Λύσεις ασκήσεων κεφ. 7 (1-13) (σελ. 99) – ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις ασκήσεων κεφ. 7 (1-13)
Πλήρεις λύσεις των 13 ασκήσεων του κεφαλαίου 7 — αρχές και χρονοδιάγραμμα εμβολιασμών, Sabin, BCG, MMR, αντενδείξεις, ιλαρά, ερυθρά, παρωτίτιδα, ανεμοβλογιά, κοκκύτης.
Ερώτηση 1 — Βασικές αρχές εμβολιασμών
Ερώτηση: Ποιες βασικές αρχές για τους εμβολιασμούς θα επισημαίνατε στους γονείς ενός βρέφους;
Απάντηση:
- Οι γενικές αρχές των εμβολιασμών (σελ. 90-91):
- Ο εμβολιασμός ξεκινά τους πρώτους μήνες της ζωής, για πρόληψη επιπλοκών και αντιδράσεων.
- Πριν από κάθε εμβολιασμό το βρέφος εξετάζεται από τον παιδίατρο· με πυρετό ή σημάδια αδιαθεσίας ο εμβολιασμός αποφεύγεται.
- Οι γονείς ενημερώνουν τον γιατρό αν κάποιο εμβόλιο προκάλεσε αντίδραση ή επιπλοκή, για να το λάβει υπόψη στην επόμενη δόση.
- Τα εμβόλια ελέγχονται ως προς την ημερομηνία λήξης και φυλάσσονται σε σκιερό, ψυχρό περιβάλλον 2-6 °C (μόνο το Sabin στην κατάψυξη).
- Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν, με τη βοήθεια του παιδιάτρου, το είδος του εμβολίου, την επαναληπτική δόση και τις πιθανές παρενέργειες.
- Δεν χρειάζονται εργαστηριακές εξετάσεις για να γίνει εμβόλιο.
- Το βρέφος που εμβολιάστηκε δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αντιμετώπιση ή διατροφή.
- Αν μια δόση καθυστερήσει (λιγότερο από έναν χρόνο), δεν επαναλαμβάνεται η προηγούμενη.
- Το σημείο του εμβολιασμού αερίζεται — καλό είναι να μένει ακάλυπτο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Έναρξη τους πρώτους μήνες· εξέταση από παιδίατρο πριν (όχι με πυρετό)· ενημέρωση για προηγούμενες αντιδράσεις· έλεγχος λήξης, φύλαξη 2-6 °C (Sabin κατάψυξη)· γνώση είδους-επαναληπτικών-παρενεργειών· όχι εργαστηριακές εξετάσεις· καμία ειδική φροντίδα μετά· καθυστέρηση < 1 έτους δεν επαναλαμβάνει δόση· σημείο ακάλυπτο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 2 — Πρώτος εμβολιασμός
Ερώτηση: Σε ποια ηλικία γίνεται ο πρώτος εμβολιασμός και για ποια ασθένεια γίνεται;
Απάντηση:
-
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα εμβολιασμών (σελ. 91), ο πρώτος εμβολιασμός γίνεται στην ηλικία των 2 μηνών και περιλαμβάνει:
- το εμβόλιο διφθερίτιδας-τετάνου-κοκκύτη (Δ.Τ.Κ.) ή Τριπλό — διφθεριτικές και τετανικές ανατοξίνες και νεκροί αιμόφιλοι του κοκκύτη, ενδομυϊκά ή υποδόρια — και
- το εμβόλιο πολιομυελίτιδας (Sabin), από το στόμα.
Οι επόμενες δόσεις των ίδιων εμβολίων γίνονται στους 4 και 6 μήνες, 1η επαναληπτική στους 18 μήνες, 2η στα 4-6 έτη και 3η επαναληπτική του Τριπλού στα 11 έτη (διφθερίτιδα-τέτανος κάθε 10 χρόνια).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στους 2 μήνες: Τριπλό Δ.Τ.Κ. (διφθερίτιδα-τέτανος-κοκκύτης) και Sabin (πολιομυελίτιδα)· επόμενες δόσεις 4 και 6 μηνών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 3 — Πρώτο Sabin
Ερώτηση: Πότε γίνεται για πρώτη φορά το Sabin και για ποιο λόγο;
Απάντηση:
-
Το Sabin γίνεται για πρώτη φορά στην ηλικία των 2 μηνών, μαζί με το Τριπλό, με επόμενες δόσεις στους 4 και 6 μήνες και επαναληπτικές στους 18 μήνες και στα 4-6 έτη (σελ. 91).
Γίνεται κατά της πολιομυελίτιδας: αποτελείται από ζωντανούς εξασθενημένους ιούς της πολιομυελίτιδας και των τριών τύπων, χορηγείται από το στόμα και σπάνια προκαλεί διάρροια και κοιλιακούς πόνους. Είναι το μόνο εμβόλιο που διατηρείται στην κατάψυξη (σελ. 90, 92).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στους 2 μήνες (μαζί με το Τριπλό)· για την πρόληψη της πολιομυελίτιδας — ζωντανοί εξασθενημένοι ιοί και των 3 τύπων, από το στόμα, φύλαξη στην κατάψυξη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 4 — Πριν το αντιφυματικό
Ερώτηση: Ποια εξέταση προηγείται για την πραγματοποίηση του αντιφυματικού εμβολίου;
Απάντηση:
-
Πριν από το αντιφυματικό εμβόλιο (B.C.G.) γίνεται η δερμοαντίδραση Mantoux: χορηγείται ενδοδερμικά στην εσωτερική επιφάνεια του αντιβραχίου και διαβάζεται μετά από 48 ώρες. Αν είναι αρνητική, γίνεται το εμβόλιο (σελ. 92).
Το BCG αποτελείται από ζωντανό εξασθενημένο στέλεχος του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης, χορηγείται από το στόμα ή, συνηθέστερα, ενδοδερμικά στον δελτοειδή μυ (στα 6-7 έτη)· στο σημείο εμφανίζεται εξέλκωση που υποχωρεί σε 2-8 εβδομάδες αφήνοντας μόνιμη ουλή· σπάνια διόγκωση μασχαλιαίων λεμφαδένων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η δερμοαντίδραση Mantoux, ενδοδερμικά στην εσωτερική επιφάνεια του αντιβραχίου· ανάγνωση στις 48 ώρες και, αν είναι αρνητική, γίνεται το BCG (6-7 ετών, ενδοδερμικά στον δελτοειδή, μόνιμη ουλή).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 5 — Παρενέργειες MMR
Ερώτηση: Ποιες είναι οι παρενέργειες του εμβολίου κατά της ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας;
Απάντηση:
-
Το εμβόλιο ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας (M.M.R.) αποτελείται από ζωντανούς εξασθενημένους ιούς των τριών νόσων, χορηγείται ενδομυϊκά στους 15 μήνες (μπορεί να γίνει και μεμονωμένα για κάθε νόσο).
Παρενέργειες: μετά από 4-5 μέρες μπορεί να προκαλέσει βήχα, πυρετό και εξάνθημα (σελ. 92). Γενικότερα, όπως όλα τα εμβόλια, μπορεί να δώσει γενικές (πυρετός, ανησυχία), τοπικές (ερυθρότητα, οίδημα, πόνος) ή αλλεργικές αντιδράσεις.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετά από 4-5 μέρες: βήχας, πυρετός, εξάνθημα (ζωντανοί εξασθενημένοι ιοί, ενδομυϊκά, 15 μηνών).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 6 — Αντενδείξεις εμβολιασμών
Ερώτηση: Ποιες είναι οι αντενδείξεις για τους εμβολιασμούς;
Απάντηση:
-
Αντενδείξεις εμβολιασμών (σελ. 93):
- Βρέφη με χρόνια νοσήματα (σακχαρώδης διαβήτης, μεσογειακή αναιμία κτλ.) που βρίσκονται σε έξαρση την περίοδο του εμβολιασμού.
- Βρέφη που πάσχουν από γρίπη ή άλλο οξύ εμπύρετο νόσημα.
- Βρέφη που πάσχουν από κακόηθες νόσημα.
- Βρέφη στα οποία χορηγήθηκε πρόσφατα αίμα ή πλάσμα.
Επιπλέον, γενικά ο εμβολιασμός αποφεύγεται όταν το βρέφος έχει πυρετό ή αδιαθεσία, και το αντικοκκυτικό αποφεύγεται σε βρέφη με νευρολογικό πρόβλημα (σελ. 90-91).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρόνια νοσήματα σε έξαρση (διαβήτης, μεσογειακή αναιμία), γρίπη ή οξύ εμπύρετο νόσημα, κακόηθες νόσημα, πρόσφατη χορήγηση αίματος-πλάσματος· αντικοκκυτικό όχι σε νευρολογικά προβλήματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 7 — Ανεπιθύμητες ενέργειες
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τις ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων;
Απάντηση:
-
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων (σελ. 94):
- Γενικές αντιδράσεις: πυρετός και ανησυχία.
- Τοπικές αντιδράσεις στο σημείο του εμβολιασμού: ερυθρότητα, θερμότητα, οίδημα, πόνος.
- Αλλεργικές αντιδράσεις.
- Σπάνια εγκεφαλίτιδα — στο αντικοκκυτικό εμβόλιο (γι’ αυτό αποφεύγεται σε βρέφη με νευρολογικό πρόβλημα).
Ειδικότερα: το Sabin σπάνια διάρροια-κοιλιακούς πόνους· το MMR μετά 4-5 μέρες βήχα, πυρετό, εξάνθημα· το BCG εξέλκωση με μόνιμη ουλή και σπάνια διόγκωση μασχαλιαίων λεμφαδένων. Οι γονείς πρέπει να ενημερώνονται από τον παιδίατρο για τις παρενέργειες και να τον ενημερώνουν αν συμβούν, ώστε να ληφθούν υπόψη στην επόμενη δόση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γενικές (πυρετός, ανησυχία), τοπικές (ερυθρότητα, θερμότητα, οίδημα, πόνος), αλλεργικές, σπάνια εγκεφαλίτιδα (αντικοκκυτικό)· ειδικές: Sabin διάρροια, MMR βήχας-πυρετός-εξάνθημα, BCG εξέλκωση-ουλή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 8 — Στάδια ιλαράς
Ερώτηση: Σε ποια στάδια διακρίνονται τα συμπτώματα της ιλαράς;
Απάντηση:
-
Μετά την επώαση περίπου 10 ημερών, η ιλαρά εξελίσσεται σε τρία στάδια (σελ. 94):
- Πρόδρομο ή καταρροϊκό στάδιο (3-6 ημέρες): πυρετός που ανεβαίνει, καταρροή (σοβαρό συνάχι που χειροτερεύει), ξερός βήχας που πυκνώνει, δακρύρροια (υγρά, κόκκινα μάτια), φωτοφοβία· λαιμός και αμυγδαλές κόκκινες.
- Εξανθηματικό στάδιο (3-6 ημέρες): όταν ο πυρετός φτάσει ψηλά (~4η μέρα) εμφανίζονται τα εξανθήματα πρώτα πίσω από τα αυτιά και επεκτείνονται στο πρόσωπο, το σώμα και τα άκρα· μετά την εμφάνισή τους ο πυρετός αρχίζει να πέφτει.
- Στάδιο αποδρομής: τα εξανθήματα σιγά-σιγά εξαφανίζονται.
Θεραπεία: ανάπαυση, αντιπυρετικά, κατασταλτικά του βήχα, πολλά υγρά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόδρομο/καταρροϊκό (3-6 ημ.: πυρετός, καταρροή, βήχας, δακρύρροια, φωτοφοβία), εξανθηματικό (3-6 ημ.: εξάνθημα πίσω από τα αυτιά → πρόσωπο-σώμα-άκρα, πυρετός πέφτει), αποδρομή (εξαφάνιση εξανθημάτων).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 9 — Επιπλοκές ιλαράς
Ερώτηση: Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές της ιλαράς;
Απάντηση:
-
Η ιλαρά είναι σοβαρό λοιμώδες νόσημα που προκαλεί μεγάλες επιδημίες. Οι πιθανές επιπλοκές της είναι (σελ. 94, 98):
- η ωτίτιδα και
- η βρογχοπνευμονία.
Για την αποφυγή τους συνιστάται ανάπαυση, αντιπυρετικά φάρμακα, κατασταλτικά του βήχα και πολλά υγρά· η πρόληψη γίνεται με το εμβόλιο MMR στους 15 μήνες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωτίτιδα και βρογχοπνευμονία· αντιμετώπιση με ανάπαυση, αντιπυρετικά, αντιβηχικά, υγρά· πρόληψη με MMR.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 10 — Ερυθρά
Ερώτηση: Πώς μεταδίδεται η ερυθρά και ποια είναι τα συμπτώματά της;
Απάντηση:
-
Η ερυθρά οφείλεται στον ιό της ερυθράς και μεταδίδεται με τα σταγονίδια της μύτης και του φάρυγγα, αλλά και με μολυσμένα αντικείμενα (ποτήρι, πιάτο κτλ.). Η πιο μεταδοτική φάση είναι μία εβδομάδα πριν και μία εβδομάδα μετά το εξάνθημα (σελ. 95).
Συμπτώματα — μετά από επώαση 7-20 ημερών: μέτριος πυρετός, πονοκέφαλος, ερεθισμός της μύτης και των ματιών, πόνος στον λαιμό (μπορεί και να απουσιάζουν). Στη συνέχεια εμφανίζονται στίγματα πίσω από τα αυτιά και στο μέτωπο, που εξαπλώνονται σε όλο το σώμα όπως στην ιλαρά — με τη διαφορά ότι τα εξανθήματα της ερυθράς είναι πιο μικρά και πιο αραιά. Διάρκεια νόσου 2-3 ημέρες. Αφήνει μόνιμη ανοσία· βρέφη κάτω των 6 μηνών δεν προσβάλλονται αν έχει νοσήσει η μητέρα τους· επιπλοκές σπάνιες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Με σταγονίδια μύτης-φάρυγγα και μολυσμένα αντικείμενα (μεταδοτική 1 εβδ. πριν-1 μετά το εξάνθημα)· επώαση 7-20 ημ.· μέτριος πυρετός, πονοκέφαλος, ερεθισμός μύτης-ματιών, πονόλαιμος, στίγματα πίσω από αυτιά-μέτωπο → σώμα (μικρότερα-αραιότερα από ιλαρά)· 2-3 ημέρες, μόνιμη ανοσία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 11 — Παρωτίτιδα
Ερώτηση: Ποια είναι τα συμπτώματα της παρωτίτιδας και ποιες οι επιπλοκές της;
Απάντηση:
-
Η παρωτίτιδα είναι λοιμώδης ασθένεια των σιελογόνων (κυρίως των παρωτιδικών) αδένων από τον ιό της παρωτίτιδας, μεταδίδεται με την αναπνοή και τον βήχα, με επώαση 20 ημερών (σελ. 95-96).
Συμπτώματα: υψηλός πυρετός, πονόλαιμος, βήχας και πόνος στα αυτιά· έπειτα επώδυνο πρήξιμο μπροστά και κάτω από το ένα αυτί και μετά από μερικές μέρες και από το άλλο. Τα μεγαλύτερα παιδιά πονούν στο αυτί και στον λαιμό, ιδίως όταν καταπίνουν και μασούν (συνήθως μια μέρα πριν το πρήξιμο)· γενική αδιαθεσία. Μεταδοτικότερη 4 μέρες πριν την εμφάνιση και 1 μέρα μετά το πρήξιμο.
Επιπλοκές: μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, ορχίτιδα στα αγόρια (φλεγμονή των όρχεων που οδηγεί σε στείρωση), σπανιότερα κώφωση και νευρολογικά προβλήματα. Θεραπεία: αντιπυρετικά, αναλγητικά, θερμά επιθέματα στις παρωτίδες· αφήνει μόνιμη ανοσία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υψηλός πυρετός, πονόλαιμος, βήχας, πόνος στα αυτιά, επώδυνο πρήξιμο μπροστά-κάτω από το ένα αυτί και μετά το άλλο, πόνος στην κατάποση-μάσηση. Επιπλοκές: μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, ορχίτιδα (στείρωση), σπάνια κώφωση-νευρολογικά. Μόνιμη ανοσία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 12 — Ανεμοβλογιά
Ερώτηση: Ποια είναι τα συμπτώματα της ανεμοβλογιάς και ποια η θεραπεία της;
Απάντηση:
-
Η ανεμοβλογιά είναι πολύ μεταδοτική, οφείλεται στον ιό της ανεμοβλογιάς-έρπητα ζωστήρα και μεταδίδεται με σταγονίδια μύτης-φάρυγγα, με επώαση 10-20 ημερών (σελ. 96).
Συμπτώματα: μέτριος πυρετός και εξάνθημα — συνηθισμένα σπυράκια που σε λίγες ώρες γίνονται φυσαλίδες, με κόκκινη βάση και γύρω δέρμα· οι φυσαλίδες σπάνε και μετατρέπονται σε λεπτή κρούστα. Το μεγαλύτερο παιδί μπορεί να έχει αδιαθεσία-πονοκέφαλο μια μέρα πριν, το βρέφος άρνηση τροφής. Έντονα χαρακτηριστικά: εξάνθημα και στο τριχωτό του κεφαλιού και έντονος κνησμός. Επιπλοκές: πνευμονία, ωτίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα.
Θεραπεία: φάρμακα για τον πυρετό (αντιπυρετικά) και αντισταμινικά για τον κνησμό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μέτριος πυρετός και εξάνθημα: σπυράκια → φυσαλίδες σε λίγες ώρες → κρούστα, και στο τριχωτό του κεφαλιού, με έντονο κνησμό (βρέφος: άρνηση τροφής). Θεραπεία: αντιπυρετικά και αντισταμινικά για τη φαγούρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 13 — Κοκκύτης – ηλικία, ανοσία
Ερώτηση: Ποια παιδική ηλικία προσβάλλει κυρίως ο κοκκύτης; Αφήνει ανοσία στον οργανισμό;
Απάντηση:
-
Ο κοκκύτης — που οφείλεται όχι σε ιό αλλά σε μικρόβιο, τον αιμόφιλο του κοκκύτη — προσβάλλει κάθε ηλικία, κυρίως όμως παιδιά 2-5 ετών. Μεταδίδεται με σταγονίδια μύτης-φάρυγγα, διαρκεί περίπου 6 εβδομάδες (μετά την 6η δεν μεταδίδεται) και εξελίσσεται σε 3 στάδια: καταρροϊκό (2 εβδ.), παροξυσμικό (2-6 εβδ., σπασμωδικός βήχας-δύσπνοια-εμετός), αποδρομή (2-3 εβδ.) (σελ. 96-97).
Ανοσία: αφήνει ανοσία, η οποία όμως με το πέρασμα των χρόνων εξασθενεί, οπότε υπάρχει πιθανότητα δεύτερης νόσησης — γι’ αυτό η ανακεφαλαίωση σημειώνει ότι «αν κάποιος νοσήσει από κοκκύτη μπορεί να νοσήσει ξανά, μιας και δεν του εξασφαλίζει ανοσία». Επιπλοκές: βρογχοπνευμονία, πνευμοθώρακας, κοκκυτική εγκεφαλοπάθεια· θεραπεία: ισχυρά αντιβηχικά και ερυθρομυκίνη επί μία εβδομάδα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κυρίως παιδιά 2-5 ετών (μικρόβιο, αιμόφιλος κοκκύτη). Αφήνει ανοσία που εξασθενεί με τα χρόνια — πιθανή δεύτερη νόσηση (πρακτικά δεν εξασφαλίζει μόνιμη ανοσία).
Κριτήρια αξιολόγησης:
