαλεί μυοκαρδιακές βλάβες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι αέριο άοσμο που παράγεται κατά την ατελή καύση του άνθρακα και κάθε άλλης οργανικής ύλης, και η ποσότητά του εξαρτάται από το πόσο ατελώς αερίζεται η εστία. Ο μηχανισμός της τοξικής του δράσης είναι ότι το εισπνεόμενο μονοξείδιο απορροφάται ταχύτατα και συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη, εκδιώκοντας το οξυγόνο από τις θέσεις σύνδεσης· έχει μάλιστα περίπου διακόσιες τριάντα έως διακόσιες εβδομήντα φορές μεγαλύτερη συγγένεια με την αιμοσφαιρίνη από ό,τι το οξυγόνο και σχηματίζει ανθρακυλαιμοσφαιρίνη, μια ένωση σταθερή που διασπάται βραδέως. Έτσι η μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς παρεμποδίζεται και εγκαθίσταται ανοξία. Η βαρύτητα εξαρτάται από το ποσοστό της ανθρακυλαιμοσφαιρίνης: μέχρι σαράντα τοις εκατό έχουμε πρόδρομα συμπτώματα, από σαράντα έως εξήντα κώμα, και πάνω από εξήντα πλήρη ανοξία με θάνατο. Η μέτρηση της ανθρακυλαιμοσφαιρίνης στο αίμα είναι το πιο αξιόπιστο διαγνωστικό στοιχείο, ενώ θεραπευτικά το μίγμα ενενήντα πέντε τοις εκατό οξυγόνου και πέντε τοις εκατό διοξειδίου υπό πίεση είναι αποτελεσματικότερο από το καθαρό οξυγόνο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Κυανιούχα και μονοξείδιο του άνθρακα

Ερώτηση: 2. Ποια η διαφορά ή οι διαφορές στο μηχανισμό της τοξικής δράσης μεταξύ των κυανιούχων και του μονοξειδίου του άνθρακα;

Απάντηση:

• Ο μηχανισμός των κυανιούχων (σελ. 107): η τοξική δράση των κυανιούχων ασκείται σε όλα τα κύτταρα του οργανισμού, όπου αδρανοποιούν περίπου 40 ενζυμικά συστήματα. Το πιο σημαντικό όμως είναι το σύστημα της οξειδάσης του κυτοχρώματος το οποίο περιλαμβάνει το κυτόχρωμα αα3 που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ηλεκτρονίων στην αναπνευστική άλυσο. Αναστέλλεται έτσι το τελικό στάδιο της οξειδωτικής φωσφορυλίωσης και παρεμποδίζεται ο αερόβιος μεταβολισμός, όπου παράγεται το μεγαλύτερο μέρος του ΑΤΡ. Η κρίσιμη διατύπωση (σελ. 107): στις δηλητηριάσεις με κυανιούχα η ποσότητα του οξυγόνου που φθάνει στους ιστούς είναι φυσιολογική, αλλά το κύτταρο δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει με επακόλουθο το θάνατο του κυττάρου από ανοξία.

  Η σύγκριση | | Μονοξείδιο του άνθρακα | Κυανιούχα | |---|---|---| | πού δρα | στην αιμοσφαιρίνη — στο αίμα | στα ένζυμα — μέσα στο κύτταρο | | τι κάνει | συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη εκδιώκοντας από τις θέσεις σύνδεσης το οξυγόνο | αδρανοποιούν περίπου 40 ενζυμικά συστήματα, κυρίως την οξειδάση του κυτοχρώματος | | φτάνει οξυγόνο στους ιστούς; | ΟΧΙ — η μεταφορά παρεμποδίζεται | ΝΑΙ — η ποσότητα… που φθάνει στους ιστούς είναι φυσιολογική | | γιατί πεθαίνει το κύτταρο | δεν του φτάνει οξυγόνο | δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει | | ταχύτητα | ανάλογη της HbCO | τα ταχύτερα δρώντα δηλητήρια (σελ. 64) |

  Το κοινό αποτέλεσμα: και τα δύο είναι χημικά ασφυξιογόνα, των οποίων η επικινδυνότητα… οφείλεται στο μηχανισμό δράσης τους που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη οξυγόνου ή την έλλειψη δυνατότητας χρησιμοποίησής του στους ιστούς (σελ. 104) — δηλαδή το βιβλίο ονομάζει ρητά τις δύο περιπτώσεις μέσα στον ίδιο ορισμό.

  Οι διαφορετικές θεραπείες | | CO | Κυανιούχα | |---|---|---| | αντίδοτο | υπερβαρικό οξυγόνο — ανταγωνισμός για τους υποδοχείς (σελ. 59) | NaNO2 και Na2S2O3 ή δικοβάλτιο-EDTA (σελ. 107) | | πλύση δέρματος | με νερό | με αραιό διάλυμα χλωρίνης (όχι νερό) (σελ. 107) |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Και τα δύο ανήκουν στα χημικά ασφυξιογόνα, όμως δρουν σε διαφορετικό σημείο. Το μονοξείδιο του άνθρακα δρα στο αίμα: συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη εκδιώκοντας το οξυγόνο από τις θέσεις σύνδεσης και σχηματίζει σταθερή ανθρακυλαιμοσφαιρίνη, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η μεταφορά του οξυγόνου, δηλαδή το οξυγόνο δεν φτάνει στους ιστούς. Τα κυανιούχα αντίθετα δρουν μέσα στο κύτταρο: αδρανοποιούν περίπου σαράντα ενζυμικά συστήματα, με σημαντικότερο την οξειδάση του κυτοχρώματος, η οποία χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ηλεκτρονίων στην αναπνευστική άλυσο· έτσι αναστέλλεται το τελικό στάδιο της οξειδωτικής φωσφορυλίωσης και παρεμποδίζεται ο αερόβιος μεταβολισμός. Η κρίσιμη διαφορά είναι λοιπόν ότι στις δηλητηριάσεις με κυανιούχα η ποσότητα του οξυγόνου που φτάνει στους ιστούς είναι φυσιολογική, αλλά το κύτταρο δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει, με επακόλουθο τον θάνατό του από ανοξία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Αναίσθητο άτομο σε κελάρι κρασιού

Ερώτηση: 3. Άτομο ανευρίσκεται αναίσθητο σε “κελάρι” παρασκευής κρασιού. Ποιος τοξικός παράγοντας ενοχοποιείται και γιατί;

Απάντηση:

• Η απάντηση: το διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Το χωρίο (σελ. 105): επικίνδυνες συγκεντρώσεις του αερίου σχηματίζονται στα μεταλλεία, σε δεξαμενές ζύμωσης γλεύκους (μούστου), στις βιομηχανίες μεταλλικού νερού, σε φούρνους και σε αγροτικά silos.

  Ο συλλογισμός | # | Βήμα | |---|---| | 1 | στο κελάρι γίνεται ζύμωση του γλεύκους (μούστου) | | 2 | η αλκοολική ζύμωση παράγει μεγάλες ποσότητες CO2 | | 3 | το κελάρι είναι κλειστός και συνήθως υπόγειος χώρος με κακό αερισμό | | 4 | το CO2 είναι βαρύτερο του αέρα και συσσωρεύεται χαμηλά, εκτοπίζοντας τον αέρα | | 5 | το άτομο χάνει τις αισθήσεις του από ανοξία |

  Ο μηχανισμός (σελ. 105): το CO2 προκαλεί διέγερση της αναπνευστικής λειτουργίας λόγω ερεθισμού του κέντρου της αναπνοής στον προμήκη, η τοξική του όμως δράση είναι «έμμεση», η δηλητηρίαση δηλαδή δεν οφείλεται στην απ' ευθείας επίδραση του αερίου, αλλά στις ανοξυγοναιμικές συνθήκες που δημιουργούνται λόγω μείωσης του εισπνεόμενου οξυγόνου. Η δοσοεξάρτηση (σελ. 105): η βαρύτητα των συμπτωμάτων είναι ανάλογη με τη συγκέντρωση του αερίου στο χώρο. Συγκέντρωση μέχρι 3% προκαλεί δύσπνοια, ενώ μεγαλύτερη του 10% έχει ως συνέπεια την απώλεια της συνείδησης μέσα σε 1΄.

  Η κατηγορία (σελ. 104): πρόκειται για απλό ασφυξιογόνο — αέριο επικίνδυνο μόνο όταν βρίσκεται σε συγκεντρώσεις ικανές να μειώσει το ποσοστό του οξυγόνου του εισπνεόμενου αέρα.

  Η αντιμετώπιση (σελ. 105): η θεραπεία των δηλητηριάσεων με απλά ασφυξιογόνα αέρια συνίσταται στην απομάκρυνση του πάσχοντος ατόμου από το περιβάλλον, στη διενέργεια τεχνητής αναπνοής και στη χορήγηση οξυγόνου.

  Η προσοχή για τον διασώστη: ο χώρος παραμένει θανατηφόρος — η είσοδος χωρίς αερισμό ή αναπνευστική συσκευή θέτει σε κίνδυνο και τον διασώστη, όπως ακριβώς και στα ορυχεία και τους υπονόμους όπου συσσωρεύονται άζωτο και μεθάνιο (σελ. 104).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενοχοποιείται το διοξείδιο του άνθρακα. Το βιβλίο αναφέρει ρητά ότι επικίνδυνες συγκεντρώσεις του αερίου σχηματίζονται, μεταξύ άλλων, σε δεξαμενές ζύμωσης γλεύκους, δηλαδή μούστου. Στο κελάρι παρασκευής κρασιού γίνεται αλκοολική ζύμωση, η οποία παράγει μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα· επειδή ο χώρος είναι κλειστός και συνήθως υπόγειος, με κακό αερισμό, το αέριο συσσωρεύεται και εκτοπίζει τον αέρα. Το διοξείδιο του άνθρακα προκαλεί μεν διέγερση της αναπνευστικής λειτουργίας, λόγω ερεθισμού του κέντρου της αναπνοής στον προμήκη, όμως η τοξική του δράση είναι έμμεση: η δηλητηρίαση δεν οφείλεται στην απευθείας επίδραση του αερίου, αλλά στις ανοξυγοναιμικές συνθήκες που δημιουργούνται λόγω μείωσης του εισπνεόμενου οξυγόνου. Συγκέντρωση μέχρι τρία τοις εκατό προκαλεί δύσπνοια, ενώ μεγαλύτερη του δέκα τοις εκατό οδηγεί σε απώλεια της συνείδησης μέσα σε ένα λεπτό. Η αντιμετώπιση συνίσταται στην απομάκρυνση του ατόμου από τον χώρο, σε τεχνητή αναπνοή και σε χορήγηση οξυγόνου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Η τοξική δράση του βενζολίου

Ερώτηση: 4. Πού οφείλεται η τοξική δράση του βενζολίου στην οξεία και χρόνια δηλητηρίαση με αυτό;

Απάντηση:

• Η διπλή απάντηση (σελ. 111): η τοξικότητα του βενζολίου οφείλεται, στη μεν οξεία δηλητηρίαση, στην καταστροφή των φωσφολιπιδίων του ΚΝΣ, στη δε χρόνια, στη μυελοτοξική του δράση. Η μυελοτοξική δράση προκαλείται μόνο από το βενζόλιο και όχι από τους υπόλοιπους αρωματικούς υδρογονάνθρακες.

  Η οξεία δηλητηρίαση (σελ. 111): οι οξείες δηλητηριάσεις στη βιομηχανία δεν είναι συχνές. Τα πρόδρομα συμπτώματα περιλαμβάνουν ευφορία, κεφαλαλγία, ναυτία, έμετο, ζάλη, επιπόλαιη και ταχεία αναπνοή, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, βλάβη ήπατος-νεφρών, απώλεια της συνείδησης και θάνατο από παράλυση του κέντρου της αναπνοής.

  Η χρόνια δηλητηρίαση (σελ. 111): οι χρόνιες δηλητηριάσεις θεωρούνται από τις περισσότερο επικίνδυνες στη βιομηχανία. Η εκδήλωσή τους είναι δυνατή και μετά πολλά χρόνια από τη διακοπή της έκθεσης σε βενζόλιο, χαρακτηρίζεται δε από σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, κυρίως από το μυελό των οστών όπου έχουμε μία σειρά από σοβαρές διαταραχές όχι μόνο στα ερυθρά αιμοσφαίρια αλλά και στα λευκά. Η πιο επικίνδυνη κατάσταση είναι αναμφίβολα η εμφάνιση απλαστικής αναιμίας. Ο μηχανισμός (σελ. 111): πιστεύεται ότι η τοξική ενέργεια ασκείται από ένα προϊόν βιομετατροπής του βενζολίου που παρεμβαίνει στη σύνθεση του DNA. Ο κίνδυνος λευχαιμίας (σελ. 111): έχουν επίσης περιγραφεί και περιπτώσεις λευχαιμίας όλων των μορφών, επιδημιολογικές δε μελέτες έδειξαν ότι οι εργάτες βενζολίου έχουν 5-10 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο του αναμενόμενου για την ανάπτυξη λευχαιμίας σε σχέση με το μη εκτεθειμένο πληθυσμό.

  Η κινητική (σελ. 111): το βενζόλιο απορροφάται από τους πνεύμονες και από το δέρμα και κατανέμεται σε όλους τους ιστούς και ιδιαίτερα στο λιπώδη ιστό. Η απέκκριση γίνεται κυρίως από τους πνεύμονες και είναι ταχεία. Το βενζόλιο βιομετατρέπεται στο ήπαρ από το κυτόχρωμα Ρ450 και το κύριο προϊόν είναι η φαινόλη.

  Η πρόληψη (σελ. 111-112): όλες οι εργασίες με βενζόλιο πρέπει να εκτελούνται σε κλειστό κύκλωμα, να ελέγχονται τακτικά οι συγκεντρώσεις του στο χώρο και οι εργάτες να υποβάλλονται συχνά σε ιατρική εξέταση· σ' όσους εκδηλωθούν έστω και μία φορά συμπτώματα χρόνιας δηλητηρίασης, δεν πρέπει να επιτρέπεται η επανέκθεσή τους· ο έλεγχος γίνεται με τη μέτρηση της απέκκρισης φαινόλης… από τα ούρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τοξική δράση του βενζολίου διαφέρει ανάλογα με τη μορφή της δηλητηρίασης. Στην οξεία δηλητηρίαση οφείλεται στην καταστροφή των φωσφολιπιδίων του κεντρικού νευρικού συστήματος, με πρόδρομα συμπτώματα ευφορία, κεφαλαλγία, ναυτία, έμετο, ζάλη, επιπόλαιη και ταχεία αναπνοή, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, βλάβη ήπατος και νεφρών, και τελικά απώλεια της συνείδησης και θάνατο από παράλυση του αναπνευστικού κέντρου. Στη χρόνια δηλητηρίαση οφείλεται στη μυελοτοξική του δράση, η οποία μάλιστα προκαλείται μόνο από το βενζόλιο και όχι από τους υπόλοιπους αρωματικούς υδρογονάνθρακες. Οι χρόνιες δηλητηριάσεις θεωρούνται από τις πιο επικίνδυνες στη βιομηχανία και μπορεί να εκδηλωθούν ακόμη και πολλά χρόνια μετά τη διακοπή της έκθεσης, με σοβαρές διαταραχές του μυελού των οστών τόσο στα ερυθρά όσο και στα λευκά αιμοσφαίρια· η επικινδυνότερη κατάσταση είναι η απλαστική αναιμία. Πιστεύεται ότι η τοξική ενέργεια ασκείται από προϊόν βιομετατροπής του βενζολίου που παρεμβαίνει στη σύνθεση του DNA, ενώ επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι οι εργάτες βενζολίου έχουν πέντε έως δέκα φορές μεγαλύτερο κίνδυνο λευχαιμίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Αντίδοτο στη μεθυλική αλκοόλη

Ερώτηση: 5. Ποιο αντίδοτο θα χρησιμοποιήσετε σε μία δηλητηρίαση με μεθυλική αλκοόλη και γιατί;

Απάντηση:

• Η απάντηση: η αιθυλική αλκοόλη. Το χωρίο (σελ. 112-113): χορηγείται επίσης αιθυλική αλκοόλη ως ειδικό αντίδοτο με βάση τη σκέψη ότι έτσι παρεμποδίζεται η οξείδωση της μεθανόλης στους περισσότερο τοξικούς μεταβολίτες, αφού η αλκοολική αφυδρογονάση προτιμά ως υπόστρωμα την αιθυλική αλκοόλη παρέχοντας έτσι χρόνο στον οργανισμό για την αποβολή της μεθυλικής.

  Γιατί το πρόβλημα είναι οι μεταβολίτες (σελ. 112): η μεθανόλη βιομετατρέπεται… βραδέως από την αλκοολική αφυδρογονάση σε φορμαλδεΰδη, μυρμηκικό οξύ, CO2 και Η2Ο· οι ασθενείς παρουσιάζουν συμπτώματα μεταβολικής οξέωσης που οφείλονται στις υψηλές συγκεντρώσεις του μυρμηκικού οξέος στο αίμα.

  Ο μηχανισμός του αντιδότου βήμα προς βήμα | # | Βήμα | |---|---| | 1 | η μεθανόλη από μόνη της είναι σχετικά αβλαβής | | 2 | η αλκοολική αφυδρογονάση τη μετατρέπει σε φορμαλδεΰδη και μυρμηκικό οξύ — τους πραγματικά τοξικούς μεταβολίτες | | 3 | η αιθυλική αλκοόλη είναι προτιμώμενο υπόστρωμα του ίδιου ενζύμου | | 4 | το ένζυμο απασχολείται με την αιθανόλη και δεν μεταβολίζει τη μεθανόλη | | 5 | η μεθανόλη αποβάλλεται αναλλοίωτη, παρέχοντας… χρόνο στον οργανισμό |

  Το είδος ανταγωνισμού (σελ. 59): ανταγωνισμός βιοδιαθεσιμότητας — το αντίδοτο παρεμβαίνει σε ένα από τα στάδια της βιοδιαθεσιμότητας του τοξικού παράγοντα, δηλαδή την απορρόφηση, τη βιομετατροπή, την κατανομή ή την απέκκρισή του, ώστε λιγότερο τοξικά προϊόντα να φθάνουν στους ιστούς.

  Τα συμπτώματα που αποτρέπονται (σελ. 112): έμετος, τα διάχυτα κοιλιακά άλγη, η κεφαλαλγία και οι ίλιγγοι· εμφανίζεται πόνος στους οφθαλμούς, είναι δε δυνατό να προκληθεί τύφλωση λόγω προσβολής του οπτικού νεύρου· σε μεγάλες ποσότητες έντονη κεφαλαλγία, επιπόλαιη αναπνοή, κυάνωση, πτώση της αρτηριακής πίεσης, μυδρίαση, τύφλωση, κώμα και θάνατος.

  Η υπόλοιπη αγωγή (σελ. 112-113): η θεραπεία αφορά στην αποκατάσταση της οξεοβασικής ισορροπίας· σε βαριές δηλητηριάσεις μπορεί ακόμη να εφαρμοσθεί αιμοδιύλιση.

  Πού συμβαίνουν τέτοιες δηλητηριάσεις (σελ. 112): δηλητηριάσεις εκτός του βιομηχανικού χώρου είναι δυνατόν να παρουσιασθούν, αν η μεθανόλη καταναλωθεί ως υποκατάστατο της αιθυλικής στα αλκοολούχα ποτά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως ειδικό αντίδοτο χορηγείται η αιθυλική αλκοόλη. Ο λόγος είναι ότι η ίδια η μεθανόλη δεν είναι το βασικό πρόβλημα, αλλά οι μεταβολίτες της: βιομετατρέπεται βραδέως από την αλκοολική αφυδρογονάση σε φορμαλδεΰδη, μυρμηκικό οξύ, διοξείδιο του άνθρακα και νερό, ενώ τα συμπτώματα της μεταβολικής οξέωσης οφείλονται στις υψηλές συγκεντρώσεις μυρμηκικού οξέος στο αίμα, και η τύφλωση στην προσβολή του οπτικού νεύρου. Η χορήγηση αιθυλικής αλκοόλης παρεμποδίζει την οξείδωση της μεθανόλης στους περισσότερο τοξικούς μεταβολίτες, αφού η αλκοολική αφυδρογονάση προτιμά ως υπόστρωμα την αιθυλική αλκοόλη, παρέχοντας έτσι χρόνο στον οργανισμό για την αποβολή της μεθυλικής. Πρόκειται δηλαδή για ανταγωνισμό βιοδιαθεσιμότητας, με παρέμβαση στη βιομετατροπή. Η υπόλοιπη θεραπεία αφορά στην αποκατάσταση της οξεοβασικής ισορροπίας, ενώ σε βαριές δηλητηριάσεις μπορεί να εφαρμοστεί και αιμοδιύλιση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Η θεραπεία της χρόνιας μολυβδίασης

Ερώτηση: 6. Πού στηρίζεται η θεραπεία μίας χρόνιας μολυβδίασης;

Απάντηση:

• Τα αντίδοτα (σελ. 115): ως αντίδοτα χορηγούνται χηλικοί παράγοντες, διμερκαπρόλη (BAL), ασβέστιο-δινάτριο-αιθυλενο-διαμινο-τετραοξικό οξύ (CaNa2EDTA) ή πενικιλλαμίνη, μόνα τους ή σε συνδυασμό, ανάλογα με την περίπτωση. Σήμερα το BAL έχει αντικατασταθεί από τα υδατοδιαλυτά του παράγωγα DMSA και DMPS, τα οποία είναι λιγότερο τοξικά και περισσότερο αποτελεσματικά.

  Γιατί χηλικοί παράγοντες (σελ. 114): ο μόλυβδος, όπως όλα τα βαρέα μέταλλα, συνδέεται με τις σουλφυδρυλομάδες των πρωτεϊνών με αποτέλεσμα την αδρανοποίηση κύριων ενζυμικών συστημάτων του οργανισμού. Οι χηλικοί παράγοντες αποδεσμεύουν τις ομάδες αυτές σχηματίζοντας σύμπλοκα με τα μέταλλα, τα οποία είναι λιγότερο τοξικά και απεκκρίνονται εύκολα (σελ. 60).

  Η προσοχή στην επιλογή (σελ. 60): η χρήση της διμερκαπρόλης σε περιπτώσεις μολυβδίασης ενηλίκων… αντενδείκνυται — γι' αυτό το βιβλίο σημειώνει ρητά ότι τα αντίδοτα δίνονται ανάλογα με την περίπτωση.

  Η δυσκολία της αποθήκευσης (σελ. 114): υπολογίζεται ότι περίπου 90% του ολικού μολύβδου του σώματος εναποτίθεται στα οστά και στα δόντια. Η μετακίνηση του μολύβδου από τις θέσεις αυτές είναι δυνατή μόνο κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις — δηλαδή η θεραπεία πρέπει να λάβει υπόψη ότι το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου δεν κυκλοφορεί.

  Τι αντιμετωπίζεται (σελ. 114-115) — η χρόνια δηλητηρίαση εξελίσσεται συνήθως σε τρία στάδια | Στάδιο | Εκδηλώσεις | |---|---| | πρόδρομο | απώλεια της όρεξης και του βάρους… δυσκοιλιότητα (σπανιότερα διάρροια), αίσθημα κόπωσης, έμετο, μεταλλική γεύση, απάθεια ή αντίθετα ευερεθιστότητα και αναιμία η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα της χρόνιας μολυβδίασης | | ενδιάμεσο | πόνοι στα άκρα και στις αρθρώσεις, κοιλιακά άλγη, αισθητικές διαταραχές των άκρων, παράλυση και πτώση του καρπού και του άκρου πόδα και διαταραχές του εμμηνορυσιακού κύκλου | | προχωρημένο | αταξία, περίοδοι κατατονίας και λήθαργου, εγκεφαλοπάθεια με οπτικές διαταραχές, αύξηση της πίεσης, τρόμος, σπασμοί και κώμα |

  Και η πρωταρχική ενέργεια: η διακοπή της έκθεσης — γιατί ο μόλυβδος δε συμμετέχει σε καμία φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού (σελ. 115).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η θεραπεία της χρόνιας μολυβδίασης στηρίζεται στη χορήγηση χηλικών παραγόντων ως αντιδότων: διμερκαπρόλης, ασβεστίου-δινατρίου-αιθυλενοδιαμινοτετραοξικού οξέος, δηλαδή του CaNa2EDTA, ή πενικιλλαμίνης, μόνων τους ή σε συνδυασμό, ανάλογα με την περίπτωση· σήμερα η διμερκαπρόλη έχει αντικατασταθεί από τα υδατοδιαλυτά παράγωγά της, το DMSA και το DMPS, που είναι λιγότερο τοξικά και πιο αποτελεσματικά. Η λογική είναι ότι ο μόλυβδος, όπως όλα τα βαρέα μέταλλα, συνδέεται με τις σουλφυδρυλομάδες των πρωτεϊνών και αδρανοποιεί κύρια ενζυμικά συστήματα, ενώ οι χηλικοί παράγοντες σχηματίζουν μαζί του σύμπλοκα λιγότερο τοξικά, που απεκκρίνονται εύκολα. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι η διμερκαπρόλη αντενδείκνυται στη μολυβδίαση ενηλίκων, καθώς και ότι περίπου το ενενήντα τοις εκατό του ολικού μολύβδου του σώματος εναποτίθεται στα οστά και στα δόντια, από όπου η μετακίνησή του είναι δυνατή μόνο υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Αυτονόητη προϋπόθεση είναι φυσικά και η διακοπή της έκθεσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ο μόλυβδος στα παιδιά

Ερώτηση: 7. Ποιες οι επιπτώσεις της χρόνιας δηλητηρίασης με μόλυβδο στα παιδιά;

Απάντηση:

• Η κύρια επίπτωση (σελ. 115): η εγκεφαλοπάθεια είναι από τις σοβαρότερες επιπλοκές και είναι περισσότερο συχνή στα παιδιά και εκδηλώνεται με δυσκολία μάθησης, διαταραχές στο χαρακτήρα και ελάττωση της προσοχής και της ευφυΐας ακόμα και όταν ο μόλυβδος είναι σε «φυσιολογικές συγκεντρώσεις» ή διαφορετικά «ανεκτές», αφού δε συμμετέχει σε καμία φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.

  Γιατί τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα | # | Λόγος | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | 1 | αυξημένη απορρόφηση | αυξημένη επίσης είναι η απορρόφηση από το έντερο στα παιδιά (25-30%) έναντι περίπου 10% στους ενήλικες (σελ. 113-114) | | 2 | ευαισθησία του αναπτυσσόμενου ΚΝΣ | η εγκεφαλοπάθεια είναι περισσότερο συχνή στα παιδιά | | 3 | γενικότερη ευαισθησία της ηλικίας | τα παιδιά μπορεί να παρουσιάζουν ανεπιθύμητες ενέργειες ακόμα και κατά τη λήψη φαρμάκων σε δόσεις πολύ μικρότερες από τις συνηθισμένες λόγω των ποσοτικών και ποιοτικών διαφορών… όσον αφορά τους μηχανισμούς αποτοξίνωσης, την ηπατική και νεφρική λειτουργία και την αυξημένη διαπερατότητα των βιολογικών μεμβρανών (σελ. 25) | | 4 | η απορρόφηση αυξάνει με ελλιπή διατροφή | η απορρόφηση αυτή μπορεί να αυξηθεί σε περίπτωση που η πρόσληψη του ασβεστίου ή του σιδήρου της τροφής είναι μικρότερη της κανονικής (σελ. 113) |

  Οι υπόλοιπες συστηματικές επιπτώσεις (σελ. 114): ο μόλυβδος παρεμβαίνει στην αιμοποίηση με αποτέλεσμα την πτώση της αιμοσφαιρίνης και του αιματοκρίτη. Επηρεάζει ακόμη αρνητικά το χρόνο ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων — η αναιμία είναι χαρακτηριστικό σύμπτωμα της χρόνιας μολυβδίασης (σελ. 114).

  Οι πηγές έκθεσης (σελ. 113): ο μόλυβδος αποτελεί έναν από τους βασικούς ρυπαντές του περιβάλλοντος. Προέρχεται από διάφορα προϊόντα που περιέχουν Pb (χρώματα, κεραμικά, νερό που περνά από μολυβδοσωλήνες, αέρα, σκόνη, τρόφιμα, βενζίνη που περιέχει μόλυβδο και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες). Στην ατμόσφαιρα το μεγαλύτερο ποσοστό του Pb προέρχεται από τον τετρααιθυλιούχο μόλυβδο της βενζίνης των αυτοκινήτων παλαιού τύπου.

  Το κρίσιμο συμπέρασμα: επειδή ο μόλυβδος δε συμμετέχει σε καμία φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού, δεν υπάρχει πραγματικά ασφαλής συγκέντρωση για το παιδί.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σοβαρότερη επίπτωση στα παιδιά είναι η εγκεφαλοπάθεια, η οποία είναι από τις βαρύτερες επιπλοκές της μολυβδίασης και είναι συχνότερη στα παιδιά· εκδηλώνεται με δυσκολία μάθησης, διαταραχές στον χαρακτήρα και ελάττωση της προσοχής και της ευφυΐας, και μάλιστα ακόμη και όταν ο μόλυβδος βρίσκεται σε λεγόμενες φυσιολογικές ή ανεκτές συγκεντρώσεις, αφού δεν συμμετέχει σε καμία φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα, πρώτον γιατί η απορρόφηση του ανόργανου μολύβδου από το έντερο φτάνει στα παιδιά το είκοσι πέντε με τριάντα τοις εκατό, έναντι περίπου δέκα τοις εκατό στους ενήλικες, και δεύτερον γιατί το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο· η απορρόφηση αυξάνει επιπλέον όταν η πρόσληψη ασβεστίου ή σιδήρου από την τροφή είναι μικρότερη της κανονικής. Παράλληλα, ο μόλυβδος παρεμβαίνει στην αιμοποίηση, προκαλώντας πτώση της αιμοσφαιρίνης και του αιματοκρίτη και μειώνοντας τον χρόνο ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων, με την αναιμία να αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Κατάποση υδραργύρου θερμομέτρου

Ερώτηση: 8. Τι θα συμβεί αν ένα παιδί καταπιεί τον υδράργυρο ενός θερμομέτρου;

Απάντηση:

• Η απάντηση: πρακτικά τίποτε — ο μεταλλικός υδράργυρος δεν απορροφάται από το γαστρεντερικό. Το χωρίο (σελ. 115): ο μεταλλικός υδράργυρος που περιέχεται στα θερμόμετρα δεν απορροφάται, όταν ληφθεί από το στόμα. Και ρητά (σελ. 116): η απορρόφηση του στοιχειακού υδραργύρου είναι αμελητέα από το γαστρεντερικό, ενώ πολύ εύκολα απορροφάται από το δέρμα.

  Οι τρεις μορφές του υδραργύρου και η συμπεριφορά τους (σελ. 115-116) | Μορφή | Χρήσεις | Απορρόφηση | |---|---|---| | στοιχειακός (μεταλλικός) | στην παραγωγή χλωρίου, στην κατασκευή θερμομέτρων και διακοπτών, στην οδοντιατρική για την κατασκευή αμαλγαμάτων | αμελητέα από το γαστρεντερικό, πολύ εύκολα από το δέρμα | | ανόργανος | περιορισμένη βιομηχανική και θεραπευτική εφαρμογή | από το γαστρεντερικό σε ποσοστό 7-15%, ενώ από το δέρμα σε μεγαλύτερο ποσοστό | | οργανικός | ως μυκητοκτόνο στα συντηρητικά ξύλου | απορροφάται σχεδόν πλήρως από το γαστρεντερικό |

  Πού βρίσκεται όμως ο πραγματικός κίνδυνος (σελ. 115): ο υδράργυρος είναι το μόνο μέταλλο το οποίο είναι υγρό σε θερμοκρασία δωματίου και αναδίδει ατμούς οι οποίοι είναι εξαιρετικά δηλητηριώδεις — δηλαδή ο κίνδυνος από ένα σπασμένο θερμόμετρο είναι η εισπνοή των ατμών και η επαφή με το δέρμα, όχι η κατάποση.

  Τα όργανα-στόχοι (σελ. 116): το όργανο-στόχος για τις ανόργανες ενώσεις είναι οι νεφροί με εκδήλωση τυπικής ανουρίας, ενώ για τις οργανικές ενώσεις είναι το ΚΝΣ με εκδήλωση εκφυλιστικών αλλοιώσεων των αισθητικών νεύρων που οδηγούν σε συσπάσεις του προσώπου και των χειλέων.

  Η πρακτική οδηγία: η συλλογή του χυμένου υδραργύρου και ο αερισμός του χώρου είναι σημαντικότεροι από την ανησυχία για την κατάποση· θεραπευτικά, αν χρειαστεί, χορηγούνται ειδικά αντίδοτα όπως η διμερκαπρόλη ή η πενικιλλαμίνη που σχηματίζουν με τον υδράργυρο υδατοδιαλυτά σύμπλοκα τα οποία αποβάλλονται με τα ούρα (σελ. 116).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρακτικά δεν θα συμβεί τίποτε, γιατί ο μεταλλικός υδράργυρος που περιέχεται στα θερμόμετρα δεν απορροφάται όταν ληφθεί από το στόμα· η απορρόφηση του στοιχειακού υδραργύρου από το γαστρεντερικό είναι αμελητέα, ενώ αντίθετα απορροφάται πολύ εύκολα από το δέρμα. Ο πραγματικός κίνδυνος από ένα σπασμένο θερμόμετρο είναι επομένως άλλος: ο υδράργυρος είναι το μόνο μέταλλο που είναι υγρό σε θερμοκρασία δωματίου και αναδίδει ατμούς οι οποίοι είναι εξαιρετικά δηλητηριώδεις, οπότε η απειλή προέρχεται από την εισπνοή των ατμών και από την επαφή με το δέρμα. Σημειώνεται ότι οι ανόργανες ενώσεις του υδραργύρου απορροφώνται από το γαστρεντερικό σε ποσοστό επτά έως δεκαπέντε τοις εκατό, ενώ ο οργανικός υδράργυρος απορροφάται σχεδόν πλήρως. Το πρακτικό μέλημα είναι λοιπόν η προσεκτική συλλογή του χυμένου υδραργύρου και ο αερισμός του χώρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Οι χρόνιες επιδράσεις του καδμίου

Ερώτηση: 9. Ποιες οι χρόνιες επιδράσεις του καδμίου στον οργανισμό;

Απάντηση:

• Το όργανο-στόχος (σελ. 120): το κάδμιο αθροίζεται κυρίως στους νεφρούς οι οποίοι και αποτελούν το όργανο-στόχο. Οι βλάβες των οστών (σελ. 120): οι βλάβες στα οστά μετά από χρόνια έκθεση 10-20 ετών εκδηλώνονται με διάχυτα άλγη που οφείλονται στην οστεομαλάκυνση (απασβεστοποίηση των οστών) και στην οστεοπόρωση (ελάττωση του οστίτη ιστού).

  Οι δύο κύριες χρόνιες επιδράσεις | Όργανο | Επίδραση | |---|---| | νεφροί | όργανο-στόχος — εκεί το κάδμιο αθροίζεται | | οστά | διάχυτα άλγη από οστεομαλάκυνση (απασβεστοποίηση των οστών) και οστεοπόρωση (ελάττωση του οστίτη ιστού), μετά από 10-20 έτη έκθεσης |

  Πού βρίσκεται το κάδμιο (σελ. 116): η κύρια πηγή του μετάλλου αυτού είναι τα μεταλλεύματα ψευδαργύρου και μολύβδου. Το κάδμιο χρησιμοποιείται στην κατασκευή ορισμένων ανθεκτικών κραμάτων που βρίσκουν εφαρμογή στη βιομηχανία των αυτοκινήτων και άλλων μηχανών, καθώς επίσης για προστατευτική επικάλυψη του σιδήρου, του χαλκού και του χάλυβα, στους πυρηνικούς αντιδραστήρες, στη βιομηχανία των χρωμάτων, στην κατασκευή καλωδίων, καθρεπτών κτλ.· και στους «αρνητικούς πόλους» των επαναφορτιζόμενων μπαταριών.

  Ο μηχανισμός: όπως όλα τα βαρέα μέταλλα, το κάδμιο συνδέεται με τις σουλφυδρυλομάδες των πρωτεϊνών με αποτέλεσμα την αδρανοποίηση κύριων ενζυμικών συστημάτων του οργανισμού (σελ. 114).

  Η θεραπευτική ιδιαιτερότητα (σελ. 60): η χρήση της διμερκαπρόλης σε… περιπτώσεις δηλητηρίασης με κάδμιο αντενδείκνυται — δηλαδή το κλασικό αντίδοτο των βαρέων μετάλλων δεν χρησιμοποιείται εδώ.

  Η σύγκριση με τα άλλα μέταλλα του κεφαλαίου (σελ. 116, 120) | Μέταλλο | Όργανο-στόχος / χρόνιες βλάβες | |---|---| | μόλυβδος | αιμοποίηση, εγκεφαλοπάθεια (ιδίως στα παιδιά), εναπόθεση στα οστά και στα δόντια | | υδράργυρος | νεφροί (ανόργανες ενώσεις), ΚΝΣ (οργανικές) | | κάδμιο | νεφροί, οστεομαλάκυνση και οστεοπόρωση | | αρσενικό | ηπατικές βλάβες και καρκίνος του δέρματος και των πνευμόνων μετά από χρόνια έκθεση |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κάδμιο αθροίζεται κυρίως στους νεφρούς, οι οποίοι και αποτελούν το όργανο-στόχο του. Παράλληλα, μετά από χρόνια έκθεση δέκα έως είκοσι ετών, εμφανίζονται βλάβες στα οστά, οι οποίες εκδηλώνονται με διάχυτα άλγη που οφείλονται στην οστεομαλάκυνση, δηλαδή στην απασβεστοποίηση των οστών, και στην οστεοπόρωση, δηλαδή στην ελάττωση του οστίτη ιστού. Ο μηχανισμός είναι κοινός με των υπόλοιπων βαρέων μετάλλων: το κάδμιο συνδέεται με τις σουλφυδρυλομάδες των πρωτεϊνών και αδρανοποιεί κύρια ενζυμικά συστήματα. Πηγές έκθεσης είναι τα μεταλλεύματα ψευδαργύρου και μολύβδου, καθώς και οι πολλές βιομηχανικές χρήσεις του, όπως τα ανθεκτικά κράματα, η προστατευτική επικάλυψη μετάλλων, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες, τα χρώματα, τα καλώδια και οι αρνητικοί πόλοι των επαναφορτιζόμενων μπαταριών. Θεραπευτική ιδιαιτερότητα αποτελεί το ότι η διμερκαπρόλη αντενδείκνυται στη δηλητηρίαση με κάδμιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Ο κίνδυνος στα καθαριστήρια

Ερώτηση: 10. Από τι κινδυνεύουν οι εργαζόμενοι στα καθαριστήρια;

Απάντηση:

• Η απάντηση: από τους αλογονωμένους υδρογονάνθρακες που χρησιμοποιούνται ως διαλύτες — χαρακτηριστικά το τριχλωραιθυλένιο. Το χωρίο (σελ. 109): το τριχλωραιθυλένιο είναι πτητικό υγρό που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία είτε στην καθαρή του μορφή ή σε μίγμα με άλλους οργανικούς διαλύτες. Βρίσκει εφαρμογές στην απολίπανση των μετάλλων, στον καθαρισμό διαφόρων στοιχείων και τυπογραφικών πλακών, στα στεγνοκαθαριστήρια για «στεγνό» καθάρισμα των ρούχων, ως ψυκτικό στη χημική βιομηχανία.

  Γιατί ο κίνδυνος είναι υψηλός (σελ. 109): απορροφάται ταχύτατα από τους πνεύμονες — και είναι πτητικό υγρό, δηλαδή οι ατμοί του γεμίζουν τον χώρο εργασίας.

  Η οξεία δηλητηρίαση (σελ. 110): τα συμπτώματα… οφείλονται στην ισχυρή κατασταλτική του δράση στο ΚΝΣ. Οξεία έκθεση σε χαμηλές συγκεντρώσεις προκαλεί αίσθημα καταβολής των δυνάμεων, τρόμο, ζάλη, διανοητική σύγχυση, ενώ σε υψηλές δόσεις προκαλεί καταστολή της αναπνοής και κώμα. Ακόμη είναι δυνατό να εμφανισθούν κοιλιακές αρρυθμίες και πνευμονικό οίδημα. Η χρόνια (σελ. 110): η χρόνια έκθεση στο τριχλωραιθυλένιο προκαλεί δερματίτιδα εξ επαφής ή δρα ως ευαισθητοποιός παράγοντας, προκαλώντας εκζεματοειδείς αντιδράσεις.

  Η βιομετατροπή (σελ. 109-110): στον οργανισμό το τριχλωραιθυλένιο βιομετατρέπεται αρχικά σε ένυδρη χλωράλη και στη συνέχεια σε τριχλωροξικό οξύ και τριχλωραιθανόλη που απεκκρίνονται από τα ούρα συνδεδεμένα με γλυκουρονικό οξύ. Κύριο προϊόν βιομετατροπής είναι η τριχλωραιθανόλη η οποία θεωρείται και περισσότερο τοξική.

  Ο συγγενής κίνδυνος (σελ. 110): ο τετραχλωράνθρακας, όπως όλοι οι οργανικοί διαλύτες, ασκεί την τοξική του δράση στο ήπαρ και δευτερευόντως στους νεφρούς, στο ΚΝΣ και στο μυοκάρδιο· ο θάνατος επέρχεται λόγω ηπατονεφρικής ανεπάρκειας. Η θεραπεία (σελ. 110): η θεραπευτική αγωγή των δηλητηριάσεων με όλους τους αλογονωμένους υδρογονάνθρακες είναι συμπτωματική και εστιάζεται κυρίως στην προστασία του ήπατος.

  Το γενικό πλαίσιο (σελ. 103): πρόκειται για τυπική περίπτωση Επαγγελματικής Τοξικολογίας, όπου η επίδραση των ουσιών… έχει συνήθως το χαρακτήρα της χρόνιας δηλητηρίασης — και όπου, όπως σημειώνει το κεφ. 3 (σελ. 34), η αναπνευστική οδός είναι η σημαντικότερη οδός έκθεσης των εργαζομένων στο επαγγελματικό τους περιβάλλον.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι εργαζόμενοι στα καθαριστήρια κινδυνεύουν από τους αλογονωμένους υδρογονάνθρακες που χρησιμοποιούνται ως διαλύτες, και χαρακτηριστικά από το τριχλωραιθυλένιο, το οποίο, όπως αναφέρει το βιβλίο, βρίσκει εφαρμογή στα στεγνοκαθαριστήρια για το στεγνό καθάρισμα των ρούχων. Πρόκειται για πτητικό υγρό που απορροφάται ταχύτατα από τους πνεύμονες, οπότε η κύρια οδός έκθεσης είναι η αναπνευστική. Στην οξεία δηλητηρίαση τα συμπτώματα οφείλονται στην ισχυρή κατασταλτική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα: σε χαμηλές συγκεντρώσεις προκαλείται αίσθημα καταβολής των δυνάμεων, τρόμος, ζάλη και διανοητική σύγχυση, ενώ σε υψηλές δόσεις καταστολή της αναπνοής και κώμα, καθώς και κοιλιακές αρρυθμίες και πνευμονικό οίδημα. Η χρόνια έκθεση προκαλεί δερματίτιδα εξ επαφής ή δρα ως ευαισθητοποιός παράγοντας, με εκζεματοειδείς αντιδράσεις. Σημειώνεται ότι όλοι οι οργανικοί διαλύτες, όπως ο τετραχλωράνθρακας, ασκούν την τοξική τους δράση κυρίως στο ήπαρ, γι' αυτό και η θεραπευτική αγωγή είναι συμπτωματική και εστιάζεται στην προστασία του ήπατος.

Κριτήρια αξιολόγησης: