Λύσεις ασκήσεων κεφ. 2 (1-9) (σελ. 29) – ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφ. 2 (1-9)

Πλήρεις λύσεις των 9 ασκήσεων του κεφαλαίου 2 — γονιμοποίηση, μίτωση, μορίδιο, βλαστίδιο, στρώματα, πνεύμονες, κρανίο.

Ερώτηση 1 — Γονιμοποίηση

Ερώτηση: Τι ονομάζουμε γονιμοποίηση;

Απάντηση:

• Γονιμοποίηση ονομάζουμε την ένωση του ωαρίου με το σπερματοζωάριο. Το σπερματοζωάριο παράγεται στους όρχεις του άντρα και το ωάριο σε μία από τις δύο ωοθήκες της γυναίκας· η ένωσή τους συντελείται σε μία από τις δύο σάλπιγγες της γυναίκας.

  Από τη συνένωση προκύπτει ένα νέο κύτταρο — το γονιμοποιημένο ωάριο — με 46 χρωματοσώματα (όσα και τα κύτταρα του ανθρώπου), τα οποία δίνουν ισότιμα 23 ο άντρας και 23 η γυναίκα. Μετά τη γονιμοποίηση το κύτταρο αρχίζει να διαιρείται (μίτωση) και οδεύει προς τη μήτρα (σελ. 25, 29).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ένωση ωαρίου (ωοθήκη) και σπερματοζωαρίου (όρχεις), που συντελείται σε μία από τις δύο σάλπιγγες· προκύπτει γονιμοποιημένο ωάριο με 46 χρωματοσώματα (23+23).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Συνένωση των δύο φύλων

Ερώτηση: Πώς επιτυγχάνεται η αμοιβαία συνένωση των δύο φύλων;

Απάντηση:

• Η δημιουργία μιας νέας ανθρώπινης ύπαρξης είναι αποτέλεσμα της αμοιβαίας συνένωσης του αρσενικού και του θηλυκού φύλου. Από τη μεριά του άντρα συμμετέχει το σπερματοζωάριο (παράγεται στους όρχεις), από τη μεριά της γυναίκας το ωάριο (παράγεται σε μία από τις δύο ωοθήκες).

  Η συνένωση επιτυγχάνεται με τη γονιμοποίηση — την ένωση ωαρίου και σπερματοζωαρίου σε μία από τις σάλπιγγες. Ο αμοιβαίος και ισότιμος χαρακτήρας της φαίνεται από το ότι τα δύο φύλα δίνουν ίσο αριθμό χρωματοσωμάτων: 23 ο άντρας και 23 η γυναίκα, συνολικά 46 για τον νέο οργανισμό (σελ. 25, 29).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη γονιμοποίηση: σπερματοζωάριο (όρχεις) + ωάριο (ωοθήκη) ενώνονται στη σάλπιγγα· η συνένωση είναι αμοιβαία-ισότιμη γιατί κάθε φύλο δίνει 23 χρωματοσώματα (σύνολο 46).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μίτωση

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το φαινόμενο της μίτωσης;

Απάντηση:

• Μετά τη γονιμοποίηση, το νέο κύτταρο (γονιμοποιημένο ωάριο) αρχίζει να διαιρείται γεννώντας νέα κύτταρα: το ένα κύτταρο γίνεται δύο, τα δύο τέσσερα, τα τέσσερα οκτώ, τα οκτώ δεκαέξι κ.ο.κ. Αυτό είναι το φαινόμενο της μίτωσης — οι διαδοχικές κυτταρικές διαιρέσεις.

  Με τις συνεχείς διαιρέσεις παρατηρείται αλλαγή στο σχήμα του κυττάρου, που αρχίζει να παίρνει μορφή μούρου — γι’ αυτό ονομάζεται μορίδιο. Το μορίδιο κατευθύνεται προς τη μήτρα, όπου θα φωλιάσει, και στη συνέχεια εξελίσσεται σε βλαστίδιο (σελ. 25).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι διαδοχικές διαιρέσεις του γονιμοποιημένου ωαρίου (1→2→4→8→16…) που γεννούν νέα κύτταρα· το κύτταρο αλλάζει σχήμα και παίρνει μορφή μούρου (μορίδιο), που κατευθύνεται στη μήτρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Μορίδιο

Ερώτηση: Τι ονομάζουμε μορίδιο;

Απάντηση:

• Μορίδιο ονομάζουμε το γονιμοποιημένο ωάριο που, με τις συνεχείς μιτωτικές διαιρέσεις του, έχει πάρει τη μορφή μούρου. Το μορίδιο κατευθύνεται προς τη μήτρα, η οποία έχει ήδη προετοιμάσει το εσωτερικό της τοίχωμα με κατάλληλα συστατικά, ώστε να μπορεί να φωλιάσει και να αναπτυχθεί το έμβρυο.

  Τα κύτταρα της εξωτερικής επιφάνειας του μοριδίου σχηματίζουν την τροφοβλάστη, ενώ τα κύτταρα της κεντρικής επιφάνειάς του σχηματίζουν την εμβρυοβλάστη (σελ. 25).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το γονιμοποιημένο ωάριο που με τις μιτωτικές διαιρέσεις πήρε μορφή μούρου· κατευθύνεται στη μήτρα για εμφώλευση· εξωτερικά κύτταρα = τροφοβλάστη, κεντρικά = εμβρυοβλάστη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Εμβρυοβλάστη – τροφοβλάστη

Ερώτηση: Τι θα δημιουργηθεί από την εμβρυοβλάστη και τι από την τροφοβλάστη;

Απάντηση:

• • Από την τροφοβλάστη (τα κύτταρα της εξωτερικής επιφάνειας του μοριδίου) θα σχηματιστεί ο πλακούντας, ο οποίος θα τρέφει το έμβρυο, καθώς και ο ομφάλιος λώρος.
  • Από την εμβρυοβλάστη (τα κύτταρα της κεντρικής επιφάνειας) θα αναπτυχθεί το σώμα του εμβρύου και τα όργανά του.

  Σύντομα ανάμεσα στις δύο στοιβάδες δημιουργούνται κενά γεμάτα υγρό και το μορίδιο παίρνει μορφή κυστιδίου (βλαστίδιο) (σελ. 25).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τροφοβλάστη → πλακούντας (τρέφει το έμβρυο) και ομφάλιος λώρος· εμβρυοβλάστη → το σώμα του εμβρύου και τα όργανά του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Βλαστίδιο

Ερώτηση: Λέγοντας βλαστίδιο, τι εννοούμε;

Απάντηση:

• Βλαστίδιο είναι το επόμενο στάδιο του μοριδίου: όταν ανάμεσα στις δύο στοιβάδες του (τροφοβλάστη και εμβρυοβλάστη) δημιουργούνται κενά γεμάτα υγρό, το μορίδιο αρχίζει να παίρνει μορφή κυστιδίου και ονομάζεται πια βλαστίδιο.

  Στο βλαστίδιο κάνουν την εμφάνισή τους τρία στρώματα (σελ. 25-26):

  • το εξώδερμα (εξωτερικό) → επιδερμίδα, νύχια, τρίχες, αδένες δέρματος, νευρικό σύστημα, κάποιοι ενδοκρινείς αδένες·
  • το ενδόδερμα (εσωτερικό) → αναπνευστικό, πεπτικό, συκώτι·
  • το μεσόδερμα (ενδιάμεσο) → καρδιαγγειακό, σκελετός, μύες, μέρος ουροποιητικού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μορίδιο σε μορφή κυστιδίου, όταν σχηματίζονται κενά με υγρό ανάμεσα σε τροφοβλάστη-εμβρυοβλάστη· σε αυτό εμφανίζονται τα τρία στρώματα (εξώδερμα, ενδόδερμα, μεσόδερμα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Παράγωγα στρωμάτων

Ερώτηση: Ποια από τα παρακάτω θα δημιουργηθούν από το εξώδερμα, ποια από το ενδόδερμα και ποια από το μεσόδερμα: το αναπνευστικό σύστημα, το συκώτι, οι τρίχες, τα νύχια και το ουροποιητικό;

Απάντηση:

• Σύμφωνα με το κείμενο (σελ. 25-26):

  Όργανο / σύστημα	Στρώμα
  Αναπνευστικό σύστημα	Ενδόδερμα
  Συκώτι	Ενδόδερμα
  Τρίχες	Εξώδερμα
  Νύχια	Εξώδερμα
  Ουροποιητικό (μέρος του)	Μεσόδερμα

  Υπενθύμιση: από το εξώδερμα προέρχονται επίσης η επιδερμίδα, οι αδένες του δέρματος, το νευρικό σύστημα και ενδοκρινείς αδένες· από το ενδόδερμα το πεπτικό· από το μεσόδερμα το καρδιαγγειακό, ο σκελετός και οι μύες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξώδερμα: τρίχες, νύχια· ενδόδερμα: αναπνευστικό σύστημα, συκώτι· μεσόδερμα: (μέρος του) ουροποιητικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Πνεύμονες εμβρύου

Ερώτηση: Ποια είναι η λειτουργία των πνευμόνων κατά την ενδομήτρια ζωή του εμβρύου;

Απάντηση:

• Η λειτουργία των πνευμόνων ξεκινά ήδη από την προγεννητική περίοδο, όμως το έμβρυο δεν εισπνέει αέρα, μιας και στην αμνιακή κοιλότητα δεν υπάρχει αέρας αλλά υγρό.

  Το αμνιακό υγρό μέσα στο οποίο κολυμπά το έμβρυο διατηρεί υγρές και σε καλή κατάσταση τις κυψελίδες των πνευμόνων και τις προετοιμάζει για τη μελλοντική αναπνευστική λειτουργία μετά τη γέννηση. Επειδή οι πνεύμονες δεν αναπνέουν, και το κυκλοφορικό του εμβρύου είναι διαφορετικό: οι θρεπτικές ουσίες (και το οξυγόνο) φθάνουν μέσω του πλακούντα και της κυκλοφορίας της μητέρας (σελ. 28).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λειτουργούν από την προγεννητική περίοδο αλλά χωρίς εισπνοή αέρα (αμνιακό υγρό, όχι αέρας)· το υγρό διατηρεί υγρές τις κυψελίδες και τις προετοιμάζει για τη μεταγεννητική αναπνοή· θρέψη μέσω πλακούντα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Κρανίο εμβρύου

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την ανάπτυξη του κρανίου του εμβρύου;

Απάντηση:

• Ο εγκέφαλος ξεκινά την ανάπτυξή του από την αρχή της ενδομήτριας ζωής και συνεχίζει και μετά τη γέννηση. Επιπλέον, χρειάζεται ελαστικότητα στα οστά του κρανίου, για να μπορέσει το κεφάλι να περάσει από τον κόλπο της γυναίκας κατά τον τοκετό. Για αυτούς τους δύο λόγους τα οστά του κρανίου δεν είναι ακόμη γερά συνδεδεμένα μεταξύ τους (σελ. 27-28).

  Το δέρμα που καλύπτει το κρανίο — και όλο το σώμα — καλύπτεται από το εμβρυϊκό χνούδι, το οποίο εξαφανίζεται μετά τη γέννηση. Ήδη από τις πρώτες εβδομάδες το κεφάλι διακρίνεται φανερά και συναγωνίζεται σε μέγεθος το υπόλοιπο σώμα (σελ. 27).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο εγκέφαλος αναπτύσσεται από την αρχή και συνεχίζει μετά τη γέννηση· τα οστά του κρανίου δεν είναι γερά συνδεδεμένα (συνεχιζόμενη ανάπτυξη + ελαστικότητα για τη διέλευση από τον κόλπο)· κεφάλι μεγάλο, δέρμα με εμβρυϊκό χνούδι.

Κριτήρια αξιολόγησης: