Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 9 (σελ. 128) – ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 9

Πλήρεις λύσεις και των επτά ερωτήσεων του κεφαλαίου 9 — παράγοντες απορρόφησης, ένοχη συγκέντρωση κατά τον ΚΟΚ, δράση στο ΚΝΣ, αντιμετώπιση οξείας μέθης, αλκοολισμός και επιπτώσεις, επίδραση στην οδήγηση και ρυθμός βιομετατροπής.

Ερώτηση 1 — Οι παράγοντες της ταχύτητας απορρόφησης

Ερώτηση: Ερωτήσεις: 1. Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την ταχύτητα απορρόφησης του οινοπνεύματος;

Απάντηση:

• Η βάση (σελ. 121): το οινόπνευμα απορροφάται ευχερώς από το γαστρεντερικό σωλήνα (κυρίως από το έντερο) και ελάχιστα από το δέρμα και τους πνεύμονες. Η ταχύτητα απορρόφησης και κατά συνέπεια η ταχύτητα εμφάνισης των φαρμακολογικών του ενεργειών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων ιδιαίτερη σημασία έχουν:

  Οι τέσσερις παράγοντες (σελ. 121-122) | # | Παράγοντας | |---|---| | 1 | η πληρότητα ή η κενότητα του στομάχου | | 2 | το είδος της τροφής που έχει ληφθεί (λιπαρές τροφές επιβραδύνουν την απορρόφηση) | | 3 | το είδος του ποτού [η «συνταγή» παρασκευής κάθε ποτού και η περιεκτικότητά του σε οινόπνευμα αλλά και σε CO2 (ανθρακικό)] που έχει καταναλωθεί | | 4 | διάφοροι ατομικοί παράγοντες (ιδιαιτερότητα γαστρικού και εντερικού βλεννογόνου, ψυχική διάθεση, εξάρτηση από το οινόπνευμα κτλ) |

  Γιατί έχει σημασία η ταχύτητα (σελ. 122): η απορρόφηση του οινοπνεύματος ολοκληρώνεται συνήθως σε χρόνο από 45΄ - 3 ώρες, όσο δε ο χρόνος αυτός είναι μεγαλύτερος, τόσο χαμηλότερες είναι οι συγκεντρώσεις που επιτυγχάνονται στο αίμα. Η κορύφωση (σελ. 122): οι μέγιστες συγκεντρώσεις οινοπνεύματος στο αίμα ανιχνεύονται 45-90΄ μετά την κατανάλωση του ποτού, στην πλειονότητα δε των ατόμων σε 1 ώρα.

  Η γενική αρχή του κεφ. 2 (σελ. 26): η πληρότητα του στομάχου μπορεί να έχει ως συνέπεια, εκτός από την επιβράδυνση της απορρόφησης του τοξικού παράγοντα και την αδρανοποίησή του — γι' αυτό ακριβώς η κατανάλωση με φαγητό μειώνει τις μέγιστες συγκεντρώσεις.

  Η πρακτική σημασία: το ίδιο ποσό οινοπνεύματος δίνει διαφορετική συγκέντρωση στο αίμα ανάλογα με το αν και τι έχει φάει το άτομο, τι ποτό ήπιε και πόσο γρήγορα — γι' αυτό και ο Πίνακας 9.1 έχει ενδεικτικό χαρακτήρα, αφού διακυμάνσεις εξαρτώμενες από πολλούς παράγοντες, κυρίως ατομικούς, είναι απόλυτα πιθανές (σελ. 125).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ταχύτητα απορρόφησης του οινοπνεύματος, και κατά συνέπεια η ταχύτητα εμφάνισης των φαρμακολογικών του ενεργειών, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, από τους οποίους ιδιαίτερη σημασία έχουν τέσσερις. Πρώτος είναι η πληρότητα ή η κενότητα του στομάχου. Δεύτερος είναι το είδος της τροφής που έχει ληφθεί, με τις λιπαρές τροφές να επιβραδύνουν την απορρόφηση. Τρίτος είναι το είδος του ποτού που καταναλώθηκε, δηλαδή η συνταγή παρασκευής του και η περιεκτικότητά του τόσο σε οινόπνευμα όσο και σε διοξείδιο του άνθρακα, δηλαδή σε ανθρακικό. Και τέταρτος είναι διάφοροι ατομικοί παράγοντες, όπως η ιδιαιτερότητα του γαστρικού και του εντερικού βλεννογόνου, η ψυχική διάθεση και η εξάρτηση από το οινόπνευμα. Η απορρόφηση ολοκληρώνεται συνήθως σε σαράντα πέντε λεπτά έως τρεις ώρες, και όσο ο χρόνος αυτός είναι μεγαλύτερος τόσο χαμηλότερες είναι οι συγκεντρώσεις που επιτυγχάνονται στο αίμα, ενώ οι μέγιστες συγκεντρώσεις ανιχνεύονται σαράντα πέντε έως ενενήντα λεπτά μετά την κατανάλωση, στους περισσότερους δηλαδή σε μία ώρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Η «ένοχη» συγκέντρωση κατά τον ΚΟΚ

Ερώτηση: 2. Ποια η “ένοχη” συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα, σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), και τι υποδηλώνει αυτή;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 125): εδώ πρέπει να αναφερθεί και η ένοχη συγκέντρωση αλκοόλης στο αίμα, η συγκέντρωση δηλαδή εκείνη πάνω από την οποία είναι δυνατός ο καταλογισμός ευθύνης σε οδηγούς σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων. Η τιμή (σελ. 125-126): η συγκέντρωση αυτή είναι διαφορετική στις διάφορες χώρες σε πολλές δε είναι και νομοθετικά κατοχυρωμένη. Για την Ελλάδα και για τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης ισχύει το όριο των 50 mg/dl (0.5 g/L), όπως αυτό καθορίζεται από το Άρθρο 42 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.). Τι υποδηλώνει (σελ. 126): πέραν του ορίου αυτού θεωρείται ότι η ικανότητα του ατόμου για οδήγηση οχήματος είναι μειωμένη, καταλογίζονται ευθύνες και επιβάλλονται ποινές ανάλογα με τη συγκέντρωση του οινοπνεύματος που θα ανιχνευθεί.

  Πού βρίσκεται στον Πίνακα 9.1 (σελ. 125) | mg/dl | Συμπτωματολογία | |---|---| | Μέχρι 50 | άτομα συνήθως νηφάλια, ελαφρές διαταραχές δύσκολα διαγνώσιμες | | 50-100 | άρση των φυσιολογικών αναστολών, ευφορία, φλυαρία, υπερεμπιστοσύνη | Δηλαδή το όριο τοποθετείται ακριβώς εκεί όπου αρχίζει η άρση των φυσιολογικών αναστολών και η υπερεμπιστοσύνη — η επικίνδυνη για την οδήγηση συνθήκη.

  Πώς μετριέται (σελ. 122, 126-127): η σχέση κατανομής του οινοπνεύματος μεταξύ του κυψελιδικού αέρα και του αίματος των πνευμόνων είναι 2100:1… Η σχέση αυτή χρησιμοποιείται κατά τη μέτρηση του οινοπνεύματος στον εκπνεόμενο αέρα (αλκοτέστ)· η λήψη οινοπνεύματος σε οδηγούς ελέγχεται με «αλκοτέστ».

  Η επιφύλαξη του βιβλίου (σελ. 125): η αντιστοιχία μεταξύ των τιμών συγκέντρωσης της αλκοόλης και των συμπτωμάτων έχουν ενδεικτικό χαρακτήρα και εκφράζουν, για τις συγκεντρώσεις που σημειώνονται, τα συμπτώματα που συχνότερα παρατηρούνται. Είναι προφανές ότι διακυμάνσεις εξαρτώμενες από πολλούς παράγοντες, κυρίως ατομικούς, είναι απόλυτα πιθανές — το νομικό όριο είναι επομένως συμβατικό, όχι το σημείο όπου αρχίζει η επίδραση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένοχη συγκέντρωση αλκοόλης στο αίμα ονομάζεται η συγκέντρωση εκείνη πάνω από την οποία είναι δυνατός ο καταλογισμός ευθύνης σε οδηγούς σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων. Η συγκέντρωση αυτή είναι διαφορετική στις διάφορες χώρες, σε πολλές δε είναι και νομοθετικά κατοχυρωμένη· για την Ελλάδα και για τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης ισχύει το όριο των πενήντα χιλιοστογραμμαρίων ανά δεκατόλιτρο, δηλαδή μηδέν κόμμα πέντε γραμμαρίων ανά λίτρο, όπως καθορίζεται από το Άρθρο σαράντα δύο του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Πέραν του ορίου αυτού θεωρείται ότι η ικανότητα του ατόμου για οδήγηση οχήματος είναι μειωμένη, καταλογίζονται ευθύνες και επιβάλλονται ποινές ανάλογα με τη συγκέντρωση του οινοπνεύματος που θα ανιχνευθεί. Το όριο αυτό τοποθετείται ακριβώς εκεί όπου, σύμφωνα με τον σχετικό πίνακα, αρχίζει η άρση των φυσιολογικών αναστολών, με ευφορία, φλυαρία και υπερεμπιστοσύνη. Ο έλεγχος γίνεται με το αλκοτέστ, το οποίο στηρίζεται στη σχέση δύο χιλιάδων εκατό προς ένα μεταξύ κυψελιδικού αέρα και αίματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Η δράση του οινοπνεύματος στο ΚΝΣ

Ερώτηση: 3. Ποια η δράση του οινοπνεύματος στο Κ.Ν.Σ.;

Απάντηση:

• Η θεμελιώδης διατύπωση (σελ. 123): η φαρμακολογική δράση του οινοπνεύματος είναι κατασταλτική στο ΚΝΣ (και όχι διεγερτική όπως πιστεύεται) και ασκείται πάνω σε ανώτερα κέντρα του φλοιού του εγκεφάλου τα οποία κανονικά ελέγχουν τις φυσιολογικές αναστολές. Έτσι, αρχικά, καταργούνται οι αναστολές αυτές και το άτομο βρίσκεται υπό την επίδραση κατωτέρων κέντρων του υποθάλαμου, οι εκδηλώσεις των οποίων δίνουν την εντύπωση διεγερτικής ενεργείας στο ΚΝΣ, ενώ στη συνέχεια και όταν ληφθεί μεγαλύτερη δόση, η καταστολή είναι πλήρης και το άτομο πέφτει σε κώμα.

  Γιατί φαίνεται διεγερτικό (σελ. 123-124): παρατηρείται βέβαια ελαφρά διέγερση, λογόρροια, διευκόλυνση των κινητικών λειτουργιών, όπως χειρονομίες, γρηγορότερη εκτέλεση καθ' υπαγόρευση πράξεων κτλ., ενώ ο χρόνος αντίδρασης γενικά μικραίνει, αλλά οι πιθανότητες λάθους κατά την εκτέλεση των αντιδράσεων αυτών είναι μεγαλύτερες. Άλλωστε πειραματικά έχει αποδειχθεί ότι, κατά το στάδιο αυτό, η μεν μνήμη ελαττώνεται, η δε αντίληψη αμβλύνεται. Το άτομο γίνεται περισσότερο αυθόρμητο και πρωτόγονο, χωρίς κριτική αντίληψη (λόγω καταστολής των φυσιολογικών λειτουργιών του φλοιού). Η libido (σελ. 123): η αναφερόμενη αύξηση της libido είναι φαινομενική, αφού το οινόπνευμα ουδεμία αφροδισιακή ενέργεια έχει, η παρατηρούμενη δε αυξημένη ερωτική διάθεση οφείλεται στην άρση των φυσιολογικών αναστολών.

  Η προοδευτική καταστολή — τα τέσσερα στάδια (σελ. 123-125) | Στάδιο | Εκδηλώσεις | |---|---| | 1ο | μεγαλύτερη άνεση και αυτοπεποίθηση, ενώ η ικανότητά του για λεπτές εργασίες έχει μειωθεί· άμβλυνση του αισθήματος του καμάτου | | 2ο | πλήρης απώλεια του ελέγχου των πράξεων λόγω καταστολής των ανώτερων εγκεφαλικών κέντρων· δυσαρθρία, έμετοι, ταχυκαρδία, σιελόρροια και πτώση της θερμοκρασίας του σώματος | | 3ο | η τέλεια απώλεια της συνείδησης, διεσταλμένες κόρες, κατάργηση των αντανακλαστικών, κώμα | | 4ο | θάνατος, λόγω παράλυσης του κέντρου της αναπνοής |

  Η υποθερμία (σελ. 124): η υποθερμία αυτή οφείλεται στην αγγειοδιαστολή που έχει αρχίσει να εμφανίζεται κατά τη διάρκεια του πρώτου ακόμη σταδίου και αφορά ιδιαίτερα τα αγγεία του δέρματος.

  Ο ρόλος της προσωπικότητας (σελ. 124): οι ηθικές και κοινωνικές αρχές του ατόμου, η μόρφωση, η αγωγή, ο χαρακτήρας κτλ. είναι καθοριστικής σημασίας για την εμφάνισή τους. Άτομο με αρχές δεν μπορεί να παρεκτραπεί σοβαρά, οποιαδήποτε ποσότητα αλκοόλης και αν έχει καταναλώσει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φαρμακολογική δράση του οινοπνεύματος στο κεντρικό νευρικό σύστημα είναι κατασταλτική και όχι διεγερτική, όπως συνήθως πιστεύεται. Ασκείται πάνω σε ανώτερα κέντρα του φλοιού του εγκεφάλου, τα οποία κανονικά ελέγχουν τις φυσιολογικές αναστολές. Έτσι, αρχικά καταργούνται οι αναστολές αυτές και το άτομο βρίσκεται υπό την επίδραση κατώτερων κέντρων του υποθαλάμου, των οποίων οι εκδηλώσεις δίνουν την εντύπωση διεγερτικής ενέργειας· στη συνέχεια όμως, όταν ληφθεί μεγαλύτερη δόση, η καταστολή γίνεται πλήρης και το άτομο πέφτει σε κώμα. Χαρακτηριστικά, ενώ ο χρόνος αντίδρασης γενικά μικραίνει, οι πιθανότητες λάθους είναι μεγαλύτερες, η μνήμη ελαττώνεται, η αντίληψη αμβλύνεται και το άτομο γίνεται πιο αυθόρμητο και πρωτόγονο, χωρίς κριτική αντίληψη, λόγω της καταστολής των λειτουργιών του φλοιού. Ακόμη και η αναφερόμενη αύξηση της libido είναι φαινομενική, αφού το οινόπνευμα δεν έχει καμία αφροδισιακή ενέργεια και η αυξημένη ερωτική διάθεση οφείλεται στην άρση των αναστολών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Η αντιμετώπιση της οξείας μέθης

Ερώτηση: 4. Πώς αντιμετωπίζεται ένα περιστατικό οξείας μέθης;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 126): ως μέθη χαρακτηρίζεται η οξεία (ήπια ή βαρειά) δηλητηρίαση με οινόπνευμα.

  Τα μέτρα (σελ. 126) | # | Μέτρο | |---|---| | 1 | το πρώτο μέλημα σε μία τέτοια περίπτωση είναι η απομάκρυνση του μη απορροφηθέντος οινοπνεύματος από το στόμαχο με έμετο ή πλύση, αν ο ασθενής είναι σε κώμα | | 2 | λαμβάνεται μέριμνα για τη διατήρηση της θερμοκρασίας του ασθενή | | 3 | και για την αποφυγή πνιγμονής λόγω εισρόφησης εμεσμάτων | | 4 | χορηγούνται υγρά καθώς και διάλυμα διττανθρακικού νατρίου (σόδας) από του στόματος για τη διατήρηση των ούρων αλκαλικών | | 5 | αντιμετωπίζεται η υπογλυκαιμία με τη χορήγηση ζάχαρης ή γλυκών | | 6 | και η γαστρίτιδα με τη χορήγηση γάλακτος ή μαλακτικών | | 7 | σε συγκεντρώσεις οινοπνεύματος στο αίμα μεγαλύτερες από 500 mg/dl ενδείκνυται αιμοδιύλιση |

  Γιατί η θερμοκρασία (σελ. 124): γιατί το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα του δεύτερου σταδίου είναι η πτώση της θερμοκρασίας του σώματος, που οφείλεται στην αγγειοδιαστολή· και γιατί η αγγειοδιαστολή αυτή παρέχει στο άτομο ψευδές αίσθημα αύξησης της θερμοκρασίας, γεγονός που είναι δυνατόν κάποτε να καταστεί μοιραίο λόγω σημαντικής απώλειας θερμαντικού. Γιατί η πνιγμονή: γιατί στο 2ο στάδιο υπάρχουν έμετοι και στο 3ο τέλεια απώλεια της συνείδησης — ο ασθενής δεν προστατεύει τον αεραγωγό του. Γιατί η αιμοδιύλιση στα 500 mg/dl: γιατί κατά τον Πίνακα 9.1 (σελ. 125) πάνω από 350 mg/dl έχουμε ήδη κώμα-θάνατο.

  Η γενική αρχή των οξειών δηλητηριάσεων (σελ. 47-48): η ενίσχυση των λειτουργιών του οργανισμού που μπορούν να απειληθούν, η οποία περιλαμβάνει τη διατήρηση της αναπνευστικής και κυκλοφορικής λειτουργίας και η παρεμπόδιση της περαιτέρω απορρόφησης του τοξικού παράγοντα.

  Και η υπενθύμιση: ο χρόνος δουλεύει υπέρ του ασθενούς — ο ρυθμός βιομετατροπής… υπολογίζεται σε 0,1 g/Kg/h και μέσα στις πρώτες 12 ώρες το 70% περίπου της ληφθείσας δόσης έχει βιομετατραπεί (σελ. 122).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως μέθη χαρακτηρίζεται η οξεία, ήπια ή βαριά, δηλητηρίαση με οινόπνευμα. Το πρώτο μέλημα είναι η απομάκρυνση του μη απορροφηθέντος οινοπνεύματος από το στομάχι, με πρόκληση εμέτου ή με πλύση, αν ο ασθενής είναι σε κώμα. Στη συνέχεια λαμβάνεται μέριμνα για τη διατήρηση της θερμοκρασίας του ασθενή, καθώς η αγγειοδιαστολή προκαλεί υποθερμία, και για την αποφυγή πνιγμονής λόγω εισρόφησης εμεσμάτων. Χορηγούνται υγρά, καθώς και διάλυμα διττανθρακικού νατρίου, δηλαδή σόδας, από το στόμα, για τη διατήρηση των ούρων αλκαλικών. Αντιμετωπίζεται επίσης η υπογλυκαιμία με χορήγηση ζάχαρης ή γλυκών και η γαστρίτιδα με χορήγηση γάλακτος ή μαλακτικών. Τέλος, σε συγκεντρώσεις οινοπνεύματος στο αίμα μεγαλύτερες από πεντακόσια χιλιοστογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο ενδείκνυται αιμοδιύλιση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Ο αλκοολισμός και οι επιπτώσεις του

Ερώτηση: 5. Τι είναι ο αλκοολισμός και ποιες οι επιπτώσεις του στον οργανισμό;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 127): θα πρέπει εδώ να διευκρινισθεί ότι ο όρος «αλκοολισμός» αφορά μία σαφέστατα εγκατεστημένη εξάρτηση από το οινόπνευμα και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει απλώς μία υπερβολική κατανάλωσή του. Η έκταση των βλαβών (σελ. 126-127): η επίδραση του οινοπνεύματος αφορά όλα τα συστήματα, κυρίως όμως οι βλάβες κατά τη χρόνια λήψη αφορούν το ΚΝΣ, το ήπαρ, την καρδιά και την ψυχική υγεία.

  Πίνακας 9.2 — Αλλοιώσεις κατά το χρόνιο αλκοολισμό (σελ. 127) | Σύστημα | Αλλοιώσεις | |---|---| | Από το ήπαρ | λιπώδης εκφύλιση, κίρρωση του ήπατος | | Από τους νεφρούς | βλάβες τύπου νεφροσκλήρυνσης | | Από την καρδιά | λιπώδης εκφύλιση, υπερτροφία, μυοκαρδιοπάθεια | | Από το πεπτικό | οξεία ή και χρόνια γαστρίτιδα (πρωινοί έμετοι των αλκοολικών, άλγος, διαρροϊκές κενώσεις, κτλ.) | | Από το νευρικό | αλκοολικός τρόμος, πολυνευρίτιδα, ατροφία εγκεφάλου | | Ψυχιατρικές εκδηλώσεις | παραλήρημα ζηλοτυπίας, οξεία αλκοολική ψύχωση, αλκοολικές ψευδαισθήσεις |

  Οι αιτίες θανάτου (σελ. 127): ο θάνατος στο χρόνιο αλκοολικό μπορεί να οφείλεται σε διάφορες αιτίες, όπως σε υπερβολική λήψη οινοπνεύματος (οξεία δηλητηρίαση), σε πνιγμονή, σε απώλεια θερμαντικού (όταν σε κατάσταση μέθης εγκαταλειφθεί στο ύπαιθρο σε χαμηλή θερμοκρασία, όπως το χειμώνα) ή σε μία από τις οργανικές βλάβες που έχουν ήδη εγκατασταθεί.

  Η θέση του στην τοξικολογική ταξινόμηση (σελ. 22): η χρόνια δηλητηρίαση είναι εκείνη που οφείλεται σε επανειλημμένες εκθέσεις σε μία τοξική ουσία, σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών. Η εξάρτηση (σελ. 24): η ανοχή και η εξάρτηση συνιστούν αλληλεπίδραση του οργανισμού με την ουσία — γι' αυτό ο αλκοολισμός χαρακτηρίζεται εξάρτηση και όχι απλή συνήθεια.

  Και η επισήμανση για την ποσότητα (σελ. 127): το κρίσιμο δεν είναι πόσο πίνει κάποιος αλλά αν έχει εγκατασταθεί η εξάρτηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο όρος αλκοολισμός αφορά μια σαφέστατα εγκατεστημένη εξάρτηση από το οινόπνευμα και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει απλώς μια υπερβολική κατανάλωσή του. Η επίδραση του οινοπνεύματος αφορά όλα τα συστήματα, κυρίως όμως οι βλάβες κατά τη χρόνια λήψη αφορούν το κεντρικό νευρικό σύστημα, το ήπαρ, την καρδιά και την ψυχική υγεία. Συγκεκριμένα, από το ήπαρ εμφανίζονται λιπώδης εκφύλιση και κίρρωση, από τους νεφρούς βλάβες τύπου νεφροσκλήρυνσης, από την καρδιά λιπώδης εκφύλιση, υπερτροφία και μυοκαρδιοπάθεια, από το πεπτικό οξεία ή και χρόνια γαστρίτιδα με τους χαρακτηριστικούς πρωινούς εμέτους των αλκοολικών, άλγος και διαρροϊκές κενώσεις, από το νευρικό σύστημα αλκοολικός τρόμος, πολυνευρίτιδα και ατροφία εγκεφάλου, ενώ από τις ψυχιατρικές εκδηλώσεις παραλήρημα ζηλοτυπίας, οξεία αλκοολική ψύχωση και αλκοολικές ψευδαισθήσεις. Ο θάνατος στον χρόνιο αλκοολικό μπορεί να οφείλεται σε υπερβολική λήψη οινοπνεύματος, σε πνιγμονή, σε απώλεια θερμαντικού όταν σε κατάσταση μέθης εγκαταλειφθεί στο ύπαιθρο σε χαμηλή θερμοκρασία, ή σε κάποια από τις οργανικές βλάβες που έχουν ήδη εγκατασταθεί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Οινόπνευμα και ικανότητα οδήγησης

Ερώτηση: 6. Γιατί το οινόπνευμα επιδρά αρνητικά στην ικανότητα οδήγησης;

Απάντηση:

• Η ρίζα του προβλήματος (σελ. 123): η φαρμακολογική δράση του οινοπνεύματος είναι κατασταλτική στο ΚΝΣ (και όχι διεγερτική όπως πιστεύεται) και ασκείται πάνω σε ανώτερα κέντρα του φλοιού του εγκεφάλου τα οποία κανονικά ελέγχουν τις φυσιολογικές αναστολές.

  Οι λόγοι ένας προς έναν | # | Λόγος | Τεκμηρίωση (σελ. 123-124) | |---|---|---| | 1 | μειώνονται οι λεπτοί χειρισμοί | η ικανότητά του για λεπτές εργασίες έχει μειωθεί | | 2 | πληθαίνουν τα λάθη | ο χρόνος αντίδρασης γενικά μικραίνει, αλλά οι πιθανότητες λάθους κατά την εκτέλεση των αντιδράσεων αυτών είναι μεγαλύτερες | | 3 | μειώνονται μνήμη και αντίληψη | η μεν μνήμη ελαττώνεται, η δε αντίληψη αμβλύνεται | | 4 | χάνεται η κριτική ικανότητα | το άτομο γίνεται περισσότερο αυθόρμητο και πρωτόγονο, χωρίς κριτική αντίληψη | | 5 | υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων | το άτομο συμπεριφέρεται με μεγαλύτερη άνεση και αυτοπεποίθηση· στα 50-100 mg/dl: άρση των φυσιολογικών αναστολών, ευφορία, φλυαρία, υπερεμπιστοσύνη | | 6 | δεν αντιλαμβάνεται την κόπωση | είναι δυνατό να προκληθεί άμβλυνση του αισθήματος του καμάτου | | 7 | διαταράσσεται η ισορροπία | οι ζωηρές κινήσεις γίνονται ολοένα και πιο ασταθείς, η ισορροπία σε όρθια στάση αρχίζει να γίνεται προβληματική και το άτομο παραπαίει | | 8 | σε μεγαλύτερες δόσεις | μείωση ικανοτήτων, σύγχυση, ασυγχρονισμός κινήσεων, διαταραχές στην ομιλία (100-200 mg/dl, σελ. 125) |

  Η πιο επικίνδυνη παγίδα (σελ. 123): η εντύπωση ότι το οινόπνευμα προκαλεί αύξηση της ικανότητας για εργασία κατά το στάδιο αυτό, δεν είναι σωστή — ο οδηγός νιώθει ικανότερος ακριβώς τη στιγμή που είναι λιγότερο ικανός.

  Η νομική συνέπεια (σελ. 125-126): γι' αυτό ορίζεται ένοχη συγκέντρωση, η συγκέντρωση δηλαδή εκείνη πάνω από την οποία είναι δυνατός ο καταλογισμός ευθύνης σε οδηγούς σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων — 50 mg/dl (0.5 g/L) κατά το Άρθρο 42 του Κ.Ο.Κ. — και πέραν του ορίου αυτού θεωρείται ότι η ικανότητα του ατόμου για οδήγηση οχήματος είναι μειωμένη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το οινόπνευμα επιδρά αρνητικά στην ικανότητα οδήγησης επειδή η δράση του στο κεντρικό νευρικό σύστημα είναι κατασταλτική και ασκείται στα ανώτερα κέντρα του φλοιού που ελέγχουν τις φυσιολογικές αναστολές. Έτσι, ήδη από το πρώτο στάδιο η ικανότητα για λεπτές εργασίες μειώνεται, και μολονότι ο χρόνος αντίδρασης γενικά μικραίνει, οι πιθανότητες λάθους κατά την εκτέλεση των αντιδράσεων είναι μεγαλύτερες. Πειραματικά έχει αποδειχθεί ότι η μνήμη ελαττώνεται και η αντίληψη αμβλύνεται, ενώ το άτομο γίνεται περισσότερο αυθόρμητο και πρωτόγονο, χωρίς κριτική αντίληψη. Παράλληλα, αμβλύνεται το αίσθημα του καμάτου, οι κινήσεις γίνονται ασταθείς και η ισορροπία σε όρθια στάση προβληματική. Η πιο επικίνδυνη παγίδα είναι ότι η εντύπωση πως το οινόπνευμα αυξάνει την ικανότητα για εργασία δεν είναι σωστή: ο οδηγός νιώθει ικανότερος ακριβώς τη στιγμή που είναι λιγότερο ικανός, με ευφορία και υπερεμπιστοσύνη ήδη στα πενήντα έως εκατό χιλιοστογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο. Γι' αυτό και πέραν του ορίου των πενήντα χιλιοστογραμμαρίων θεωρείται ότι η ικανότητα για οδήγηση είναι μειωμένη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ο ρυθμός βιομετατροπής του οινοπνεύματος

Ερώτηση: 7. Ποιος είναι ο ρυθμός βιομετατροπής του οινοπνεύματος;

Απάντηση:

• Η τιμή (σελ. 122): ο ρυθμός βιομετατροπής του οινοπνεύματος υπολογίζεται σε 0,1 g/Kg/h. Ο συνολικός χρόνος (σελ. 122): η απομάκρυνση της ολικής ποσότητας της αλκοόλης που έχει καταναλωθεί συντελείται πλήρως σε 24 ώρες, πρέπει όμως να γραφεί ότι μέσα στις πρώτες 12 ώρες το 70% περίπου της ληφθείσας δόσης έχει βιομετατραπεί.

  Πού γίνεται (σελ. 122): η βιομετατροπή του οινοπνεύματος πραγματοποιείται στο ήπαρ, σε ποσοστό 90-98%. Το υπόλοιπο απομακρύνεται αμετάβλητο από τους νεφρούς, τους πνεύμονες, τους ιδρωτοποιούς αδένες και ελάχιστα από το έντερο. Η ισορροπία των οδών (σελ. 122): η ποσότητα οινοπνεύματος που αποβάλλεται από τους πνεύμονες είναι περίπου ίση με αυτή που αποβάλλεται από τους νεφρούς.

  Τι σημαίνει πρακτικά η μονάδα | Στοιχείο | Σημασία | |---|---| | g | γραμμάρια οινοπνεύματος | | Kg | ανά κιλό σωματικού βάρους | | h | ανά ώρα | Δηλαδή ένα άτομο 70 kg μεταβολίζει περίπου 7 g οινοπνεύματος την ώρα — και ο ρυθμός αυτός είναι σταθερός, δεν επιταχύνεται με τη θέληση, τον καφέ ή την άσκηση.

  Η αντίθεση με την απορρόφηση: η απορρόφηση είναι μεταβλητή — εξαρτάται από πολλούς παράγοντες (σελ. 121) και ολοκληρώνεται συνήθως σε χρόνο από 45΄ - 3 ώρες· η βιομετατροπή όμως προχωρά με σταθερό ρυθμό.

  Η σημασία για τον αλκοολούχο έλεγχο (σελ. 122): σε συνδυασμό με τη σχέση 2100:1 μεταξύ κυψελιδικού αέρα και αίματος, ο σταθερός ρυθμός αποβολής επιτρέπει τον αναδρομικό υπολογισμό της συγκέντρωσης σε προγενέστερο χρόνο — τη βάση της δικανικής εκτίμησης στα τροχαία.

  Και η θεραπευτική συνέπεια (σελ. 126): επειδή ο οργανισμός δεν μπορεί να επιταχύνει τη διάσπαση, σε πολύ υψηλές συγκεντρώσεις χρειάζεται εξωτερική αφαίρεση — σε συγκεντρώσεις οινοπνεύματος στο αίμα μεγαλύτερες από 500 mg/dl ενδείκνυται αιμοδιύλιση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ρυθμός βιομετατροπής του οινοπνεύματος υπολογίζεται σε μηδέν κόμμα ένα γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ώρα. Η βιομετατροπή πραγματοποιείται στο ήπαρ, σε ποσοστό ενενήντα έως ενενήντα οκτώ τοις εκατό, ενώ το υπόλοιπο απομακρύνεται αμετάβλητο από τους νεφρούς, τους πνεύμονες, τους ιδρωτοποιούς αδένες και ελάχιστα από το έντερο, με την ποσότητα που αποβάλλεται από τους πνεύμονες να είναι περίπου ίση με εκείνη που αποβάλλεται από τους νεφρούς. Η απομάκρυνση της ολικής ποσότητας της αλκοόλης που έχει καταναλωθεί συντελείται πλήρως σε είκοσι τέσσερις ώρες, ενώ μέσα στις πρώτες δώδεκα ώρες έχει ήδη βιομετατραπεί περίπου το εβδομήντα τοις εκατό της ληφθείσας δόσης. Πρακτικά, ένα άτομο εβδομήντα κιλών μεταβολίζει περίπου επτά γραμμάρια οινοπνεύματος την ώρα, και ο ρυθμός αυτός είναι σταθερός, σε αντίθεση με την απορρόφηση που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Γι' αυτό και σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από πεντακόσια χιλιοστογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο χρειάζεται αιμοδιύλιση.

Κριτήρια αξιολόγησης: