Λύσεις ασκήσεων κεφ. 5 (1-7) (σελ. 63-64) – ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφ. 5 (1-7)

Πλήρεις λύσεις των 7 ασκήσεων του κεφαλαίου 5 — είδη διατροφής, πλεονεκτήματα-αντενδείξεις θηλασμού, εξανθρωποποιημένα, μεικτή, απογαλακτισμός, προβλήματα.

Ερώτηση 1 — Είδη διατροφής

Ερώτηση: Σε ποια είδη χωρίζουμε τη διατροφή κατά τη βρεφική ηλικία;

Απάντηση:

• Τη διατροφή του βρέφους τη διακρίνουμε σε τρία είδη (σελ. 54, 63):
  • Φυσική διατροφή: όταν το βρέφος τρέφεται από το στήθος της μητέρας του (μητρικός θηλασμός) — όλες οι μητέρες είναι προετοιμασμένες από τη φύση να θηλάσουν.
  • Τεχνητή διατροφή: όταν τρέφεται με το μπουκάλι και με τροποποιημένο γάλα, κυρίως αγελαδινό.
  • Μεικτή διατροφή: όταν τρέφεται ταυτόχρονα και με μητρικό και με τροποποιημένο γάλα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσική (μητρικός θηλασμός), τεχνητή (μπουκάλι με τροποποιημένο, κυρίως αγελαδινό, γάλα) και μεικτή (μητρικό + τροποποιημένο ταυτόχρονα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Πλεονεκτήματα θηλασμού

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του φυσικού θηλασμού i. για το βρέφος; ii. για τη μητέρα; iii. για την κοινωνία;

Απάντηση:

• i. Για το βρέφος (σελ. 55-56): το μητρικό γάλα είναι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, λεύκωμα, άλατα, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπος, σάκχαρο)· πλούσιο σε αντισώματα που προστατεύουν από ιούς και λοιμώξεις αναπνευστικού-πεπτικού· εύπεπτο και προσαρμοσμένο στον ανθρώπινο οργανισμό· παρέχεται στη σωστή θερμοκρασία· δεν χρειάζεται βράσιμο (δεν χάνει βιταμίνες)· τα βρέφη που θηλάζουν έχουν ελάχιστες διάρροιες και αλλεργίες, μικρότερη θνησιμότητα, καλύτερη σωματική ανάπτυξη· οι έντονες θηλαστικές κινήσεις βοηθούν την ανάπτυξη γνάθων και δοντιών· αναπτύσσουν έντονο συναισθηματικό δεσμό με τη μητέρα· απορροφούν πολύ καλά τον σίδηρο· σπάνια γίνονται παχύσαρκα.

  ii. Για τη μητέρα (σελ. 56): δεν προετοιμάζει γάλα ούτε αποστειρώνει σκεύη (εξοικονόμηση χρόνου)· δεν δαπανά χρήματα για ξένο γάλα· με τον θηλασμό η μήτρα κάνει συσπάσεις και επανέρχεται γρηγορότερα στη φυσιολογική της κατάσταση· χάνει πιο εύκολα τα περιττά κιλά της εγκυμοσύνης· στατιστικά οι μητέρες που θήλασαν δεν παθαίνουν καρκίνο του μαστού σε μεγαλύτερη ηλικία.

  iii. Για την κοινωνία (σελ. 56-57): μικρή θνησιμότητα των βρεφών → δεν μειώνεται ο πληθυσμός· πολύ καλή ανάπτυξη → υγιείς σωματικά-ψυχικά ενήλικοι που προσφέρουν στην κοινωνία· ο ψυχολογικός δεσμός μητέρας-βρέφους ενώνει την οικογένεια (υγιής κοινωνία = υγιείς οικογένειες)· γερά, παραγωγικά μέλη → αυξάνεται το οικονομικό και βιοτικό επίπεδο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βρέφος: θρεπτικά, αντισώματα, εύπεπτο, σωστή θερμοκρασία, χωρίς βράσιμο, λιγότερες διάρροιες-αλλεργίες, μικρότερη θνησιμότητα, καλύτερη ανάπτυξη, γνάθοι-δόντια, δεσμός, σίδηρος, όχι παχυσαρκία. Μητέρα: χρόνος, χρήματα, συσπάσεις μήτρας, κιλά, λιγότερος καρκίνος μαστού. Κοινωνία: χαμηλή θνησιμότητα, υγιείς ενήλικοι, ενωμένη οικογένεια, οικονομικό-βιοτικό επίπεδο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Αντενδείξεις θηλασμού

Ερώτηση: Να γίνει αναφορά: i. Σε ποιες περιπτώσεις η μητέρα δεν μπορεί να θηλάσει το βρέφος; ii. Σε ποιες περιπτώσεις το βρέφος δεν μπορεί να θηλάσει;

Απάντηση:

• i. Από τη μεριά της μητέρας (σελ. 57-58): όταν πάσχει από φυματίωση, από καρδιοπάθεια και ο γιατρός τής έχει απαγορεύσει τον θηλασμό, από ψυχικό νόσημα (μπορεί να γίνει επικίνδυνη για το βρέφος), από λοιμώδες νόσημα· όταν παίρνει φάρμακα των οποίων οι ουσίες περνούν στο γάλα· όταν καταναλώνει καθημερινά μεγάλη ποσότητα αλκοόλ, νικοτίνης και καφεΐνης. Επίσης λόγω προβλημάτων-μολύνσεων των θηλών: ραγάδες (ερεθισμένες-σκασμένες θηλές από κακή τοποθέτηση του βρέφους), γαλακτοφορίτιδα ή συμφόρηση (οι μαστοί δεν αδειάζουν καλά, το γάλα φράζει τους γαλακτοφόρους πόρους, έντονος πόνος), μαστίτιδα (μόλυνση του μαστού από μικρόβια — οίδημα, πόνος, θερμότητα· αντιβιοτικά). Και λόγω ανατομίας των θηλών: επίπεδη (δεν προεξέχει), εισέχουσα (προς τα μέσα), απλασία (δεν υπάρχει θηλή), πολύ μεγάλη θηλή· τέλος η πολύ σπάνια συγγενής αγαλακτία (δεν παράγει γάλα).

  ii. Από τη μεριά του βρέφους (σελ. 58): γαλακτοζαιμία (λείπουν ένζυμα και εμποδίζεται ο μεταβολισμός της γαλακτόζης) και φαινυλοκετονουρία (λείπουν ένζυμα για τον μεταβολισμό της φαινυλαλανίνης). Δυσκολίες προκαλούν επίσης ανατομικές ανωμαλίες του στόματος (λαγώχειλος, λυκόστομα, ατρησία ρινικών χοανών) και ψυχολογικοί ή παθολογικοί παράγοντες που προκαλούν νευρικότητα, νωθρότητα, υπνηλία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μητέρα: φυματίωση, καρδιοπάθεια (απαγόρευση γιατρού), ψυχικό ή λοιμώδες νόσημα, φάρμακα στο γάλα, αλκοόλ-νικοτίνη-καφεΐνη· ραγάδες, γαλακτοφορίτιδα/συμφόρηση, μαστίτιδα· επίπεδη-εισέχουσα-απλασία-πολύ μεγάλη θηλή, συγγενής αγαλακτία. Βρέφος: γαλακτοζαιμία, φαινυλοκετονουρία· λαγώχειλος, λυκόστομα, ατρησία χοανών· νευρικότητα, νωθρότητα, υπνηλία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Εξανθρωποποιημένα γάλατα

Ερώτηση: Τι είναι τα εξανθρωποποιημένα γάλατα;

Απάντηση:

• Όταν η μητέρα δεν μπορεί να θηλάσει, χρησιμοποιείται ξένο γάλα, κυρίως αγελαδινό, το οποίο δεν πρέπει ποτέ να δίνεται ατροποποίητο (πολύ βαρύ, βλάπτει το πεπτικό). Η πιο κατάλληλη μορφή είναι τα κονιορτοποιημένα γάλατα — σε μορφή σκόνης — που έχουν τροποποιηθεί έτσι ώστε να πλησιάζουν σε περιεκτικότητα το γυναικείο γάλα. Γι’ αυτό ονομάζονται εξανθρωποποιημένα.

  Είναι περισσότερο εύπεπτα για το βρέφος και εμπλουτισμένα με βιταμίνες και σίδηρο. Κατά την προετοιμασία τους πρέπει να τηρείται ακριβώς η αναλογία γάλακτος-νερού. Για βρέφη με παθολογικά προβλήματα (αλλεργία, γαλακτοζαιμία, φαινυλοκετονουρία) υπάρχουν τα θεραπευτικά γάλατα σε σκόνη (σόγιας, χαμηλής λακτόζης, χωρίς φαινυλαλανίνη) (σελ. 58-59, 63).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κονιορτοποιημένα (σε σκόνη) αγελαδινά γάλατα που έχουν τροποποιηθεί ώστε να πλησιάζουν τη σύσταση του γυναικείου γάλακτος· πιο εύπεπτα, εμπλουτισμένα με βιταμίνες και σίδηρο· ακριβής αναλογία σκόνης-νερού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Μεικτή διατροφή

Ερώτηση: Τι είναι η μεικτή διατροφή και πότε χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• Μεικτή διατροφή λέγεται η διατροφή στην οποία χρησιμοποιείται συγχρόνως μητρικό και ξένο (βιομηχανοποιημένο) γάλα.

  Χρησιμοποιείται όταν το γάλα της μητέρας δεν είναι αρκετό για την επαρκή διατροφή του βρέφους. Το ξένο γάλα εισάγεται στο διαιτολόγιο όταν το παιδί κλαίει μετά από κάθε μητρικό θηλασμό επειδή δεν έχει χορτάσει και ταυτόχρονα δεν αυξάνει το βάρος του. Τότε η μητέρα μπορεί:

  • μετά τον θηλασμό να έχει έτοιμο ένα μπουκάλι γάλα για να συμπληρώσει το βρέφος την ποσότητα που χρειάζεται, ή
  • να αντικαθιστά έναν ή περισσότερους φυσικούς θηλασμούς του 24ώρου με τεχνητούς (σελ. 59-60, 63).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ταυτόχρονη χρήση μητρικού και ξένου γάλακτος· όταν δεν επαρκεί το μητρικό (το βρέφος κλαίει μετά τον θηλασμό και δεν παίρνει βάρος): συμπλήρωμα με μπουκάλι μετά τον θηλασμό ή αντικατάσταση 1+ θηλασμών με τεχνητούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Απογαλακτισμός

Ερώτηση: Τι είναι ο απογαλακτισμός;

Απάντηση:

• Απογαλακτισμός ονομάζεται η εισαγωγή στερεάς τροφής στο διαιτολόγιο του μωρού και η σταδιακή αντικατάσταση των θηλασμών — φυσικών ή τεχνητών — με γεύματα.

  Η χρονική στιγμή εξαρτάται από τις διατροφικές συνήθειες του λαού και την άποψη των παιδιάτρων (3 ή 5-6 μηνών) — ακολουθούμε μέση οδό: μπορεί να αρχίσει από τον 4ο μήνα και να συμπληρωθεί τον 8ο-9ο μήνα. Οι νέες τροφές δίνονται σε μικρές ποσότητες και ποτέ δεν πιέζουμε το παιδί (μπορεί να τις αντιπαθήσει). Σειρά εισαγωγής: 4ος μήνας φρουτόκρεμα (πολτοποιημένα φρούτα εποχής με τριμμένη φρυγανιά) και χυμός πορτοκαλιού· 5ος κρέμα από γάλα και ριζάλευρο· 6ος αυγό και χορτόσουπα· 7ος κρεατόσουπα· 7ος-9ος μεγάλη ποικιλία (μοσχάρι, συκώτι, λαχανικά, ψάρι, φρούτα, μπισκότα, ψωμί). Μετά από κάθε γεύμα νερό ή χυμός. Το τάισμα είναι και διαπαιδαγώγηση — το παιδί κρατά το κουτάλι για να ανεξαρτητοποιηθεί (σελ. 60-61, 63).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η εισαγωγή στερεάς τροφής και η σταδιακή αντικατάσταση των θηλασμών με γεύματα· από τον 4ο μήνα έως τον 8ο-9ο· μικρές ποσότητες, χωρίς πίεση· 4ος φρουτόκρεμα-χυμός, 5ος κρέμα, 6ος αυγό-χορτόσουπα, 7ος κρεατόσουπα, μετά ποικιλία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Προβλήματα στο φαγητό

Ερώτηση: Να αναφέρετε με λίγα λόγια τα προβλήματα που μπορεί να παρουσιασθούν στο φαγητό του βρέφους.

Απάντηση:

• Προβλήματα διατροφικής προέλευσης (σελ. 61-62, 63):

  • Παχυσαρκία: υπερβολικό βάρος για την ηλικία. Αιτίες: κληρονομικότητα, κακή ποιότητα διατροφής (πολύ ψωμί και γλυκά), η ανασφάλεια της μητέρας που πιστεύει ότι οι πολλές θερμίδες προστατεύουν από αρρώστιες, ψυχικά προβλήματα.
  • Ανορεξία: μείωση ή άρνηση της τροφής. Εμφανίζεται όταν το παιδί είναι άρρωστο (με διάρροια, εμετό, καταρροή), όταν βγάζει δόντια και είναι ανήσυχο, όταν δεν του ταιριάζει το διαιτολόγιο, ή για συναισθηματικούς λόγους (απουσία ή απόρριψη από τη μητέρα, έλλειψη δεσμού).
  • Αλλοτριοφαγία: κατανάλωση ακατάλληλων ουσιών (χώμα, χαρτί, ασβέστης από τον τοίχο), για εξερεύνηση του περιβάλλοντος· παρατηρείται και σε παιδιά με νοητική καθυστέρηση, στέρηση της μητέρας ή διχόνοιες των γονιών.
  • Εμετός: βγαίνει ξαφνικά πολύ γάλα, συχνά σε απόσταση. Με πυρετό και διάρροια → γιατρός (εντερική λοίμωξη, κίνδυνος αφυδάτωσης)· χωρίς άλλα συμπτώματα μπορεί να οφείλεται σε άλλαγμα μετά το φαγητό (ζάλη) ή σε νέα τροφή που δεν άρεσε. Δεν συγχέεται με την αναγωγή (λίγο γάλα με το ρέψιμο — αθώα).

  Γενικά: η ώρα του φαγητού δεν είναι ώρα παιχνιδιού — σταθερό ωράριο, κατάλληλες τροφές, συνεργασία με παιδίατρο-διαιτολόγο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παχυσαρκία (κληρονομικότητα, ψωμί-γλυκά, ανασφάλεια μητέρας, ψυχικά), ανορεξία (αρρώστια, δόντια, ακατάλληλο διαιτολόγιο, συναισθηματικά αίτια), αλλοτριοφαγία (χώμα-χαρτί-ασβέστης· εξερεύνηση, νοητική καθυστέρηση, στέρηση), εμετός (με πυρετό-διάρροια → γιατρός, αφυδάτωση· ≠ αναγωγή).

Κριτήρια αξιολόγησης: